MATHAYO

Maũntũ makoniĩ mbuku ĩno

Mbuku ĩno ya-ndĩkirwe nĩ Mathayo ũrĩa wetagwa na riĩtwa rĩngĩ Rawi. Mathayo a-rĩ ũmwe wa arutwa ma Njĩcũ marĩa ĩkũmi na maĩrĩ. Agĩgaaca gũtuĩka mũrutwa wa Njĩcũ, Mathayo a-rĩ mwĩtia gooti (thoma 9:9-13).

Kũrĩ na ũira wa kwĩgana wa gũtwonia Mathayo akĩandĩka maũntũ ma Njĩcũ a-ndĩkaga nĩ kenda mathomwa nĩ Ayaundi tawe. Kũrĩ andĩki monthe ma Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Kĩerũ, Mathayo nĩwe ũgwetete maũntũ mengĩ nkũrũki ma Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Gĩkũrũ. Ataarĩrĩtie kaumo ka Njĩcũ nkinya akinyĩrĩra Iburaimu, ĩthe wa mũgongo wa Ayaundi (thoma 1:1-17). Mathayo nĩakinyĩrĩrĩtie mũno kuuga Njĩcũ nĩwe “Mwana wa Ndaundi.” (Thoma 9:27; 12:23; 21:9).

Mathayo akĩandĩkĩra Ayaundi mbuku ĩno, e-ndaga kũmoonia atĩ Njĩcũ nĩwe Mecia ũrĩa Ngai a-rĩkanĩrĩte kũmatũmĩra arĩ Mũbonokia wao. Mathayo andĩkĩte maũntũ ma gũciarwa kwa Njĩcũ, ũrutani wawe, ciama irĩa a-ringire, kũũragwa na kũriũka kwawe. Mbuku ĩno nĩĩkwonania atĩ mũtũũrĩre wa Njĩcũ bamwe na maũntũ marĩa a-rũthire, nĩmakũbingia bũrĩa Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Gĩkũrũ kiugĩte ĩgũrũ rĩa Mũbonokia.

Bamwe na kwĩgua Mathayo akĩandĩka mbuku ĩno nĩ Ayaundi a-ndĩkagĩra, nĩaciokete auga atĩ Nteto Mbega cia Njĩcũ Kiristũ nĩibatiĩ kũbunjua nkinya kũrĩ marĩa matĩ Ayaundi. Na nĩ gĩtũmi akĩthiria, Mathayo andĩkĩte bũrĩa Njĩcũ e-rire atũmwa mawe atĩ mathiĩ nthĩ yonthe makĩbunjagia Nteto Mbega (thoma 28:18-20).

Icunce cia mbuku ĩno

Gũciarwa kwa Njĩcũ na gũkũra kwawe (1:1-2:23)

Wĩra wa Njũana Mũbatithania (3:1-12)

Kũbatithua na kũgerua kwa Njĩcũ (3:13-4:11)

Wĩra na ũrutani wa Njĩcũ (4:12-18:35)

Rũgendo rwa Njĩcũ rwa kũthiĩ Njerucaremu (19:1-23:39)

Ũrathi wa mũthiro wa nthĩ (24:1-25:46)

Gũkua na kũriũka kwa Njĩcũ (26:1-28:20)

MATHAYO

Rũrĩco rũrĩa Njĩcũ Kiristũ a-umire

(Ruka 3:23-38)

1

1 Rũrũ nĩru rũrĩco rũrĩa Njĩcũ Kiristũ mwana wa Ndaundi a-umire, kuuma rũrĩconi rwa Iburaimu.

2 Iburaimu a-rĩ ĩthe wa Icaka. Icaka a-rĩ ĩthe wa Njakubu, na Njakubu a-rĩ ĩthe wa Njunda na mamũruang'ina.

3 Njunda a-rĩ ĩthe wa Bereci na Ceera, na ng'ina wao e-tagwa Tamari. Bereci a-rĩ ĩthe wa Ecironi, na Ecironi a-rĩ ĩthe wa Ramu.

4 Ramu a-rĩ ĩthe wa Aminandabu, na Aminandabu a-rĩ ĩthe wa Naaconi. Naaconi a-rĩ ĩthe wa Carumoni,

5 na Carumoni a-rĩ ĩthe wa Mboaci, na ng'ina wa Mboaci e-tagwa Raabu. Mboaci a-rĩ ĩthe wa Obendi, na ng'ina wa Obendi e-tagwa Ruthu. Obendi a-rĩ ĩthe wa Njecii.

6 Njecii a-rĩ ĩthe wa Mũthamaki Ndaundi.

Ndaundi magĩciara Cureimani marĩ na mũka wa mũntũ wetagwa Uria.

7 Cureimani agĩciara Reoboamu, na Reoboamu agĩciara Abinja. Abinja a-rĩ ĩthe wa Aca,

8 na Aca a-rĩ ĩthe wa Njeocabatu, na Njeocabatu a-rĩ ĩthe wa Njoramu. Njoramu a-rĩ ĩthe wa Ucia.

9 Ucia a-rĩ ĩthe wa Njothamu, na Njothamu a-rĩ ĩthe wa Aaci. Na Aaci a-rĩ ĩthe wa Ecekia,

10 na Ecekia a-rĩ ĩthe wa Manace, nawe Manace a-rĩ ĩthe wa Amoni. Amoni a-rĩ ĩthe wa Njocia.

11 Njocia agĩciara Njekonia na mamũruang'ina, bĩndĩ ĩrĩa Aiciraeri ma-tabagwa mathiĩ Mbabĩroni.

12 Rĩrĩa ma-rĩ Mbabĩroni, Njekonia agĩciara Caatieri, nawe Caatieri agĩciara Cerubaberi.

13 Cerubaberi a-rĩ ĩthe wa Abiundi, na Abiundi a-rĩ ĩthe wa Eriakimu ũrĩa warĩ ĩthe wa Acori.

14 Acori a-rĩ ĩthe wa Candoku nawe Candoku a-rĩ ĩthe wa Akimu, na Akimu a-rĩ ĩthe wa Eriundi.

15 Eriundi a-rĩ ĩthe wa Eriaca, nawe Eriaca a-rĩ ĩthe wa Mathani, ũrĩa warĩ ĩthe wa Njakubu.

16 Njakubu a-rĩ ĩthe wa Njucubu, mũrũme wa Maria, nawe Maria a-rĩ ng'ina wa Njĩcũ ũrĩa wĩtagwa Kiristũ.

17 Kwogu cionthe ciarĩ nciarwa ĩkũmi na inya, kuuma kũrĩ Iburaimu nkinya kũrĩ Ndaundi. Na ciarĩ nciarwa ĩkũmi na inya kuuma kũrĩ Ndaundi nkinya rĩrĩa ma-tabirwe makĩbirwa Mbabĩroni. Kuuma rĩrĩa ma-tabirwe nkinya rĩrĩa Mecia a-ciarirwe, kwarĩ na nciarwa ĩkũmi na inya.

Gũciarwa kwa Njĩcũ Kiristũ

(Ruka 2:1-7)

18 Gũciarwa kwa Njĩcũ Kiristũ gwekari ũũ. Ng'ina wa Njĩcũ, tawe Maria, a-rĩ na kĩrĩĩko gĩa kũbikua nĩ Njucubu. Ĩndĩ mbere ya mabikania, Maria akĩoneka arĩ na nda ya Roo Mũtheru.

19 Na nĩ ũntũ Njucubu a-rĩ mũntũ mũthingu, agĩĩciria gũtigana na Maria na njĩra ya mbithũ, nĩ ũntũ ate-ndaga kũmũthabithia.

20 Njucubu wa agĩĩciragia maũntũ mau, mũraika wa Mwathani akĩmuumĩrĩra na njĩra ya kĩroto akĩmwĩra atĩrĩ, “Njucubu wa mũciĩ wa Ndaundi, ũtĩgakĩre kũgũra Maria nĩ ũntũ nda ĩnu arĩ nayo nĩ ya Roo Mũtheru.

21 Agaciara mwana wa kabĩcĩ na ũkamwĩta Njĩcũ,a nĩ ũntũ nĩwe akabonokia antũ maume mebiani.”

22 Maũntũ mau monthe me-karire ũgu nĩ kenda maũntũ marĩa Mwathani a-ugĩte kũbetũkĩrĩra kanyua ga kĩroria mabingua, rĩrĩa a-ugire,

23 “Mwana mwarĩ kathirange akagĩa nda, aciare mwana wa kabĩcĩ na ageetwa Imanueri.” (Riĩtwa rĩu rĩgĩtaũrwa, nĩ kuuga, “Ngai arĩ bamwe natwi”.)

24 Rĩrĩa Njucubu a-ũkĩre kuuma toro, akĩrũtha wa bũrĩa mũraika wa Mwathani a-mwĩrĩte. Agĩũkia Maria agĩtuĩka mũka wawe.

25 Ĩndĩ Njucubu ata-maama nawe nkinya rĩrĩa a-ciarire mwana wa kabĩcĩ, akĩmwĩta Njĩcũ.

a 

1:21 Na Kĩibirania, riĩtwa Njĩcũ riugaga Mwathani akabonokia.

Antũ aũgĩ kũthiĩ kwona Njĩcũ

2

1 Njĩcũ a-ciarĩrwe taũni ya Bethireemu gĩcigoni kĩa Njundea, bĩndĩ ĩrĩa Eronde a-rĩ mũthamaki. Antũ mamwe aũgĩa magĩĩca Njerucaremu maumĩte mbarĩ ya ĩrathĩro rĩa riũa.

2 Makĩũrĩrĩria, “Nĩkũ ũrĩa ũciarĩtwe arĩ mũthamaki wa Ayaundi arĩ? Twaca kũmũthathaia nĩ ũntũ nĩtwonire ndata yumĩte mbarĩ ya ĩrathĩro rĩa riũa ĩkĩonanagia gũciarwa kwawe.”

3 Rĩrĩa Mũthamaki Eronde e-guire maũntũ mau agĩtangĩka meciria, bamwe na antũ monthe ma taũni ya Njerucaremu.

4 Akĩĩthĩrania athĩnjĩri anene ma Ngai monthe na arimo ma Watho, akĩmaũria atĩrĩ, “Ingwa nĩkũ Kiristũ agaciarĩrwa?”

5 Makĩmũciokeria, “Agaciarĩrwa taũnini ya Bethireemu gĩcigoni kĩa Njundea, nĩ ũntũ kĩroria kĩandĩkĩte atĩrĩ,

6 ‘Weũ, Bethireemu nthĩ ya Njunda,

weũ ũtĩ mũniini kũrĩ athani ma Njunda.

Nĩ ũntũ kuumana negwe, gũkauma mũtongoria,

ũrĩa ũkarĩthia antũ makwa Iciraeri.’ ”

7 Nĩrĩo Mũthamaki Eronde e-tire antũ mau aũgĩ na mbithũ, akĩmaũria rĩrĩa rĩongwa mo-nire ndata ĩnu.

8 Akĩmatũma Bethireemu akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩni mũtuĩrie wega maũntũ makoniĩ mwana ũnu. Mwamwona mũũce mũmbĩre nĩ kenda wanaani nthiĩ nkamũthathaie.”

9 Rĩrĩa ma-rĩkirie kwĩgua bũrĩa mũthamaki a-merire, makiuma bau na makĩthiĩ. Nayo ndata ĩrĩa mo-nete, ĩrĩ mbarĩ ya ĩrathĩro rĩa riũa, ĩkĩmatongoreria ĩkĩthiĩ ĩkĩrũngama barĩa mwana a-rĩ.

10 Magĩkena mũno rĩrĩa mo-nire ndata ĩnu.

11 Rĩrĩa ma-thũngĩre nyomba, makĩona mwana bamwe na ng'ina, Maria. Magĩturia maru makĩthathaia mwana ũnu. Magĩkunũra mbooro ciao na makĩmũnenkera ibeo cia thaabu, ubaani, na manemane.b

12 Rĩrĩa bĩndĩ ya kwĩnũka yakinyire, magĩcioka nthĩ yao na njĩra ĩngĩ, nĩ ũntũ Ngai a-rĩ akũmakaania na njĩra ya kĩroto, akĩmeera matĩgaciokerere kwa Mũthamaki Eronde.

Kaana kũbithwa Miciri

13 Rĩrĩa ageni ma-thiĩre, mũraika wa Mwathani akiumĩrĩra Njucubu na njĩra ya kĩroto na akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũkĩra wĩũkie kaana bamwe na ng'ina, mũũre mũthiĩ Miciri. Na mwĩkare ku nkinya rĩrĩa ngakwĩra, nĩ ũntũ Eronde arĩ bakubĩ kwambĩrĩria gũceria kaana gaka nĩ kenda akaũraga.”

14 Kwogu Njucubu agĩũkĩra, agĩũkia kaana na ng'ina kũrĩ ũtukũ, makĩthiĩ Miciri.

15 Magĩĩkara ku nkinya rĩrĩa Eronde a-kwire. Ũntũ ũrĩa Mwathani a-ugire kũbetũkĩrĩra kanyua ga kĩroria ũkĩbinga, atĩ, “Nĩ ne-tire mwana wakwa kuuma nthĩ ya Miciri.”

Kũũragwa gwa twana

16 Eronde akĩthũũra mũno rĩrĩa a-menyire atĩ antũ mau aũgĩ nĩka ma-mũbenereretie. Agĩtũma athigari, akĩruta watho akiuga twana twa tũbĩcĩ tunthe tũũragwe, tũrĩa twarĩ taũnini ya Bethireemu na ntũũra irĩa ciarĩ bakubĩ nayo. Eronde a-ugire twana tũrĩa twakinyĩtie mĩaka ĩĩrĩ na nthĩ ya bau tũũragwe, kũringana na bũrĩa a-menyithĩtue nĩ antũ aũgĩ.

17 Namo maũntũ marĩa kĩroria Njeremia a-ugĩte makĩbinga, atĩ,

18 “Mbu nĩyeguĩkire kũu Rama,

ya kĩrĩro na kĩeba kĩnene,

Rakeri akĩrĩrĩra ciana ciawe,

na akĩrega gũkirua,

nĩ ũntũ ciana ciawe itĩ mwoo.”

Gũcioka kuuma Miciri

19 Rĩrĩa Eronde a-kwire, mũraika wa Mwathani akiumĩrĩra Njucubu kĩrotoni, marĩ kũu Miciri, na akĩmwĩra,

20 “Ũkĩra wĩũkie mwana na ng'ina mũcioke nthĩ ya Iciraeri, nĩ ũntũ marĩa marendaga kũũraga mwana nĩmarĩĩkĩtie gũkua.”

21 Njucubu agĩũkĩra agĩũkia mwana na ng'ina magĩcioka nthĩ ya Iciraeri.

22 Ĩndĩ rĩrĩa Njucubu e-guire Arikeraoci, mwana wa Eronde, nĩwe ũkwathana Njundea kuuma rĩrĩa ĩthe a-kwire, agĩkĩra kũthiĩ nabo. Na nĩ ũntũ Ngai a-rĩ akũmũkaania arĩ kĩrotoni, akĩthiĩ gĩcigoni kĩa Gariiri,

23 agĩtũũra taũni yetagwa Nacarethi. Nacio nteto irĩa kĩroria kĩarathĩte ikĩbinga, atĩ “Agetagwa Mũnacarethi.”

a 

2:1 Antũ mau me-tagwa na Kĩngiriki Magi. Ma-rĩ antũ aũgĩ mũno, na mũno mũno maũntũni megiĩ kĩthomo kĩa ndata.

b 

2:11 Manemane nĩ rũncĩ rwa mũtĩ rũrĩa rwanunkaga wega mũno. Rwatũmagĩrwa rũrĩ maguta na rwarĩ ndawa.

Ntũmĩrĩri ya Njũana Mũbatithania

(Mariko 1:1-8; Ruka 3:1-18; Njũana 1:19-28)

3

1 Bĩndĩ ĩnu, Njũana Mũbatithania akĩthiĩ rwanda rwa Njundea kũbunjia

2 akiugaga, “Ĩrireni mebia menu nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ĩgũrũ ũgũkubĩbĩrĩria.”

3 Njũana ũyũ nĩ ũrĩa kĩroria Icaya a-ragĩrĩria rĩrĩa augaga,

“Mũgambo wa mũntũ nĩũkwanĩrĩra rwanda ũkiugaga,

‘Theriani njĩra ya Mwathani,

rũngariani kũrĩa akabetũkĩrĩra.’ ”

4 Njũana e-kagĩra nguo yatũmĩtwe na guoya ya nkamĩĩra, na e-obaga mũcibi wa rũũo kĩũno. A-rĩcaga ngige na ũũkĩ wa kĩthaka.

5 Antũ ma-gendaga kũmũthikĩrĩria maumĩte Njerucaremu, nteere cionthe cia Njundea, na nteere cia mũburo wa Njorondani.

6 Namo marĩkia kuumbũra mebia mao, Njũana a-mabatithagia mũburoni wa Njorondani.

7 Ĩndĩ rĩrĩa Njũana o-nire Abaricai na Acandukai engĩ macĩte kũbatithua, akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ rũciaro rũrũ rwa njoka! Nũũ ũmwĩrĩte mũũre kuumana na mũthũũro wa Ngai ũrĩa ũcĩte?

8 Rũthagani ciĩko mbega irĩa ikwonania atĩ nama mũkwĩrira mebia menu.

9 Mũtĩgecirie mũgatetheka nĩ kuuga, ‘Twiũ tũrĩ ma rũrĩco rwa Iburaimu!’ Nĩ ũntũ ga nkũmwĩra, Ngai nwa atue mabiga mama ciana cia Iburaimu.

10 Rĩu ũgu, ĩthoka rĩrĩ mĩrini ya mĩtĩ. Mũtĩ unthe ũrĩa ũtĩciaraga matunda meega, ũkarengwa na ũgerwe mwankini.

11 “Niũ nĩnĩmũbatithia na rũncĩ kwonania mũkwĩrira mebia menu. Ĩndĩ ũrĩa ũcĩte thuuba yakwa arĩ na binya nkũrũki yakwa. Niũ ningwa ntĩagĩrĩrĩte nwarĩ kũmũkuĩra iraatũ ciawe. We, akamũbatithia na Roo Mũtheru na mwanki.

12 Agwete gĩtararũ na njara, akĩenda kũthiĩ rwaarani rwa kũbũngĩra ngano. Na akaiga ngano ciawe ĩkũmbĩni, na abĩbie mabũngo na mwanki ũrĩa ũtĩnkĩbora.”

Njĩcũ kũbatithua

(Mariko 1:9-11; Ruka 3:21-22)

13 Bĩndĩ ĩnu, Njĩcũ akiuma gĩcigoni kĩa Gariiri akĩthiĩ bwa mũburo wa Njorondani nĩ kenda abatithua nĩ Njũana.

14 Ĩndĩ Njũana akĩgeria kũmũgiria, akĩmwĩra, “Rĩu nĩka ũcĩte nkũbatithia? Nĩ niũ mbatiĩ kũbatithua nĩ weũ.”

15 Njĩcũ akĩmũciokeria akĩmwĩra, “Tiga gwĩkare ũgu rĩu, nĩ kenda tũbingie wendi unthe wa Ngai.” Rĩu nĩrĩo Njũana e-tĩkĩre kũmũbatithia.

16 Thuuba ya Njĩcũ kũbatithua, akiumĩra rũncĩni. Warĩo, ĩgũrũ rĩkĩrugũka, akĩona Roo wa Ngai endamĩte ekari ta ĩcĩa, akĩgwa ĩgũrũ rĩawe.

17 Mũgambo ũkiuma ĩgũrũ ũkiuga, “Ũyũ nĩ Mwana wakwa ũrĩa mendete mũno, nĩankenagia mũno.”

Njĩcũ kũgerua

(Mariko 1:12-13; Ruka 4:1-13)

4

1 Kuuma bau, Njĩcũ agĩtongorua nĩ Roo Mũtheru kũthiĩ bwa rwanda, nĩ kenda akagerue nĩ nkoma.

2 Rĩrĩa a-rĩkirie kwĩima gĩa kũrĩa ntukũ mĩrongo ĩna, ũtukũ na mũthenya, Njĩcũ akĩbũũta.

3 Mũgerania, nkoma, akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũgaaca kwĩgua ũrĩ Mwana wa Ngai, ĩra mabiga mama matuĩke mĩgate.”

4 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmũciokeria atĩrĩ, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Tĩ mũgate unka ũngĩtũũria mũntũ mwoo, ĩndĩ nwa atũũrue nĩ kiugo wa kĩonthe kĩrĩa kiumaga kanyuani ka Ngai.’ ”

5 Nĩrĩo Nkoma a-birire Njĩcũ taũni ĩrĩa ntheru ya Njerucaremu, akĩmũtwethia gacũmbĩrĩ ga Ekarũ.

6 Akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Wegua ũrĩ Mwana wa Ngai, tũũba wĩbarũkie nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Ngai akaatha araika mawe makwambĩrĩrie na njara ciao, giria kũgũrũ gwaku kũthuumũrwa nĩ ĩbiga.’ ”

7 Njĩcũ agĩciokeria Nkoma akĩmwĩra, “Na rĩngĩ, kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Ũtĩkagerie Mwathani Ngai waku.’ ”

8 Rĩngĩ, Nkoma agĩtwethia Njĩcũ gacũmbĩrĩ ga kĩrĩma kĩraca mũno. Nkoma akĩmwonia mothamaki monthe ma nthĩ, na mwago wa mo.

9 Akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Ngakũba mama monthe wegua ũganturĩria maru ũnthathaie.”

10 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ntegatekera Caitani! Nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Thathaia Mwathani Ngai waku, na ũmũtungate we wenka.’ ”

11 Nkoma akĩmwĩrũkĩra. Namo araika magĩĩca magĩtungatĩra Njĩcũ.

Njĩcũ gũcioka Gariiri

(Mariko 1:14-19; Ruka 4:14-15)

12 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire atĩ Njũana a-rĩ akũthaĩkwa nceera, agĩcioka gĩcigoni kĩa Gariiri.

13 Akiuma Nacarethi akĩthiĩ gũtũũra taũnini ya Kaberinaumu rũteere rwa ĩria rĩa Gariiri, mũbakani wa nthĩ ya Caburoni na ya Nabutarĩ.

14 Ũrathi wa kĩroria Icaya ũkĩbinga, ũrĩa ugĩte,

15 “Nthĩ ya Caburoni na ya Nabutarĩ,

njĩrani ya kũthiĩ ĩriani,

rũgongo rwa mũburo wa Njorondani,

Gariiri nthĩ ya antũ matĩ Ayaundi,

16 antũ marĩa me-karaga mbinduni,

nĩmonete werũ mũnene.

Na marĩa matũũraga kũrĩa kũrĩ na kĩrundu kĩa gĩkuũ,

werũ ũkũmamũrĩkĩra!”

17 Kuuma bĩndĩ ĩnu, Njĩcũ akĩambĩrĩria kũbunjia akiugaga, “Ĩrireni mebia menu nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ĩgũrũ ũgũkubĩbĩrĩria.”

Arutwa ma mbere ma Njĩcũ

(Mariko 1:16-20; Ruka 5:1-11)

18 Ntukũ ĩmwe, wa bũrĩa Njĩcũ a-thiĩte na rũteere rwa ĩria rĩa Gariiri, akĩona ategi maĩrĩ ma makũũ makĩamba neti ciao nĩ kenda magwatia makũũ. Ma-rĩ Cimioni, ũrĩa wetagwa Betũro, na mũruang'ina Enderea.

19 Njĩcũ akĩmeera, “Ncũni mũnthingateni na nkamũtua ategi ma antũ.”

20 Warĩo, magĩtiganĩria neti ciao, makĩmũthingata.

21 Rĩrĩa Njĩcũ a-thiĩre na mbere na rũgendo, nĩ o-nire antũ mangĩ maĩrĩ. Wana mo ma-rĩ mũntũ na mũruang'ina. Namo ma-rĩ Njakubu na Njũana, nthaka cia Cebendi. Me-karĩte nthĩ ĩtarũni marĩ bamwe na ĩthe wao Cebendi, magĩtumaga neti ciao. Nawe Njĩcũ akĩmeeta,

22 na warĩo magĩtiganĩria ĩthe bamwe na ĩtarũ rĩao, na makĩmũthingata.

Njĩcũ kũthomithania na kũborania

(Ruka 6:17-19)

23 Njĩcũ a-thiũrũrũkire Gariiri yonthe akĩthomithagĩria antũ cinagoguni ciao, akĩbunjagia maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai, na akĩboragia antũ ndwari cia mĩthemba yonthe na mĩrimo yonthe ĩrĩa ma-rĩ nayo.

24 Nkuma yawe ĩgĩtamba nthĩ ya Cĩria yonthe. Antũ makĩmũretera arwaru monthe marĩa ma-rĩ na ndwari cia mĩthemba yonthe, na marĩa ma-rĩ na mathĩĩna mwanya mwanya. Kũrĩ antũ ma-rĩ na ndaimono, mangĩ kĩbaaba, na mangĩ ma-rĩ cionje, na Njĩcũ akĩmaboria monthe.

25 Kĩrĩndĩ kĩnene gĩa antũ ma kuuma Gariiri, Ndekabori,a Njerucaremu, Njundea yonthe, na nkinya rũgongo rwa mũburo wa Njorondani makĩthingata Njĩcũ.

a 

4:25 Ndekabori nĩ kuuga mĩciĩ ĩkũmi.

Njĩcũ kũbunjia arĩ kĩrĩmani

(Mathayo 5-7)

Itharimo

(Ruka 6:20-23)

5

1 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire bũrĩa kĩrĩndĩ kĩegana, agĩtwa kĩrĩmani agĩĩkara nthĩ. Arutwa mawe magĩĩca kũrĩ we,

2 akĩambĩrĩria kũmathomithia, akiuga,

3 “Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa makũmenya marĩ na ũbatu wa maũntũ ma kĩroo,

nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ĩgũrũ nĩ wao.

4 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa marĩ na kĩeba,

nĩ ũntũ Ngai akamaũmĩrĩria.

5 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa menyibagia,

nĩ ũntũ makabewa nthĩ ĩrĩ ĩgai rĩao.

6 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa marĩ na yũũra na ĩnonta

rĩa kũrũtha maũntũ ma ũthingu, nĩ ũntũ Ngai akamabaithia.

7 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa marĩ kĩao,

nĩ ũntũ Ngai akameguĩra kĩao.

8 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa atheru nkoro,

nĩ ũntũ makoona Ngai na metho.

9 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa macũaga thayũ,

nĩ ũntũ magetwa ciana cia Ngai.

10 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa manyamaragua nĩ ũntũ wa ũthingu wao,

nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ĩgũrũ nĩ wao.

11 “Kĩtharimo nĩ kũrĩ mwiũ rĩrĩa antũ makũmũcenga, rĩrĩa makũmũnyamaria, na rĩrĩa makũmwigĩrĩra ing'enyo nĩ ũntũ wakwa.

12 Rĩrĩa makũmũrũtha ũgu, kenani na mũkenerere mũno, nĩ ũntũ kĩbeo kĩenu ĩgũrũ nĩ kĩnene. Ũgu nwabu ma-nyamaririe iroria irĩa ciatwĩre mbere yenu.”

Cumbĩ na werũ wa nthĩ

(Mariko 9:50; Ruka 14:34-35)

13 Njĩcũ akiuga, “Kũrĩ antũ, mwiũ mũrĩ cumbĩ. Ĩndĩ cumbĩ ĩngĩca kũthira mũcamo, ĩtĩngĩciokerua u rĩngĩ. Ĩnkĩgua ĩtĩna gĩtũmi, nwanga ĩtewe nja ĩrangwe nĩ antũ.

14 “Na rĩngĩ, nĩ mwiũ werũ kũrĩ antũ ma nthĩ. Taũni ĩrĩa ĩtumĩtwe kĩrĩmani ĩgũrũ ĩtĩnkĩbithĩka.

15 Na rĩngĩ, mũntũ atĩmuntagia taa na amĩkunĩkĩra na ndebe. Ĩndĩ ĩtwethagua bantũ baũkĩrĩru nĩ kenda ĩmũrĩkĩra mũntũ wonthe ũrĩa ũrĩ nyomba ĩnu.

16 Ũgu nĩbu werũ wenu ũbatiĩ kũmũrĩkĩra antũ nĩ kenda moona maũntũ meega marĩa mũrũthaga, makĩnakumia Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ.”

Njĩcũ a-cire kũbingia watho

17 Njĩcũ akiuga, “Mũtĩgecirie mbũcĩte kũthiria Watho wa Muca na ũrutani wa iroria. Ntacire kũthiria ĩndĩ nacire kũbingia watho na ũrutani wa iroria.

18 Nama ga nkũmwĩra atĩrĩ, nkinya rĩrĩa ĩgũrũ na nthĩ ikathira, gũtĩ ntemwa, gaturumo kana gacunce nwarĩ kamwe ka watho gakaũra kuuma wathoni nkinya maũntũ monthe mabingue.

19 Kwogu mũntũ ũrĩa ũkauna mathani, wana wegua nĩ yathani rĩrĩa ĩniini bururu, na akathomithia antũ marĩa mangĩ kũriuna, agatuĩka ũrĩa mũniini bururu Ũthamakini wa Ĩgũrũ. Ĩndĩ ũrĩa wathĩkagĩra watho na akathomithia antũ marĩa mangĩ kũrũtha bu, agatuĩka ũrĩa mũnene mũno Ũthamakini wa Ĩgũrũ.

20 Na ga nkũmwĩra, tiga mũgatuĩka athingu nkũrũki ya Abaricai na arimo ma Watho, mũtĩthũngĩra Ũthamakini wa Ĩgũrũ.”

Ũrutani wĩgiĩ marakaara

(Ruka 12:57-59)

21 Njĩcũ akiuga, “Nĩmwĩguĩte atĩ antũ ma tene me-rĩtwe nĩ Ngai atĩ, ‘Ũtĩkaũragane, na ũrĩa ũkaũragana nwa nkinya agatuĩrwa.’

22 Ĩndĩ naani ga nkũmwĩra, ũrĩa ũkaathũũrĩra mũntũ ũrĩa ũngĩ agatuĩrwa. Na ũrĩa ũkeera ũrĩa ũngĩ, ‘Ũrĩ wa burĩ,’ akagambithua nĩ kĩama kĩa Ayaundi. Na ũrĩa ũgeeta ũrĩa ũngĩ, ‘Kĩaa gĩkĩ,’ arĩ ũgwatini wa gwĩkua mwankini wa ĩcamarĩro.

23 “Kwogu ũgaaca kũthiĩ kũrutĩra Ngai kĩbeo gĩaku mathabaũni, na mbere ya ũkĩruta, ũkaririkana kũrĩ mũntũ ũbĩtĩrĩtie,

24 tiga kĩbeo gĩaku bau mathabaũni, wambe ũthiĩ mwĩgucane na mũntũ ũnu ũkĩnacioka kũrutĩra Ngai kĩbeo gĩaku.

25 “Mũngĩĩca kũbĩtania na mũntũ na agakũthitanga kotini, geria mwĩgucane nawe na karũgĩ. Na ũrũthe ũgu rĩrĩa mũgendanĩtie nawe njĩrani. Nĩ ũntũ warega kũrũtha bu, agakũbira kũrĩ mũgambithania nawe mũgambithania akũnenkanĩre kũrĩ mũthigari, ũkĩnagerwa nceera.

26 Ga ngũkwĩra nama, ũtiuma ku ũtĩmũrĩbĩte nkinya ndururu ya mũthia.”

Ũtharia

27 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere akĩmeera, “Nĩmwĩguĩte atĩ Ngai augĩte, ‘Ũtĩkatharie.’

28 Ĩndĩ naani ga nkũmwĩra atĩrĩ, mũntũ ũrĩa ũcũũthaga mũntũ mũka akamwĩrirĩria, mũntũ ũnu nĩarĩkĩtie kũmaama na mũka ũnu nkoroni yawe.

29 Riitho rĩaku rĩa ũrĩo rĩngĩtũma ũkebia, rĩkonore na ũrĩte. Nĩ kaaba wĩkare ũtĩna gĩcunce kĩmwe kĩa mwĩrĩ, nkũrũki ya mwĩrĩ waku unthe ũgeretwe mwankini wa ĩcamarĩro.

30 Na ũgaaca kwĩgua njara yaku ya ũrĩo nĩyo ĩngĩtũma ũkebia, mĩnuke na ũmĩte. Nĩ kaaba wĩkare ũtĩna gĩcunce kĩmwe kĩa mwĩrĩ, nkũrũki ya mwĩrĩ waku unthe ũgeretwe ĩcamarĩro.”

Gũtigana bururu kwa mũka na mũrũme

(Mathayo 19:9; Mariko 10:11-12; Ruka 16:18)

31 Njĩcũ akĩmeera, “Kwĩrĩtwe, ‘Mũntũ ũrĩa ũgatigana bururu na mũka wawe nwa nkinya anenkere mũka ũnu barũa ya kwonania magũtigana nawe bururu.’

32 Ĩndĩ naani ga nkũmwĩra atĩ, twanga mũka atuĩkĩte kĩtharia, ũrĩa ũtiganaga na mũka bururu nĩka atũmaga mũka ũnu akatharia. Na ũrĩa ũgũraga mũka ũrĩa ũtiganĩte na mũrũme nĩka atharagia.”

Ũrutani wĩgiĩ kwĩbĩta

33 Njĩcũ akiuga, “Na rĩngĩ nĩmwĩguĩte atĩ antũ ma bĩndĩ ya tene me-rirwe, ‘Ũtĩkathiĩ mũgarũ na mwĩbĩtwa waku, ĩndĩ ũbingie mĩbĩtwa ĩrĩa ũrĩkanĩrĩte na Mwathani.’

34 Ĩndĩ naani ga nkũmwĩra, mũtĩkebĩte rĩ kana rĩ. Mũtĩkebĩte na ĩgũrũ, nĩ ũntũ nĩku Ngai athanaga arĩ,

35 na mũtĩkebĩte na nthĩ nĩ ũntũ nĩyo akinyithagia magũrũ mawe, wana kana mwĩbĩta na Njerucaremu nĩ ũntũ nĩyo taũni ya Mũthamaki Mũnene.

36 Na ũtĩkebĩte na kĩongo gĩaku, nĩ ũntũ ũtĩnkĩbota kwerũbia kana kwiria rũcuĩrĩ nwarĩ rũmwe.

37 Mũkiuga ũntũ, ugagani ‘Ĩĩ,’ kana ‘Arĩ.’ Ũntũ ũngĩ nkũrũki yogu umaga kũrĩ Nkoma.”

Kwĩrĩbĩrĩria

(Ruka 6:29-30)

38 Njĩcũ akiuga, “Nĩmwicĩ kwĩrĩtwe atĩ, ‘Riitho rĩrĩbagĩrĩrua na riitho, na ĩgego rĩrĩbagĩrĩrua na ĩgego.’

39 Ĩndĩ naani nĩnĩmwĩra atĩrĩ, ũtĩkagirie mũntũ akũrũtha ũntũ mũthũũku. Mũntũ angĩkũringa rũbĩ rũthĩa rwa ũrĩo, mũgarũkĩrie wana rũu rũngĩ.

40 Na mũntũ angĩkũthitanga abangĩte gũgũcuuna caati yaku, tiga eũkie wana ĩgooti.

41 Mũntũ angĩgũtindĩkĩrĩria ũthiĩ kiromita ĩmwe, mũthingate kiromita ciĩrĩ.

42 Mũntũ angĩkũromba gĩntũ ũtĩkamwime, na angĩgũkooba gĩntũ mũkoobithie.”

Enda nthũ ciaku

(Ruka 6:27-28, 32-36)

43 Njĩcũ akiuga, “Rĩngĩ nĩmwicĩ kwĩrĩtwe, ‘Enda mũtũũri waku na ũmene nthũ yaku.’

44 Ĩndĩ naani ga nkũmwĩra, endagani nthũ cienu na mũboyagĩreni marĩa mamũnyariiraga.

45 Na mwarũtha ũgu, mũgatuĩka ciana cia Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ, nĩ ũntũ we nĩwe ũtũmaga riũa rĩawe rĩkarathĩra antũ marĩa athũũku na marĩa ega, na akaurithia mbura kũrĩ marĩa athingu na kũrĩ marĩa matĩ athingu.

46 Rĩu rĩ, mũkeenda marĩa mamwendaga monka rĩ, Ngai ankĩmũba kĩbeo kĩrĩkũ? Anga wana etia gooti matĩrũthaga wa tabu?

47 Na ũgaaca kwĩgua mũkethagia arata menu monka rĩ, nĩ ũntũ ũrĩkũ wa mwanya mwarũtha bo, ũrĩa ũtĩrũthagwa nĩ marĩa mangĩ? Anga wana marĩa maticĩ Ngai matĩrũthaga wa tabu?

48 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, nwa nkinya mũtuĩke akinyanĩru ta bũrĩa Ĩthe wenu wa ĩgũrũ arĩ mũkinyanĩru.”

Kĩthomo kĩa gũtethia athĩĩni

6

1 Njĩcũ akiuga, “Ĩmenyerereni rĩrĩa mũkũrũtha maũntũ marĩa meega mũtĩgekare taka mũkwĩonania kũrĩ mwĩngĩ. Nĩ ũntũ mũgaaca kũrũtha ũgu, mũtĩbewa kĩbeo nĩ Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ.

2 “Kwogu bĩndĩ ĩrĩa waruta gĩntũ gĩaku gĩgatethie mũntũ ũrĩ na mabata, ũtĩkaugĩrĩrie kũrĩ antũ ta bũrĩa mbinga irũthaga cinagoguni kana njĩrani nĩ kenda ikumua nĩ antũ. Nama ga nkũmwĩra nĩirĩkĩtie kwamũkĩra kĩbeo gĩa cio kĩonthe.

3 Ĩndĩ rĩrĩa ũkũbecana gĩntũ gĩa gũtethia mũntũ ũrĩ na mabata, ũtĩkareke njara yaku ya ũmũtho ĩmenya bũrĩa njara ya ũrĩo ĩkũrũtha.

4 Rĩu nĩrĩo ũtethio waku ũgatuĩka wa mbithũ, na Ĩbaagu ũrĩa wonaga maũntũ marĩa marũthagĩrwa mbithũni agakũba kĩbeo.”

Njĩcũ kũthomithia arutwa mawe kũboya

(Ruka 11:1-4)

5 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Na rĩrĩa mũkũboya, mũtĩgekare ta mbinga, nĩ ũntũ ciendaga kũboya irũngiĩ cinagoguni na magwatanĩroni ma njĩra nĩ kenda cionwa nĩ antũ. Nama ga nkũmwĩra, mbinga inu nĩirĩkĩtie kwamũkĩra kĩbeo gĩa cio kĩonthe.

6 Ĩndĩ rĩrĩa ũkũboya, thũngĩra nyomba ũbinge mũrango ũboye Ĩbaagu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ, ũrĩa ũtĩonagwa na metho, na nĩ ũntũ we nĩonaga maũntũ ma mbithũ, agakũba kĩbeo.

7 Na rĩrĩa mũkũboya, mũtĩgatũmagĩre mĩgambo mĩngĩ ĩtĩna gĩtũmi ta bũrĩa marĩa maticĩ Ngai marũthaga, nĩ ũntũ meciragia maboya mao magaciokua nĩ ũntũ wa gũtũmĩra ciugo mĩngĩ.

8 Mũtĩgekare tamo nĩ ũntũ Ĩthe wenu nĩwicĩ mabata menu wana mbere ya mũmwĩra mo.

9 Boyagani ũũ,

‘Baaba wetũ ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ,

riĩtwa rĩaku rĩrotĩĩagwa.

10 Ũthamaki waku nĩũce,

wendi waku nĩũrũthagwe gũkũ nthĩ,

ta bũrĩa ũrũthagwa kũu ĩgũrũ.

11 Tũbe ũmũnthĩ irio cia gũtwĩgana.

12 Na ũtũrekere mebia metũ,

wa ta bũrĩa tũrekagĩra marĩa matũbĩtagĩria.

13 Na ũtĩkareke tũthũngĩra magerioni,

ĩndĩ ũtũbonokagie kuumana na ũrĩa mũthũũku.

[Nĩ ũntũ ũthamaki, binya, na riiri

nĩ ciaku tene na tene. Ameni.]’a

14 “Nĩ ũntũ ũkegua mũkarekagĩra marĩa mamũbĩtagĩria, wana Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ akamũrekagĩra.

15 Ĩndĩ ũkegua mũtĩrekagĩra antũ rĩrĩa mamũbĩtĩria, wana Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ atĩmũrekera mebia menu.”

Ũrutani wa kwĩima irio

16 Njĩcũ akiuga, “Bĩndĩ ĩrĩa mwĩimĩte irio, mũtĩgatukagieni mothiũ menu ta bũrĩa mbinga irũthaga nĩ kenda cionia antũ atĩ nĩka ciĩimĩte. Nama ga nkũmwĩra, mbinga inu nĩirĩkĩtie kwamũkĩra kĩbeo gĩa cio kĩonthe.

17 Ĩndĩ rĩrĩa weima irio, thamba ũthiũ waku na wĩbake maguta,

18 nĩ kenda antũ matĩkamenye atĩ nĩka wĩimĩte. Tiga Ĩbaagu wenka amenye, ũrĩa ũtĩonagwa na metho. Na nĩ ũntũ we nĩonaga maũntũ ma mbithũ, agakũba kĩbeo.”

Ũtonga ungwa

(Ruka 12:33-34)

19 Njĩcũ akiuga, “Mũtĩkeigĩre mũthithũ gũkũ nthĩ, kũrĩa iginyo na gutu inkĩthũũkangia, na kũrĩa eei mankĩbunjia na makaia.

20 Ĩndĩ igani mũthithũ wenu ĩgũrũ, kũrĩa iginyo na gutu itĩnkĩthũũkangia, na kũrĩa eei matĩnkĩbunjia na makaia.

21 Nĩ ũntũ barĩa mũthithũ waku ũrĩ, nwabo nkoro yaku ĩkegua ĩrĩ wana yo.”

Werũ na mbindu

(Ruka 11:34-36)

22 Njĩcũ akiuga, “Riitho nĩrĩo taa ya mwĩrĩ. Ũgaaca kwĩgua riitho rĩaku rĩrĩ na ũgima, mwĩrĩ waku unthe ũkamũrĩkĩrwa nĩ werũ.

23 Ĩndĩ ũkegua riitho rĩaku rĩtĩrĩega, mwĩrĩ waku unthe wĩcũraga mbindu. Ũgaaca kwĩgua werũ ũrĩa ũrĩ ndaani yaku nĩ mbindu rĩ, mbindu ĩnu ĩnkĩgua ĩrĩ nene atĩa!

24 “Gũtĩ mũntũ ũnkĩbota gũtũmĩkĩra anene maĩrĩ. Nwanga akamena ũmwe na akenda ũnu ũngĩ, kana akerutĩra gũtũmĩkĩra ũmwe na akabũthia ũnu ũngĩ. Mũtĩnkĩbota gũtũmĩkĩra Ngai na mũgatũmĩkĩra ũtonga.”

Tigani kwĩmakĩra

(Ruka 12:22-31)

25 Njĩcũ akiuga, “Kwogu nĩnĩmwĩra ũũ, mũtĩgetange na maũntũ megiĩ ũtũũro wenu, ta kĩrĩa mũkarĩa, kana kĩrĩa mũkanyua, kana nguo cia gwĩkĩra. Anga mwoo tĩu ũrĩ bata nkũrũki ya irio, na mwĩrĩ nkũrũki ya nguo?

26 Ta cũũthĩrĩriani icici! Itĩbandaga, itĩkethaga na itiigaga maketha makũmbĩni. Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ nĩwe ũciĩreraga. Anga tĩ mwiũ mũrĩ ma bata nkũrũki ya icici?

27 Kũrĩ wacienu ũnkĩbota kwĩongerera ntukũ nwarĩ ĩmwe ũtũũroni wawe, nĩ ũntũ wa gwĩtanga?

28 “Na nĩkĩ mũgwĩtanga mũkĩũragia nĩkũ mũkaruta nguo? Ta cũũthĩrĩriani mwone bũrĩa maũa marĩa marĩ kĩthakani makũrangaga. Mo matĩrutaga wĩra kana matuma nguo.

29 Na kũnarĩ ũgu, ka nĩmwĩreni, wana Mũthamaki Cureimani wengwa bamwe na mwago wawe unthe, ata-rĩ mũgemu gũkĩra yũa nwarĩ rĩmwe rĩa mama.

30 Ũkegua nĩbu ũgu Ngai agemagia nyaki ya kĩthaka, na nĩ nyaki ĩrĩa ĩrĩ bo ũmũnthĩ na rũyũ ĩkagerwa mwankini rĩ, anga atĩkamũmenyerera nkũrũki? Mwiũ antũ ma wĩtĩkio mũniini!

31 Kwogu mũtĩkemakĩre mwĩũria, ‘Tũkarĩa kĩ?’ kana, ‘Tũkanyua kĩ?’ kana, ‘Nĩkũ tũkaruta nguo?’

32 Nĩ ũntũ into inu nĩcio antũ ma nthĩ ĩno maceragia. Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ nĩaicĩ nĩmũkũbatara into ino cionthe.

33 Ĩndĩ ambani mũcerie Ũthamaki wa Ngai na ũthingu wawe, na akamũnenkera wana into ino ciĩngĩ cionthe.

34 Kwogu mũtĩgetange nĩ ũntũ wa maũntũ ma rũyũ, nĩ ũntũ rũyũ rũgetangĩkĩra. Wa ntukũ ĩrĩ na mathĩĩna mayo ma kwĩgana.”

a 

6:13 Ciugo ino itĩ mbukuni cia mbere cia Kĩngiriki.

Gũtucanĩra ciira

(Ruka 6:37-38, 41-42)

7

1 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũthomithania akiuga, “Mũtĩgacirithanieni, mũtaaca gũcirithua wanamwi.

2 Nĩ ũntũ wa bũrĩa mũgacirithia marĩa mangĩ, nwabu wanamwi mũgacirithua. Na kĩthimi wa kĩrĩa ũkathima nakĩo, nwakĩo wanegwe ũkathimĩrwa nakĩo.

3 Nĩkĩ ũkwona gakaracũ karĩa karĩ riitho rĩa mũruanyũkwe, ĩndĩ ũtĩkwona ntinkũ ĩrĩa ĩrĩ riitho rĩaku?

4 Nĩ atĩa ũnkĩbota kwĩra mũruanyũkwe, ‘Ga nkũrute gakaracũ riitho,’ rĩrĩa ntinkũ ĩrĩ riitho rĩaku?

5 Weũ mbinga ĩno! Amba wĩrute ntinkũ ĩnu ĩrĩ riitho, nĩ kenda ũbota kwona wega na ũbota kũruta gakaracũ karĩa karĩ riitho rĩa mũruanyũkwe.

6 “Mũtĩkanenkere kurũ gĩntũ kĩrĩa kĩtheru, nĩ ũntũ igacioka imũgarũkĩre na imũrũmange. Na mũtĩkagerere ngũrwe ruurua cienu, nĩ ũntũ nĩka igaciĩrangania na magũrũ macio.”

Ngai nĩegucaga maboya

(Ruka 11:9-13)

7 Njĩcũ akiuga atĩrĩ, “Rombani na mũkanenkerwa. Ceriani na mũkoona. Ringaringani mũrango na mũkarugũrĩrwa.

8 Nĩ ũntũ mũntũ wonthe ũrĩa ũrombaga nĩanenkagĩrwa, na ũrĩa ũceragia nĩonaga. Na wonthe ũrĩa ũringaringaga mũrango nĩarugũragĩrwa.

9 Kũrĩ mwiũ aciari rĩ, mwana waku angĩkũromba mũgate, nũũ wacienu ũnkĩmũnenkera ĩbiga?

10 Kana mwana akũromba ĩkũũ rĩ, nwa ũmũnenkere njoka?

11 Ũkegua mwiũ nĩmwicĩ kũba ciana cienu ibeo irĩa mbega, na mũrĩ antũ ebia rĩ, anga Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ atĩbecana ibeo mbega nkũrũki, kũrĩ marĩa mũmũboyaga!

12 Kwogu maũntũni menu monthe, rũthagĩrani marĩa mangĩ bũrĩa wanamwi mũnkĩenda kũrũthĩrwa, nĩ ũntũ ũgu nĩbu kwandĩkĩtwe Wathoni wa Muca na mbukuni cia iroria.”

Njĩra ciĩrĩ

(Ruka 13:24)

13 Njĩcũ akiuga, “Thũngĩrani na mwĩrĩga ũrĩa mũceke. Nĩ ũntũ mwĩrĩga ũrĩa ũthiĩte ĩcamarĩro nĩ mwariĩ, na njĩra ĩrĩa ĩgendaga ku nĩ mbariĩ, na nĩyo engĩ mathiĩte nayo.

14 Ĩndĩ mwĩrĩga na njĩra ya kũthiĩ mwooni nĩ nceke, na marĩa mamĩonaga nĩ aniini.”

Mũtĩ ũmenyagwa na maciaro

(Ruka 6:43-44)

15 Njĩcũ akiuga, “Ĩmenyerereni kuumana na iroria cia ũrongo irĩa ciĩcaga kũrĩ mwiũ ciĩkari ta ng'ondu, ĩndĩ ndaani nĩ ncũũgi irĩa ng'entu.

16 Mũkamenya antũ ta mau nĩ ũntũ wa ciĩko ciao. Ga kũrĩ mũntũ ũnkĩbota gũtua nthabibũ mũtĩni wa mĩĩgua, kana agatua nkũũ mũgaani?

17 Mũtĩ ũrĩa mwega ũciaraga maciaro meega, nau mũtĩ mũthũũku ũciaraga maciaro mathũũku.

18 Mũtĩ mwega ũtĩciara maciaro mathũũku, na mũtĩ mũthũũku ũtĩciara maciaro meega.

19 Mũtĩ unthe ũrĩa ũtĩciaraga maciaro meega, ũtemagwa ũkagerwa mwankini.

20 Kwogu mũkamenya iroria cia ũrongo nĩ ũntũ wa ciĩko ciao.”

Arutwa ma Njĩcũ mongwa na ma ũrongo

(Ruka 6:46; 13:25-27)

21 Njĩcũ akiuga, “Tĩ mũntũ wonthe ũrĩa ũmbĩtaga ‘Mwathani, Mwathani,’ akathũngĩra Ũthamakini wa Ĩgũrũ, ta tiga ũrĩa ũrũthaga wendi wa Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ.

22 Ntukũ ya gũcirithua, antũ engĩ makambĩĩra, ‘Mwathani, Mwathani, anga tũta-roragia na riĩtwa rĩaku na tũkeenga ndaimono tũgĩtũmagĩra riĩtwa rĩaku na tũkaringa ciama mĩngĩ na riĩtwa rĩaku?’

23 Naani nkameera ntĩkũmabitha atĩrĩ, ‘Niũ ntanamũmenya, ntegatekerani mwiũ ebia mama!’ ”

Mũtumi ũrĩa mũũgĩ na ũrĩa mũriitu

(Ruka 6:47-49)

24 Njĩcũ akiuga, “Kwogu ũrĩa wonthe wĩgucaga ciugo ino ciakwa na akarũtha bũrĩa ikuuga, ekari ta mũntũ mũũgĩ ũrĩa watumire nyomba yawe rwaarani rwa ĩbiga.

25 Rĩrĩa mbura yaurire, mũguũ ũgĩĩca, rũkũngi rũkĩburutana na rũkĩringa nyomba ĩnu, ĩndĩ ĩto-moka nĩ ũntũ yatumĩtwe rwaarani rwa ĩbiga.

26 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa wĩgucaga ciugo ino ciakwa na akarega kũrũtha bũrĩa ikuuga, ekari ta mũntũ mũriitu ũrĩa watumire nyomba yawe mũthangani.

27 Rĩrĩa mbura yaurire, mũguũ ũgĩĩca, rũkũngi rũkĩburutana rũkĩringa nyomba ĩnu, na ĩkĩringa nthĩ. Naku kũgwa kwayo kwarĩ kũnene na mũrurumo mũnene!”

28 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kuuga maũntũ mau, kĩrĩndĩ gĩa antũ gĩkĩrigarua mũno nĩ ũrutani wawe,

29 nĩ ũntũ a-thomithanagia arĩ na wathani, na tĩ ta arimo ma Watho.

a 

7:6 Ruuru nĩ ĩbiga ĩgemu mũno na nĩ rĩa goro mũno. Rĩonekaga rũncĩni, na mũno mũno ĩriani. Kiugo gĩkĩ ruuru tĩ kĩa Gĩchuka, ĩndĩ nĩka tũkĩrombete kiugo kĩa Gĩcwairi.

Njĩcũ kũboria mũntũ warwarĩte mũtigiri

(Mariko 1:40-45; Ruka 5:12-16)

8

1 Rĩrĩa Njĩcũ e-gũrũkire kuuma kĩrĩmani kĩrĩa ma-rĩ, akĩthingatwa nĩ antũ engĩ mũno.

2 Mũntũ ũmwe warwarĩte mũtigiri agĩĩca akĩmũturĩria maru akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, wegua nwa wende, mboria nthere.”

3 Njĩcũ agĩkũnjũra njara, akĩmũbũrũria na akĩmwĩra, “Nĩnkwenda, thera!” Warĩo, mũntũ ũnu akĩbora mũtigiri!

4 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Menyerera ũtĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe. Ĩndĩ thiĩ wonwe nĩ mũthĩnjĩri Ngai na ũrute kĩgongwana gĩa kwonania ũkũborua mũtigiri. Wa ta bũrĩa Muca a-ugire kĩrutagwe, kĩrĩ ũira kũrĩ antũ monthe atĩ ũkũborua.”

Wĩtĩkio wa mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma

(Ruka 7:1-10)

5 Rĩrĩa Njĩcũ a-thũngĩre taũni ya Kaberinaumu, mũtongoria ũmwe wa mbũtũ ya athigari ĩgana ma Roma agĩĩca kũrĩ we.

6 Akĩmũkaĩra akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, mũruti wakwa wa wĩra amamiĩ mũciĩ akuĩte ciĩga cia mwĩrĩ, na arĩ na ũrũrũ mwĩngĩ mũno.”

7 Njĩcũ akĩmwĩra, “Nĩngũũca kũmũboria.”

8 Mũtongoria ũnu akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, niũ ntĩkwona ndĩmwagĩrĩru ũntũ ũbota kũthũngĩra gwakwa. Ĩndĩ uga kiugo kĩmwe akĩ, na mũruti wakwa wa wĩra akabora.

9 Nĩ ũntũ wanaani ndĩ ruungu rwa mũnene ũrĩa ũmbathaga, na ndĩ mũnene wa athigari. Mbĩĩraga ũmwe, ‘Thiĩ!’ Na akathiĩ, na nkeera ũngĩ, ‘Ncũ!’ Na agaaca. Na nkeera nkombo yakwa, ‘Rũtha ũntũ mũna,’ nayo ĩkarũtha wa tabu.”

10 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu, akĩrigara mũno akĩĩra kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩamũthingatĩte atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra nama, ntĩonete mũntũ ũrĩ na wĩtĩkio mũnene ta ũyũ ndaani ya Iciraeri yonthe.

11 Ka nĩmwĩreni, antũ engĩ makauma mbarĩ ya Ĩrathĩro na ya Ĩthũĩro, meekare nthĩ methani ya kĩrugo na marĩcanĩre na Iburaimu, Icaka na Njakubu Ũthamakini wa Ĩgũrũ.

12 Ĩndĩ marĩa mabatiĩ kwĩgua nĩmo makathũngĩra ũthamakini, makagerwa nau nja mbinduni, kũrĩa gũkegua kũrĩ na kĩrĩro na gũkabakaba magego nĩ ũntũ wa kĩeba.”

13 Njĩcũ agĩcioka akĩĩra mũtongoria ũnu atĩrĩ, “Ĩnũka, na nĩgwĩkarĩke wa ta ũgu wĩtĩkĩtie.” Na thaa inu ciongwa, mũruti wawe wa wĩra akĩbora.

Kũborua kwa mũthoni wa Betũro na antũ mangĩ engĩ

(Mariko 1:29-34; Ruka 4:38-41)

14 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire mũciĩ kwa ma Betũro, akĩona ng'ina wa mũka wa Betũro amamiĩ ũrĩrĩni arĩ na mwanki mwĩrĩ.

15 Akĩmũbũrũria njara, mwanki ũkĩthira na akĩbora. Agĩũkĩra akĩambĩrĩria kũmaraĩra.

16 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, antũ marĩa ma-rĩ na ndaimono makĩretwa kũrĩ we. Njĩcũ akĩĩngĩrĩria ndaimono inu na mũgambo ũmwe akĩ. Na akĩboria marĩa monthe ma-rwarĩte.

17 Maũntũ mau me-karĩkire nĩ kenda ũroria wa kĩroria Icaya ũbinga, atĩ “Nĩ e-ũkirie wonje wetũ na akĩebereria ndwari cietũ.”

Ngarama ya kũthingata Njĩcũ

(Ruka 9:57-62)

18 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire kĩrĩndĩ kĩnene gĩa antũ kĩmũthiũrũrũkĩte, akĩĩra arutwa mawe maringe rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria.

19 Mwarimo ũmwe wa watho agĩĩca kũrĩ Njĩcũ akĩmwĩra, “Mwarimo, ngakũthingataga gũntũ kũrĩa kunthe ũkagendaga.”

20 Njĩcũ akĩmwĩra, “Mbũe irĩ marima na icici irĩ ciuru, ĩndĩ Mwana wa Mũntũ atĩ kĩmaamo.”

21 Mũrutwa ũngĩ akĩmwĩra, “Mwathani, ka nyambe nthiĩ nkathike baaba.”

22 Njĩcũ akĩmwĩra, “Nthingata! Tigana na marĩa akuũ mathike akuũ mao.”

Njĩcũ kũbooreria kĩbuubani

(Mariko 4:35-41; Ruka 8:22-25)

23 Njĩcũ agĩtwa ĩtarũni, na arutwa mawe makĩmũthingata.

24 Marĩ kũu ĩriani, kĩbuubani kĩnene mũno gĩgĩĩca wa rĩmwe. Makũmbĩ ma rũncĩ makĩringa ĩtarũ rĩu rĩao na arutwa ma-rĩ bakubĩ gũtwarwa, ĩndĩ Njĩcũ nĩka a-mamiĩ.

25 Arutwa mawe makĩthiĩ makĩmũũkĩria makiugaga, “Mwathani, tũbonokie nĩtũkũthira!”

26 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩ indũ ĩkũmũmakia, mwiũ antũ ma wĩtĩkio mũniini?” Agĩũkĩra akĩgondokera kĩbuubani na makũmbĩ ma rũncĩ, na gũkĩmaarĩra bururu.

27 Antũ mau makĩrigara makĩũrania, “Ka mũntũ ũyũ arĩ wa mũthemba ũrĩkũ? Ta ũntũ wana rũkũngi na makũmbĩ ma rũncĩ nĩikũmwathĩkĩra!”

Njĩcũ aboria antũ marĩa ma-rĩ na ndaimono

(Mariko 5:1-20; Ruka 8:26-39)

28 Rĩrĩa ma-kinyire rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria gĩcigoni kĩa Agandara,a magĩtũngana na antũ maĩrĩ marĩa ma-rĩ na ndaimono maumĩte makurunguni, kũrĩa antũ marĩa akuũ ma-thikagwa. Njĩra ĩnu ĩta-gendekaga nĩ ũntũ antũ mau ma-rĩ ang'entu mũno.

29 Rĩrĩa mo-nire Njĩcũ, makĩambĩrĩria kuugĩrĩria mũno makiugaga, “Nĩ indũ ũkwenda natwi, Mwana wa Ngai? Nĩka waaca gũtũnyamaria mbere ya bĩndĩ ĩrĩa ĩtuĩtwe ĩkinya?”

30 Nĩ kwarĩ na ngũrwe mĩngĩ ciarĩthagua kuuma bau ma-rĩ.

31 Ndaimono igĩkaĩra Njĩcũ ikĩmwĩra, “Ũinaanũ watwĩnga kuuma kũrĩ antũ mama, ũtũtũme ngũrweni iirĩa!”

32 Njĩcũ agĩciĩra, “Thiĩni!” Ndaimono inu ikiuma antũni mau ikĩthiĩ ikĩthũngĩra ngũrweni inu. Nacio ngũrwe cionthe ikĩĩndama kĩrĩma ing'arĩtie, ikĩĩbutĩka ĩriani, igĩtwarwa nĩ rũncĩ na igĩkua.

33 Arĩĩthi ma ngũrwe inu makĩng'aria nkinya taũni, na magĩtambia nteto cia maũntũ mau monthe, nkinya bũrĩa antũ mau ma-rĩ na ndaimono me-karire.

34 Namo antũ ma taũni ĩnu monthe makĩthiĩ gũtũngatũnga Njĩcũ. Rĩrĩa ma-mwonire, makĩmũkaĩra aume gĩcigoni kĩao.

a 

8:28 Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciugĩte Geracenoni.

Njĩcũ kũboria kĩonje

(Mariko 2:1-12; Ruka 5:17-26)

9

1 Njĩcũ agĩtwa ĩtarũni akĩringa rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria, na agĩkinya taũni ĩrĩa a-tũũraga.

2 Antũ mamwe makĩmũretera mũntũ wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ, mamũkamatĩte na gĩtaratĩ. Rĩrĩa Njĩcũ o-nire wĩtĩkio wao, akĩĩra mũntũ ũnu atĩrĩ, “Ũtĩkamake mwana wakwa. Ũkũrekerwa mebia maku.”

3 Arimo mamwe ma watho makĩaranĩria mo eene makiuga atĩrĩ, “Mũntũ ũyũ agwĩtua Ngai!”

4 Nawe Njĩcũ akĩmenya bũrĩa me-ciragia, akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũgwĩciria maũntũ mathũũku nkoroni cienu?

5 Nĩ ũntũ ũrĩkũ mũbũthũ? Nĩ kuuga, ‘Ũkũrekerwa mebia maku,’ kana nĩ kuuga, ‘Ũkĩra ũthiĩ?’

6 Na nĩ kenda mũmenya Mwana wa Mũntũ arĩ na wathani wa kũrekera antũ mebia gũkũ nthĩ..” Kwogu Njĩcũ akĩatha mũntũ ũnu wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ akĩmwĩra, “Ũkĩra! Ũũkia gĩtaratĩ gĩaku na wĩnũke.”

7 Nawe mũntũ ũnu agĩũkĩra na akĩĩnũka.

8 Rĩrĩa antũ mo-nire ũgu makĩmaka mũno, na magĩkumia Ngai nĩ ũntũ wa kũba antũ wathani ta ũnu.

Mathayo gwĩtwa nĩ Njĩcũ

(Mariko 2:13-17; Ruka 5:27-32)

9 Njĩcũ wa athiĩte, akĩona mũntũ wetagwa Mathayo ekarĩte nthĩ barĩa gooti yethĩranagĩrua. Njĩcũ akĩmwĩra, “Nthingata!” Mathayo akĩrũngama na akĩmũthingata.

10 Thuubani, Njĩcũ na arutwa mawe nĩ ma-rĩcaga irio cia kĩbwaĩ mũciĩ kwa Mathayo. Etia gooti engĩ na ebia wana mo magĩĩca kũrĩcanĩra namo ku.

11 Rĩrĩa Abaricai mo-nire ũgu, makĩũria arutwa ma Njĩcũ atĩrĩ, “Nĩkĩ mwarimo wenu akũrĩcanĩra na etia gooti na ebia?”

12 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu akĩmeera atĩrĩ, “Antũ marĩa agima mwĩrĩ matĩbataraga ndagĩtarĩ, ĩndĩ nĩ arwaru mamũbataraga.”

13 Agĩcioka akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩni mũkethomithie bũrĩa mĩgambo ĩno ĩtaũkaga, barĩa Mandĩko maugĩte, ‘Bũrĩa nkwenda nĩ antũ megucanĩre kĩao, ntĩna bata na magongwana.’ Nĩ ũntũ ntacire gwĩta marĩa athingu, ĩndĩ nacire gwĩta ebia.”

Kwĩima irio

(Mariko 2:18-22; Ruka 5:33-39)

14 Ntukũ ĩmwe arutwa ma Njũana Mũbatithania magĩĩca kũrĩ Njĩcũ makĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ atĩa twiũ na Abaricai twĩimaga irio kengĩ, na tũkaboya, ĩndĩ arutwa maku matĩimaga irio?”

15 Njĩcũ akĩmaũria, “Anga ageni ma mũbikania nwa marĩre marĩ bamwe nawe ũbikini? Ũgu bũtĩboteka! Ĩndĩ bĩndĩ ĩgakinya ĩrĩa mũbikania akebererua kũrĩ mo, bĩndĩ ĩnu nĩrĩo makeima irio.

16 “Gũtĩ mũntũ wĩkagĩra nguo ĩrĩa nkũrũ kĩraka kiumĩte gĩtambaani kĩrĩa kĩerũ, nĩ ũntũ kĩraka kĩu gĩkanyiiba na gĩtembũre nguo ĩnu nkũrũki.

17 Na rĩngĩ, gũtĩ mũntũ wĩkagĩra ndibei ĩrĩa njerũ mbooroni cia rũũo irĩa nkũrũ. Nĩ ũntũ ndibei ĩnu njerũ ĩgatũũmũra mbooro inu, ndibei ĩĩtĩke na mbooro ithũũke. Ndibei ĩrĩa njerũ ĩbatiĩ gwĩkĩrwa mbooroni cia rũũo irĩa njerũ, nĩ kenda cio ĩĩrĩ itĩkathũũke.”

Njĩcũ kũriũkia kairĩtu ka Njairũ na kũboria mũka ũrĩa wauraga nthakame

(Mariko 5:21-43; Ruka 8:40-56)

18 Rĩrĩa Njĩcũ a-thiĩte na mbere kwaria, mũtongoria ũmwe wa cinagogu agĩĩca agĩturia maru mbere yawe, agĩkaĩra Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Kairĩtu gakwa gagũkua warĩu ũgu. Ĩndĩ nwa ũkariũkie ũngĩĩca ũgakaigĩrĩra njara.”

19 Kwogu Njĩcũ na arutwa mawe makĩmũthingata.

20 Rĩrĩa ma-thiĩte, mũntũ mũka ũmwe ũrĩa warĩ na mũrimo wa kuura nthakame gwa kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ, akĩthiĩ thuuba ya Njĩcũ. Akĩbũrũria rũcũrĩ rwa nguo yawe.

21 Nĩ ũntũ e-ciririe atĩrĩ, “Bunka nkabota kũbũrũria nguo yawe, nkabora.”

22 Njĩcũ akĩbũgũka, na rĩrĩa o-nire mũka ũnu akĩmwĩra, “Ũtĩkamake mwarĩ wakwa. Wĩtĩkio waku ũgũkũboria.” Na mũka ũnu akĩbora warĩo.

23 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire akĩthũngĩra nyomba kwa mũtongoria ũnu. Akĩona antũ marĩa ma-bubaga mĩtũrirũ na kĩrĩndĩ gĩa antũ marĩa maringaga kĩnegene.

24 Akĩmeera, “Umani! Kairĩtu gaka tĩka gakuĩte, nĩka kamamiĩ.” Ĩndĩ kĩrĩndĩ gĩkĩmũthekerera.

25 Rĩrĩa antũ ma-rĩkirie kũrutwa nja, Njĩcũ akĩthũngĩra kũrĩa kairĩtu kau ka-rĩ, agĩkaambata njara na agĩgaũkĩrĩria.

26 Nkuma ya kĩama kĩu ĩgĩtamba gũntũ kũu kunthe.

Njĩcũ kũboria atumuumu maĩrĩ

27 Rĩrĩa Njĩcũ a-thiĩte kuuma bau, atumuumu maĩrĩ makĩmũthingata makiugagĩrĩria na binya, “Mwana wa Ndaundi, twĩguĩre kĩao!”

28 Rĩrĩa a-thũngĩre nyomba, atumuumu mau maĩrĩ magĩĩca kũrĩ we. Akĩmaũria, “Nĩmũgwĩtĩkia nĩna ũboti wa kũmũboria?”

Atumuumu mau makĩmwĩra, “Ii, ũrĩ na ũboti Mwathani.”

29 Njĩcũ akĩmabũrũria metho akĩmeera, “Nĩgwĩkare ũgu mwĩtĩkĩtie.”

30 Namo makĩambĩrĩria kwona. Njĩcũ akĩmakaania akĩmeera, “Mũtĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mama.”

31 Ĩndĩ makĩthiĩ magĩtambagia nteto ciawe gũntũ kunthe gĩcigoni kĩu.

Njĩcũ kũboria mũntũ ũta-ragia

32 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-thiĩte, mũntũ ũrĩa warĩ na ndaimono na ata-ragia, akĩretwa kũrĩ we.

33 Na rĩrĩa ndaimono yengirwe, mũntũ ũnu ũta-ragia akĩambĩrĩria kwaria. Kĩrĩndĩ gĩa antũ gĩkĩrigara gĩkiuga atĩrĩ, “Ũntũ ta ũyũ ũtanoneka Iciraeri.”

34 Ĩndĩ Abaricai makiuga, “Abecagwa binya ya kwĩngĩrĩria ndaimono nĩ mũnene wa ndaimono.”

Njĩcũ kwĩguĩra kĩrĩndĩ kĩao

35 Njĩcũ a-gendaga na taũni cionthe bamwe na ntũũra akĩthomithagĩria antũ cinagoguni ciao, akĩbunjagia Nteto Mbega cia Ũthamaki wa Ngai, na akĩboragia antũ mĩrimo ya mĩthemba yonthe.

36 Rĩrĩa o-nire kĩrĩndĩ gĩa antũ akĩmeguĩra kĩao nĩ ũntũ nĩ ma-nyamarĩtue, na mata-rĩ na wa kũmatethia. Me-kari ta ng'ondu itĩna mũrĩthi.

37 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Maketha nĩ mengĩ, ĩndĩ akethi nĩ aniini.

38 Kwogu boyani Mwathani wa maketha atũme akethi makethani mawe.”

Njĩcũ gũtũma arutwa mawe

(Mariko 3:13-19; Ruka 6:12-16)

10

1 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ agĩĩta arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ bamwe. Akĩmaba wathani wa kwĩngĩrĩria roo nthũũku na wa kũboria antũ ndwari na mĩrimo ya mĩthemba yonthe.

2 Mariĩtwa ma atũmwa mau ĩkũmi na maĩrĩ marĩa ma-tũmirwe nĩ: Cimioni (ũrĩa wetagwa Betũro) mũruang'ina Enderea, Njakubu na Njũana, marĩa ma-rĩ ciana cia Cebendi,

3 Biribũ, Bathoromeo, Toma, Mathayo ũrĩa a-rĩ mwĩtia gooti, Njakubu wa Arubayo, Thandayo,

4 Cimioni ũrĩa wetagwa Cirote, na Njundaci Mũicikariota ũrĩa wakũnyanĩre Njĩcũ.

5 Njĩcũ agĩtũma arutwa mama ĩkũmi na maĩrĩ akĩmeera, “Mũtĩkathiĩ icigoni cia antũ matĩ Ayaundi kana mũthũngĩra taũnini cia Acamaria.

6 Ĩndĩ thiĩni kũrĩ ng'ondu irĩa ciũrĩte, tacio antũ ma Iciraeri.

7 Na rĩrĩa mũkegua mũthiĩte mũkĩbunjagia, anĩrĩrani atĩrĩ, ‘Ũthamaki wa Ĩgũrũ ũgũkubĩbĩrĩria.’

8 Boriani arwaru, riũkiani marĩa akuũ, na mũtherieni marĩa marĩ na mũtigiri, na mwĩnge ndaimono kuuma kũrĩ antũ. Mũnenkeretwe burĩ, namwi nenkanĩrani burĩ.

9 “Mũtĩgakuue thaabu kana betha, kana mbeca cia mũthemba ũngĩ mĩbukoni yenu.

10 Na mũtĩgakamate mbooro, kana nguo ĩngĩ, kana iratũ kana mũraagi. Nĩ ũntũ mũruti wĩra nĩabatiĩ kũnenkerwa irio.

11 “Na mwathiĩ taũni kana ntũũra ĩrĩa yonthe mũkathũngĩra, ceriani mũntũ ũrĩa mwagĩrĩru na mwĩkare kwawe nkinya rĩrĩa mũkauma ku.

12 Na rĩrĩa mũkũthũngĩra mũciĩ, mũkaamba gũkethia eene ku.

13 Wegua mũciĩ ũnu nĩwagĩrĩrĩte, thayũ yenu ĩgekara ku. Ĩndĩ wegua mũciĩ ũnu ũtĩagĩrĩrĩte, thayũ yenu ĩkamũciokerera.

14 Wegua kũrĩ mũntũ ũtĩkamwamũkĩra, kana ũtĩkathikĩrĩria ciugo cienu, buurabuurani tĩĩri ya magũrũ menu kwonania mũkũregana nawe rĩrĩa mũkegua mũkiumagara mũciĩ ũnu kana taũni ĩnu.

15 Nama ga nkũmwĩra, rĩrĩa ntukũ ya ĩgamba ĩgakinya, gũkegua kũrĩ kwegaega kũrĩ antũ ma taũni ya Coondomu na Ngomora nkũrũki ya antũ ma taũni ta ĩnu.”

Kũthĩĩnua kwa etĩkia

(Mariko 13:9-13; Ruka 21:12-17)

16 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ndamũtũma mũrĩ ta ng'ondu gatagatĩni ga ncũũgi. Kwogu ĩkaragani mũrĩ na ũũgĩ ta njoka na mũrĩ abooreru ta ĩcĩa.

17 Ĩmenyerereni kuumana na antũ, nĩ ũntũ makamũbira ciamani ciao na makamũringĩra iboko cinagoguni ciao.

18 Na mũkabirwa mbere ya athani na athamaki nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa, nĩ kenda mũmabunjĩria na mũbunjĩrie antũ matĩ Ayaundi.

19 Ĩndĩ rĩrĩa makamũbira kotini, mũtĩgetange mũgĩĩciria bũrĩa mũgaciokia, kana bũrĩa mũkaaria, nĩ ũntũ ĩbindani rĩu mũkabewa bwa kuuga.

20 Nĩ ũntũ ciugo irĩa mũkaaria itĩkegua irĩ cienu, ĩndĩ nĩ Roo wa Ĩthe wenu ũkegua akĩaria kũbetũkĩrĩra mwiũ.

21 “Mũntũ agakũnyanĩra mũruang'ina nĩ kenda aũragwa. Nawe mwana agakũnyanĩrwa nĩ ĩthe. Nacio ciana igaũkĩrĩra aciari macio, na imaũragithie.

22 Antũ monthe makamũmena nĩ ũntũ wakwa. Ĩndĩ ũrĩa ũkaũmĩrĩria nkinya mũthia akabonokua.

23 Rĩrĩa mũkathĩnĩrua taũnini ĩmwe, ũrani mũthiĩ kũrĩ ĩngĩ. Nama ga nkũmwĩra, mũtĩtũngania taũni cionthe cia Iciraeri mbere ya Mwana wa Mũntũ aaca.

24 “Mũrutwa tĩwe mũnene nkũrũki ya mwarimo wawe. Na ntungata tĩyo nene nkũrũki ya mũmĩathi.

25 Nĩ bwĩganu mũrutwa ageekara ta mwarimo wawe, na ntungata ĩgekara ta mũmĩathi. Ũkegua mwene mũciĩ agwĩtwa Bericeburi, mũnene wa ndaimono rĩ, anga antũ ma mũciĩ wawe matĩĩtwa ũthũũku nkũrũki?”

Kĩragani Ngai wenka

(Ruka 12:2-7)

26 Njĩcũ akĩmeera, “Kwogu mũtĩgakĩreni antũ, nĩ ũntũ gũtĩ ũntũ wa mbithũ ũtĩkaumbũrwa, kana ũntũ mũbithe ũtĩkamenyekana.

27 Bũrĩa nkũmwĩrĩra mbinduni, ariani bu mũthenya. Na bũrĩa nkũmwĩra na kĩbwe, anĩrĩrani bu mũtwete ĩgũrũ rĩa nyomba.

28 Mũtĩgakĩreni marĩa mankĩbota kũũraga mwĩrĩ na matĩnkĩbota kũũraga mwoo. Ĩndĩ kĩragani Ngai, we ũrĩa ũnkĩbota kũthirĩria mwoo na mwĩrĩ mwankini wa ĩcamarĩro.

29 Anga tũbiribiri twĩrĩ tũtĩendagua mbeca niini mũno? Ĩndĩ bamwe na ũgu, gũtĩ nwarĩ kamwe ga tu, kangĩkua Ĩthe wenu atĩkwenda.

30 Wana njuĩrĩ irĩa irĩ ciongo cienu cionthe nĩ itarĩtwe.

31 Kwogu mũtĩkamakeni, nĩ ũntũ mwiũ mũrĩ ma bata nkũrũki ya tũbiribiri twĩngĩ.”

32 Njĩcũ akiuga, “Mũntũ wonthe ũrĩa ũkaruta ũira wakwa mbere ya antũ, wanaani nkaruta ũira wawe kũrĩ Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ.

33 Ĩndĩ ũrĩa ũgankaana mbere ya antũ, wanaani nkamũkaana kũrĩ Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ.”

Njĩcũ kuuga acĩte kũreta ndũa, tĩ thayũ

(Ruka 12:51-53; 14:26-27)

34 Njĩcũ akiuga, “Mũtĩgecirie mbũcĩte kũreta thayũ nthĩ. Ntĩcĩte kũreta thayũ, ĩndĩ ndetete ndũa,

35 nĩ ũntũ mbũcĩte kũbathũrania mwana na ĩthe, na mwarĩ na ng'ina. Na nkabathũrania mũka wa nthaka na ng'ina wa nthaka.

36 Na nthũ irĩa nene bururu cia mũntũ ikegua irĩ antũ ma mũciĩ wawe mongwa.”

37 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kuuga, “Mũntũ ũrĩa wendaga ĩthe kana ng'ina nkũrũki yakwa, kana ũrĩa wendaga mwana wawe nkũrũki ya bũrĩa amendete, atĩbatiĩ gũtuĩka wakwa.

38 Mũntũ mũntũ ũrĩa ũtĩgakamata mũtharaba wawe na andũmĩrĩra, atĩbatiĩ gũtuĩka wakwa.

39 Mũntũ wa wonthe ũrĩa wendaga kũbonokia mwoo wawe, akaũrwa nĩu, ĩndĩ ũrĩa wonthe ũragwa nĩ mwoo wawe nĩ ũntũ wakwa, akawuona.”

Kĩbeo

(Mariko 9:41)

40 Njĩcũ akiuga, “Mũntũ ũrĩa ũmwamũkagĩra, nĩ niũ egucaga akĩamũkĩra. Na ũrĩa ũnyamũkagĩra, egucaga akĩamũkĩra ũrĩa wantũmire.

41 Ũrĩa wamũkagĩra kĩroria nĩ ũntũ wa kwĩgua nĩ kĩroria, akaamũkĩra kĩbeo gĩa kĩroria. Na ũrĩa wamũkagĩra mũntũ mũthingu nĩ ũntũ wa kwĩgua nĩ mũntũ mũthingu, akaamũkĩra kĩbeo kĩa mũntũ mũthingu.

42 Ũrĩa ũgakundia ũmwe wa athingati mama makwa aniini nwarĩ rũncĩ rũrũtheri na gĩkombe, nĩ ũntũ wa bũrĩa marĩ athingati makwa, nama ga nkũmwĩra atĩaga kĩbeo.”

Njĩcũ kwaria na arutwa ma Njũana Mũbatithania

(Ruka 7:18-35)

11

1 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kũthomithia arutwa mawe, marĩa ĩkũmi na maĩrĩ, akiuma bau ma-rĩ. A-thiĩre taũnini cia gũntũ kũu akĩthomithagia antũ na akĩbunjagia.

2 Rĩrĩa Njũana Mũbatithania, a-rĩ nceera, akĩĩgua bũrĩa Kiristũ a-rũthaga. Agĩtũma arutwa mamwe mawe,

3 nĩ kenda mathiĩ makaũrie Kiristũ, “Nĩ weũ ũrĩa warĩ mũũci kana tweterere ũngĩ?”

4 Njĩcũ akĩmeera, “Ciokani mũkeere Njũana bũrĩa mwegua na mwona:

5 Atumuumu nĩmakwona, cionje nĩikũthiĩ, marĩa arwaru mũtigiri nĩmakũborua, marĩa matĩĩgucaga nĩmakwĩgua, marĩa akuũ nĩmakũriũkua, na Nteto Mbega nĩikũbunjĩrua nkĩa.

6 Kĩtharimo nĩ kũrĩ mũntũ ũrĩa ũtĩkũng'ũũrĩka nĩ ũntũ wakwa.”

7 Rĩrĩa arutwa ma Njũana ma-thiĩre, Njĩcũ akĩambĩrĩria kwĩra antũ maũntũ ma Njũana. Akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ indũ mwagendaga kwona nau rwanda? Nĩ mũthanje ũkiinainua nĩ rũkũngi?

8 Kana nĩ indũ mwagendaga kwona? Nĩ mũntũ ũrĩa wekĩrĩte nguo mbega? Antũ marĩa mekagĩra nguo ta inu monekaga mĩciĩ ya athamaki.

9 Rĩu nĩ indũ mwagendaga kwona? Anga tĩ kĩroria? Ĩĩ, nama ga nkũmwĩra a-rĩ nkũrũki ya kĩroria.

10 Nĩwe ũgwetetwe Mandĩkoni Matheru akĩĩragwa,

‘Ga nkũmwĩra, ngatũma mũtũmwa wakwa

mbere ya ũkinya akũbaarĩrĩrie njĩra.’

11 “Nama ga nkũmwĩra, kũrĩ antũ monthe marĩa marociarwa nĩ aka, gũtĩ we wanegua arĩ mũnene nkũrũki ya Njũana Mũbatithania. Ĩndĩ ũrĩa mũniini mũno Ũthamakini wa Ĩgũrũ, nĩ mũnene nkũrũki yawe.

12 Kuuma bĩndĩ ya Njũana Mũbatithania nkinya rĩu, Ũthamaki wa Ĩgũrũ ũthũngagĩrwa kwa binya. Na marĩa matũmagĩra binya nĩmo mathũngagĩra ku.

13 Nĩ ũntũ mbuku cia iroria cionthe na cia Watho wa Muca ciarathĩte nkinya bĩndĩ ya Njũana Mũbatithania.

14 Na kũrĩ ũrĩa ũkwenda gwĩtĩkia, Njũana nĩwe a-ragĩrĩrua rĩrĩa kweragwa, Erinja agaaca rĩngĩ.

15 Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue.

16 “Nĩ indũ nĩnkĩbuanania antũ ma rũciaro rũrũ nakĩo? Mekari ta twana twĩkarĩte thokoni, tũmwe tũkeeraga tũrĩa tũngĩ,

17 ‘Tũbuubire mĩtũũrirũ, namwi mwarega gũcũũnga.

Twaina rwĩmbo rwa mathiko, na mũtarĩra.’

18 “Nĩmbuga ũũ, nĩ ũntũ rĩrĩa Njũana a-regire kũrĩa irio irĩa ma-rĩcaga, agĩtua kwĩimaga kũrĩa irio na akĩrega kũnyua ndibei, antũ ma-ugire, ‘Arĩ na ndaimono.’

19 Rĩrĩa Mwana wa Mũntũ a-cire akĩrĩcaga na akĩnyunyaga, antũ ma-ugire, ‘Ũyũ nĩ mũntũ mũkoroku, nĩ mũreebi, na nĩ mũrata wa etia gooti na ebia!’ Ĩndĩ ũũgĩ wonekaga nĩ wa ma rĩrĩa twona maciaro ma ũũgĩ ũnu.”

Taũni irĩa ciaregire kwĩrira mebia

(Ruka 10:13-15)

20 Nĩrĩo Njĩcũ a-mbĩrĩrie kũnegenia antũ ma taũni irĩa a-ringĩrĩte ciama mĩngĩ cia kũrigaria, ĩndĩ bamwe na ũgu makĩrega kwĩrira.

21 Akiuga, “Mũkoona thĩĩna, mwiũ antũ ma taũni ya Koracini! Na mũkoona thĩĩna, mwiũ antũ ma taũni ya Bethicainda! Nĩ ũntũ ũkegua ciama irĩa ciaringirwe taũnini cienu nĩ ciaringirwe taũnini ya Turo na ya Cindoni, antũ ma taũni inu mengĩrĩ me-ririre tene, mekĩrĩte nguo cia makunia na methaarĩte mũu kwonania nĩmerirĩte mebia mao.

22 Na ga nkũmwĩra; ntukũ ya ĩgamba, gũkegua kũrĩ kwegaega kũrĩ antũ ma Turo na ma Cindoni nkũrũki yenu.

23 Namwi antũ ma taũni ya Kaberinaumu, nĩka mwendaga gũũkĩrĩrua nkinya ĩgũrũ? Arĩ buru! Ngai akamwĩgũrũkia nkinya ĩcamarĩro! Ũkegua ciama irĩa ciaringirwe taũnini yenu nĩ ciaringĩtwe taũnini ya Coondomu, taũni ĩnu ya Coondomu ĩnkĩĩgua ĩrĩ bo nkinya ũmũnthĩ!

24 Ĩndĩ ga nkũmwĩra, ntukũ ya ĩgamba gũkegua kũrĩ kwegaega kũrĩ antũ ma taũni ya Coondomu nkũrũki yenu.”

Ncũni nĩmũnogore

(Ruka 10:21-22)

25 Njĩcũ akiuga, “Baaba, Mwathani wa ĩgũrũ na nthĩ, nĩngũgũciokeria nkatho nĩ ũntũ nĩũbithĩte antũ marĩa aũgĩ na marĩa marĩ na ũmenyo maũntũ mama, ĩndĩ waguũrĩria mo tũgeenke.

26 Ii, Baaba, nĩ ũntũ ũgu nĩbu we-ndete gwĩkarĩka.

27 “Baaba anenkerete maũntũ monthe. Gũtĩwe wicĩ Mwana tiga Ĩthe. Na gũtĩwe wicĩ Ĩthe tiga Mwana na antũ marĩa Mwana endaga kũguũrĩria we.

28 “Ncũni mwinthe mwiũ mũnogete na mũtitikĩte mĩrigo mĩrito na nkamũnogora.

29 Yũkiani ĩcioki rĩakwa mwĩkĩre na mwĩthomithie kuumana naani, nĩ ũntũ ndĩmũboreru na nĩnĩnyibĩtie nkoroni, na mũkanogoka.

30 Nĩ ũntũ ĩcioki rĩakwa nĩrĩbũthũ na mũrigo wakwa nĩmũbũthũ wa gũkuua.”

Njĩcũ nĩwe Mwathani wa Cabatũ

(Mariko 2:23-28; Ruka 6:1-5)

12

1 Bĩndĩ ĩnu Njĩcũ akĩbetũkĩrĩrĩra mĩgundani ntukũ ya Cabatũ. Arutwa mawe nĩ ma-bũtiĩ na makĩambĩrĩria gũtua ngano magĩciikitha na magĩciĩrĩa.

2 Rĩrĩa Abaricai mo-nire ũgu, makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Ta cũũtha! Arutwa maku nĩka makũrũtha bũrĩa bũtĩbatiĩ kũrũthwa ntukũ ya Cabatũ.”

3 Nawe Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Ka mũtĩthomete bũrĩa Ndaundi a-rũthire, rĩrĩa e-guire yũũra we bamwe na antũ marĩa a-gendanĩtie namo?

4 A-thũngĩre nyomba ya Ngai, bamwe na antũ marĩa a-rĩ namo, na makĩrĩa mĩgate ĩrĩa mĩamũre. Kwogu akiuna Watho, nĩ ũntũ kũringana na Watho, nĩ athĩnjĩri Ngai monka ma-batiĩ kũrĩa mĩgate ĩnu.

5 Kana ka mũtĩthomete mbuku cia watho mwona bũrĩa athĩnjĩri Ngai me-tĩkĩrĩrĩtue kũrutaga wĩra ntukũ ya Cabatũ marĩ Ekarũni, na mata-taragwa marĩ mabĩtia?

6 Ga nkũmwĩra nama atĩ ũrĩa mũnene nkũrũki ya Ekarũ arĩ baba.

7 Ũkegua nĩka mũraicĩ bũrĩa ciugo ino itaũkaga, ‘Niũ mendaga antũ megũcanĩra kĩao, tĩ kũruta magongwana,’ mũtĩngĩatuĩra ciira antũ marĩa matĩna mabĩtia.

8 Nĩ ũntũ Mwana wa Mũntũ nĩwe Mwathani wa Cabatũ.”

Njĩcũ kũboria mũntũ ntukũ ya Cabatũ

(Mariko 3:1-6; Ruka 6:6-11)

9 Rĩrĩa Njĩcũ a-umire bau, a-thiĩre cinagoguni ya Ayaundi mau.

10 Kũu cinagoguni ĩnu, nĩ kwarĩ na mũntũ warĩ na njara yakuĩte. Namo magĩceria gĩtũmi gĩa kũthitanga Njĩcũ makĩmũũria atĩrĩ, “Watho nĩwĩtĩkĩrĩrĩtie kũborania ntukũ ya Cabatũ?”

11 Njĩcũ akĩmaũria, “Ũmwe wacienu akethĩrwa arĩ na ng'ondu ĩkĩnagwa ĩrimani ntukũ ya Cabatũ, anga atĩmĩruta ku?

12 Mũntũ arĩ na gĩtũmi nkũrũki ya ng'ondu! Kwogu watho nĩũgwĩtĩkĩrĩria mũntũ kũrũthaga wega ntukũ ya Cabatũ.”

13 Njĩcũ akĩĩra mũntũ ũnu warĩ na njara ĩrĩa yakuĩte, “Kũnjũra njara yaku.” Mũntũ ũnu agĩkũnjũra njara na ĩkĩbora bururu, ĩgĩĩkara wa ta ĩnu ĩngĩ.

14 Namo Abaricai makiuma nja na makĩbanga bũrĩa mankĩũraga Njĩcũ.

Mũruti wĩra mũthuure nĩ Ngai

15 Ĩndĩ rĩrĩa Njĩcũ a-menyire bũrĩa Abaricai ma-bangaga, akĩeberera gũntũ kũu. Antũ engĩ mũno makĩmũrũmĩrĩra, na akĩboria marĩa monthe ma-rwarĩte.

16 Ĩndĩ akĩmakaania, akĩmeera matĩkauge we nũũ.

17 Ũntũ ũnu wekarĩkire nĩ kenda maũntũ marĩa ma-rĩtue nĩ kĩroria Icaya mabinga, atĩ:

18 “Ĩno nĩyo ntungata yakwa ĩrĩa nthuurĩte,

ĩrĩa mendete mũno, na ĩrĩa ĩnkenagia.

Nkamwĩkĩrĩra roo wakwa, na akaanĩrĩra kĩbooto kĩa ma kũrĩ nthĩ cionthe.

19 Atĩkanegena kana augĩrĩria;

na gũtĩ mũntũ ũkegua mũgambo wawe nau njĩrani.

20 Atiuna mũthanje ũrĩa mwonju,

na atĩboria rũtambi rwa taa rũrĩa rũrĩ bakubĩ kũbora,

nkinya rĩrĩa agatũma kĩbooto kĩa ma kĩbootane.

21 Mĩgongo yonthe ĩkaiga kĩrĩgĩrĩro ndaani ya riĩtwa rĩawe.”

Njĩcũ kwĩrwa engaga ndaimono na binya ya Bericeburi

(Mariko 3:20-30; Ruka 11:14-23; 12:10)

22 Rĩu, antũ makĩretera Njĩcũ mũntũ warĩ na ndaimono. Mũntũ ũnu a-rĩ mũtumumu na ata-ragia. Njĩcũ akĩmũboria na akĩambĩrĩria kwaria na kwona.

23 Antũ monthe makĩrigara, na makĩũrania, “Ingwa nwa wĩgue ũyũ nĩwe Mwana wa Ndaundi?”

24 Ĩndĩ rĩrĩa Abaricai me-guire ũntũ ũyũ makiuga, “Mũntũ ũyũ nĩengĩrĩria ndaimono agĩtũmagĩra binya ya Bericeburi, mũnene wa ndaimono.”

25 Nawe Njĩcũ akĩmenya bũrĩa me-ciragia, na akĩmeera, “Ũthamaki wa unthe ũnkĩgĩa na mbathũkano ũtĩtũũra. Na antũ ma taũni ĩmwe kana ma mũciĩ ũmwe makabathũkana, taũni ĩnu kana mũciĩ ũnu itĩtũũra.

26 Caitani angĩĩca kwĩngĩrĩria Caitani, ankĩgua akĩĩbathũkanagia we mwene. Rĩu ũthamaki wawe ũngĩtũũra atĩa?

27 Na ũgaaca kwĩgua mĩngagĩrĩria ndaimono ngĩtũmagĩra binya ya Bericeburi rĩ, arutwa menu namo matũmagĩra binya ya ũũ gũciĩngĩrĩria? Kwogu rĩu, mau nĩmo makamũtuĩra ciira.

28 Ĩndĩ ũkegua mĩngagĩrĩria ndaimono ngĩtũmagĩra binya ya Roo wa Ngai, menyani Ũthamaki wa Ngai nĩũmũkinyĩrĩte.

29 “Kana rĩngĩ, nĩ atĩa mũntũ ankĩthũngĩra nyomba ya mũntũ ũrĩ na binya na ageũkia into ciawe? Nwanga akaamba kũthaĩka ũnu ũrĩ na binya, akĩnamũcuuna into ciawe.

30 “Ũrĩa ũtĩ bamwe naani, arĩ mũgarũ naani. Na ũrĩa ũtĩĩthĩranagia bamwe naani, nĩka anyagararagia.

31 “Kwogu ga nkũmwĩra, antũ nwa marekerwe mebia monthe na maũntũ monthe marĩa mankĩaria, ĩndĩ ũrĩa ũkaaria maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa Roo Mũtheru atĩkarekerwa.

32 Ũrĩa wonthe ũkaaria maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa Mwana wa Mũntũ akarekerwa. Ĩndĩ ũrĩa ũkaaria maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa Roo Mũtheru atĩkarekerwa, nĩ wĩgue nĩ mabindani mama kana mabindani marĩa magaaca.”

Mũtĩ ũmenyagwa na maciaro

(Ruka 6:43-45)

33 “Rũthĩra mũtĩ ũbue na ũgaciara maciaro meega. Na ũkarega kũurũthĩra wega, ũkamaĩtha, na ũgaciara maciaro mathũũku. Nĩ ũntũ mũtĩ ũmenyagwa na maciaro ma u.

34 Mwiũ rũciaro rwa njoka! Nĩ atĩa mũnkĩbota kwaria maũntũ meega na mũrĩ antũ athũũku? Nĩ ũntũ kanyua kaaragia maũntũ marĩa mecũriĩ nkoroni.

35 Mũntũ mwega aragia mawega marĩa maumaga nkoroni yawe. Na mũntũ mũthũũku aragia maũthũũku marĩa maumaga nkoroni yawe.

36 Ĩndĩ ga nkũmwĩra atĩ ntukũ ya kũgambithua, wa mũntũ nwa nkinya akagambithĩrua kiugo kĩonthe kĩrĩa a-ririe gĩtĩagĩrĩrĩte.

37 Nĩ ũntũ kũbetũkĩrĩra ciugo ciaku ũgatarwa ũtĩna mabĩtia, kana ũrĩ namo.”

Abaricai kwĩra Njĩcũ aringe kĩama

(Mariko 8:11-12; Ruka 11:29-32)

38 Abaricai mamwe na arimo ma Watho makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, nĩtũkwenda ũringe kĩama twone.”

39 Nawe Njĩcũ akĩmeera, “Rũciaro rũthũũku na rwaganu nĩrũkwenda kwona kĩama! Ĩndĩ gũtĩ kĩama rũkoonua tiga kĩrĩa gĩa kĩroria Njona.

40 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa Njona e-karire nda ya ĩkũũ ĩnene ntukũ ithatũ, mũthenya na ũtukũ, wana Mwana wa Mũntũ ageekara gĩturini kĩa nthĩ ntukũ ithatũ.

41 Ntukũ ya kũgambithua, antũ ma taũni ya Ninebe makarũngama bamwe na antũ ma rũciaro rũrũ na makarũtuĩra mauge nĩrũbĩtĩtie, nĩ ũntũ mo nĩ me-ririre mebia mao rĩrĩa Njona a-mabunjĩrie. Na rĩu ũrĩa mũnene nkũrũki ya Njona arĩ baba.

42 Na mũthamaki mũntũ mũka wa kuuma Ceba akarũngama ntukũ ya kũgambithua na agatuĩra rũciaro rũrũ auge nĩrũbĩtĩtie, nĩ ũntũ we a-umire kũraca mũno wa nthĩ ĩkĩthira, acĩte kũthikĩrĩria ũũgĩ wa Mũthamaki Cureimani. Na rĩu ũrĩa mũnene nkũrũki ya Cureimani arĩ baba!”

Gũciokererwa nĩ roo nthũũku

(Ruka 11:24-26)

43 Njĩcũ akiuga, “Rĩrĩa roo nthũũku yauma kũrĩ mũntũ, ĩgendaga kwanga gũntũ kũrĩa kũũmagaru ĩgĩceria gũntũ gwa kũnogoka. Rĩrĩa ĩkaaga,

44 yugaga, ‘Nĩngũcioka nyomba yakwa ĩrĩa na-umire.’ Nayo yarĩkia gũcioka, ĩthagĩra nyomba ĩnu ĩtĩna mũmĩtũũri, ĩbaatĩtwe yathera, na ĩbangĩtwe wega.

45 Ĩgacioka ĩkagĩĩra roo ciĩngĩ mũgwanja irĩa nthũũku kũmĩkĩra ikagendania nayo, nacio ikathũngĩra mũntũni ũnu igatũũra ku. Mũthiani, mũntũ ũnu amaĩthaga nkũrũki ya bũrĩa e-kari mbereni. Ũgu nĩbu gũgekara kũrĩ rũciaro rũrũ rwa wĩbia.”

Ng'ina na mamũruang'ina ma Njĩcũ ma ũũma

(Mariko 3:31-35; Ruka 8:19-21)

46 Rĩrĩa Njĩcũ a-thiĩte na mbere kwarĩria kĩrĩndĩ, ng'ina na mamũruang'ina ma Njĩcũ magĩĩca. Makĩrũngama nja ya nyomba ĩnu a-rĩ, nĩ ũntũ nĩ me-ndaga kwaria nawe. [

47 Mũntũ ũmwe akĩmwĩra, “Nyũkwe na mamũruanyũkwe marĩ nja na nĩmakwenda kwaria negwe.”]a

48 Njĩcũ akĩmaũria, “Maitũ na mamũruamaitũ nĩ ma ũũ?”

49 Akĩorota arutwa mawe na akiuga, “Mama marĩ baba nĩmo maitũ na mamũruamaitũ!

50 Nĩ ũntũ ũrĩa wonthe ũrũthaga wendi wa Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ nĩwe mũruamaitũ, mwarwamaitũ, na maitũ.”

a 

12:47 Mbukuni imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ.

Ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mariko 4:1-9; Ruka 8:4-8)

13

1 Mũthenya wonu, Njĩcũ akiuma nyomba, akĩthiĩ agĩĩkara nthĩ rũteere rwa ĩria.

2 Kĩrĩndĩ kĩngĩ mũno gĩa antũ gĩkĩmũthiũrũrũkĩria. Njĩcũ akĩona nĩ kaaba atwe ĩtarũni ekare ku, namo antũ meegue marĩ gateere ka ĩria.

3 Njĩcũ akĩmathomithia maũntũ mengĩ agĩtũmagĩra ngerekano. Akĩmeera, “Ta nthikĩrĩriani! Mũrĩmi nĩ a-thiĩre kũbanda mbeũ.

4 Na wa bũrĩa a-mincaga mbeũ ciawe, imwe ikĩgwa njĩrani, na icici igĩĩca igĩciĩrĩa.

5 Nacio ciĩngĩ ikĩgwa mabigani kũrĩa gũta-rĩ na mũthetu mwĩganu. Na ikĩmeranga na karũgĩ mũno nĩ ũntũ ita-rĩ nthike na mũthetu mwĩganu wega.

6 Ĩndĩ rĩrĩa riũa rĩa-rire, ikĩbĩa na ikĩũma nĩ ũntũ ita-nyinyĩtie mĩri wega.

7 Kũrĩ na mbeũ ciĩngĩ ciagwĩre bantũ kwarĩ na mĩĩgua. Rĩrĩa ciamerire, mĩĩgua ĩnu ĩgĩkũrania na kĩmera na ĩgĩkebia kĩmera kĩu.

8 Ĩndĩ kũrĩ na mbeũ ciĩngĩ ciagwĩre mũthetuni ũrĩa mũnoru, ikĩmera, igĩkũra wega na igĩciara mũno. Imwe igĩciara maita ĩgana, ciĩngĩ maita mĩrongo ĩthanthatũ, na ciĩngĩ igĩciara maita mĩrongo ĩthatũ ma mbeũ irĩa ciabandĩtwe.”

9 Njĩcũ akĩthiria akiuga, “Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue.”

Gĩtũmi Njĩcũ a-tũmagĩra ngerekano

(Mariko 4:10-12; Ruka 8:9-10)

10 Arutwa mawe makĩthiĩ kũrĩ we makĩmũũria, “Nĩkĩ waragĩria antũ ũgĩtũmagĩra ngerekano?”

11 Njĩcũ akĩmeera, “Mwiũ nĩmũbetwe ũtaũku wa mbitho cia Ũthamaki wa Ĩgũrũ, ĩndĩ mo matĩbetwe u.

12 Ũrĩa ũrĩ na gĩntũ akongererwa, na kĩĩngĩbe nkũrũki. Ĩndĩ ũrĩa gũtĩkĩo arĩ nakĩo, wana kaniini karĩa arĩ nako agacuunwa.

13 Mbaragĩria antũ ngĩtũmagĩra ngerekano nĩ ũntũ macũũthaga ĩndĩ matĩonaga, na mathikagĩrĩria ĩndĩ matĩĩgucaga kana mataũkĩrwa.

14 Nĩmo kĩroria Icaya a-gwetaga rĩrĩa a-roriirie akiuga,

‘Kwĩgua mũkeegucaga mũthikĩrĩrĩtie,

ĩndĩ mũtĩtaũkĩrwa.

Mũgacũũtha,

ĩndĩ mũtĩona.

15 Nĩ ũntũ antũ mama maũmĩtie nkoro,

maũrĩria matũ na mamincia.

Ũkegua tĩ bu, mengĩrĩ makĩonaga na metho,

makĩĩgucaga na matũ,

na magĩtaũkagĩrwa meciriani mao,

magacioka kũrĩ niũ, nkamarekera.’ ”

16 Njĩcũ akĩthiĩ mbere kwaria akĩmeera, “Ĩndĩ mwiũ mũrĩ atharime, nĩ ũntũ metho menu nĩmakwona na matũ menu nĩmakwĩgua.

17 Nama ga nkũmwĩra, iroria mĩngĩ na antũ engĩ athingu nĩ me-riragĩria mũno kwona maũntũ marĩa mũkwona, ĩndĩ mata-monire na nĩ me-ndete mũno kwĩgua maũntũ marĩa mũkwĩgua ĩndĩ mata-meguire.”

Njĩcũ gũtaũra ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mariko 4:13-20; Ruka 8:11-15)

18 Njĩcũ akĩmeera, “Thikĩrĩriani nĩmwĩre bũrĩa ngerekano ĩno ĩgũtaũka.

19 Mbeũ irĩa ciagwĩre njĩrani nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ũthamaki wa Ngai ĩndĩ matĩgũtaũkĩrwa. Nawe ũrĩa mũthũũku agaaca akamacuuna mbeũ ĩrĩa ĩbandĩtwe nkoroni ciao.

20 Mbeũ irĩa ciagwĩre mabigani nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai na magakĩamũkĩra warĩo makenete.

21 Ĩndĩ nĩ ũntũ wĩtĩkio wao ũtĩgucaga ũrĩ na mĩri ĩnyinyĩte wega, mekaraga kabinda kanini. Na rĩrĩa manyamarua kana moona thĩĩna, nĩ ũntũ wa kiugo kĩa Ngai, magatiganĩria wĩtĩkio.

22 Mbeũ irĩa ciagwĩre mĩĩguani, nĩ antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai, ĩndĩ ĩndĩ makabĩngwa nĩ maũntũ ma ũtũũro ũyũ, na kwenda ũtonga. Maũntũ mau matũmaga kiugo kĩrĩa kĩrĩ ndaani yao gĩgakebua na gĩkaaga maciaro.

23 Na mbeũ irĩa ciagwĩre mũthetuni ũrĩa mũnoru nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai, na magataũkĩrwa nĩ bũrĩa gĩkuuga. Nĩmo maciaraga maciaro maita ĩgana, mangĩ maita mĩrongo ĩthanthatũ, na mamwe maita mĩrongo ĩthatũ ma mbeũ ĩrĩa yabandĩtwe.”

Ngerekano ya nthangari ĩmeranĩtie bamwe na mbeũ mbega

24 Njĩcũ akĩmaba ngerekano ĩngĩ, akĩmeera, “Maũntũ ma Ũthamaki wa Ĩgũrũ mekari ũũ. Mũntũ ũmwe nĩ a-bandire mbeũ ya ngano ĩrĩa mbega mũgũndani wawe.

25 Nayo nthũ yawe ĩgĩĩca ũtukũ ũmwe antũ mamamiĩ, ĩkĩbanda nthangari gatagatĩni ka ngano, na ĩkĩthiĩ.

26 Rĩrĩa ngano ciamerire na ikĩambĩrĩria gũciara, nthangari ĩkĩambĩrĩria kwoneka ku.

27 “Aruti wĩra makĩthiĩ kũrĩ mwene mũgũnda makĩmũũria, ‘Mũnene, anga ũta-bandire mbeũ ĩrĩa mbega mũgũndani? Abu nĩkũ nthangari yumĩte?’

“Mwene mũgũnda akĩmeera,

28 ‘Nwa nkinya wĩgue nĩ nthũ ĩmĩbandĩte.’

“Aruti wĩra makĩmũũria atĩrĩ, ‘Tũmĩkũũre rĩu?’

“Mwene mũgũnda akĩmaciokeria,

29 ‘Tiganani nayo nĩ ũntũ mũgaaca kũmĩkũũra, yabota kũgũũkania na ngano.

30 Ga ikũranie nkinya bĩndĩ ya maketha ĩkinye. Nayo bĩndĩ yakinya, nkeera akethi makwa atĩrĩ: Ambani mũkũũre nthangari mũmĩobe ĩkabĩbue mwankini, mũkĩnaketha ngano mũkiigaga ĩkũmbĩni.’ ”

Ngerekano ya kabĩndĩ ka mũtĩ na ya ncacũ ya kwimbithia mĩgate

(Mariko 4:30-32; Ruka 13:18-21)

31 Na rĩngĩ, Njĩcũ akĩmaba ngerekano ĩngĩ. Akĩmeera atĩrĩ, “Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta kabĩndĩ ka mũthanthũkũ karĩa mũntũ e-ũkirie akĩbanda mũgũndani wawe.

32 Wana wegua kabĩndĩ kau nĩko kaniini nkũrũki ya mbĩndĩ cionthe, na rĩrĩa gakũra gatuĩkaga mũtĩ mũnene na icici ciĩcaga igĩtuma ciuru mbũani cia mũtĩ ũnu.”

33 Njĩcũ agĩcioka akĩmaba ngerekano ĩngĩ akĩmeera, “Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta ncacũ ĩrĩa mũntũ mũka e-ũkirie na akĩmĩbunjania na mũtu mwĩngĩ mũno wa ngano, agĩukaanda nkinya mũtu ũnu unthe waimbithua nĩyo.”

Kĩrĩa gĩatũmaga Njĩcũ atũmĩra ngerekano

(Mariko 4:33-34)

34 Njĩcũ a-tũmagĩra ngerekano kwĩra antũ maũntũ monthe. Na gũtĩ bu ankĩa-meerire, atĩtũmĩrĩte ngerekano.

35 Nĩ kenda ũroria ũrĩa kĩroria kĩaroretie ũbinga, rĩrĩa kĩaugire atĩrĩ,

“Nkamaarĩria ngĩtũmagĩra ngerekano.

Nkagwetaga maũntũ marĩa mabithe

kuuma rĩrĩa nthĩ yaũmbirwe.”

Njĩcũ gũtaũrĩra arutwa mawe ngerekano ya nthangari

36 Njĩcũ agĩtiga antũ akĩthiĩ bwa nyomba ĩrĩa e-karaga. Arutwa mawe makĩmũthingata nabo. Makĩmwĩra, “Nĩtũkwenda ũtũtaũrĩra ngerekano ya nthangari ĩrĩa yamerete mũgũndani.”

37 Njĩcũ akĩmeera, “Mũntũ ũrĩa wabandĩte mbeũ yawe mbega, nĩ Mwana wa Mũntũ.

38 Mũgũnda nĩ nthĩ, na mbeũ ĩrĩa mbega nĩ antũ marĩa marĩ ma Ũthamaki wa Ĩgũrũ. Nthangari nĩ antũ ma ũrĩa mũthũũku,

39 na mũbandi nĩ Nkoma. Bĩndĩ ya maketha nĩ mũthiro wa nthĩ. Na akethi nĩ araika.

40 “Wa ta bũrĩa nthangari ĩthĩranagua na ĩkabĩbua, nwa tabu gũkegua gwĩkari kũrĩ marĩa marĩ ma Nkoma, rĩrĩa mũthiro wa nthĩ ũgakinya.

41 Mwana wa Mũntũ agatũma araika mawe kũrĩ antũ makethĩranie kĩonthe kĩrĩa kĩretaga wĩbia na ebia monthe ũthamakini wawe.

42 Makĩnamagera mwankini mũnene kũrĩa gũkegua kũrĩ na kĩrĩro na gũkabakabaga magego nĩ ũntũ wa kĩeba.

43 Rĩu nĩrĩo marĩa athingu magakengakenga ũthamakini wa Ĩthe ta riũa. Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue!”

Ngerekano ya ũtonga ũbithĩtwe bantũ na ngerekano ya ruuru

44 Njĩcũ akiuga, “Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta ũtonga ũrĩa wabithĩtwe bantũ mũgũndani. Rĩrĩa mũntũ ũmwe a-wuonire, akĩwĩbitha rĩngĩ kũu mũgũndani ũnu. Akĩthiĩ akenete mũno, akĩendia kĩrĩa kĩonthe a-rĩ nakĩo, na akĩgũra mũgũnda ũnu.”

45 Njĩcũ akiuga, “Na rĩngĩ, Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta mũbiacara ũrĩa waceragia ruurua irĩa ntheru.

46 Na rĩrĩa o-nire ruuru ĩmwe ya goro mũno, akĩthiĩ akĩendia kĩrĩa kĩonthe a-rĩ nakĩo, na akĩmĩgũra.”

Ngerekano ya neti

47 Njĩcũ akiuga, “Na rĩngĩ, Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta neti ya gũtega makũũ ĩrĩa yagerirwe ĩriani, na ĩkĩgwatia makũũ ma mĩthemba yonthe.

48 Rĩrĩa neti ĩnu yecũrire, ategi makĩmĩgucia na makĩmiumĩria gateere ka ĩria. Magĩĩkara nthĩ, na magĩtaara makũũ marĩa meega makĩmekagĩra ikabũni, ĩndĩ magĩta makũũ marĩa matĩnkĩrĩka.

49 Ũgu nĩbu gũkeegua gwĩkari bĩndĩ ya mũthiro wa nthĩ. Araika magaaca mabathũranie antũ ebia na marĩa athingu.

50 Eebia magerwe mwankini mũnene kũrĩa gũkeegua kũrĩ na kĩrĩro na gũkabakabaga magego nĩ ũntũ wa kĩeba.”

51 Njĩcũ akĩmaũria, “Ingwa nĩmũgũtaũkĩrwa nĩ maũntũ mama monthe?”

Makĩmũciokeria, “Ii.”

52 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akĩmeera, “Mwarimo wonthe wa watho ũrĩa ũtaũkagĩrwa nĩ maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai nĩ ta mwene mũciĩ ũrĩa ũrutaga ũtonga wawe ũrĩa mwerũ na ũrĩa mũkũrũ ĩkũmbĩni.”

Njĩcũ kũregwa nĩ antũ ma kwao

(Mariko 6:1-6; Ruka 4:16-30)

53 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kũbecana ngerekano inu akiuma nteere inu.

54 Agĩcioka Nacarethi, taũni ĩrĩa ma-twĩre. Akĩthiĩ cinagoguni akĩthomithanagia. Antũ monthe marĩa ma-mũthikĩrĩrĩtie makĩrigara mũno. Makĩambĩrĩria kũũrania, “Nĩkũ mũntũ ũyũ arutĩte ũũgĩ ũyũ, na binya ĩno ya kũringa ciama?

55 Anga we tĩ nthaka ya mũbundi wa mbaũ? Anga ng'ina atĩĩtagwa Maria? Anga mamũruang'ina tĩ Njakubu, Njucubub, Cimioni na Njundaci?

56 Namo mamwarwang'ina monthe anga tĩ marĩa tũtwĩre namo gũkũ? Abu nĩkũ arutĩte maũntũ mama monthe?”

57 Namo makĩthũũrua nĩwe na makĩrega kũmwĩtĩkia. Njĩcũ akĩmeera, “Kĩroria gĩtĩagwa gũntũ kunthe, tiga ntũũra ĩrĩa kiumĩte. Na gĩtĩtĩtĩagwa nĩ antũ ma mũciĩ wakĩo.”

58 Kwogu Njĩcũ ata-ringa ciama mĩngĩ nabo nĩ ũntũ mata-mwĩtĩkia.

a 

13:45 Ruuru nĩ ĩbiga rĩa goro mũno na rĩkengakengaga rĩrĩ na rangi mĩngĩ mũno. Ruuru yonekaga rũncĩni, kũu nthĩ ya ĩria. Kiugo gĩkĩ ruuru tĩ kĩa Gĩchuka ĩndĩ nĩka tũrombete.

b 

13:55 Njucubu, Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciugĩte Njoceci, na ciĩngĩ ikauga Njũana.

Kũũragwa kwa Njũana Mũbatithania

(Mariko 6:14-29; Ruka 9:7-9)

14

1 Rĩrĩa Mũthamaki Eronde, ũrĩa a-thanaga gĩcigoni kĩa Gariiri, e-guire maũntũ megiĩ Njĩcũ,

2 akĩĩra aruti wĩra mawe atĩrĩ, “Ũyũ nĩ Njũana Mũbatithania ũriũkĩte! Nĩ gĩtũmi arĩ na binya ĩnu ya kũringa ciama ta inu.”

3 Nĩ ũntũ Eronde a-thaĩkithĩtie Njũana nceera, agĩkenia Erondia. Erondia a-rĩ mũka wa Biribũ, mũruang'ina wa Eronde.

4 Njũana e-karaga akĩĩraga Eronde tĩ wega gwĩkara na mũka wa mũruang'ina taka a-rĩ wawe, na Biribũ arĩ mwoo.

5 Nĩ ũntũ wogu, Eronde nĩ e-ndaga kũũraga Njũana, ĩndĩ agĩkĩra antũ mareta gacagaca, nĩ ũntũ antũ monthe me-tĩkĩtie Njũana a-rĩ kĩroria.

6 Ĩndĩ kĩathoni kĩa gũkenerera ntukũ ya gũciarwa kwa Eronde, mwarĩ wa Erondia akiinĩra Eronde agĩcũngaga, na ncũngo ĩnu ĩgĩkenia Eronde.

7 Eronde akĩĩbĩta akĩĩra mwarĩ ũnu atĩrĩ, “Mbĩĩra kĩrĩa kĩonthe ũkwenda na ngakũba kĩo.”

8 Mwarĩ aroretue nĩ ng'ina, akiuga, “Nĩmenda nenkerwe kĩongo kĩa Njũana Mũbatithania kĩrĩ gĩtararũni.”

9 Mũthamaki akĩgwatwa nĩ kĩeba, ĩndĩ nĩ ũntũ wa mwĩbĩtwa ũrĩa e-bĩtĩte nau arĩ mbere ya ageni mawe, akiuga mwarĩ ũnu arũthĩrwe ũgu e-ndaga.

10 Kwogu Njũana akĩrengwa kĩongo arĩ nceera.

11 Kĩongo kĩawe gĩkĩretwa kĩrĩ gĩtararũni. Nawe mwarĩ wa Erondia akĩnenkerwa kĩo na akĩbirĩra ng'ina.

12 Arutwa ma Njũana magĩũkia mwĩrĩ wawe na makĩthiĩ kũuthika. Makĩnathiĩ meera Njĩcũ bũrĩa gwekarĩka.

Njĩcũ kũraĩra antũ ngiri itano

(Mariko 6:30-44; Ruka 9:10-17; Njũana 6:1-13)

13 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire maũntũ mau, akiuma bau na ĩtarũ akĩthiĩ wenka gũntũ gũta-rĩ na antũ. Ĩndĩ rĩrĩa antũ ma-menyire kũrĩa a-thiĩte, makiuma taũnini ciao makĩmũthingata na magũrũ.

14 Rĩrĩa Njĩcũ a-umire ĩtarũni, akĩona kĩrĩndĩ kĩnene mũno gĩa antũ, akĩmeguĩra kĩao mũno na akĩmaboreria arwaru mao.

15 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, arutwa mawe makĩthiĩ kũrĩ we makĩmwĩra, “Gũkũ tũrĩ nĩ rwanda, na nĩka kũgũtuka. Ĩra antũ mathiĩ ntũũrani nĩ kenda makeegũrĩre irio.”

16 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmeera, “Gũtĩna gĩtũmi gĩa kũmeera mathiĩ. Marũmieni gĩntũ gĩa kũrĩa mũrĩ mwiũ.”

17 Arutwa mawe makĩmũciokeria, “Baba tũrĩ na mĩgate ĩtano na makũũ maĩrĩ monka.”

18 Njĩcũ akĩmeera, “Ndeterani cio baba.”

19 Agĩcioka akĩĩra antũ mekare nthĩ nyakini. Agĩũkia mĩgate ĩnu ĩtano na makũũ mau maĩrĩ. Agĩcũũtha ĩgũrũ, agĩciokeria Ngai nkatho. Akĩng'enyũranga mĩgate ĩnu, na akĩmĩnenkanĩra kũrĩ arutwa mawe nĩ kenda magaĩra antũ.

20 Antũ monthe makĩrĩa na makĩbaa, namo arutwa makĩĩthĩrania matigari ma ing'enyũro cia mĩgate na inuku cia makũũ, igĩĩcũra ikabũ ĩkũmi na ciĩrĩ.

21 Antũ arũme marĩa ma-rĩre ma-rĩ ngiri itano, tũtĩgũtara aka na ciana.

Njĩcũ kũgenderera ĩgũrũ rĩa rũncĩ

(Mariko 6:45-52; Njũana 6:16-21)

22 Thuuba ya maũntũ mau, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe matwe ĩtarũni nĩ kenda maringage rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria. Nawe agĩtigwa akĩrekagĩrĩria kĩrĩndĩ nĩ kenda kĩĩnũka.

23 Thuuba ya kũrekereria antũ, agĩĩtia kĩrĩmani arĩ wenka kũboya. Rĩrĩa ũtukũ wakinyire, a-rĩ kĩrĩmani wenka.

24 Mabindani mau, ĩtarũ rĩrĩa arutwa ma-twete rĩarĩ rĩkũthiĩ kũraca mũno kuuma nthĩ nyũmo. Magĩtangwa nĩ makũmbĩ marito ma rũncĩ, nĩ ũntũ ma-thiĩte merekerete kũrĩa rũkũngi rwaumaga.

25 Na rĩrĩa kwarĩ bakubĩ gũkĩa, Njĩcũ akĩthiĩ kũrĩa arutwa mawe ma-rĩ agendererete ĩgũrũ rĩa rũncĩ.

26 Rĩrĩa arutwa mawe ma-mwonire agendererete ĩgũrũ rĩa rũncĩ, makĩmaka mũno, magĩĩcũrwa nĩ ũguoya na makiugĩrĩria, “Nĩ kĩrundu!”

27 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmaarĩria warĩo akĩmeera, “Ũmĩrĩriani, nĩ niũ! Mũtĩgakĩre!”

28 Betũro akĩmwĩra, “Mwathani, wegua nĩ weũ, mbĩĩra mbũce ng'endererete ĩgũrũ rĩa rũncĩ.”

29 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ncũ!”

Betũro akiuma ĩtarũni na akĩambĩrĩria kũthiĩ kũrĩ Njĩcũ agendererete ĩgũrũ rĩa rũncĩ.

30 Ĩndĩ rĩrĩa o-nire rũkũngi rũnene akĩgwatwa nĩ ũguoya, akĩambĩrĩria kũborokera. Akiugĩrĩria akiuga, “Uinaanũ ntethia, Mwathani!”

31 Warĩo, Njĩcũ agĩkũnjũra njara akĩmwambata. Akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩka ũrĩ na wĩtĩkio mũniini atĩa? Nĩkĩ ũgĩre nkanja naani?”

32 Rĩrĩa ma-twere ĩtarũni, rũkũngi rũkĩthira.

33 Nĩrĩo arutwa marĩa ma-rĩ ĩtarũni ma-thathairie Njĩcũ makiuga, “Nama weũ ũrĩ Mwana wa Ngai!”

Njĩcũ kũboria arwaru gũntũ gwetagwa Ngenecareti

(Mariko 6:53-56)

34 Njĩcũ na arutwa mawe makĩringa ĩria, magĩkinya gũntũ gwetagwa Ngenecareti.

35 Rĩrĩa antũ ma nabo ma-mũmenyire, magĩtambia nteto gĩcigoni kĩu kĩonthe atĩ Njĩcũ agũkinya. Thuuba ya kabinda kaniini, antũ makĩreta arwaru mao monthe nĩ kenda Njĩcũ amaboria.

36 Makĩmũkaĩra etĩkĩrĩrie arwaru mabũrũrie nwarĩ rũcũrĩ rwa nguo yawe runka. Ũrĩa wonthe wabũrũririe rũcũrĩ rwa nguo yawe nĩ a-borirue.

Ũrutani wa Kĩyaundi ũrĩa ũrĩ mũgarũ na mathani ma Ngai

(Mariko 7:1-23)

15

1 Thuubani, Abaricai mamwe na arimo ma Watho ma kuuma Njerucaremu, makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ makĩmũũria,

2 “Nĩkĩ arutwa maku matĩrũmagĩrĩra wĩthĩre wetũ wa kwamba kũthamba njara mbere ya kũrĩa irio?”

3 Njĩcũ akĩmaũria, “Namwi nĩkĩ muunaga mathani ma Ngai mũkĩrũmĩrĩra wĩthĩre wenu?

4 Ngai augĩte, ‘Tĩaga ĩbaagu na nyũkwe.’ Na rĩngĩ akauga atĩrĩ, ‘Ũrĩa ũkaruma ĩthe kana ng'ina, nwa nkinya aũragwe.’

5 Ĩndĩ mwiũ mũthomithanagia atĩ mũntũ ankĩĩgua arĩ na gĩntũ angĩtethia ĩthe kana ng'ina nakĩo, ĩndĩ akauga, ‘Gĩkĩ nĩ gĩa kũrutĩra Ngai,’

6 nwa arege kũmatethia, na mau tĩ mabĩtia. Kũu nĩ kwagĩra watho wa Ngai kĩene nĩ ũntũ wa kũthingata mĩtugo yenu.

7 Mwiũ mbinga ino! Icaya nĩ a-rathĩte maũntũ menu wega. Nĩ ũntũ a-ndĩkire,

8 ‘Antũ mama mankumagia na tũnyua,

ĩndĩ nkoro ciao irĩ kũraca mũno naani.

9 Kũnthathaia kwao nĩ kwa burĩ,

nĩ ũntũ mathomithagia mawatho ma antũ taka marĩ mo mathani makwa.’ ”

Maũntũ marĩa mekagĩra mũntũ mũgiro

(Mariko 7:14-23)

10 Njĩcũ agĩcioka agĩĩta kĩrĩndĩ gĩa antũ, na akĩmeera, “Thikĩrĩriani na mũtaũkĩrweni nĩ bũrĩa nkuuga.

11 Tĩ kĩrĩa kĩthũngagĩra kanyuani ka mũntũ kĩngĩtũma agĩa na mũgiro,a ĩndĩ nĩ kĩrĩa kiumaga kanyuani kawe.”

12 Arutwa ma Njĩcũ makĩthiĩ kũrĩ we makĩmũũria atĩrĩ, “Ingwa nĩũkũmenya ũgu wauga bũkũthũũria Abaricai?”

13 Njĩcũ akĩmaciokeria, “Gĩntũ kĩonthe kĩrĩa Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ atĩbandĩte gĩgakũũrwa na ũtina,

14 kwogu tiganani namo. Mo nĩ atongoria atumumu matongoreretie atumumu marĩa mangĩ. Na ũkegua mũtumumu ũmwe agatongoreria mũtumumu ũngĩ, makagwa ĩrimani mo ĩĩrĩ.”

15 Nawe Betũro akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Tũtaũrĩre ngerekano ĩrĩa ĩkuuga kĩrĩa mũntũ arĩcaga gĩtĩngĩtũma agĩa na mũgiro.”

16 Njĩcũ akĩmaũria, “Anga wanamwi mũtĩataũkĩre nkinya rĩu?

17 Ka mũtĩkũmenya atĩ kĩrĩa kĩonthe kĩthũngagĩra mwĩrĩ kũbetũkĩrĩra kanyua kĩgendaga nda, na gĩgacioka gĩkauma?

18 Ĩndĩ ciugo irĩa ciumaga na kanyua ciĩgucaga ciumĩte nkoroni na nĩcio inkĩreterera mũntũ mũgiro.

19 Nĩ ũntũ nkoroni nĩku kuumaga meciria mathũũku, ũragani, ũtharia, waganu, wei, kwaria ũrongo, na kwaria maũntũ ma kũthũũkia mũntũ.

20 Mama nĩmo maũntũ marĩa maretagĩra mũntũ mũgiro. Ĩndĩ mũntũ akarĩa atĩambĩte kũthamba njara, ũgu bũtĩtũma agĩa na mũgiro.”

Wĩtĩkio wa mũka wa kuuma Kanani

(Mariko 7:24-30)

21 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-ũmire bau, makĩthiĩ bwa Turo na Cindoni.

22 Mũka ũmwe Mũkaanani kũrĩ Njĩcũ akĩmũkaĩra akĩmwĩra, “Mwathani, mwana wa Ndaundi, ũinaanũ mbĩguĩra kĩao! Mwarĩ wakwa arĩ na ndaimono na nĩakũthĩĩnĩka mũno.”

23 Ĩndĩ gũtĩ bu Njĩcũ a-mũciokerie. Kwogu, arutwa mawe makĩthiĩ bakubĩ na Njĩcũ makĩmwĩra atĩrĩ, “Mwĩre athiĩ, nĩ ũntũ nĩka agũtuuma thuuba agĩtũringagĩra kĩnegene.”

24 Njĩcũ akiuga, “Ntũmĩtwe kũrĩ ng'ondu irĩa ciũrĩte cia Iciraeri cionka.”

25 Ĩndĩ mũka ũnu agĩĩca agĩturia maru mbere ya Njĩcũ, akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũinaanũ, Mwathani ntethia.”

26 Njĩcũ akiuga, “Tĩ wega gũũkia na kũgerera kurũ irio cia ciana.”

27 Mũka ũnu akĩmwĩra, “Ũgu nĩ ũũma, Mwathani. Ĩndĩ wana kurũ nĩirĩcaga mũthũngũrũtwa ũrĩa ũgwĩcaga ruungu rwa meetha cia eene cio.”

28 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ĩ nĩ atĩa ũrĩ na wĩtĩkio mũnene mũka ũyũ! Ũkũbingĩrua ũgu ũkwenda.” Nawe mwarĩ wa mũka ũnu akĩbora thaa inu.

Njĩcũ kũrera antũ ngiri inya

(Mariko 8:1-10)

29 Njĩcũ akiuma nau akĩthiĩ nkinya rũteere rwa ĩria rĩa Gariiri. Agĩtwa kĩrĩmani na agĩĩkara nthĩ.

30 Kĩrĩndĩ kĩnene gĩa antũ gĩgĩĩca kũrĩ we, gĩkĩmũretera ithua, atumumu, cionje, marĩa matĩaragia, na arwaru mangĩ engĩ. Antũ makĩmareta bakubĩ na magũrũ ma Njĩcũ, nawe akĩmaboria.

31 Antũ mau makĩrigara mũno, magĩkumia Ngai wa Iciraeri rĩrĩa mo-nire marĩa matĩaragia makĩaria, ithua ikĩthiĩ, cionje ciaborua, na atumumu maambĩrĩria kwona.

32 Njĩcũ agĩĩta arutwa mawe akĩmeera, “Nĩnkwĩguĩra antũ mama kĩao nĩ ũntũ twĩkarĩte namo ntukũ ithatũ na matĩna gĩa kũrĩa, na ntĩkwenda meenũka mabũtiĩ mataaca kũgwa nĩ yũũra marĩ njĩrani.”

33 Arutwa mawe makĩũria, “Nĩkũ tũnkĩruta mĩgate ya kwĩgana ya kũrera kĩrĩndĩ gĩkĩ kĩonthe, na gũkũ tũrĩ nĩ rwanda?”

34 Njĩcũ akĩmaũria, “Mũrĩ na mĩgate ĩgana?”

Makĩmũciokeria, “Tũrĩ na mĩgate mũgwanja na tũkũũ tũtĩ ĩkai.”

35 Njĩcũ akĩĩra kĩrĩndĩ gĩĩkare nthĩ,

36 agĩcioka agĩũkia mĩgate ĩnu mũgwanja na makũũ mau. Agĩciokeria Ngai nkatho, agĩciĩng'enyũranga akĩnanenkera arutwa mawe, namo makĩgaĩra antũ.

37 Antũ monthe makĩrĩa, makĩbaa, na thuubani arutwa makĩĩthĩrania ikabũ mũgwanja cia ing'enyũro cia mĩgate na makũũ, irĩa ciatigarĩte.

38 Antũ arũme monka ma-rĩ ngiri inya tũtĩgũtara aka na ciana.

39 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kwĩra antũ meenũke, agĩtwa ĩtarũni akĩthiĩ bwa Magandani.

a 

15:11 Ayaundi me-tĩkĩtie mũntũ ankĩrũtha maũntũ marĩa ma-kananĩtue nĩ mĩtugo yao, akũgwatwa nĩ mũgiro. Kwa ngerekano, mũntũ mũka agĩa na mwana, nĩ a-kaanĩtue kũrĩa irio imwe, na maũntũ mangĩ ta mau.

Abaricai kwenda kũringĩrwa kĩama nĩ Njĩcũ

(Mariko 8:13; Ruka 12:54-56; 11:29)

16

1 Abaricai mamwe na Acandukai makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ kũmũgeria. Makĩmwĩra aringe kĩama, kĩrĩ rũũri rwa kwonania arĩ na binya ya kuuma ĩgũrũ.

2 Njĩcũ akĩmeera, “Mũgaaca kwona gwatuka gũtĩna matu, muugaga, ‘Rũyũ kũgakĩa kũtherete.’

3 Na kĩraũko muugaga, ‘Ũmũnthĩ gũkaura, nĩ ũntũ kũrĩ na matu mairũ.’ Nĩ mwicĩ gũtaũra bũrĩa rĩera rĩkari, ĩndĩ mũtĩkũbota gũtaũra cionereria cia mabinda mama.

4 Rũciaro rũrĩa rũthũũku na rwaganu nĩru rwendaga kwona kĩama. Ĩndĩ gũtĩ kĩama kĩngĩ mũkoona tiga kĩrĩa gĩa kĩroria Njona.” Njĩcũ akĩnamatiga na akĩthiĩ bwawe.

Ũbinga wa Abaricai na Acandukai

(Mariko 8:14-21)

5 Arutwa ma Njĩcũ makĩringa rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria. Na nĩ ma-riganĩrĩtwe nĩ kũreta mĩgate.

6 Njĩcũ akĩmeera, “Ĩmenyerereni kuumana na ncacũ ya Abaricai na Acandukai.”a

7 Arutwa makĩambĩrĩria kwaranĩria makiuga, “Nĩatwĩra ũgu nĩ ũntũ tũtĩcire na mĩgate.”

8 Njĩcũ akĩmenya bũrĩa ma-ugaga akĩmaũria, “Nĩ atĩa mũrĩ na wĩtĩkio mũniini? Nĩkĩ mũkwaranĩria ĩgũrũ rĩa bũrĩa mũtĩna mĩgate?

9 Nĩka mũtĩataũkĩre nkinya rĩu? Nĩka mũtĩkũririkana mĩgate ĩrĩa ĩtano ĩrĩa yarerire antũ ngiri itano? Nĩ ikabũ ciĩgana cia matigari mwethĩranirie?

10 Na rĩngĩ nĩka mũtĩkũririkana mĩgate ĩrĩa mũgwanja, ĩrĩa yarerire antũ ngiri inya? Nĩ ikabũ ciĩgana cia matigari mwethĩranirie?

11 Abu nĩkĩ rĩu mũtĩgũtaũkĩrwa mũmenya atĩ tĩ maũntũ ma mĩgate nkwaragĩrĩria? Mwĩmenyerere kuumana na ncacũ ya Abaricai na Acandukai.”

12 Rĩu nĩrĩo ma-taũkĩrwe atĩ ata-ragĩrĩria ncacũ ya kwimbithia mĩgate, ĩndĩ nĩ ithomo cia Abaricai na Acandukai a-ragĩrĩria.

Betũro kuuga Njĩcũ nĩwe Kiristũ

(Mariko 8:27-30; Ruka 9:18-21)

13 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire gĩcigoni gĩa Kaicaria Biribi, akĩũria arutwa mawe atĩrĩ, “Ingwa antũ maugaga niũ, Mwana wa Mũntũ ndĩ ũũ?”

14 Arutwa mawe makĩmwĩra, “Mamwe maugaga ũrĩ Njũana Mũbatithania, mangĩ makauga ũrĩ Erinja, na mangĩ namo makauga ũrĩ kĩroria Njeremia, kana ũmwe wa iroria inu ciĩngĩ.”

15 Njĩcũ agĩcioka akĩmaũria, “Ĩ mwiũ namwi muugaga ndĩ ũũ?”

16 Cimioni Betũro akĩmwĩra, “Weũ ũrĩ Kiristũ, Mwana wa Ngai ũrĩa ũrĩ mwoo.”

17 Njĩcũ akĩmwĩra, “Weũ ũrĩ mũtharime, Cimioni mwana wa Njona, nĩ ũntũ tĩ mũntũ ũkũguũrĩrĩtie maũntũ mama. Nĩ Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ akũguũrĩrĩtie mo.

18 Ka ngũkwĩra, weũ ũrĩ Betũro (riĩtwa Betũro na Kĩngiriki nĩ kuuga rwaara rwa ĩbiga). Na ngatuma kanitha yakwa ĩgũrũ rĩa rwaara rũrũ, na wana gĩkuũ gĩtĩmĩkĩria binya.

19 Ngakũnenkera cabi cia Ũthamaki wa Ngai. Kĩrĩa kĩonthe ũkooba gũkũ nthĩ, wana ĩgũrũ gĩkoobwa. Na kĩrĩa ũkoobora gũkũ nthĩ, wana ĩgũrũ gĩkooborwa.”

20 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe matĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe atĩ we nĩwe Kiristũ.

Njĩcũ kũratha ĩgũrũ rĩa gĩkuũ kĩawe

(Mariko 8:31-33; Ruka 9:22)

21 Kuuma bĩndĩ ĩnu, Njĩcũ akĩambĩrĩria gũtaarĩrĩria arutwa mawe atĩ nwa nkinya athiĩ Njerucaremu na anyamarue mũno nĩ akũrũ, athĩnjĩri anene ma Ngai, na arimo ma Watho. Na atĩ nwa nkinya akaũragwa, ĩndĩ ariũkue ntukũ ya kathatũ.

22 Betũro akĩmũbira rũteere, akĩambĩrĩria kũmũgondokera nĩ ũntũ wa kwaria maũntũ mau. Akĩmwĩra, “Mwathani, Ngai atĩĩtĩkĩrĩria maũntũ mau magwĩkarĩkĩra!”

23 Ĩndĩ Njĩcũ akĩbũgũkĩra Betũro akĩmwĩra, “Cioka thuuba yakwa Caitani! Weũ ũrĩ kĩbĩnga kũrĩ niũ, nĩ ũntũ meciria mau maku matiumĩte kũrĩ Ngai, ĩndĩ nĩ kũrĩ mũntũ.”

Ũrĩa ũkwenda kũthingata Njĩcũ

(Mariko 8:34-9:1; Ruka 9:23-27)

24 Njĩcũ agĩcioka akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ũrĩa wonthe ũkwenda kũnthingata, nĩambe erege, acioke akamate mũtharaba wawe na anthingate.

25 Nĩ ũntũ mũntũ wa wonthe ũrĩa wendaga kũbonokia mwoo wawe, akaũrwa nĩu, ĩndĩ ũrĩa wonthe ũragwa nĩ mwoo wawe nĩ ũntũ wakwa, akawuona.

26 Nĩ ũntũ kũrĩ na baita ĩrĩkũ mũntũ ankĩĩgwatĩra nthĩ yonthe, ĩndĩ akaũrwa nĩ mwoo wawe? Kana nĩ indũ mũntũ angĩkũũrania mwoo wawe nakĩo?

27 “Mwana wa Mũntũ arĩ bakubĩ gũũca na araika mawe, arĩ na ũkengi wa Ĩthe, na akarĩba mũntũ wonthe kũringana na ciĩko ciawe.

28 Nama ga nkũmwĩra, mamwe ma marĩa marũngiĩ baba matĩgakua matĩonete Mwana wa Mũntũ agĩĩca na ũthamaki wawe.”

a 

16:6 Ncacũ ya Abaricai na Acandukai nĩ ngerekano ya kaũthũũku kaniini karĩa gatambagia ũthũũku ũkengĩba.

Njĩcũ kũgarũrũka

(Mariko 9:2-13; Ruka 9:28-36)

17

1 Thuuba ya ntukũ ithanthatũ, Njĩcũ akĩthiĩ na Betũro, Njakubu, na mũruang'ina Njũana. Akĩmatongoreria na magĩĩtia kĩrĩmani kĩraca mũno nĩ kenda mekare nawe ku marĩ monka.

2 Rĩrĩa ma-rĩ kũu kĩrĩmani, Njĩcũ akĩgarũrũka ũthiũ na mwĩrĩ wawe unthe arutwa mau makĩonaga. Ũthiũ wawe wabenabenagia ta riũa, nacio nguo ciawe ikĩerũba cwa ta werũ!

3 Wa rĩmwe, Muca na Erinja makiumĩrĩra Njĩcũ na makĩaria nawe.

4 Nawe Betũro akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, nĩ wega twĩkare baba. Wegua nwa wende, nwa ntume magema mathatũ ma mwĩgunye baba. Rĩmwe rĩaku, rĩmwe rĩa Muca na rĩngĩ rĩa Erinja.”

5 Betũro wa akĩaragia, ĩtu rĩrĩa rĩakengakengaga rĩgĩĩca na rĩkĩmakunĩka, na mũgambo ũkiuma ĩtuni rĩu ũkiuga atĩrĩ, “Ũyũ nĩwe Mwana wakwa ũrĩa mendete, na nĩankenagia mũno. Mũthikagĩrĩrieni!”

6 Rĩrĩa arutwa me-guire ũgu, makĩmaka mũno nkinya makĩĩgwĩthia nthĩ menĩkĩte mothiũ mao.

7 Ĩndĩ Njĩcũ akĩthiĩ bo akĩmabũrũria akĩmeera atĩrĩ, “Ũkĩrani na mũtigeni kũmaka!”

8 Rĩrĩa ma-ũkĩrĩrie mothiũ mao, gũtĩwe mo-nire tiga Njĩcũ wenka.

9 Rĩrĩa me-ndamĩte maumĩte kĩrĩmani, Njĩcũ akĩatha arutwa mawe akĩmeera atĩrĩ, “Mũtĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mau mwona nkinya rĩrĩa Mwana wa Mũntũ akariũka kuuma kũrĩ akuũ.”

10 Arutwa mawe makĩmũũria, “Nĩkĩ arimo ma Watho mathomithanagia atĩ nwa nkinya Erinja akaamba gũũca mbere ya Kiristũ?”

11 Nawe Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Nĩ ũũma, Erinja nwa nkinya ace abaarĩrĩrie maũntũ monthe.

12 Ĩndĩ ga nkũmwĩra, Erinja nĩarĩkĩtie gũũca ĩndĩ antũ mata-menyire, na makĩmũrũtha wa bũrĩa me-ndaga. Ũgu nwabu wana Mwana wa Mũntũ athiĩte kũnyariirwa nĩmo.”

13 Nĩrĩo arutwa ma Njĩcũ ma-taũkĩrwe atĩ Njĩcũ a-ragia maũntũ megiĩ Njũana Mũbatithania.

Njĩcũ kũboria mwana wa kabĩcĩ arĩ na ndaimono

(Mariko 9:14-29; Ruka 9:37-43)

14 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mau ma-kinyire barĩa kĩrĩndĩ kĩarĩ, mũntũ ũmwe agĩĩca kũrĩ Njĩcũ agĩturia maru mbere yawe.

15 Akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, ĩguĩra mwana wakwa wa kabĩcĩ kĩao, nĩ ũntũ arĩ na mũrimo wa kĩbaaba na nĩathĩĩnaga mũno. Maita mengĩ nĩagwĩcaga mwankini kana rũncĩni.

16 Na-mũretire kũrĩ arutwa maku ĩndĩ makĩremwa kũmũboria.”

17 Njĩcũ akiuga, “Mwiũ mũrĩ rũciaro rũthũũku rũrĩa rũtĩĩtĩkagia! Ngekarania namwi nkinya rĩ? Na nkaũmĩrĩria gwĩkarania namwi nkinya rĩ? Ndeterani mwana ũnu baba.”

18 Njĩcũ akĩgondokera ndaimono ĩnu na ĩkiuma, nawe mwana akĩbora warĩo.

19 Namo arutwa magĩcioka makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ marĩ monka makĩmũũria atĩrĩ, “Nĩkĩ twaremirwe kwĩngĩrĩria ndaimono ĩnu?”

20 Nawe Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Nĩ ũntũ wĩtĩkio wenu nĩ mũniini. Nama ga nkũmwĩra, mũnkĩgua mũrĩ na wĩtĩkio mũniini ta kabĩndĩ ka mũthanthũkũ, mũnkĩĩra kĩrĩma gĩkĩ, ‘Uma baba ũthiĩ baarĩa,’ na gĩkathiĩ. Na gũtĩ ũntũ ũnkĩmũrema. [

21 Ĩndĩ ndaimono ya mũthemba ta ũyũ ĩtĩnkiuma, tiga kũrĩ na maboya na kwĩima kũrĩa.”]a

Njĩcũ kwaria rĩngĩ maũntũ megiĩ gũkua na kũriũka kwawe

(Mariko 9:30-32; Ruka 9:43-45)

22 Ntukũ ĩmwe, rĩrĩa arutwa ma Njĩcũ ma-rĩ bamwe nawe nau Gariiri, Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwana wa Mũntũ nĩakũnenkanĩrwa kũrĩ antũ marĩa

23 makamũũraga, ĩndĩ akariũkua ntukũ ya kathatũ.” Namo arutwa mawe makĩgwatwa nĩ kĩeba kĩnene.

Njĩcũ na Betũro kũruta gooti ya Ekarũ

24 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-kinyire taũni ya Kaberinaumu, antũ marĩa me-tagia gooti ya Ekarũ makĩthiĩ kũrĩ Betũro makĩmũũria atĩrĩ, “Ingwa Mwarimo wenu nĩarĩbaga gooti ya Ekarũ?”

25 Nawe Betũro akĩmaciokeria, “Ii, nĩarĩbaga.” Rĩrĩa Betũro a-ciokire nyomba Njĩcũ akĩmũgwetera maũntũ mau arĩ wa mbere akĩmũũria atĩrĩ, “Ngũkũũria Cimioni: Athamaki ma nthĩ ĩno methĩranagia gooti kuuma kũrĩ ma ũũ? Nĩ kuuma kũrĩ ciana ciao, kana nĩ kuuma kũrĩ antũ marĩa mangĩ?”

26 Betũro akĩmũciokeria atĩrĩ, “Nĩ kuuma kũrĩ antũ marĩa mangĩ.”

Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũgu nĩ kuuga ciana ciao itĩbatiĩ kũrĩbaga gooti.

27 Ĩndĩ nĩ ũntũ tũtĩkwenda kũbĩtĩria antũ mama, yũkia nthũano ũthiĩ ũgere ĩriani. Na ĩkũũ rĩrĩa ũkagwatia rĩrĩ rĩa mbere, ũtumũre kanyua ka rĩo na ũkethĩra mbeca ku, ũciĩrute na ũthiĩ ũrĩbe gooti yaku na yakwa.”

a 

17:21 Mĩgambo ĩno ĩtĩgucaga ĩrĩ mbukuni imwe cia Kĩngiriki.

Ũrĩa mũnene Ũthamakini wa Ĩgũrũ

(Mariko 9:33-37; Ruka 9:46-48)

18

1 Bĩndĩ ĩnu, arutwa ma Njĩcũ magĩĩca kũrĩ we makĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ ũrĩkũ mũnene kũrĩ monthe Ũthamakini wa Ĩgũrũ?”

2 Njĩcũ agĩĩta kaana kaniini, agĩkarũngamia mbere yao,

3 akĩmeera atĩrĩ, “Nama ga nkũmwĩra, mũtĩnkĩthũngĩra Ũthamakini wa Ĩgũrũ twanga mũgarũrũkĩte mũgekara ta twana tũniini.

4 Kwogu, ũrĩa ũkenyibia ekare ta kaana gaka, nĩwe akegua arĩ mũnene nkũrũki ya monthe Ũthamakini wa Ĩgũrũ.

5 Na ũrĩa wamũkagĩra kaana ta gaka riĩtwani rĩakwa, nĩ niũ amũkagĩra.”

Kũreterera mũntũ magerio

(Mariko 9:42-48; Ruka 17:1-2)

6 Njĩcũ akiuga, “Mũntũ angĩtũma mama aniini marĩa mambĩtĩkĩtie makeebia, bũnkĩgua bũrĩ bwegaega akobererwa ĩbiga rĩa kĩthĩi nkingo, akĩnaborokerua ĩriani gũntũ kũborokeru.

7 Antũ ma nthĩ makoona thĩĩna nĩ ũntũ wa kũreterera antũ magerio na makeebia! Magerio matĩũraga, ĩndĩ ũrĩa ũmaretaga akoona thĩĩna!

8 Ũgaaca kwĩgua nĩ njara yaku kana kũgũrũ gwaku ingĩtũma wĩbia, inuke na ũciĩte! Nĩ kaaba ũkathũngĩra mwooni wa tene na tene ũrĩ na njara ĩmwe kana ũrĩ na kũgũrũ kũmwe, nkũrũki ya wĩkara ũrĩ na njara ciĩrĩ kana magũrũ maĩrĩ ĩndĩ ũgerwe mwankini wa tene na tene.

9 Na ũkegua nĩ riitho rĩaku rĩgũtũma ũkebia, rĩkonore na ũrĩte! Nĩ kaaba ũkathũngĩra mwooni ũrĩ na riitho rĩmwe, nkũrũki ya kũgerwa mwankini wa ĩcamarĩro ũrĩ na metho maĩrĩ.

10 “Menyererani mũtĩgaace kũbũthia nwarĩ ũmwe wa mama aniini, nĩ ũntũ ga nkũmwĩra araika mao marĩa marĩ ĩgũrũ moonanaga na Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ bĩndĩ cionthe. [

11 Mwana wa Mũntũ a-cire kũbonokia marĩa maũrĩte.”]a

Ngerekano ya ng'ondu ĩrĩa yaũrĩte

(Ruka 15:3-7)

12 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mũntũ ankĩĩthĩrwa arĩ na ng'ondu ciawe ĩgana rĩ, na ĩmwe yacio ĩkaũra, ta mbĩrani ankĩrũtha atĩa? Anga atĩngĩtiga inu ciĩngĩ mĩrongo kenda na kenda nau irĩmani, akĩnathiĩ gũceria ĩnu yũrĩte?

13 Nama ga nkũmwĩra, agaaca kũmĩona ankĩmĩkenerera nkũrũki ya irĩa ciĩngĩ mĩrongo kenda na kenda, irĩa itarĩmbũru.

14 Ũgu nwabu Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ atĩnkĩenda kaana nwarĩ kamwe ga tũtũ tũniini kaũra.”

Mũntũ kũbĩtĩria ũrĩa ũngĩ

(Ruka 17:3)

15 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere akĩmeera, “Mũntũ angĩkũbĩtĩria, thiĩ ũmwĩre mabĩtia mawe, mũrĩ maĩrĩ mwinka. Agaaca gũkũthikĩrĩria, mũkeegucana na mũgaciokanĩrĩra.

16 Ĩndĩ ankĩrega gũkũthikĩrĩria, thiĩ kũrĩ we mũrĩ na mũntũ ũngĩ ũmwe kana maĩrĩ, nĩ kenda ciugo ciaku ciĩkĩrwe ũira nĩ antũ maĩrĩ kana mathatũ.

17 Agaaca kũrega kũthikĩrĩria antũ mau, thiĩ wĩre kanitha. Na ankĩrega kũthikĩrĩria wana kanitha, tuani mũntũ ũnu ta mũntũ ũtĩĩtĩkĩtie Ngai kana ta mwĩtia gooti.”b

Kwoba na kwobora maũntũ

18 Njĩcũ akĩmeera, “Nama ga nkũmwĩra, kĩrĩa kĩonthe mũkooba gũkũ nthĩ wana ĩgũrũ gĩkoobwa. Na kĩrĩa mũkoobora gũkũ nthĩ, wana ĩgũrũ gĩkooborwa.

19 Na rĩngĩ ka nĩmwĩreni, antũ maĩrĩ mangĩĩtĩkanĩrĩria gũkũ nthĩ ũntũni nwarĩ ũrĩkũ rĩrĩa makũboya, makabingĩrua u nĩ Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ.

20 Nĩ ũntũ barĩa antũ maĩrĩ kana mathatũ matũnganĩte nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa, mbĩgucaga ndĩ bamwe namo.”

Ngerekano ya ntungata ĩrĩa yaregire kũrekanĩra

21 Betũro akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ akĩmũũria, “Mwathani, ingwa nĩ maita megana mũruamaitũ ankĩmbĩtĩria nkĩmũrekagĩra? Nĩ maita mũgwanja?”

22 Nawe Njĩcũ akĩmwĩra, “Arĩ, tĩ maita mũgwanja. Nĩ maita mĩrongo mũgwanja maita mũgwanja.

23 Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta mũthamaki ũrĩa wendire kũmenya marandũ mawe, marĩa ntungata ciawe ciarĩ namo.

24 Rĩrĩa a-mbĩrĩrie gũtarĩrwa, akĩreterwa ntungata ĩmwe yawe ĩrĩa yarĩ na randũ ya tarantac ngiri ĩkũmi.

25 Na nĩ ũntũ ntungata ĩnu ĩta-botire kũrĩba, mũthamaki akiuga ntungata ĩnu yendue ĩrĩ nkombo bamwe na mũka na ciana ciayo, na into ciayo cionthe irĩa yarĩ nacio, nĩ kenda randũ ĩrĩbĩke.

26 “Ntungata ĩnu ĩgĩturĩria mũthamaki maru, ĩkĩmũkaĩra ĩkiuga, ‘Ũinaanũ mba kaanya, ngakũrĩba mbeca ciaku cionthe.’

27 Nawe mũthamaki akĩĩguĩra ntungata ĩnu kĩao, akĩmĩrekera randũ yonthe, akĩmĩrekereria na ĩkĩthiĩ.

28 “Ĩndĩ rĩrĩa ntungata ĩnu yaumire kwa mũthamaki, ĩkĩthiĩ kũrandũka mũntũ ũngĩ, ũrĩa watungataga wa tawe, ũrĩa warĩ na randũ yawe ya ndinarid ĩgana rĩmwe. Akĩmwambata nyongo ya mũmero na akĩmwithaitha akĩmwĩraga, ‘Rĩba randũ yakwa!’

29 “Mũntũ ũnu warĩ na randũ akĩmũturĩria na akĩmũkaĩra, ‘Ũinaanũ mba kaanya, ngakũrĩba.’

30 Ĩndĩ bamwe na ũgu, mũntũ ũnu akĩrega, na akiuga athaĩkwe nkinya rĩrĩa akamũrĩba.

31 “Rĩrĩa ntungata inu ciĩngĩ cio-nire bũrĩa mũntũ ũnu a-rũthire, ikĩthũũra mũno na ikĩthiĩ ikĩĩra mũthamaki.

32 Rĩrĩa mũthamaki e-guire ũgu, agĩĩta mũntũ ũnu, akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Weũ ũrĩ ntungata nthũũku mũno! Niũ nakũrekere randũ yaku yonthe nĩ ũntũ wa bũrĩa ũrankaĩre.

33 Anga wanegwe ũtabatiĩ kwĩguĩra ntungata ĩnu ĩngĩ kĩao wa ta bũrĩa niũ nakwĩguĩrĩre?’

34 Na nĩ ũntũ wa mũthũũro, mũthamaki akiuga mũntũ ũnu abirwe nceera na athĩĩnue nkinya rĩrĩa akamũrĩba randũ yonthe.

35 “Ũgu nĩbu Baaba ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ akarũtha wa ũmwe wacienu wegua mũntũ atĩrekera ũrĩa ũngĩ na nkoro yawe yonthe mabĩtia marĩa amũbĩtĩrĩtie.”

a 

18:11 Mĩgambo ĩno ĩtĩ mbukuni imwe cia Kĩngiriki.

b 

18:17 Bĩndĩ ĩnu Ayaundi mo-naga etia gooti marĩ antũ maticĩ Ngai.

c 

18:24 Taranta ĩmwe nĩ ta mũcaara wa mĩaka ĩkũmi na ĩtano wa mũntũ wa kĩbarũa.

d 

18:28 Ndinari ĩmwe nĩ ta mũcaara wa ntukũ ĩmwe wa mũntũ wa kĩbarũa.

Gũtigana bururu kwa mũka na mũrũme

(Mariko 10:1-12)

19

1 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kũbecana ngerekano ĩnu, akiuma Gariiri akĩthiĩ Njundea, rũgongo rwa mũburo wa Njorondani.

2 Kĩrĩndĩ kĩnene mũno gĩkĩmũthingata, na akĩboria marĩa ma-rwarĩte.

3 Abaricai mamwe magĩĩca kũrĩ Njĩcũ kũmũgeria. Makĩmũũria atĩrĩ, “Watho wetũ nĩwĩtĩkĩrĩrĩtie mũka na mũrũme gũtigana bururu nĩ ũntũ wa gĩtũmi nwarĩ kĩrĩkũ?”

4 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩka mũtĩthomete bũrĩa Mandĩko maugĩte?” Akĩmeera, “Mandĩko maugĩte, bau kĩambĩrĩria Mũmbi, ‘a-ũmbire mũntũ mũrũme na mũntũ mũka.

5 Kwogu, mũntũ mũrũme akauma kwa ĩthe na ng'ina agwatane na mũka wawe. Na mo ĩĩrĩ magatuĩka mwĩrĩ ũmwe.’

6 Kwogu, mo tĩ antũ maĩrĩ rĩngĩ, ĩndĩ nĩ mwĩrĩ ũmwe. Na nĩ ũntũ wogu, kĩrĩa Ngai agwatithanĩtie gũtĩkagĩte mũntũ wa gũtigithania.”

7 Abaricai makĩmũũria, “Nĩkĩ Watho wa Muca ugaga bunka mũntũ akaandĩkĩra mũka barũa ya kwonania magũtigana bururu, nwa matigane?”

8 Njĩcũ akĩmeera, “Muca e-tĩkĩrĩrie mũtiganaga bururu na aka menu nĩ ũntũ nkoro cienu ciarĩ nyũmo. Ĩndĩ tĩbu ũgu gwekari kuuma kĩambĩrĩria.

9 Ga nkũmwĩra, mũntũ ũrĩa ũtiganaga na mũka wawe bururu akagũra mũka ũngĩ, ta tiga matiganĩte nĩ ũntũ wa ũtharia, ũnu nĩka atharagia.”

10 Arutwa ma Njĩcũ makiuga, “Ũgaaca kwĩgua nĩbu ũgu, maũntũni makoniĩ mũka na mũrũme, nĩ kaaba mũntũ ageekara atĩgũranĩte.”

11 Njĩcũ akĩmeera, “Tĩ antũ monthe mankĩbota kwamũkĩra ũntũ ũyũ, gũtiga marĩa mabeetwe u nĩ Ngai.

12 Nĩ ũntũ kũrĩ arũme ma-ciarirwe matĩna ũboti wa kwĩrirĩria aka, na kũrĩ mo ma-kabirwe nĩ antũ, na mangĩ mathuuraga gũtũũra taka marĩakabe nĩ ũntũ wa gũtũmĩkĩra Ngai. Ũrĩa ũnkĩbota kwamũkĩra ũntũ ũyũ nĩawamũkĩre.”

Njĩcũ kũtharima twana

(Mariko 10:13-16; Ruka 18:15-17)

13 Rĩu, antũ mamwe nĩ ma-retire twana tũrĩa tũniini kũrĩ Njĩcũ nĩ kenda atwigĩrĩra njara na atũboera. Ĩndĩ arutwa mawe magĩkaania antũ mau.

14 Nawe Njĩcũ akĩmeera, “Tiganani na twana tũũce kũrĩ niũ, na mũtĩgatũgirie, nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ĩgũrũ nĩ wa marĩa mekari ta twana tũtũ.”

15 Nawe akiigĩrĩra twana tũu njara, agĩtũtharima na akiuma nabo.

Ũtonga na Ũthamaki wa Ĩgũrũ

(Mariko 10:17-31; Ruka 18:18-30)

16 Mũntũ ũmwe agĩĩca kũrĩ Njĩcũ akĩmũũria, “Mwarimo, nĩ ũntũ ũrĩkũ mwega mbatiĩ kũrũtha nĩ kenda nthũngĩra mwooni wa tene na tene?”

17 Njĩcũ akĩmũũria, “Nĩkĩ ũkũmbũũria maũntũ megiĩ ũntũ ũrĩa mwega? Gũtĩwe mwega tiga Ũmwe wenka, tawe Ngai. Wegua nĩũkwenda kũthũngĩra mwooni wa tene na tene, athĩkagĩra mathani ma Ngai.”

18 Mũntũ ũnu akĩmũũria, “Mathani marĩkũ?”

Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũtĩkaũragane, ũtĩkatharie, ũtĩkaie, ũtĩkarute ũira wa ũrongo,

19 tĩĩaga ĩbaagu na nyũkwe, na wende mũtũũri waku ta bũrĩa wĩendete.”

20 Nthaka ĩnu ĩkĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mathani mau monthe nĩnthingataga. Kũrĩ bũngĩ ntigarĩtie?”

21 Njĩcũ akĩmwĩra, “Wegua nĩũkwenda gũtuĩka mũkinyanĩru, thiĩ wendie into ciaku cionthe, ũnenkere nkĩa mbeca inu, na ũkeigĩra mũthithũ ĩgũrũ, ũkĩnaca ũndũmĩrĩre.”

22 Rĩrĩa mũntũ ũnu e-guire ũgu, akĩthiĩ arĩ na kĩeba nĩ ũntũ a-rĩ na ũtonga mwĩngĩ mũno.

23 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Nama ga nkũmwĩra, kũrĩ na binya gĩtonga gĩkĩthũngĩra Ũthamakini wa Ĩgũrũ.

24 Na rĩngĩ ga nkũmwĩra, nĩ ũntũ mũbũthũ nkamĩĩra ĩkĩthũngĩrĩra karimani ga cindano nkũrũki ya mũntũ mũtongu kũthũngĩra Ũthamakini wa Ngai.”

25 Rĩrĩa arutwa me-guire ũgu, makĩrigara mũno na makĩambĩrĩria kũũrania atĩrĩ, “Rĩu nũũ ũnkĩbota kũbonokua?”

26 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmacũũtha. Akĩmeera, “Kũrĩ mũntũ, ũntũ ũyũ ũtĩboteka, ĩndĩ kũrĩ Ngai maũntũ monthe nĩmabotekaga.”

27 Nĩrĩo Betũro a-ũririe Njĩcũ atĩrĩ, “Twiũ tũtigĩte into cionthe twakũrũmĩrĩra. Ta twĩre tũkoona kĩ?”

28 Njĩcũ akĩmeera, “Nama ga nkũmwĩra, rĩrĩa maũntũ monthe makeerũbua, Mwana wa Mũntũ agekarĩra gĩtĩ kĩawe kĩa ũnene kĩrĩa kĩrĩ mwago. Wanamwi mwiũ marĩa mũnthingatĩte mũgekarĩra itĩ ĩkũmi na ciĩrĩ cia ũthamaki, na mũtuĩre mĩĩrĩga ĩkũmi na ĩĩrĩ ya Iciraeri ciira.

29 Na mũntũ wonthe ũrĩa ũtigĩte mũciĩ wawe, kana mamũruang'ina, kana mamwarwang'ina, kana ĩthe, kana ng'ina, kana ciana, kana mũgũnda nĩ ũntũ wakwa, akaamũkĩra maita ĩgana nkũrũki yogu, na akagaa mwoo wa tene na tene.

30 Ĩndĩ engĩ ma marĩa marĩ ma mbere magatuĩka ma mũthia, namo ma mũthia matuĩke ma mbere.”

Ngerekano ya aruti wĩra mũgũndani wa mĩthabibũ

20

1 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta mwene mũgũnda ũrĩa waraũkire kĩraũko tene kũthiĩ kwandĩka antũ ma ibarũa mũgũndani wawe wa mĩthabibũ.

2 Makĩgwatanĩra atĩ akamarĩba ndinaria ĩmwe, na akĩmabira mũgũndani wawe wa mĩthabibũ.

3 “Akiumagara rĩngĩ gĩntũ ta thaa ithatũ, akĩĩthĩrĩrĩra antũ mangĩ marũngiĩ thokoni na matĩna wĩra wa kũruta.

4 Akĩmeera, ‘Wanamwi thiĩni mũkandutĩre wĩra mũgũndani wakwa wa mĩthabibũ na nkamũrĩba bũrĩa kũbatiĩ.’

5 Kwogu makĩthiĩ.

“Akiumagara rĩngĩ gĩntũ ta thaa thiita na rĩngĩ ta thaa kenda ũgu na akĩreta antũ mangĩ na akĩmeera akamarĩba bũrĩa kũbatiĩ.

6 Gĩntũ ta thaa ikũmi na ĩmwe cia kĩbwaĩ, akiumagara rĩngĩ akĩĩthĩra mangĩ marũngiĩ matĩna wĩra wa kũruta. Akĩmaũria, ‘Nĩkĩ mwatinda mũrũngiĩ baba mũthenya unthe na gũtĩ wĩra mũkũruta?’

7 “Antũ mau makĩmwĩra, ‘Tũrũngiĩ baba nĩ ũntũ gũtĩ mũntũ ũtũbeete wĩra.’

“Mũntũ ũnu akĩmeera, ‘Wanamwi thiĩni mũkandutĩre wĩra mũgũndani wakwa wa mĩthabibũ.’

8 “Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, mwene mũgũnda wa mĩthabibũ akĩĩra mũrũngamĩrĩri wa mũgũnda atĩrĩ, ‘Ĩta aruti wĩra ũmarĩbe mbeca ciao, na wambĩrĩrie na marĩa makinya marĩ ma mũthia na ũrigie na marĩa macire kĩraũko.’

9 “Aruti wĩra marĩa ma-kinyire thaa ikũmi na ĩmwe magĩĩca na makĩrĩbwa wa mũntũ ndinari ĩmwe.

10 Kwogu, marĩa ma-cĩte kĩraũko makĩĩrĩgĩrĩra kũrĩbwa mbeca mĩngĩ nkũrũki. Ĩndĩ wana mo ma-rĩbirwe ndinari ĩmwe.

11 Rĩrĩa ma-mũkĩre ndinari ĩnu, makĩambĩrĩria kũnugunĩra mwene mũgũnda.

12 Manugunaga makiugaga, ‘Antũ mama mabewa wĩra marĩ ma mũthia na maruta wĩra ĩbinda rĩa ĩthaa rĩmwe rĩonka, na rĩu wameganania natwi, na tũtindĩte kũũmĩrĩria wĩra mwĩngĩ na muurũ wa mũthenya unthe!’

13 “Mwene mũgũnda agĩciokeria ũmwe wao atĩrĩ, ‘Mũrata wakwa, tĩka ngũgũkanyĩrĩria. Anga tĩka tũgwatanĩre atĩ ngakũrĩba ndinari ĩmwe?

14 Yũkia ĩrĩbi rĩaku ũthiĩ. Nĩmenda kũrĩba mũntũ ũrĩa wandĩkwa arĩ wa mũthia bũmwe na ũgu nakũrĩba.

15 Anga ntĩbatiĩ kũrũtha wa bũrĩa nkeenda na mbeca ciakwa? Kana nĩka ũkwĩgua rũriitho nĩ ũntũ wa ũtugani wakwa?’

16 Kwogu, marĩa marĩ ma mbere magatuĩka ma mũthia, na ma mũthia matuĩke ma mbere.”

Njĩcũ kũratha ũboro wa kũũragwa kwawe rita rĩa kathatũ

(Mariko 10:32-34; Ruka 18:31-34)

17 Rĩu, Njĩcũ a-thiĩte Njerucaremu. Arĩ njĩrani, agĩĩta arutwa mawe marĩa ĩkũmi na maĩrĩ makĩrũngamana gateere akĩmeera,

18 “Twĩtĩtie tũthiĩte Njerucaremu na Mwana wa Mũntũ akanenkanĩrwa kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai na arimo ma Watho. Namo makamũtuĩra kũũragwa,

19 na makamũnenkanĩra kũrĩ antũ matĩ Ayaundi nĩ kenda mamũnyũrũrie na mamũringe iboko. Na makamwamba mũtharabani, ĩndĩ ntukũ ya kathatũ akariũkua.”

Ĩromba rĩa ng'ina wa Njakubu na Njũana

(Mariko 10:35-45)

20 Rĩu ng'ina wa ciana cia Cebendi agĩĩca kũrĩ Njĩcũ marĩ na ciana ciawe ciĩrĩ. Agĩturĩria Njĩcũ maru, na akĩmũromba amũrũthĩre ũntũ mũna.

21 Njĩcũ akĩmũũria, “Nĩ atĩa ũkwenda?”

Mũka ũnu akĩmwĩra, “Ũinaanũ ĩtĩkĩra ciana ino ciakwa igeekara bamwe negwe ũthamakini waku, ũmwe mwena waku wa ũrĩo na ũnu ũngĩ mwena waku wa ũmũtho.”

22 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ mũtĩkũmenya kĩrĩa mũkũromba. Mũkabota kũnyuĩra gĩkombe kĩrĩa nkanyuĩra?”

Makĩmũciokeria makĩmwĩra, “Ĩĩ, tũkabota.”

23 Njĩcũ akĩmeera, “Nama mũkanyuĩra gĩkombe kĩrĩa nkanyuĩra, ĩndĩ gwĩkara mwena wakwa wa ũrĩo kana wa ũmũtho, tĩ niũ nĩnkĩmũba. Twanya tũu nĩ twa marĩa mabaarĩrĩtue tu nĩ Baaba.”

24 Rĩrĩa arutwa mau mangĩ ĩkũmi me-guire maũntũ mau, makĩthũũrua nĩ nthaka inu ciĩrĩ cia Cebendi.

25 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmeeta monthe bamwe na akĩmeera, “Nĩmũkũmenya atĩ athani ma antũ matĩ Ayaundi megucaga marĩ na wathani ĩgũrũ rĩao. Namo atongoria ma nkathĩ nene nĩmatũmagĩra binya kwatha marĩa marĩ rungu rwao.

26 Mwiũ mũtĩbatiĩ gwĩkara ũgu, ĩndĩ bantũ bogu, ũrĩa ũkwenda gũtuĩka mũnene gatagatĩni keenu nĩatuĩke ntungata yenu.

27 Na ũrĩa ũkwenda gũtuĩka wa mbere nwa nkinya atuĩke nkombo yenu,

28 ta bũrĩa Mwana wa Mũntũ ata-cire gũtungatwa ĩndĩ a-cire gũtungatana, na kũruta mwoo wawe ũtuĩka wa gũkũũra antũ engĩ.”

Njĩcũ kũboria atumumu maĩrĩ

(Mariko 10:46-52; Ruka 18:35-43)

29 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-umĩte taũni ya Njeriko, kĩrĩndĩ kĩnene gĩa antũ gĩkĩmũthingata.

30 Atumumu maĩrĩ nĩ me-karĩte nthĩ rũteere rwa njĩra. Rĩrĩa me-guire atĩ nĩ Njĩcũ ũbetũkĩte, makiugĩrĩria wĩca makiuga, “Mwathani, Mwana wa Ndaundi, twĩguĩre kĩao!”

31 Kĩrĩndĩ gĩkĩmakũũba gĩkĩmeera makire, ĩndĩ makiugĩrĩria wĩca nkũrũki makiuga, “Mwathani, Mwana wa Ndaundi, twĩguĩre kĩao!”

32 Njĩcũ akĩrũngama, akĩmeeta na akĩmaũria, “Nĩ atĩa mũkwenda nĩmũrũthĩra?”

33 Atumumu mau makĩmwĩra, “Mwathani, nĩtwenda kwona.”

34 Njĩcũ akĩmeguĩra kĩao na akĩmabũrũria metho. Warĩo metho mao makĩambĩrĩria kwona, namo makĩmũthingata.

a 

20:2 Ndinari ĩmwenĩ ĩrĩbi rĩa ntukũ ĩmwe rĩa mũntũ wa kĩbarũa.

Njĩcũ gũkenererwa akĩthũngĩra Njerucaremu

(Mariko 11:1-11; Ruka 19:28-38; Njũana 12:12-19)

21

1 Rĩu, Njĩcũ na arutwa mawe magĩkinya bakubĩ na Njerucaremu, ntũũrani yetagwa Bethibage, bau Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ. Njĩcũ agĩtũma arutwa mawe maĩrĩ,

2 akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩni ntũũrani ĩno ĩrĩ mbere yenu. Mũkĩthũngĩra ku, mũkethĩra mbunda ĩrĩ nthaĩke bamwe na njaũ yayo. Mũciĩthaũre na mũndetere cio.

3 Mũnkĩũrua nwarĩ atĩa nĩ mũntũ, mũmwĩreni atĩ nĩ Mwathani ũrĩ na bata nacio, na agaciĩciokia na karũgĩ.”

4 Ũntũ ũyũ wekarĩkire nĩ kenda ũntũ ũrĩa warathĩtwe nĩ kĩroria ũbinga, atĩ:

5 “Ĩrani Mwarĩ wa Cayuni,

‘Ene, Mũthamaki waku acĩte gwaku

enyibĩtie na akamatĩtwe nĩ mbunda,

na kabunda, njaũ ya mbunda.’ ”

6 Arutwa mau makĩthiĩ na makĩrũtha wa ta bũrĩa Njĩcũ a-mathĩte.

7 Makĩreta mbunda ĩnu na njaũ yayo, na makĩara nguo ciao mĩgongo ya cio na Njĩcũ agĩciĩkarĩra.

8 Antũ engĩ mũno makĩara tũbuuti twao njĩrani, na mangĩ magĩtua mathĩgĩ ma mĩtĩ na makĩara njĩrani.

9 Kĩrĩndĩ kĩonthe kĩrĩa gĩatongoreretie Njĩcũ na kĩrĩa kĩamuumĩte thuuba kĩonthe gĩkĩambĩrĩria kuugĩrĩria gĩkiugaga,

“Ocanaa kũrĩ Mwana wa Ndaundi!

Nĩmũtharime ũrĩa ũcĩte na riĩtwa rĩa Mwathani!

Ocana kũrĩ ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ mũno!”

10 Rĩrĩa Njĩcũ a-thũngĩre Njerucaremu, taũni yonthe ĩkĩbumbuthũka nĩ gĩkeno. Antũ makĩũrania atĩrĩ, “Ka mũntũ ũyũ arĩ ũũ?”

11 Kĩrĩndĩ gĩa antũ gĩkĩmeera, “Ũyũ nĩ Njĩcũ. Na nĩ kĩroria gĩa kuuma taũni ya Nacarethi, gĩcigoni kĩa Gariiri.”

Njĩcũ kũrutũrũra antũ Ekarũni

(Mariko 11:15-19; Ruka 19:45-48)

12 Njĩcũ akĩthũngĩra Ekarũni na akĩĩngĩrĩria antũ nja, marĩa monthe me-ndagia na marĩa ma-gũraga into ku. Akĩng'aũrania meetha cia marĩa ma-kũũranagia mbeca, na itĩ cia marĩa me-ndagia macĩa ma mũciĩ.

13 Akĩmeera, “Kwandĩkĩtwe, ‘Nyomba yakwa ĩgetagwa nyomba ya maboya,’ ĩndĩ mwiũ mũmĩtuĩte ‘ĩkurungu rĩa eei!’ ”

14 Atumumu na cionje magĩĩca Ekarũni, na Njĩcũ akĩmaboria.

15 Ĩndĩ rĩrĩa athĩnjĩri anene ma Ngai na arimo ma Watho mo-nire maũntũ ma kũrigaria marĩa a-rũthire, na makĩĩgua bũrĩa twana twaugagĩrĩria na binya bau Ekarũni tũkiugaga, “Ocana Mwana wa Ndaundi,” makĩthũũra mũno.

16 Makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Ingwa nĩũkwĩgua bũrĩa twana tũtũ tũkuuga?”

Njĩcũ akĩmeera, “Ĩĩ Nĩnkwĩgua. Nĩka mũtĩthomete bũrĩa kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩ,

‘Kuuma kũrĩ tũnyua twa twana na tũgenke,

weũ Mwathani, nĩũtũmĩte ũkumio uuma ku?’ ”

17 Njĩcũ akĩmatiga akiumagara taũnini ĩnu, akĩthiĩ nkinya Bethania kũrĩa a-rarire.

Njĩcũ kũruma mũkũũ

(Mariko 11:12-14, 20-24)

18 Kĩraũko tene, rĩrĩa Njĩcũ a-ciokete taũni ya Njerucaremu, nĩ a-bũũtiĩ.

19 Akĩona mũkũũ rũteere rwa njĩra, akĩthiĩ bau warĩ ĩndĩ ũta-rĩ na nkũũ, tiga matũ monka. Akĩĩra mũkũũ ũnu, “Weũ ũtĩkarociara rĩngĩ!” Mũkũũ ũnu ũkĩũma warĩo.

20 Rĩrĩa arutwa mawe mo-nire ũgu, makĩrigara mũno, makĩũria, “Nĩ atĩa mũkũũ ũyũ waũma warĩo?”

21 Njĩcũ akĩmeera, “Nama ga nkũmwĩra, mũnkĩĩgua mũrĩ na wĩtĩkio na mũtĩna nkanja, tĩ bũrĩa mũkũũ ũyũ wekara mũnkĩrũtha bunka, ĩndĩ wana mũnkĩĩra kĩrĩma ta gĩkĩ, ‘Gũũka wĩgere ĩriani,’ na gũgekara bu.

22 Kĩrĩa kĩonthe mũkaboya mwĩtĩkĩtie, mũgakĩamũkĩra.”

Njĩcũ kũũrua kũrĩa arutĩte wathani

(Mariko 11:27-33; Ruka 20:1-8)

23 Rĩrĩa Njĩcũ a-thũngĩre Ekarũni, athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ ma Ayaundi magĩĩca kũrĩ we rĩrĩa a-thomithanagia, makĩmũũria atĩrĩ, “Ũrũthaga maũntũ mama na wathani ũrĩkũ? Na nũũ ũkũbete wathani ũyũ?”

24 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Wanaani nkamũũria kĩũria kĩmwe. Mwanciokeria kĩo, nkamwĩra kũrĩa ndutĩte wathani wa kũrũtha maũntũ mama nkũrũtha.

25 Wathani wa Njũana wa kũbatithania rĩ, waumĩte kũ? Nĩ kuuma ĩgũrũ, kana nĩ kuuma kũrĩ mũntũ?”

Makĩaranĩria mo eene makiuga, “Twamwĩra nĩ kuuma kũrĩ Ngai, agatũũria, ‘Abu nĩkĩ mũta-mwĩtĩkirie?’

26 Na twamwĩra, ‘Nĩ kuuma kũrĩ mũntũ,’ Nĩtũgũkĩra antũ mama, nĩ ũntũ monthe metĩkĩtie atĩ Njũana a-rĩ kĩroria.”

27 Kwogu makĩĩra Njĩcũ, “Tũticĩ.”

Njĩcũ akĩmeera, “Wanaani ntĩmwĩra nĩndũtha maũntũ mama na wathani ũrĩkũ.”

Ngerekano ya ciana ciĩrĩ

28 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũmaarĩria akĩmeera, “Ta ĩcirieni. Nĩ kwarĩ na mũntũ warĩ na ciana ciĩrĩ. Ntukũ ĩmwe akĩthiĩ kũrĩ ũrĩa mũkũrũ akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mwana wakwa, thiĩ ũkarute wĩra mũgũndani wa mĩthabibũ ũmũnthĩ.’

29 “Mwana ũnu akĩmũciokeria atĩrĩ, ‘Arĩ, ntĩthiĩ,’ ĩndĩ thuubani akĩgarũra meciria na akĩthiĩ.

30 Nawe ĩthe akĩthiĩ kũrĩ mwana ũnu ũngĩ akĩmwĩra wa tabu. Nawe akĩmwĩra, ‘Nĩnkũthiĩ baaba,’ ĩndĩ akĩrega kũthiĩ.”

31 Njĩcũ akĩũria atĩrĩ, “Kũrĩ ciana inu ciĩrĩ rĩ, nĩ mwana ũrĩkũ, warũthire bũrĩa ĩthe e-ndaga?”

Makĩmũciokeria, “Nĩ ũnu wa mbere.”

Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nama ga nkũmwĩra, etia gooti na maraya nĩmo makũthũngĩra Ũthamakini wa Ĩgũrũ mbere yenu.

32 Nĩ ũntũ Njũana Mũbatithania a-cire kũmwonia njĩra ya ũthingu, na mũkĩrega kũmwĩtĩkia, ĩndĩ etia gooti na maraya nĩmo ma-mwĩtĩkirie. Ĩndĩ namwi wana thuuba ya kwona ũgu, mũkĩrega kwĩrira na kũmwĩtĩkia.”

Ngerekano ya akombori mũgũnda

(Mariko 12:1-12; Ruka 20:9-19)

33 Njĩcũ akĩmeera, “Ta thikĩrĩriani ngerekano ĩngĩ: Mũntũ ũmwe nĩ a-bandire mũgũnda wawe mĩthabibũ. Akĩwiriga na agĩtuma kiibi gĩa kwiba nthabibũ. Agĩcioka agĩtuma kĩrĩngo gĩa kũrangĩra mũgũnda, akĩnakomborithania mũgũnda ũnu kũrĩ arĩmi mamwe, nawe akĩthiĩ rũgendo rwa kũraca.

34 Rĩrĩa bĩndĩ ya maketha ya-kinyire bakubĩ, agĩtũma aruti mawe ma wĩra kũrĩ akombori mau nĩ kenda mamũnenkere gĩcunce kĩawe kĩa maketha.

35 “Akombori mau makĩambata aruti wĩra mau, makĩbũũra ũmwe, makĩũraga ũngĩ, na makĩringanga wa kathatũ na mabiga.

36 Nawe mwene mũgũnda akĩmatũmĩra aruti wĩra mangĩ engĩ nkũrũki ya ma mbere. Namo akombori makĩmarũtha wa ta bũrĩa ma-rũthire ma mbere.

37 Mũthiani bururu, mwene mũgũnda agĩtũma mwana wawe wengwa akiuga, ‘Magatĩĩa mwana wakwa.’

38 “Ĩndĩ rĩrĩa akombori mau mo-nire mwana wawe, makĩĩrana atĩrĩ, ‘Ũyũ nĩwe ũkagaĩrwa mũgũnda. Tũmũũrageni nĩ kenda twĩũkia ĩgai rĩawe, rĩtuĩka rĩetũ!’

39 Kwogu makĩmwambata, makĩmũruta nja ya mũgũnda ũnu wa mĩthabibũ na makĩmũũraga.”

40 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩmwĩciria rĩrĩa mwene mũgũnda wa mĩthabibũ agaaca rĩ, akarũtha akombori mau atĩa?”

41 Makĩmũciokeria atĩrĩ, “Mwene mũgũnda wa mĩthabibũ akathiria imaramari inu arĩ na marũrũ, akĩnakomborithia antũ mangĩ marĩa makamũnenkagĩra gĩcunce kĩrĩa kĩrĩ kĩawe kĩa maciaro, rĩrĩa bĩndĩ ya maketha yakinya.”

42 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩka mũtanathoma Mandĩkoni atĩ:

‘Ĩbiga rĩrĩa rĩaregirwe nĩ atumi,

rĩtuĩkĩte ĩbiga ĩnene rĩa koona?

Mwathani nĩwe ũrũthĩte ũntũ ũyũ,

na twonaga ũrĩ ũntũ wa magegania.’

43 “Kwogu ga nkũmwĩra, Ũthamaki wa Ngai ũkeebererua kuuma kũrĩ mwiũ na ũnenkanĩrwe kũrĩ antũ mangĩ marĩa maciaraga maciaro ma ũthamaki. [

44 Ũrĩa ũkagwĩra ĩbiga rĩrĩ akaunĩkanga tũcunce wa tũcunce, na ũrĩa rĩkagwĩra rĩkamũthinthira bururu.”]b

45 Rĩrĩa athĩnjĩri anene ma Ngai na Abaricai me-guire ngerekano inu, makĩmenya nĩmo Njĩcũ a-temaga.

46 Makĩambĩrĩria gũceria njĩra ya kũmwambata, ĩndĩ magĩkĩra kĩrĩndĩ nĩ ũntũ antũ nĩ me-tĩkĩtie atĩ Njĩcũ a-rĩ kĩroria.

a 

21:9 Ocana nĩ kiugo gĩa Kĩibirania gĩa kuuga bonokia. Kiugo gĩkĩ gĩaciokire gĩatuĩka kiugo kĩa gũkumia.

b 

21:44 Mĩgambo ĩno ĩtĩ mbukuni imwe cia Kĩngiriki.

Ngerekano ya kĩrugo kĩa ũbiki

(Ruka 14:16-24)

22

1 Rĩngĩ, Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano akĩmeera atĩrĩ,

2 “Ũthamaki wa Ĩgũrũ wĩkari ta mũthamaki ũrĩa wabaarĩrĩrie kĩrugo kĩa ũbiki wa nthaka yawe.

3 Agĩcioka agĩtũma aruti mawe ma wĩra mathiĩ mageete antũ marĩa me-tĩtwe kĩrugo, ĩndĩ monthe makĩrega kũthiĩ.

4 Na rĩngĩ, agĩtũma aruti mangĩ ma wĩra akĩmeera atĩrĩ, ‘Thiĩni mwĩre antũ marĩa maretĩtwe kĩrugo atĩ, nĩnthĩnjĩte ndegwa na njaũ irĩa norie na maũntũ monthe nĩmarĩkĩtie kũbaarĩrĩrua, kwogu ncũni kĩrugoni kĩa ũbiki.’

5 Ĩndĩ antũ mau makĩrega kũthiĩ kĩrugoni, makĩthiĩ maũntũni mao. Ũmwe akĩthiĩ mũgũndani wawe, na ũrĩa ũngĩ akĩthiĩ biacarani ciawe,

6 na mamwe mao makĩambata aruti mau ma wĩra makĩmanyamaria na makĩmaũraga.

7 Mũthamaki ũnu akĩthũũra mũno, agĩtũma athigari mawe makĩthiĩ na makĩũraga aũragani mau, na makĩbĩbia taũni yao.

8 “Agĩcioka agĩĩta aruti mawe ma wĩra akĩmeera atĩrĩ, ‘Kĩrugo kĩa ũbiki nĩkĩbaarĩrĩrie, ĩndĩ marĩa maretĩtwe tĩmo marabatiĩ gwĩtwa.

9 Kwogu thiĩni magwatanĩroni ma njĩra, na mwĩte mũntũ wonthe ũrĩa mũkoona ace kĩrugoni.’

10 Aruti mau ma wĩra makĩthiĩ njĩrani na makĩĩthĩrania antũ monthe marĩa mo-nire; mamwe antũ ega na mangĩ athũũku, nayo nyomba ya kĩrugo ĩgĩĩcũra ageni taka!

11 “Ĩndĩ rĩrĩa mũthamaki a-cire kwona ageni, akĩona mũntũ ũmwe ũrĩa ate-kĩrĩte nguo cia ũbiki.

12 Akĩmũũria atĩrĩ, ‘Mũrata wakwa, ũthũngĩre gũkũ atĩa ũtĩĩkĩrĩte nguo cia ũbiki?’ Nawe mũntũ ũnu agĩkira kibi!

13 Mũthamaki akĩĩra aruti mawe ma wĩra atĩrĩ, ‘Mũthaĩkeni njara na magũrũ na mũmũgere nau nja mbinduni. Kũu nĩku gũkeegua kũrĩ na kĩrĩro na gũkabakaba magego nĩ ũntũ wa kĩeba.’ ”

14 Nawe Njĩcũ akiuga atĩrĩ,“Antũ engĩ nĩmetĩtwe, ĩndĩ marĩa athuure nĩ aniini.”

Kĩũria gĩkoniĩ kũrĩba gooti

(Mariko 12:13-17; Ruka 20:20-26)

15 Abaricai makiumagara makĩrũngamana kũbanga bũrĩa magatega Njĩcũ na rwaria rwawe.

16 Kwogu magĩtũma arutwa mamwe mao, bamwe na athingati ma Eronde kũrĩ Njĩcũ. Makĩthiĩ makĩmwĩra atĩrĩ, “Mwarimo, nĩtwicĩ ũrĩ wa ma na ũthomithanagia ũboro wa Ngai na njĩra ya ma, ũtĩkwenderera mũntũ nwarĩ ũmwe.

17 Rĩu ta twĩre woni waku, nĩtũbatiĩ kũrĩbaga gooti kũrĩ Kaicarĩ kana tũtĩbatiĩ?”

18 Ĩndĩ Njĩcũ nĩ a-menyaga mũbango wao mũthũũku, akĩmaũria atĩrĩ, “Mwiũ mbinga ino, nĩkĩ mũkũgeria gũntega?

19 Ta moniani mbeca irĩa irĩbaga gooti.” Namo makĩmũnenkera cio.

20 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Ũthiũ ũyũ na mĩandĩko ĩno nĩ cia ũũ?”

21 Makĩmũciokeria, “Cionthe nĩ cia Kaicarĩ.”

Nawe Njĩcũ akĩmeera, “Kwogu nenkagĩrani Kaicarĩ kĩrĩa kĩrĩ gĩa Kaicarĩ, na mũnenkagĩreni Ngai kĩrĩa kĩrĩ kĩawe.”

22 Rĩrĩa me-guire ũgu Njĩcũ a-ugire, makĩrigara mũno, na makĩthiĩ bwao.

Kĩũria gĩkoniĩ kũriũka

(Mariko 12:18-27; Ruka 20:27-40)

23 Ntukũ wa ĩnu, Acandukai marĩa me-tĩkĩtie atĩ antũ matĩriũkaga, makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ. Makĩmwĩra atĩrĩ,

24 “Mwarimo, Muca a-twandĩkĩre watho atwĩra, ‘Mũntũ akagũra mũka ĩndĩ agakua mbere ya magĩa na mwana, mũruang'ina abatiĩ kũgũra mũka ũnu watigwa, nĩ kenda acererie mũruang'ina ũnu ũkuĩte mbeũ.’

25 Rĩu rĩ, nĩ kwarĩ na nthaka mũgwanja cia mũntũ ũmwe, gatagatĩni getũ. Nthaka ĩrĩa nkũrũ ĩkĩgũrana na ĩgĩkua ĩtĩtigĩte mbeũ. Mũka wawe agĩtigwa na akĩgũrwa nĩ mũruang'ina ũrĩa wamũrũmĩrĩrĩte.

26 Wana nthaka ĩnu ĩgĩkua ĩtĩtigĩte mbeũ. Na gũgĩĩkara wa tabu kũrĩ mũruang'ina wa kathatũ na mamũruang'ina mau mangĩ monthe nkinya wa mũgwanja.

27 Thuubani, mũntũ mũka ũnu wanawe agĩkua.

28 Rĩu rĩ, ta twĩre, bĩndĩ ĩrĩa marĩa akuũ makariũkua, mũntũ mũka ũnu agatuĩka mũka wa nthaka ĩrĩkũ bo, nĩ ũntũ nthaka inu cionthe mũgwanja nĩciamũgũrĩte?”

29 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mwiũ mũbĩtĩtie mũno nĩ ũntũ mũticĩ Mandĩko kana binya ya Ngai.

30 Nĩ ũntũ bĩndĩ ĩrĩa marĩa akuũ makariũkua, matĩgũrana kana magũrwa. Makegua mekari ta araika ma ĩgũrũ.

31 Maũntũni ma kũriũkua namo rĩ, nĩka mũtĩthomete bũrĩa Ngai amwĩrĩte?

32 Augĩte atĩrĩ, ‘Nĩ niũ Ngai wa Iburaimu, Icaka na Njakubu.’ Kwogu we tĩ Ngai wa marĩa akuũ, ĩndĩ nĩ Ngai wa marĩa marĩ mwoo.”

33 Rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩeguire ũgu, gĩkĩrigarua mũno nĩ ũrutani wawe.

Yathani rĩrĩa rĩrĩ bata nkũrũki ya monthe

(Mariko 12:28-34; Ruka 10:25-28)

34 Rĩrĩa Abaricai me-guire atĩ Njĩcũ nĩ a-kiririe Acandukai, magĩtũngana bamwe.

35 Ũmwe wao, ũrĩa a-rĩ mũtaaramu mũnene wa Watho wa Muca, akĩmũũria kĩũria akĩenda kũmũtega.

36 Akĩmũũria atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ yathani rĩrĩkũ rĩrĩ bata nkũrũki ya mathani marĩa mangĩ monthe?”

37 Njĩcũ akĩmũciokeria, “ ‘Enda Mwathani Ngai waku na nkoro yaku yonthe, na mwoo waku unthe na meciria maku monthe.’

38 Rĩu nĩ rĩo yathani rĩrĩa rĩrĩ bata nkũrũki na nwarĩo rĩa mbere.

39 Na yathani rĩa kaĩrĩ rĩkari wa ta rĩu, narĩo nĩ rĩ, ‘Enda mũtũũri waku ta bũrĩa wĩendete.’

40 Mathani mama maĩrĩ nĩmo mũcingi wa Watho wa Muca na maũntũ monthe marĩa iroria ciarathire.”

Kĩũria gĩkoniĩ Kiristũ

(Mariko 12:35-37; Ruka 20:41-44)

41 Rĩrĩa Abaricai ma-tũnganĩte bamwe, Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ,

42 “Mwĩciragia Kiristũ nũũ? Na nĩ mwana wa ũũ?”

Makĩmũciokeria atĩrĩ, “We nĩ Mwana wa Ndaundi.”

43 Njĩcũ nawe akĩmaũria, “Rĩu nĩkĩ Ndaundi e-tire Kiristũ, ‘Mwathani,’ abotithĩtue nĩ Roo? Nĩ ũntũ augĩte,

44 ‘Mwathani Ngai e-rire Mwathani wakwa,

“Ĩkara nthĩ mwena wakwa wa ũrĩo,

nkinya mbige nthũ ciaku,

ruungu rwa magũrũ maku.” ’

45 “Rĩu rĩ, ũgaaca kwĩgua Ndaundi nĩeta Kiristũ ‘Mwathani,’ Kiristũ angĩtuĩka mwana wawe atĩa?”

46 Gũtĩ waciao wabotire gũciokia kĩũria kĩu. Na kuuma ntukũ ĩnu, gũtĩ mũntũ watamba kũmũũria kĩũria rĩngĩ.

Njĩcũ gũkaania arimo ma Watho na Abaricai

(Mariko 12:38-40; Ruka 11:37-52; 20:45-47)

23

1 Njĩcũ agĩcioka akĩarĩria kĩrĩndĩ na arutwa mawe akĩmeera atĩrĩ,

2 “Arimo ma watho na Abaricai nĩmo metĩkĩrĩrĩtue kũthomithania Watho wa Muca.

3 Kwogu maathĩkagĩreni na mũkarũtha maũntũ monthe marĩa mamwĩraga. Ĩndĩ mũtĩkarũthe bũrĩa marũthaga, nĩ ũntũ mo matĩrũthaga bũrĩa mathomithanagia.

4 Mathaĩkagĩrĩra mĩrigo mĩrito ĩrĩa ĩtĩngĩkamatĩka ituroni cia antũ, ĩndĩ mo matĩĩtĩkagĩra kũbũrũria mĩrigo ĩnu nwarĩ na kaara magĩtethereria kũmĩkamata.

5 Marũthaga maũntũ mao monthe nĩ kenda moonwa nĩ antũ. Manenebagia tũthanthũkũ tũrĩa twobagĩrĩrwa ũthiũ tũrĩ na Mandĩko, na makaracĩbia mĩtumo ya nguo ciao nkũrũki ya wĩthĩre.a

6 Meendaga gwĩkarĩra itĩ cia gĩtĩĩo rĩrĩa marĩ ciathoni kana cinagoguni.

7 Namo meendete gũkethagua na gĩtĩĩo nau thokoni, na gwĩtagwa nĩ antũ, ‘Rabii.b’

8 “Ĩndĩ mwiũ mũtĩkeende gwĩtwa ‘Rabii’ nĩ ũntũ Mwarimo wenu nĩ ũmwe wenka na nĩka mwĩganeene ta ciana cia ng'ina ũmwe.

9 Na mũtĩgeete mũntũ ‘baaba’ gũkũ nthĩ, nĩ ũntũ mũrĩ na Baaba ũmwe wenka ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ.

10 Na mũtĩkeende gwĩtwa ‘mwarimo’ nĩ ũntũ Mwarimo wenu nĩ ũmwe, tawe Kiristũ.

11 Ũrĩa mũnene nkũrũki gatagatĩni keenu nĩatuĩke ntungata yenu.

12 Ũrĩa ũkenenebia akanyibua, na ũrĩa ũkenyibia akanenebua.”

13 “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ arimo ma Watho na Abaricai, mwiũ mbinga ino! Nĩ ũntũ mũbingagĩra antũ mĩrango ya kũthũngĩra Ũthamakini wa Ĩgũrũ. Mwiũ eene mũtĩkũthũngĩra, na marĩa makwenda kũthũngĩra mũtĩgwĩtĩkĩrĩria mathũngĩra.”

[

14 “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ arimo ma Watho na Abaricai, mwiũ mbinga ino! Mũthaagĩrĩria aka ma ntigwa mũkamacuuna into ciao, na mũkaboya maboya maraaca mũno nĩ kenda mwonwa nĩ antũ. Na nĩ ũntũ wogu, mũkaberithua nkũrũki ya antũ mau mangĩ monthe.”]c

15 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kuuga, “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ arimo ma Watho na Abaricai, mwiũ mbinga ino! Mũriũngaga nkinya rũgongo rwa ĩria mũgĩceria mũntũ mũnkĩgarũra agatuĩka wenu. Ĩndĩ thuuba ya kũmũgarũra, mũtũmaga agatuĩka wa ĩcamarĩro maita maĩrĩ nkũrũki yenu!

16 “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ atongoria atumuumu! Muugaga, ‘Mũntũ agaaca kwĩbĩta na Ekarũ mwĩbĩtwa ũnu nĩ wa burĩ, ĩndĩ akebĩta na thaabu ĩrĩa ĩrĩ Ekarũni agaciokwa nĩ mwĩbĩtwa.’

17 Mwiũ mũrĩ atumuumu ariitu! Nĩ indũ ĩrĩ na gĩtũmi nkũrũki ya ĩrĩa ĩngĩ? Nĩ thaabu kana nĩ Ekarũ ĩrĩa ĩtũmaga thaabu ĩnu ĩthera?

18 Na rĩngĩ mũthomithanagia atĩ, ‘Mũntũ agaaca kwĩbĩta na mathabaũ, mwĩbĩtwa ũnu nĩ wa burĩ; ĩndĩ akebĩta na kĩbeo kĩu kĩrĩ mathabaũni, agaciokwa nĩ mwĩbĩtwa.’

19 Atumuumu mama! Nĩ indũ ĩrĩ na gĩtũmi nkũrũki ya ĩrĩa ĩngĩ? Nĩ kĩbeo kĩrĩa kĩrĩ mathabaũni kana nĩ mathabaũ marĩa matũmaga kĩbeo kĩgatuĩka kĩtheru?

20 Kwogu rĩrĩa mũntũ akwĩbĩta na mathabaũ, ebĩtaga nkinya na into cionthe irĩa irĩ mathabaũni.

21 Na mũntũ ũrĩa wĩbĩtaga na Ekarũ, ebĩtaga nayo bamwe na ũrĩa wĩkaraga ku.

22 Nawe mũntũ ũrĩa wĩbĩtaga na ĩgũrũ ebĩtaga na gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Ngai, bamwe na ũrĩa wĩkaragĩra gĩtĩ kĩu.

23 “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ arimo ma Watho na Abaricai, mwiũ mbinga ino! Mũrutaga icunce cia ĩkũmi cia into cienu cionthe, wana tũnyamũ tũniini tũrĩa tũnunkagia irio wega ta rũcimĩrĩ, ndania na mbicarĩ, ĩndĩ mũgatiga kwathĩkĩra maũntũ marĩa marĩ gĩtũmi nkũrũki ma watho. Namo nĩ kũrũthagĩra antũ bũrĩa kũbatiĩ, kwĩguĩra antũ kĩao, na gũtuĩka ebokeku. Mũbatiĩ kũrũthaga maũntũ ta mama mũtĩkũriganĩrwa nĩ mau mangĩ wana mo.

24 Mwiũ mũrĩ atongoria atumuumu! Rĩrĩa mũkũnyua mũkembaga rwagĩ ĩndĩ mũkameria nkamĩĩra!

25 “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ arimo ma Watho na Abaricai, mwiũ mbinga ino! Nĩ ũntũ mũthambagia ikombe na thaani mwena wa nja, ĩndĩ ndaani ciĩcũriĩ rũko rwa ũcuunani na ũkoroku.

26 Mwiũ Abaricai atumuumu! Ambani mũthambie gĩkombe na thaani ndaani nĩ kenda wana nja ĩthera.

27 “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ arimo ma Watho na Abaricai, mwiũ mbinga ino! Mwĩkari ta tũburi tũbakĩtwe ĩbondo rĩa rangi ĩrĩa njerũ, tũrĩa twonekaga tũrĩ twega mwena wa nja, ĩndĩ ndaani twĩcũriĩ mabĩndĩ ma antũ na woru wa mĩthemba yonthe.

28 Ũgu nwa tabu mwonagwa nĩ antũ mũrĩ athingu, ĩndĩ ndaani yenu mwĩcũrĩte ũbinga na wĩbia.

29 “Mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ arimo ma Watho na Abaricai, mwiũ mbinga ino! Mũtumaga tũburi twa iroria cia Ngai na mũkagemia mĩnaara ya antũ athingu,

30 na mũkauga, ‘Ũkegua nĩka twarĩ bo bĩndĩ ya cũcũ metũ, tũta-caga kũgwatanĩra namo magĩĩtũrũra nthakame ya iroria.’

31 Kwogu nĩ mwiũ mwingwa mũkwĩrutĩra ũira atĩ mũrĩ nciarwa cia marĩa ma-ũragire iroria!

32 Nĩ ũntũ wogu, rĩkĩrĩriani mebia marĩa mecũgu ma-mbĩrĩrie!

33 “Mwiũ njoka ino! Mwiũ nciarwa cia njoka irĩa irĩ cumu nthũũku! Nĩ indũ ĩgatũma mũrega gũtuĩrwa kũthiĩ ĩcamarĩro?

34 Nĩ ũntũ wogu, nkamũtũmĩra iroria, antũ aũgĩ, na arimo ma Watho. Na mamwe maciao mũkamaũraga na mũmaambe mũtharabani, mangĩ namo mũmabũũrĩre cinagoguni cienu na mũmengane kuuma taũni ĩmwe kũthiĩ ĩrĩa ĩngĩ.

35 Na nĩ ũntũ wogu, mũgaciokwa nĩ nthakame ya antũ monthe athingu ĩrĩa yetũrũrirwe nthĩ, kwambĩrĩria na ya Abiri ũrĩa ũta-rĩ na mabĩtia, nkinya ya Cakaria mwana wa Mbarakio, ũrĩa mwaũragĩre gatagatĩni ga Ekarũ na mathabaũ.

36 Nama ga nkũmwĩra, maũntũ mau monthe magacioka antũ ma rũciaro rũrũ.”

Njĩcũ kwĩguĩra antũ ma Njerucaremu kĩao

(Ruka 13:34)

37 Njĩcũ akiuga, “Ũinaanũ Njerucaremu! Njerucaremu! Mũũragaga iroria, na mũkaringanga atũmwa marĩa Ngai amũtũmagĩra na mabiga! Nĩ maita megana mbĩguĩte nkĩendaga kwĩthĩrania ciana ciaku bamwe ta bũrĩa ngũkũ ĩthĩranagia tũciũ twayo ruungu rwa mathagu mayo, ĩndĩ namwi mũtĩkwenda!

38 Ene, nyomba yaku ĩgũtiganĩrua na gwakira ĩbooru.

39 Nĩ ũntũ ga nkũmwĩra, mũtĩkamona rĩngĩ nkinya rĩrĩa mũkauga, ‘Nĩmũtharime ũrĩa ũcĩte na riĩtwa rĩa Mwathani.’ ”

a 

23:5 Abaricai me-obaga mũcibi wa rũũo kĩongo ũrĩ na mandĩko ma Watho wa Muca. Mĩtumo ya nthĩ ya nguo ciao wana yo yethagĩrwa ĩrĩ na mandĩko mau, rũrĩ rũũri rwa kwonania atĩ mo nĩmebecanĩte kũrĩ Ngai.

b 

23:7 Kiugo Rabii nĩ kuuga Mwarimo

c 

23:14 Mũbari ũyũ ũtĩ mbukuni imwe cia Kĩngiriki.

Njĩcũ kũratha maũntũ ma kwomorwa gwa Ekarũ

(Mariko 13:1-2; Ruka 21:5-6)

24

1 Rĩrĩa Njĩcũ a-umĩte Ekarũni athiĩte bwawe, arutwa mawe makĩthiĩ kũrĩ we kũmwonia bũrĩa Ekarũ yekari.

2 Nawe Njĩcũ akĩmeera, “Nĩmũkwona nyomba ino cionthe? Nama ga nkũmwĩra, gũtĩ ĩbiga rĩgatigwa ĩgũrũ rĩa rĩrĩa rĩngĩ, monthe makomorwa.”

Cionereria cia mũthiro wa nthĩ

(Mariko 13:3-23; Ruka 21:7-24)

3 Rĩrĩa Njĩcũ e-kari nthĩ Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ, arutwa mawe makĩthiĩ kũrĩ we marĩ monka. Makĩmwĩra atĩrĩ, “Ta twĩre nĩ rĩ maũntũ mama magekarĩka, na nĩ cionereria irĩkũ ikonania ũrĩ bakubĩ gũũca? Na nĩ cionereria irĩkũ ikonania mũthiro wa nthĩ ũrĩ bakubĩ?”

4 Njĩcũ akĩmaciokeria, “Ĩmenyerereni mũtaca kũbeenererua nĩ mũntũ.

5 Nĩ ũntũ engĩ magaaca na riĩtwa rĩakwa, makiugaga, ‘Nĩ niũ Kiristũ,’ na makabeenereria antũ engĩ.

6 Mũkegua maũntũ ma ndũa ikĩrũĩwa na mwĩgue nteto ikiuga ndũa ĩgatumũka, ĩndĩ mũtĩkainaine. Maũntũ ta mau nwa nkinya magekarĩka, ĩndĩ mũthiro ũtĩ mbarũ.

7 Nthĩ ĩkarũa na ĩrĩa ĩngĩ, nau ũthamaki ũrũe na ũrĩa ũngĩ. Gũkegua kũrĩ na yũũra na ithingithia gũntũ na gũntũ.

8 Maũntũ mama nĩ kĩambĩrĩria kĩa ũrũrũ ta wa mũntũ mũka arĩ bakubĩ kũgĩa na mwana.

9 “Nĩrĩo mũkanenkanĩrwa nĩ kenda mũnyamarue na mũũragwe, na mũkamenwa nĩ antũ ma nthĩ cionthe nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa.

10 Bĩndĩ ĩnu, antũ engĩ magatiganĩria wĩtĩkio wao, na mũntũ agakũnyanĩra ũrĩa ũngĩ na mamenane mo eene.

11 Gũkaumĩrĩra iroria mĩngĩ cia ũrongo na ikathaĩrĩria antũ engĩ.

12 Na nĩ ũntũ wĩbia ũkongerereka mũno, wendo wa antũ engĩ ũkanyiiba.

13 Ĩndĩ ũrĩa ũkaũmĩrĩria nkinya mũthia akabonokua.

14 Nacio Nteto Mbega cia Ũthamaki wa Ngai ikabunjua nthĩ yonthe ũrĩ ũira kũrĩ nthĩ cionthe, rĩu nĩrĩo mũthia ũgakinya.

15 “Kwogu rĩrĩa mũkoona ‘gĩntũ kĩrĩa kĩrĩ mũgiro, kĩrĩa kĩthũkangagia’ kĩrũngamĩte bantũ barĩa batheru, kĩrĩa kĩarathĩtwe nĩ kĩroria Ndanieri (ũrĩa ũkũthoma nĩataũkĩrwe nĩ maũntũ mau),

16 bĩndĩ ĩnu, marĩa marĩ Njundea nĩmaũre mathiĩ irĩmani.

17 Ũrĩa ũkegua arĩ ĩgũrũ rĩa nyomba, atĩkendame athũngĩra nyomba kũthara nwarĩ kĩ.

18 Nawe ũrĩa ũkegua arĩ mũgũndani, atĩgacioke mũciĩ kũgĩĩra ĩgooti rĩawe.

19 Aka marĩa makegua marĩ na nda, na marĩa makegua magĩonkagia tũgenke bĩndĩ ĩnu, makoona thĩĩna ĩmarige!

20 Boyani nĩ kenda bĩndĩ ĩnu ya kũng'aria kwenu ĩtĩkegue ĩrĩ ya mbebo kana ĩgua ĩrĩ ntukũ ya Cabatũ.

21 Nĩ ũntũ bĩndĩ ĩnu ĩkegua ĩrĩ ya kĩnyamara kĩnene, kĩrĩa gĩtanooneka kuuma kĩambĩrĩria, rĩrĩa nthĩ yaũmbirwe nkinya rĩu. Na gũtĩ kĩngĩ ta kĩo gĩkarooneka rĩngĩ.

22 Na tiga nĩ bũrĩa ntukũ inu ciakubĩbirue, gũtĩ mũntũ ũnkĩbonokua. Ĩndĩ nĩ ũntũ wa marĩa athuure, ntukũ inu igakubĩbua.

23 Bĩndĩ ĩnu, mũntũ wa wonthe ankĩmwĩra, ‘Ene, ũyũ Kiristũ baba!’ Kana ‘Ũũrĩa nabarĩa!’ Mũtĩgetĩkie.

24 Nĩ ũntũ kiristũ ma ũrongo na iroria cia ũrongo makeumĩria. Na makaringa ciama nene na marũthe maũntũ ma magegania nĩ kenda mabenereria wana nkinya marĩa athuure, wegua nwa kũboteke.

25 Ta thikĩrĩriani mwĩgueni: Namwĩra maũntũ mau mbere ya mekarĩka.

26 “Kwogu mũntũ angĩĩca kũmwĩra, ‘Ũũrĩa nabarĩa rwanda,’ mũtĩkathiĩ nabo. Kana angĩĩca akamwĩra, ‘Ũyũ gũkũ ndaani ya nyomba,’ mũtĩgeetĩkie.

27 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa rũbeni rũbenagia mbarĩ ya ĩrathĩro rĩa riũa na rũkooneka mbarĩ ya ĩthũĩro rĩa riũa, nwa tabu gũũca kwa Mwana wa Mũntũ gũkegua gwĩkari.

28 Wa barĩa kiimba gĩnkĩĩgua kĩrĩ, nĩ nabo nderi itũnganaga.”

Gũũca kwa Mwana wa Mũntũ

(Mariko 13:24-27; Ruka 21:25-28)

29 Njĩcũ akiuga, “Thuuba ya kĩnyamara kĩa bĩndĩ ĩnu, wa rĩmwe ‘riũa rĩgatuĩka mbindu na mweri ũgatiga kũtharara. Ndata ikagwa kuuma ĩgũrũ, namo mabinya ma ĩgũrũ makainainua.’

30 Rĩu nĩrĩo rũũri rwa Mwana wa Mũntũ rũkooneka ĩgũrũ. Namo antũ monthe ma nthĩ magacakaya rĩrĩa makoona Mwana wa Mũntũ acĩte arĩ matuni ma ĩgũrũ, arĩ na binya na ũkengi mũnene.

31 Karumbeta gakabubwa na mũgambo mũnene, agĩtũma araika mawe makethĩranie athuure mawe kuuma mbarĩ cionthe inya cia nthĩ, kuuma mũthia ũmwe wa nthĩ kũthiĩ ũrĩa ũngĩ.”

Kĩthomo kuumana na mũkũũ

(Mariko 13:28-37; Ruka 21:29-36; 17:26-30)

32 Njĩcũ akiuga, “Ĩthomithieni kĩthomo gĩkĩ kuumana na mũkũũ: Rĩrĩa mbũa cia mũkũũ ciambĩrĩria kũthuntha na ciambĩrĩria kũruta matũ, nĩmũmenyaga atĩ thaano ĩrĩ bakubĩ.

33 Ũgu nwabu gũkegua kũrĩ. Rĩrĩa mũkoona maũntũ mama monthe magĩĩkarĩka mũmenyeni atĩ Mwana wa Mũntũ arĩ bakubĩ gũcioka, arĩ wa bau rũriini.

34 Nama ga nkũmwĩra, rũciaro rũrũ rũtĩthira maũntũ mau monthe matĩĩkarĩkĩte.

35 Ĩgũrũ na nthĩ ikathira, ĩndĩ ciugo ciakwa itĩkathira.”

Gũtĩwe wicĩ ntukũ kana ĩthaa

(Mariko 13:32-37; Ruka 21:29-36)

36 Njĩcũ akiuga, “Ĩndĩ maũntũni megiĩ ntukũ kana ĩthaa rĩrĩa maũntũ mau magekarĩka, gũtĩwe wicĩ. Wana araika ma ĩgũrũ na Mwana maticĩ. Nĩ Baaba wenka wicĩ.

37 Wa ta bũrĩa kwarĩ bĩndĩ ya Nuu, nwabu gũkegua kũrĩ bĩndĩ ya gũũca kwa Mwana wa Mũntũ.

38 Nĩ ũntũ bĩndĩ ĩnu mbere ya mũguũ ũrĩa wakunĩkire nthĩ yonthe, antũ ma-rĩcaga na makanyua, makagũrana na makagũrwa, nkinya ntukũ ĩrĩa Nuu a-thũngĩre thabinani.

39 Namo mata-menyaga bũrĩa gũgekara, nkinya rĩrĩa mũguũ wacire ũkĩmabaata monthe. Ũgu nwabu gũgekara bĩndĩ ya gũũca kwa Mwana wa Mũntũ.

40 Antũ arũme maĩrĩ makegua marĩ mũgũndani, ũmwe waciao eũkue na ũnu ũngĩ atigwe.

41 Aka maĩrĩ makethĩrwa makĩthiaga, ũmwe waciao ageũkua na ũnu ũngĩ atigwe.

42 “Kwogu ĩũgeni nĩ ũntũ mũticĩ nĩ rĩ Mwathani wenu agaaca.

43 Ĩndĩ menyani atĩrĩ, ũkegua mwene nyomba nwa amenye thaa irĩa mwei agaaca ũtukũ, nĩka angĩĩkara eũgĩte atĩ toro na atĩreka nyomba yawe ĩtbunjua.

44 Kwogu, wanamwi nwa nkinya mwĩkarageni mwĩbaarĩrĩtie nĩ ũntũ Mwana wa Mũntũ agaaca ĩthaa rĩrĩa mũtĩkũmwĩrĩgĩrĩra.”

Ngerekano ya mũruti wĩra ũrĩa mwega na ũrĩa mũthũũku

(Ruka 12:41-46)

45 Njĩcũ akĩũria, “Rĩu nũũ mũruti wĩra mwĩtĩkĩkua na mũũgĩ? Ũrĩa mũnene wawe atuĩte mũrũngamĩrĩri wa aruti wĩra mau mangĩ ma mũciĩ wawe, nĩ kenda amarũmagie irio thaa irĩa ibatiĩ ciakinya?

46 Gũkena nĩ kũrĩ mũruti wĩra ũrĩa ũkethĩrĩrwa akĩrutaga wĩra ũrĩa abeetwe nĩ mũnene wawe, rĩrĩa agacioka.

47 Nama ga nkũmwĩra, mũnene ũnu akamũtua mũrũngamĩrĩri wa into ciawe cionthe.

48 Ĩndĩ mũruti wĩra ũnu angĩca kwĩgua arĩ mũthũũku ankiuga na nkoro atĩrĩ, ‘Mũnene wakwa atĩcioka rua,’

49 akĩnaambĩrĩria kũbũũra aruti wĩra mau mangĩ, akĩrĩcanagĩra na kũnyunyanĩra na areebi.

50 Mũnene wa mũruti wĩra ũnu agaaca ntukũ ĩrĩa atĩkũmwĩrĩgĩrĩra na ĩthaa rĩrĩa atĩkũmenya.

51 Mũnene ũnu akamũtemanga tũcunce wa tũcunce na amũbe gĩĩkaro kũrĩa mbinga ciĩkaraga, kũrĩa gũkeegua kũrĩ na kĩrĩro na gũkabakaba magego nĩ ũntũ wa kĩeba.”

Ngerekano ya ciarĩ irĩa mbũgĩ na irĩa ndiitu

25

1 Njĩcũ akiuga, “Bĩndĩ ĩnu, Ũthamaki wa Ĩgũrũ ũkegua wĩkari ta ciarĩ ĩkũmi irĩa cieũkirie taa ciacio ikĩthiĩ kũthagaana mũbikania.

2 Ciarĩ itano bo ciarĩ ndiitu na inu ciĩngĩ itano ciarĩ mbũgĩ.

3 Ciarĩ inu ndiitu igĩũkia taa ciacio ĩndĩ ita-kuua maguta ma kwongerera.

4 Ĩndĩ ciarĩ irĩa mbũgĩ igĩkuua taa ciacio bamwe na maguta mangĩ marĩ mĩcuubani.

5 Rĩrĩa mũbikania a-cererwe gũkinya, ciarĩ inu cionthe ikĩgwatwa nĩ toro na ikĩmaama.

6 “Ũtukũ gatagatĩni, gũkiugĩrĩrua na binya atĩrĩ, ‘Tĩwe ũyũ mũbikania ũcĩte! Umani mũkamũthagane!’

7 “Nĩrĩo ciarĩ inu ciaũkĩre, ikĩnabaarĩrĩria taa ciacio.

8 Ciarĩ irĩa ndiitu ikĩĩra irĩa mbũgĩ atĩrĩ, ‘Tũkundieni maguta menu, nĩ ũntũ taa cietũ nĩka ikũbora.’

9 “Ĩndĩ ciarĩ irĩa mbũgĩ ikĩmaciokeria, ‘Arĩ! Matĩngĩtwĩgana na mamwĩgana. Thiĩni kũrĩ endia ma maguta mũkegũrĩre menu.’

10 “Ĩndĩ rĩrĩa ma-thiĩte kũgũra maguta, mũbikania agĩkinya. Nacio ciarĩ irĩa ciebarĩrĩtie ikĩthiĩ na mũbikania kĩathoni kĩa ũbiki, na mũrango ũkĩbingwa.

11 Thuubani, ciarĩ inu ciĩngĩ nacio igĩĩca, igĩĩtana, ‘Mwathani! Mwathani! Tũrugũrĩre mũrango!’

12 “Ĩndĩ mũbikania akĩmeera, ‘Arĩ, nama ga nkũmwĩra, ntĩmwicĩ!’ ”

13 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Kwogu ĩkaragani mwĩũgĩte rĩonthe, nĩ ũntũ mũticĩ ntukũ kana ĩthaa rĩrĩa Mwana wa Mũntũ agaaca.”

Ngerekano ya taranta

14 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Na rĩngĩ, nwa tũbuananie Ũthamaki wa Ĩgũrũ na mũntũ ũmwe ũrĩa wathiĩte rũgendo. Mbere ya athiĩ, agĩĩta aruti wĩra mawe akĩmeera mamenyerere into ciawe.

15 Kũrĩ ũmwe, akĩmũnenkera tarantaa itano, kũrĩ ũngĩ taranta ciĩrĩ na kũrĩ ũngĩ taranta ĩmwe. Wa ũmwe waciao a-nenkerwe kũringana na ũboti wawe, nawe mwene mũciĩ akĩthiĩ rũgendo.

16 Ũrĩa wanenkeretwe taranta itano akĩthiĩ wa rĩmwe kũringa biacara nacio na akĩgwata baita ya taranta ciĩngĩ itano.

17 Ũrĩa wanenkeretwe taranta ciĩrĩ akĩrũtha wa tabu, nawe akĩgwata baita ya taranta ciĩngĩ ciĩrĩ.

18 Ĩndĩ ũrĩa wanenkerwe taranta ĩmwe, akĩthiĩ akĩĩnja ĩrima mũthetuni na akĩbitha mbeca cia mũnene wawe ku.

19 “Thuuba ya kabinda karaca, mũnene wa aruti wĩra mau agĩcioka na akĩmeera mamũtaarĩrĩrie bũrĩa ma-rũthire na mbeca ciawe.

20 Mũruti wĩra ũrĩa wanenkeretwe taranta itano, akĩmũretera ciĩngĩ itano. Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, wanenkere taranta itano nkĩthiĩ nkĩonjorithia na igĩkinya ĩkũmi. Ke cio, mũnene.’

21 “Mũnene wawe akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Nĩ wega mũno, ũrĩ mũruti wĩra mwega na mwĩtĩkĩkua! Nĩ ũntũ ũgũtuĩka mwĩtĩkĩkua na into niini, ngakũba mĩngĩ. Wanegwe ncũ ũkenerere, ngĩkenerera.’

22 “Nawe ũrĩa wabetwe taranta ciĩrĩ agĩĩca. Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Niũ, mũnene, wanenkere ciĩrĩ, nkĩthiĩ nkĩonjorithia igĩkinya inya. Ke cio, mũnene.’

23 “Mũnene wawe akĩmwĩra, ‘Nĩ wega mũno, mũruti wĩra mwĩtĩkĩkua! Nĩ ũntũ ũgũtuĩka mwĩtĩkĩkua na into niini, ngakũba mĩngĩ. Wanegwe ncũ ũkenerere, ngĩkenerera.’

24 “Nawe ũrĩa wanenkeretwe taranta ĩmwe agĩĩca. Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, nĩmbicĩ ũrĩ mũntũ mũũmo na ũkethaga kũrĩa ũta-bandĩte, na ũkethĩrania kũrĩa ũta-mincĩte mbeũ.

25 Kwogu nĩu na-gĩre ũguoya, nkĩthiĩ nkĩbitha taranta yaku mũthetuni. Ene, nĩyo ĩno taranta yaku.’

26 “Mũnene wawe akĩmwĩra, ‘Weũ ũrĩ mũruti wĩra mũthũũku na kĩgũũta! Ũkegua nĩwaicĩ atĩ nkethaga kũrĩa nta-bandĩte na nkethĩrania kũrĩa nta-mincĩte rĩ,

27 anga ũta-batiĩ kũmbigĩra cio bengi, nĩ kenda rĩrĩa ngaaca ngeũkia mbeca inu irĩ bamwe na maciaro?’

28 “Mũnene ũnu akiuga atĩrĩ, ‘Kwogu mũcuuneni taranta ĩnu, na mũnenkere ũrĩa ũrĩ na taranta ĩkũmi.

29 Nĩ ũntũ ũrĩa ũrĩ na gĩntũ akongererwa, na kĩĩngĩbe nkũrũki. Ĩndĩ ũrĩa gũtĩkĩo arĩ nakĩo, wana kaniini karĩa arĩ nako agacuunwa.

30 Namwi gerani mũruti wĩra ũnu mũthũũku nja, nau mbinduni, kũrĩa gũkegua kũrĩ na kĩrĩro na gũkabakabaga magego nĩ ũntũ wa kĩeba.’ ”

Kũbathũranua kwa ng'ondu na mbũri

31 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Rĩrĩa Mwana wa Mũntũ agaaca arĩ na mwago wawe wa ũthamaki na arĩ na araika monthe, agaaca ekare nthĩ gĩtĩni kĩawe kĩa ũnene.

32 Mĩgongo yonthe ya nthĩ ĩkethĩrana mbere yawe amĩbathũranie ta bũrĩa mũrĩthi abathũranagia ng'ondu kuuma kũrĩ mbũri.

33 Akaiga ng'ondu mwena wawe wa ũrĩo, nacio mbũri ithiĩ mwena wa ũmũtho.

34 “Nĩrĩo Mũthamaki akeera marĩa makegua marĩ mwena wa ũrĩo, ‘Ncũni, mwiũ mũtharimĩtwe nĩ Baaba, yũkiani ĩgai rĩenu rĩa ũthamaki ũrĩa wabaarĩrĩrue nĩ ũntũ wenu kuuma wa nthĩ ĩkĩũmbwa.

35 Nĩ ũntũ nĩ na-bũtiĩ na mũkĩndũmia gĩa kũrĩa. Nĩ na-nontiĩ na mũgĩnkundia gĩntũ gĩa kũnyua. Nĩ na-rĩ mũgeni na mũkĩngwata ũgeni.

36 Nĩ na-thirĩrĩtwe nĩ nguo na mũkĩnenkera irĩa mbega. Nĩ na-rĩ mũrwaru, na mũgĩntungatĩra. Nĩ na-thaĩkĩtwe nceera, na mũgĩĩca kũmona.’

37 “Nĩrĩo marĩa athingu makamũũria atĩrĩ, ‘Mwathani, nĩ rĩ wabũtiĩ natwi twakũrũmia gĩa kũrĩa? Na nĩ rĩ wanontiĩ natwi twagũkundia gĩa kũnyua?

38 Nĩ rĩ warĩ mũgeni twakũgwata ũgeni? Na nĩ rĩ wathirĩrĩtwe nĩ nguo natwi twakũba irĩa mbega?

39 Nĩ rĩ warwarĩte twagũtungatĩra? Na nĩ rĩ wathaĩkĩtwe nceera twaca gũkwona?’

40 “Mũthamaki akamaciokeria, ‘Nama ga nkũmwĩra, ũntũ unthe mwarũthĩre wa ũmwe wa antũ makwa marĩa matĩ ĩgweta, nĩ niũ mwarũthagĩra.’

41 “Nĩrĩo akeera marĩa makegua marĩ mbarĩ ya ũmũtho atĩrĩ, ‘Njebererani, mwiũ arume, na mũthiĩni mwankini wa tene na tene, ũrĩa ũbubĩrĩtwe Nkoma na araika mawe.

42 Nĩ ũntũ rĩrĩa na-bũtiĩ, mũta-ndũmirie gĩa kũrĩa. Na rĩrĩa na-nontiĩ mũta-nkundia gĩa kũnyua.

43 Na-rĩ mũgeni na mũta-ngwata ũgeni. Nĩ na-thirĩrĩtwe nĩ nguo na mũta-mba irĩa mbega. Nĩ na-rwarĩte na mũta-ntungatĩra na nĩ na-thaĩkĩtwe nceera na mũta-ca kũmona.’

44 “Namo makamũciokeria mamũũrie atĩrĩ, ‘Mwathani, nĩ rĩ twakwonire ũbũtiĩ kana ũnontiĩ, ũrĩ mũgeni, ũthirĩrĩtwe nĩ nguo, ũrwarĩte, kana ũthaĩkĩtwe nceera, natwi twarega gũgũtethia?’

45 “Nawe Mũthamaki akamaciokeria atĩrĩ, ‘Nama ga nkũmwĩra, ũntũ ũrĩa mwaregire kũrũthĩra antũ mama makwa aniini, nĩ niũ mwaregire kũrũthĩra.’

46 “Nĩrĩo makathiĩ kũrĩa antũ maberithagĩrua tene na tene, ĩndĩ marĩa athingu makathiĩ mwooni wa tene na tene.”

a 

25:15 Taranta ĩmwe yarĩ mbeca mĩngĩ mũno.

Mũbango wa kũũraga Njĩcũ

(Mariko 14:1-2; Ruka 22:1-2; Njũana 11:45-53)

26

1 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kwaria maũntũ mau monthe, akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ,

2 “Ta bũrĩa mwicĩ, Thigũnkũ ya Bacaka ĩtigerie ntukũ ciĩrĩ. Nĩrĩo Mwana wa Mũntũ akanenkanĩrwa akaambwe mũtharabani.”

3 Nĩrĩo athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ ma Ayaundi ma-tũnganire nyombani ya mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũrĩa wetagwa Kaiyaba.

4 Makĩthiĩ ntundu kũbanga bũrĩa makaambata Njĩcũ na mbithũ na mamũũrage.

5 Ĩndĩ makiuga, “Ĩtĩkegue ĩrĩ bĩndĩ ya thigũnkũ ya Bacaka, giria antũ mareta gacagaca.”

Njĩcũ gwĩtĩrĩrua maguta kĩongo

(Mariko 14:3-9; Njũana 12:1-8)

6 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ nĩ a-rĩ Bethania gwa Cimioni ũrĩa warwarĩte mũrimo wa mũtigiri.

7 Mũntũ mũka ũmwe agĩĩca kũrĩ Njĩcũ arĩ na mũcuuba wa maguta manunki wega, ma goro mũno. Agĩĩtĩrĩria Njĩcũ maguta mau kĩongo, rĩrĩa a-rĩcaga.

8 Ĩndĩ rĩrĩa arutwa ma Njĩcũ mo-nire ũgu, makĩthũũra. Makĩambĩrĩria kũũrania, “Rĩu nĩkĩ mũntũ mũka ũyũ akũnyogoria maguta mama?

9 Maguta mama nĩmagũcaga kwendua makauma mbeca mĩngĩ mũno na mbeca inu ikagaĩrwa nkĩa!”

10 Nawe Njĩcũ akĩmenya ũgu, akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũgũtanga mũntũ mũka ũyũ? Akũndũthĩra ũntũ mwega.

11 Mũkethagĩrwa mũrĩ na nkĩa bĩndĩ cionthe, ĩndĩ mũtĩĩthĩrwa mũrĩ naani bĩndĩ cionthe.

12 Rĩrĩa ambĩtĩrĩria maguta manunki wega mwĩrĩ, arũtha ũgu akĩbaarĩrĩria kũthikwa gwakwa.

13 Nama ga nkũmwĩra, gũntũ kunthe kũrĩa Nteto Mbega ikabunjua gũkũ nthĩ, ũntũ ũrĩa mũka ũyũ arũtha ũkeranagwa kũrĩ antũ akĩririkanwa.”

Njundaci gwĩtĩkĩra gũkũnyanĩra Njĩcũ

(Mariko 14:10-11; Ruka 22:3-6)

14 Rĩu, ũmwe wa arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ ma Njĩcũ, tawe Njundaci Mũicikariota, akĩthiĩ kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai.

15 Akĩmaũria, “Ngaaca kũnenkanĩra Njĩcũ kũrĩ mwiũ rĩ, mũnkĩnenkera kĩ?” Kwogu magĩtara icunce cia betha mĩrongo ĩthatũ, makĩmũnenkera.

16 Kuuma bĩndĩ ĩnu, Njundaci akĩambĩrĩria gũceria kaanya keega ga kũnenkanĩra Njĩcũ kũrĩ mo.

Njĩcũ gũtũma arutwa mawe kũbaarĩrĩria Bacaka

(Mariko 14:12-16; Ruka 22:7-13)

17 Ntukũ ya mbere ya Thigũnkũ ya Mĩgate Ĩtĩmimbithie, arutwa makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ na makĩmũũria, “Nĩwenda tũthiĩ tũgakũbarĩrĩrie irio cia Bacaka kũ?”

18 Nawe akĩmaciokeria akĩmeera mathiĩ kwa mũntũ mũna kũu taũnini mũmwĩre atĩrĩ, “Mwarimo nĩauga atĩrĩ: Ĩbinda rĩakwa rĩrĩa rĩtuĩtwe rĩrĩ bakubĩ gũkinya. Nĩngũũca kũrĩĩra irio cia Bacaka gwaku mũciĩ, bamwe na arutwa makwa.”

19 Kwogu arutwa makĩrũtha wa bũrĩa Njĩcũ a-merĩte, na makĩbaarĩrĩria irio cia Bacaka.

Irio cia kĩbwaĩ cia mũthia

(Mariko 14:17-26; Ruka 22:14-23; 1 Akorintho 11:23-25)

20 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, Njĩcũ na arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ magĩĩkara nthĩ methani kũrĩa.

21 Na rĩrĩa ma-rĩcaga, Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra nama, ũmwe wacienu agankũnyanĩra.”

22 Namo makĩgwatwa nĩ kĩeba, na makĩambĩrĩria kũmũũria ũmwe kwa ũmwe atĩrĩ, “Nĩ niũ, Mwathani?”

23 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Ũrĩa twekanĩria njara nawe mbakũrini nĩwe ũgankũnyanĩra.

24 Mwana wa Mũntũ akathiĩ wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe Mandĩkoni. Ĩndĩ ũrĩa ũgakũnyanĩra Mwana wa Mũntũ, akoona thĩĩna mũno. Nĩ kaaba atĩngĩaciarirwe!”

25 Nawe Njundaci ũrĩa a-rĩ amũkũnyanĩre akĩmũũria, “Kana nĩ niũ, Mwathani?”

Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũkuuga weũ wengwa.”

26 Rĩrĩa ma-rĩcaga, Njĩcũ agĩũkia mũgate, agĩciokeria Ngai nkatho, akĩwenyũra, akĩnenkera arutwa mawe, akĩmeera atĩrĩ, “Yũkiani na mũrĩe. Ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa.”

27 Agĩcioka agĩũkia gĩkombe, agĩciokeria Ngai nkatho, na akĩnenkera arutwa mawe kĩo, akĩmeera atĩrĩ, “Nyunyanĩrani mwinthe.

28 Ĩno nĩ nthakame yakwa ya kĩrĩkanĩroa, ĩrĩa ĩgwĩtũrũrwa nĩ ũntũ wa antũ engĩ, nĩ ũntũ wa kũrekanĩrwa kwa mebia.

29 Na ga nkũmwĩra, ntĩkanyua ndibei rĩngĩ kuuma rĩu, nkinya rĩrĩa nkanyunyanĩra namwi ĩrĩ njerũ ũthamakini wa Baaba.”

30 Na rĩrĩa ma-rĩkirie kwina rwĩmbo, makiumagara makĩthiĩ Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ.

Njĩcũ kuuga Betũro akamũkaana

(Mariko 14:27-31; Ruka 22:31-34; Njũana 13:36-38)

31 Njĩcũ akĩmeera, “Ũtukũ wa ũmũnthĩ, mwiũ mwinthe mũgantiganĩria, nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ,

‘Nkaringa mũrĩthi,

nacio ng'ondu cia ũrĩthi ũnu inyagarare.’

32 “Ĩndĩ rĩrĩa nkariũka, nkathiĩ Gariiri mbere yenu.”

33 Betũro akĩmwĩra, “Wana monthe mangĩgũtiganĩria, niũ ntĩngĩgũtiganĩria.”

34 Nawe Njĩcũ akĩĩra Betũro atĩrĩ, “Nama ka ngũkwĩra, ũtukũ ũyũ wa ũmũnthĩ ungwa mbere ya ngũkũ ĩkurura, ũgankaana maita mathatũ.”

35 Ĩndĩ Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Wana ũnkĩgua nwa nkinya nkue bamwe negwe, ntĩngĩgũkaana.” Namo arutwa mau mangĩ monthe makiuga wa tabu.

Njĩcũ kũboya arĩ Gethicemane

(Mariko 14:32-42; Ruka 22:39-46)

36 Rĩu, Njĩcũ akĩthiĩ na arutwa mawe bantũ be-tagwa Gethicemane, na akĩmeera atĩrĩ, “Ĩkarani nthĩ baba, naani nthiĩ nkaboye.”

37 Akĩthiĩ na Betũro na ciana irĩa ciĩrĩ cia Cebendi, na akĩambĩrĩria kwĩgua kĩeba na gũtangĩka meciria.

38 Rĩu akĩmeera atĩrĩ, “Nkoro yakwa ĩrĩ na kĩeba mũno, ũntũ nĩngĩkua. Ĩkarani baba na mũkerie, bamwe naani.”

39 Akĩgendagenda gataaria, akĩĩgwĩthia acũũthĩte nthĩ, akĩboya akiuga, “Baaba, ũkegua nwa kũboteke, njebereria gĩkombe gĩkĩ kĩa mĩnyamaro. Na tĩ bũrĩa nkwenda, ĩndĩ nĩ bũrĩa weũ ũkwenda.”

40 Rĩu, Njĩcũ agĩcioka kũrĩ arutwa mawe akĩĩthĩra mamamĩte. Akĩũria Betũro atĩrĩ, “Ka mũtĩnkĩbota gwĩkara nwarĩ ĩthaa rĩmwe bamwe naani mũtĩmamiĩ?”

41 Akĩmeera, “Ĩkaragani mwĩũgĩte na mũkĩboyaga, mũtaaca kũgwa magerioni. Nkoro nĩĩkwenda ĩndĩ mwĩrĩ ũtĩna binya.”

42 Njĩcũ akĩthiĩ kũboya rita rĩa kaĩrĩ, akiuga atĩrĩ, “Baaba, ũkegua gĩkombe gĩkĩ kĩa mĩnyamaro gĩtĩnkĩnjeberera ntĩkĩnyuĩte rĩ, wendi waku ũrobinga.”

43 Rĩrĩa a-ciokire rĩngĩ, akĩĩthĩrĩra mamamiĩ nĩ ũntũ metho mao ma-rĩ marito nĩ toro.

44 Kwogu akĩmatiga, agĩcioka kũboya rĩngĩ rita rĩa kathatũ akiugaga mĩgambo wa ĩnu.

45 Rĩrĩa a-rĩkirie, agĩcioka kũrĩ arutwa akĩmaũria atĩrĩ, “Ingwa wana rĩu nwaka mũmamiĩ na mũnogokete? Rĩu rĩ, ĩbinda rĩgũkinya rĩa Mwana wa Mũntũ kũnenkanĩrwa kũrĩ antũ ebia.

46 Ũkĩrani! Tũthiĩni! Eneeni, nĩwe ũyũ mũnkũnyanĩri ũcĩte!”

Kwambatwa kwa Njĩcũ

(Mariko 14:43-50; Ruka 22:47-53; Njũana 18:2-11)

47 Njĩcũ wa akĩaragia, Njundaci ũrĩa warĩ ũmwe wa arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ agĩĩca na kĩrĩndĩ gĩa antũ makuuĩte mbiũ na ncogoma, matũmĩtwe nĩ athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ.

48 Nawe mũmũkũnyanĩri a-merĩte atĩrĩ, “Ũrĩa nkamumunya nĩwe Njĩcũ. Mũmwambateni.”

49 Rĩrĩa Njundaci a-kinyire warĩo, akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ akĩmũkeethia, “Nĩ atĩa Mwarimo,” na akĩmũmumunya.

50 Njĩcũ akĩmwĩra, “Mũrata wakwa, rũtha bũrĩa bũkũretete.”

Warĩo antũ mau ma-cĩte na Njundaci makĩthiĩ makĩambata Njĩcũ.

51 Mũrutwa ũmwe wa Njĩcũ agĩkũnjũra njara, agĩcinũra rũbiũ na akĩrenga gũtũ gwa ntungata ya mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai.

52 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ciokia rũbiũ rwaku barĩa rwĩkaraga. Nĩ ũntũ marĩa maũraganaga na rũbiũ, wana mo makaũragwa na rũbiũ.

53 Nĩka ũgwĩciria ntĩnkĩbota kũromba Baaba, na akandetera nkũrũki ya mbũtũ ĩkũmi na ciĩrĩ cia araika?

54 Ĩndĩ namo Mandĩko mankĩbingua atĩa, marĩa maugĩte atĩ nwa nkinya maũntũ mekarĩke na njĩra ĩno?”

55 Rĩu, Njĩcũ akĩũria kĩrĩndĩ atĩrĩ, “Ka mwaca kũnyambata na mbiũ na ncogoma taka ndĩ mũcuunani? Ntukũ cionthe natindaga namwi Ekarũni nkĩthomithagia na mũtanyambataga.

56 Ĩndĩ maũntũ mama monthe mekarĩkĩte nĩ kenda Mandĩko ma iroria mabinga.” Nĩrĩo arutwa mawe monthe ma-ũrire, makĩmũtiganĩria na makĩng'aria.

Njĩcũ kũgambithua nĩ kĩama kĩa Ayaundi

(Mariko 14:53-63; Ruka 22:54-55)

57 Marĩa ma-mbatire Njĩcũ makĩmũbira gwa Kaiyaba, ũrĩa a-rĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai, kũrĩa arimo ma Watho na akũrũ me-thĩranĩte.

58 Ĩndĩ Betũro akĩmũthingata arĩ gataaria, nkinya kĩbaaroni kĩa nyomba ya mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai. Akĩthũngĩra na agĩĩkara nthĩ bamwe na athigari nĩ kenda oona bũrĩa gũgekara.

59 Athĩnjĩri anene ma Ngai na kĩama kĩa Ayaundi kĩonthe nĩ ma-ceragia ũira wa ũrongo nĩ kenda maũragithia Njĩcũ.

60 Ĩndĩ gũtĩ ũira mo-nire wana wegua aira engĩ ma ũrongo nĩ me-umĩrie.

Mũthiani aira maĩrĩ ma ũrongo makiumĩra

61 na makiuga, “Mũntũ ũyũ augire, ‘Nwa mbote kwomora Ekarũ ya Ngai na nkamĩtuma rĩngĩ na ntukũ ithatũ.’ ”

62 Rĩu nĩrĩo mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai a-rũngamire akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Ka weũ ũtĩna ũntũ wa gũciokia ĩgũrũ rĩa maũntũ mama ũkũthitangwa namo?”

63 Ĩndĩ Njĩcũ agĩkira kibi!

Nĩrĩo mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai a-mwĩrire, “Ĩbĩte ũrĩ mbere ya Ngai ũrĩa ũrĩ mwoo: Twĩre wegua nĩ weũ Kiristũ, Mwana wa Ngai.”

64 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũkuuga. Na ga nkũmwĩra mwinthe, kuuma rĩu mũkoona Mwana wa Mũntũ ekarĩte mwena wa ũrĩo wa Mwene Binya, na mũkamwona acĩte na matu, kuuma ĩgũrũ!”

65 Nĩrĩo mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai a-tembũrangire nguo ciawe na akiuga, “Akwĩĩganania na Ngai! Nĩtwenda ũira ũngĩ wa indũ? Wanamwi mwingwa mũkwĩgua akĩĩganania na Ngai.

66 Mbĩrani bũrĩa mũgũtua.”

Namo magĩciokia, “Abatiĩ kũũragwa.”

67 Namo antũ mawe magĩtuĩra Njĩcũ mata ũthiũ, na mangĩ makĩmũringa nkundi na mangĩ makĩmũringa mbĩ

68 na makĩmwĩra, “Tũrathĩre, weũ Kiristũ, ũtwĩre nũũ wakũringa?”

Betũro gũkaana Njĩcũ

(Mariko 14:66-72; Ruka 22:54-62; Njũana 18:15-18; 18:25-27)

69 Bĩndĩ ĩnu, Betũro e-kari nja kĩbaaroni kĩa nyomba. Nawe mwarĩ ũmwe, ũrĩa a-rĩ mũruti wĩra wa mũthĩnjĩri ũnu, akĩthiĩ kũrĩ Betũro na akĩmwĩra, “Wanegwe ũrarĩ bamwe na Njĩcũ ũnu wa kuuma Gariiri.”

70 Ĩndĩ Betũro agĩkaana mbere yao monthe akiuga, “Wana ntĩkũmenya ũgu ũkuuga.”

71 Rĩrĩa Betũro a-umire nja akĩthiĩ agĩkinya mwĩrĩgani, mwarĩ ũngĩ wa wĩra akĩmwona na akĩĩra antũ marĩa ma-rũngiĩ bo atĩrĩ, “Mũntũ ũyũ mararĩ na Njĩcũ Mũnacarethi.”

72 Betũro agĩkaana rĩngĩ, akĩĩbĩta akiuga, “Niũ nticĩ mũntũ ũnu!”

73 Thuuba ya kabinda kaniini, antũ marĩa ma-rũngiĩ bo makĩthiĩ kũrĩ Betũro na makĩmwĩra, “Gũtĩna nkanja atĩ weũ ũrĩ ũmwe wa marĩa mararĩ na Njĩcũ, nĩ ũntũ wana mwarĩrie waku nĩ ta wao.”

74 Betũro akĩambĩrĩria kwĩruma na akĩĩbĩta akiuga, “Niũ nticĩ mũntũ ũnu!”

Warĩo ngũkũ ĩgĩkurura.

75 Rĩu nĩrĩo Betũro a-ririkanire bũrĩa Njĩcũ a-mwĩrĩte atĩ, “Mbere ya ngũkũ ĩkurura, ũgankaana maita mathatũ.” Betũro akiuma nja na akĩrĩra na makanya mũno.

a 

26:28 Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciugaga Kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ.

Njĩcũ kũbirwa kũrĩ Biratũ

(Mariko 15:1; Ruka 23:1-2; Njũana 18:28-32)

27

1 Kĩraũko tene, athĩnjĩri anene monthe ma Ngai na akũrũ makĩbanga bũrĩa makaũragithia Njĩcũ.

2 Kwogu, makĩmũthaĩka na makĩthiĩ nawe na makĩmũnenkanĩra kũrĩ Biratũ, ũrĩa warĩ ngabana.

Gĩkuũ kĩa Njundaci

3 Rĩrĩa Njundaci, ũrĩa wakũnyanĩre Njĩcũ, o-nire atĩ Njĩcũ agũtuĩrwa kũũragwa, akĩambĩrĩria gwĩcirithia nkoroni. Agĩciokia icunce mĩrongo ĩthatũ cia betha irĩa a-nenkeretwe kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ.

4 Akiuga, “Nĩnjĩbĩtie nĩ ũntũ wa gũkũnyanĩra mũntũ ũtĩna mabĩtia nĩ kenda nthakame yawe ĩtũrũrwa.”

Namo makĩmũciokeria, “Twiũ tũtĩgwetwe nĩ maũntũ maku. Inu nĩ thĩĩna ciaku!”

5 Nĩrĩo Njundaci a-gerire mbeca inu nthĩ kũu Ekarũni, akiumagara na akĩthiĩ agĩĩcuria.

6 Athĩnjĩri anene ma Ngai magĩoca mbeca inu na makiuga,“Nĩ mũgarũ na watho wetũ kũringanĩra mbeca ino bamwe na mũbothi wa Ekarũ nĩ ũntũ nĩitũmĩte mũntũ aũragwa.”

7 Kwogu makĩgwatanĩra magũre kĩthaka kĩrĩa gĩetagwa Kĩthaka kĩa Mũmbi wa Nyũngũ na mbeca inu, mathikage ageni ku.

8 Na nĩ gĩtũmi wana ũmũnthĩ tũrĩ, mũgũnda ũnu wĩtagwa “Kĩthaka kĩa Nthakame.”

9 Nĩrĩo ũrathi wa kĩroria Njeremia wabingire ũrĩa waugĩte atĩ, “Nĩ me-ũkirie icunce mĩrongo ĩthatũ cia betha, bei ĩrĩa a-tuĩrĩtwe nĩ antũ ma Iciraeri,

10 makĩgũra nacio Kĩthaka kĩa Mũmbi wa Nyũngũ, wa bũrĩa Mwathani a-thanĩte kũrũthwe.”

Njĩcũ kũbirwa mbere ya Biratũ

(Mariko 15:2-5; Ruka 23:3-5; Njũana 18:33-38)

11 Rĩu, Njĩcũ akĩrũngama mbere ya Biratũ, ngabana wa Roma. Nawe ngabana akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ weũ Mũthamaki wa Ayaundi?”

Njĩcũ akĩmũciokeria, “Ũkuuga bu.”

12 Ĩndĩ rĩrĩa a-thitangirwe nĩ athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ, agĩkira.

13 Nĩrĩo Biratũ a-mũririe atĩrĩ, “Ingwa nĩka ũtĩkwĩgua maũntũ mama monthe magũkũthitanga namo?”

14 Ĩndĩ Njĩcũ ata-ciokia nwarĩ atĩa, wana gũtĩ ũntũ nwarĩ ũmwe wa marĩa a-thitangagwa namo a-ciokirie. Na ũntũ ũnu ũkĩrigaria ngabana mũno.

Njĩcũ gũtuĩrwa kũũragwa

(Mariko 15:6-15; Ruka 23:13-25; Njũana 18:39-19:16)

15 Ngabana Biratũ a-rĩ na kamenyeria ga kũthaũra mũbungwa ũmwe, ũrĩa wathuuragwa nĩ mwĩngĩ, rĩonthe bĩndĩ ya Thigũnkũ ya Bacaka.

16 Bĩndĩ ĩnu, nĩ kwarĩ na mũbungwa ũmwe ũrĩa wetagwa Barabaa, ũrĩa waicĩkene mũno na maũntũ mathũũku.

17 Kwogu rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩethĩranire, Biratũ akĩũria, “Nũũ mũkwenda nĩmũthaũrĩre: Nĩ Baraba kana nĩ Njĩcũ ũyũ ũgwĩtwa Kiristũ?”

18 A-ũririe ũgu nĩ ũntũ nĩ a-menyaga atĩ Njĩcũ a-nenkanĩrĩtwe kũrĩ we nĩ ũntũ wa rũriitho rwa athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ.

19 Rĩrĩa Biratũ e-karĩrĩte gĩtĩ kĩa gũtuĩra magamba, mũka wawe nĩ a-tũmanĩte amwĩra, “Ũtĩkarũthe mũntũ ũnu ũntũ nwarĩ ũrĩkũ nĩ ũntũ atĩna mabĩtia. Nĩ ũntũ ũmũnthĩ nthĩnĩte mũno ndĩ kĩrotoni nĩ ũntũ wawe.”

20 Ĩndĩ bamwe na ũgu, athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ makĩĩgwithia kĩrĩndĩ kiuge Baraba athaũrwe nawe Njĩcũ aũragwe.

21 Ngabana akĩũria antũ rĩngĩ, “Kũrĩ mama maĩrĩ, nĩ ũrĩkũ mũkwenda nĩmũthaũrĩra?”

Namo magĩciokia, “Nĩ Baraba!”

22 Biratũ akĩmaũria, “Rĩu nĩmwenda ndũthe atĩa na Njĩcũ ũyũ ũgwĩtwa Kiristũ?”

Monthe makiugĩrĩria, “Mwambe!”

23 Biratũ akĩmaũria, “Nĩkĩ? Ka arũthĩte mabĩtia marĩkũ?”

Ĩndĩ kĩrĩndĩ gĩkiugĩrĩria na binya nkũrũki gĩkiugaga, “Mwambe!”

24 Rĩrĩa Biratũ o-nire gũtĩ bu ankĩarũtha, na nĩka me-ndaga kwambĩrĩria gacagaca, agĩũkia rũncĩ, akĩthamba njara mbere yao monthe na akiuga, “Niũ ntĩna ĩgi ĩgũrũ rĩa nthakame ya mũntũ ũyũ. Nĩ ĩgũrũ rĩenu!”

25 Namo antũ monthe makiuga, “Nthakame yawe ĩrotũcioka, twiũ na ciana cietũ!”

26 Nĩrĩo Biratũ a-mathaũrĩre Baraba. Akiuga Njĩcũ aringwe iboko na akĩmũnenkanĩra akaambwe.

Athigari kũnyũrũra Njĩcũ

(Mariko 15:16-20; Njũana 19:2-3)

27 Rĩu nĩrĩo athigari ma Biratũ ma-birire Njĩcũ nyombani ya kũgambithanĩrua, kũu kambĩni ya Ngabana, ĩrĩa yetagwa Buraitorio. Namo makĩĩthĩrania mbũtũ ngima ya athigari ĩkĩmũcĩgĩrĩra.

28 Makĩmũruta nguo ciawe na makĩmwĩkĩrĩra nguo ndaca ya rangi ntuune.

29 Makĩbĩndania mĩrigica ya mĩĩgua na makĩmwĩkĩrĩra yo kĩongo ĩrĩ nthũmbĩ ya ũthamaki. Magĩcioka makĩmwambatithia mũraagi njarani yawe ya ũrĩo, ta mũtongoria. Makĩmũturĩria maru na makĩmũnyũrũria makiugaga, “Ketheka, mũnene wa Ayaundi!”

30 Makĩmũtuĩra mata, magĩĩũkia mũraagi ũnu a-gwete, na makĩmũringa nau kĩongo rĩngĩ na rĩngĩ.

31 Thuuba ya kũmũnyũrũria ũgu, makĩmũruta nguo ĩnu ndaca, na makĩmwĩkĩrĩra nguo ciawe. Makĩnathiĩ nawe kũmwamba.

Kwambwa kwa Njĩcũ

(Mariko 15:21-32; Ruka 23:26-43; Njũana 19:17-27)

32 Rĩrĩa ma-thiĩte kwamba Njĩcũ, nĩ ma-tũnganire na mũntũ wetagwa Cimioni wa kuuma Cairini, na makĩmũkamatithia mũtharaba wa Njĩcũ.

33 Magĩkinya bantũ be-tagwa Gorogotha, (ũgu nĩ kuuga, “Bantũ ba Ĩbĩndĩ rĩa Kĩongo”).

34 Magĩkundia Njĩcũ ndibei ĩrĩa yabunjanĩtue na rũncĩ rwa ndũrũ rwa gana. Ĩndĩ rĩrĩa Njĩcũ a-mĩcamire, akĩrega kũmĩnyua.

35 Rĩrĩa ma-rĩkirie kũmwamba, makĩgaana nguo ciawe na njĩra ya gũciĩringĩra kuura.

36 Magĩĩkara nthĩ makĩmũrangĩra.

37 Makĩringĩrĩra karũbaũ mũtharabani, bau ĩgũrũ rĩa kĩongo kĩawe, na makĩandĩka ũntũ ũrĩa a-thitangĩrĩtwe: Ũyũ nĩ Njĩcũ, Mũthamaki wa Ayaundi.

38 Akĩambwa bamwe na eei maĩrĩ. Ũmwe arĩ mwena wawe wa ũrĩo, na ũnu ũngĩ arĩ mwena wawe wa ũmũtho.

39 Antũ marĩa ma-betũkagĩrĩra bakubĩ na bau Njĩcũ a-mbĩrĩtwe ma-mũcengaga, makinainagia ciongo ciao,

40 makiugaga atĩrĩ, “Weũ ũrĩa ũkoomora Ekarũ na ũmĩtume na ntukũ ithatũ ĩbonokie uume mũtharabani, wegua ũrĩ Mwana wa Ngai!”

41 Woogu nwabu athĩnjĩri anene ma Ngai, arimo ma Watho na akũrũ ma-mũnyũrũririe makiuga,

42 “Nĩarabonokanagia ĩndĩ atĩnkĩbota kwĩbonokia! Nĩwe Mũthamaki wa Iciraeri! Rĩu nĩaume mũtharabani, na tũkamwĩtĩkia!

43 Na nĩ ũntũ nĩetĩkĩtie Ngai, rĩu tigani Ngai amũbonokie wegua arĩ na bata nawe. Nĩ ũntũ araugire, ‘Niũ ndĩ Mwana wa Ngai.’ ”

44 Woogu nwabu acuunani marĩa ma-mbĩtwe bamwe nawe ma-mũcengire.

Gũkua kwa Njĩcũ

(Mariko 15:33-41; Ruka 23:44-49; Njũana 19:28-30)

45 Kuuma thaa thiita cia mũthenya nkinya thaa kenda, mbindu ĩkĩgĩa nthĩ yonthe.

46 Gĩntũ ta thaa kenda cia mũthenya, Njĩcũ akiugĩrĩria wĩca akiuga, “ Eli, Eli, rama cabakithani? ” (Ũgu nĩ kuuga, “Ngai wakwa, Ngai wakwa, nĩkĩ wantiganĩria?”).

47 Rĩrĩa antũ mamwe ma marĩa ma-rũngiĩ bo me-guire ũgu, makiuga, “Nĩka agwĩta kĩroria Erinja!”

48 Wa rĩmwe mũntũ ũmwe akĩng'aria kũgĩĩra cibonji. Akĩmĩtombeka ndibeini ĩrĩa yarĩ na gana, akĩmĩoberera mũthiani wa kamũtĩ na agĩkundia Njĩcũ.

49 Ĩndĩ antũ mau mangĩ makiuga, “Tiganani nawe. Ga twoneni wegua kĩroria Erinja agaaca kũmũbonokia.”

50 Na rĩrĩa Njĩcũ a-ugĩrĩrie rĩngĩ wĩca mũno, agĩkua.

51 Rĩu nĩrĩo gĩtambaa kĩrĩa kĩagaũkanĩtie Ekarũb gĩatembũkire kuuma ĩgũrũ nkinya nthĩ, gĩkiuma icunce ciĩrĩ. Nayo nthĩ ĩkiinaina, na mabiga makĩrebũkanga.

52 Natu tũburi tũkĩrugũka. Na atheru marĩa ma-kuĩte makĩriũka.

53 Makiuma tũburini rĩrĩa Njĩcũ a-riũkire, na makĩthiĩ taũni ĩrĩa ntheru ya Njerucaremu na makiumĩrĩra antũ engĩ.

54 Rĩrĩa mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma bamwe na marĩa ma-rangagĩra Njĩcũ namo mo-nire kĩthingithia na bũrĩa bunthe gwekarĩkĩte, makĩmaka mũno. Namo makiuga, “Nama ũyũ ararĩ Mwana wa Ngai.”

55 Nĩ kwarĩ na aka engĩ bo, marĩa ma-cũthĩrĩrĩtie marĩ gataaria. Ma-thingatĩte Njĩcũ kuuma Gariiri nĩ kenda mamũmenyerera.

56 Mamwe maciao ma-rĩ Maria Mũmagindara, Maria ng'ina wa Njakubu na Njucubu,c na ng'ina wa ciana cia Cebendi.

Kũthikwa kwa Njĩcũ

(Mariko 15:42-47; Ruka 23:50-56; Njũana 19:38-42)

57 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakubĩbĩrĩrie, mũntũ ũmwe wa kuuma Arimathea, ũrĩa wetagwa Njucubu, agĩĩca. Njucubu a-rĩ gĩtonga na a-rĩ ũmwe wa arutwa ma Njĩcũ.

58 Akĩthiĩ kũrĩ Biratũ akĩmwĩra amwĩtĩkĩrĩrie eũkie mwĩrĩ wa Njĩcũ akauthike. Nawe Biratũ akiuga anenkerwe u.

59 Njucubu agĩũkia mwĩrĩ wa Njĩcũ, agĩutunga na cuka ntheru,

60 na akĩwiga kaburini kawe, karĩa e-njĩte ĩbigani. Agĩtumbia ĩbiga ĩnene rĩkĩbinga mũromo wa kaburi kau na akĩthiĩ bwawe.

61 Maria Mũmagindara bamwe na Maria ũrĩa ũngĩ ma-rĩ bo, mekarĩte nthĩ merekerete kaburi.

Kaburi ka Njĩcũ gwĩkarua

62 Rũyũni ntukũ ya Cabatũ, athĩnjĩri anene ma Ngai na Abaricai makĩthiĩ kũrĩ Biratũ.

63 Makĩmwĩra atĩrĩ, “Ngabana, nĩtũkũririkana atĩ rĩrĩa mũrongo ũnu, Njĩcũ, a-rĩ mwoo, a-ugire, ‘Thuuba ya ntukũ ithatũ nkariũka.’

64 Kwogu ruta watho uge kaburi kawe karangĩrwe wega nkinya ntukũ ya kathatũ. Wegua tĩ ũgu, arutwa mawe nwa mathiĩ makaia mwĩrĩ wawe, makĩneera antũ atĩ nĩka arariũkire kuuma kũrĩ akuũ. Na gũgaaca gwĩkara ũgu, ũrongo ũnu wa mũthia nĩu ũkegua ũrĩ mũnene nkũrũki ya ũrĩa wa mbere.”

65 Biratũ akĩmeera, “Yũkiani athigari mũthiĩ namo makarangĩre kaburi wega, wa bũrĩa mũnkĩbota.”

66 Kwogu makĩthiĩ na athigari nĩ kenda marangĩre kaburi wega, magĩĩkĩra mũũri ĩbigani na magĩtiga mũthigari bo wa kũrangĩra kaburi.

a 

27:16 Baraba Kũrĩ mbuku imwe cia Kĩngiriki ciĩtaga Baraba ũyũ Njĩcũ Barabawana mũbarini wa 17.

b 

27:51 Ndaani ya Ekarũ nĩ kwarĩ na gĩtambaa kĩrĩa kĩagaũkanĩtie nyomba ĩrĩa ntheru, na nyomba ĩrĩa ntheru mũno.

c 

27:56 Njucubu Mbuku imwe cia Kĩngiriki imwĩtĩte Njoce.

Kũriũka kwa Njĩcũ

(Mariko 16:1-18; Ruka 24:1-12; Njũana 20:1-10)

28

1 Rĩrĩa ntukũ ya Cabatũ yabetũkire, kĩraũko tene ntukũ ya Kiumia, Maria Mũmagindara na Maria ũrĩa ũngĩ, makĩraũka kwona kaburi.

2 Wa rĩmwe gũkĩgĩa na kĩthingithia kĩnene, nĩ ũntũ mũraika wa Mwathani nĩ e-ndamire kuuma ĩgũrũ akĩthiĩ kaburini, agĩtumbia ĩbiga rĩrĩa rĩabingĩte mũromo wa kaburi, na akĩrĩĩkarĩra.

3 O-nekanaga akĩbenabenagia ta rũbeni, na nguo ciawe ciarĩ injerũ cwa ta mbamba.

4 Arangĩri ma kaburi makĩmũkĩra mũno, makiinaina mũno, na magĩĩkara ta antũ akuũ nĩ ũntũ wa ũguoya.

5 Mũraika ũnu akĩĩra aka mau atĩrĩ, “Mũtĩkamakeni, nĩ ũntũ nĩnkũmenya atĩ nĩka mũgũceria Njĩcũ ũrĩa wa-mbirwe.

6 Atĩ gũkũ, nĩmũriũku, wa ta bũrĩa a-ugĩte. Ncũni mwone barĩa a-mamĩtue.

7 Mũkĩnathiĩ na karũgĩ mwĩre arutwa mawe atĩ, ‘Nĩmũriũku kuuma kũrĩ akuũ, na amũtongoreretie athiĩte Gariiri. Nau nĩ nabo mũkamwona. Ririkanani ũgu namwĩra.”

8 Kwogu aka mau makiuma kaburini na karũgĩ, marĩ na ũguoya ĩndĩ makenete mũno. Makĩng'aria kwĩra arutwa mawe maũntũ mau.

9 Wa rĩmwe Njĩcũ agĩtũngana namo. Akĩmeera, “Kethekani!” Aka mau makĩthiĩ bakubĩ nawe, magĩkumbatĩria magũrũ mawe na makĩmũthathaia.

10 Nĩrĩo Njĩcũ a-merire atĩrĩ, “Mũtĩkamakeni. Thiĩni mwĩre mamũruamaitũ mathiĩ Gariiri. Nau nĩ nabo tũkonanĩra.”

Ũrongo wa arangĩri

11 Aka mau wa mathiĩte, arangĩri mamwe ma kaburi makĩthiĩ taũni na makĩmenyithia athĩnjĩri anene ma Ngai maũntũ monthe marĩa me-karĩkĩte.

12 Rĩrĩa athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ ma-tũnganire, makĩbanga mũbango wa waara. Makĩnenkera athigari mau mbeca mĩngĩ mũno,

13 na makĩmeera, “Mũkauga atĩrĩ, ‘Arutwa mawe maracire ũtukũ na maia mwĩrĩ wawe rĩrĩa tũramamiĩ.’

14 Wegua maũntũ mama magakinyĩra ngabana, tũkaaria nawe, na gũtĩ thĩĩna mũkoona.”

15 Kwogu athigari magĩũkia mbeca na makĩrũtha wa bũrĩa ma-thĩtwe. Na rũgono rũrũ rũtambĩtue mũno gatagatĩni ka Ayaundi, na nwaka rũtambagua nkinya ũmũnthĩ tũrĩ.

Njĩcũ gũtũma arutwa mawe

(Mariko 16:14-18; Ruka 24:36-49; Njũana 20:19-23)

16 Rĩu, arutwa marĩa ĩkũmi na ũmwe makĩthiĩ Gariiri, kĩrĩmani kĩrĩa Njĩcũ a-merĩte mathiĩ.

17 Rĩrĩa ma-mwonire, makĩmũthathaia ĩndĩ mamwe mao ma-rĩ na nkanja.

18 Njĩcũ akĩthiĩ bakubĩ namo na akĩmeera, “Nĩnenkeretwe wathani unthe ĩgũrũ na nthĩ.

19 Kwogu thiĩni mũgatue antũ ma mĩgongo yonthe arutwa makwa, mũkĩmabatithagia riĩtwani rĩa Baaba, na rĩa Mwana na rĩa Roo Mũtheru,

20 na mũkĩmathomithagia kwathĩkĩra maũntũ monthe marĩa nĩmwathĩte. Nama niũ ndĩ bamwe namwi rĩonthe, nkinya bĩndĩ ya mũthiro wa nthĩ.”

Mariko

Maũntũ makoniĩ mbuku ĩno

Mbuku ĩno nĩyarĩrĩria maũntũ megiĩ Njĩcũ. Mariko a-rĩ mwĩtĩkia wa Njĩcũ Kiristũ, na a-rĩ na kaanya ga kwona na ga kũthikĩrĩria Njĩcũ rĩrĩa a-rĩ Njerucaremu. Mariko ata-rĩ ũmwe wa arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ ma Njĩcũ, ta Mathayo kana Njũana. Athomi marĩa engĩ metĩkagia maũntũ marĩa Mariko andĩkĩte mbukuni ĩno e-ragwa mo nĩ mũtũmwa Betũro ũrĩa warĩ ũmwe wa arutwa ma mbere ma Njĩcũ.

Mbuku ĩno yambĩrĩrĩtie na kũgweta Nteto Mbega cia Njĩcũ Kiristũ, Mwana wa Ngai. Mbukuni ĩno Njĩcũ nĩonekana arĩ mũntũ wa kũrũtha maũntũ meega na arĩ na watho. Watho wawe nĩwonekana kuumania na ũrutani wawe, binya yawe ya kũborania, kwĩngĩrĩria ndaimono kũrĩ antũ, na kũrekera antũ mebia.

Mariko andĩkĩte rũgono rwa Njĩcũ na njĩra mbũthũ, na nĩakinyĩrĩrĩtie mũno kwonania maũntũ marĩa Njĩcũ a-rũthire. Atĩandĩkĩte maũntũ mengĩ ma marĩa a-ugire na marĩa a-rutanire. Thuuba ya kũgweta na njĩra nkubĩĩ maũntũ manini ma Njũana Mũbatithania na bũrĩa Njĩcũ a-gerirue nĩ Nkoma, Mariko nĩandĩkĩte maũntũ marĩa Njĩcũ a-rũthire ta kũboria arwaru, kwĩngĩrĩria ndaimono ikauma kũrĩ antũ, na maũntũ mamwe ma marĩa a-rutanire.

Wa bũrĩa Njĩcũ a-thiĩre na mbere akĩboragia antũ na akĩmathomithagia, nwabu arũmĩrĩri mawe ma-thiĩre na mbere kũmũmenya nkũrũki. Marĩa ma-tendaga kwĩgua Njĩcũ makwona ũgu ma-mũthũũrire mũno. Mũthiani wa mbuku ĩno, Mariko nĩagwetete maũntũ marĩa me-karĩkĩre Njĩcũ rĩrĩa a-rĩ gũkũ nthĩ, kiumiani kĩa mũthia. Na mũno mũno, agwetete maũntũ ma kwambatwa, kwambwa, gũkua, na kũriũka kwa Njĩcũ.

Icunce cia mbuku ĩno

Kĩambĩrĩria gĩa ntũmĩrĩri (1:1-13)

Maũntũ marĩa Njĩcũ a-rũthire Gariiri (1:14-9:50)

Rũgendo rwa Njĩcũ kuuma Gariiri nkinya Njerucaremu (10:1-14:31)

Njĩcũ kwambatwa, kũgambithua, na kwambwa mũtharabani (14:32-15:47)

Njĩcũ kũriũka (16:1-8)

Njĩcũ kwĩonania thuuba ya kũriũka na gwĩtia ĩgũrũ (16:9-20)

Mariko

Ntũmĩrĩri ya Njũana Mũbatithania

(Mathayo 3:1-12; Ruka 3:1-9, 15-17; Njũana 1:19-28)

1

1 Ũũ nĩbu Nteto Mbega ikoniĩ Njĩcũ Kiristũ, Mwana wa Ngai ciambĩrĩrĩtie.

2 Ta bũrĩa kwandĩkĩtwe nĩ kĩroria Icaya,

“Ta thikĩrĩriani, ngatũma mũtũmwa wakwa

mbere yaku akũbarĩrĩrie njĩra.

3 Mũgambo wa mũntũ nĩũkwanĩrĩra rwanda ũkiugaga,

‘Theriani njĩra ya Mwathani.

Rũngariani njĩra ya Mwathani.’ ”

4 Kwogu, Njũana Mũbatithania o-nekanire rwanda akĩbatithanagia, na akĩbunjagia akiugaga, “Ĩrireni mebia menu na mũbatithue! Nawe Ngai akamũrekera.”

5 Antũ engĩ ma gĩcigo kĩa Njundea na ma kuuma taũni ya Njerucaremu makĩthiĩ kũrĩ we, makiumbũra mebia mao mbere ya mwĩngĩ, nawe Njũana akĩmabatithĩria mũburoni wa Njorondani.

6 Njũana e-kagĩra nguo yatũmĩtwe na guoya ya nkamĩĩra, na e-obaga mũcibi wa rũũo kĩũno. A-rĩcaga ngige na ũũkĩ wa kĩthaka.

7 Na rĩngĩ, Njũana a-bunjagĩria antũ akĩmeeraga atĩrĩ, “We, ũrĩa ũcĩte thuuba yakwa nĩwe mũnene nkũrũki yakwa, na ntĩagĩrĩrĩte nwarĩ gũkuamĩrĩria na nkundũra ndigi cia iratũ ciawe.

8 Nĩnĩmũbatithia na rũncĩ, ĩndĩ we akamũbatithia na Roo Mũtheru.”

Kũbatithua na kũgerua kwa Njĩcũ

(Mathayo 3:13-4:11; Ruka 3:21-22; 4:1-11)

9 Thuubani, Njĩcũ agĩĩca aumĩte taũni ya Nacarethi gĩcigoni kĩa Gariiri, na akĩbatithua nĩ Njũana mũburoni wa Njorondani.

10 Na wa bũrĩa Njĩcũ a-umagĩra rũncĩni, akĩona ĩgũrũ rĩkĩrugũka, nawe Roo Mũtheru endamĩte ekari ta ĩcĩa na agĩĩkara ĩgũrũ rĩawe.

11 Na mũgambo ũkiuma ĩgũrũ ũkiuga atĩrĩ, “Weũ ũrĩ Mwana wakwa ũrĩa mendete mũno. Nĩũnkenagia mũno.”

12 Na wa rĩmwe, Roo Mũtheru akĩmũbira rwanda.

13 Njĩcũ agĩĩkara rwanda ntukũ mĩrongo ĩna, akĩgeragua nĩ Caitani. Njĩcũ e-karanagia na nyamũ cia kĩthaka kũu rwanda, ĩndĩ araika nĩ ma-mũtungatagĩra.

Arutwa ma mbere ma Njĩcũ

(Mathayo 4:18-22; Ruka 5:1-11)

14 Thuuba ya Njũana kũthaĩkwa nceera, Njĩcũ a-ciokire Gariiri akĩbunjagia Nteto Mbega kuuma kũrĩ Ngai.

15 Akĩĩra antũ atĩrĩ, “Kabinda karĩa kagĩrĩru nĩgakinyu. Ũthamaki wa Ngai ũgũkubĩbĩrĩria. Ĩrireni mebia menu na mwĩtĩkie Nteto Mbega.”

16 Ntukũ ĩmwe, wa bũrĩa Njĩcũ a-thiĩte na rũteere rwa ĩria rĩa Gariiri, akĩona ategi maĩrĩ ma makũũ, tamo Cimioni na mũruang'ina Enderea, makĩamba neti ciao ĩriani.

17 Njĩcũ akĩmeera, “Ncũni mũnthingateni na nkamũtua ategi ma antũ.”

18 Warĩo, magĩtiganĩria neti ciao na makĩmũthingata.

19 Rĩrĩa a-gendagendire, akĩona Njakubu na mũruang'ina Njũana, ciana cia Cebendi, marĩ ĩtarũni rĩao magĩtumaga neti ciao.

20 Na warĩo Njĩcũ akĩmeeta, namo magĩtiga ĩthe Cebendi bamwe na aruti wĩra mawe ĩtarũni, namo makĩrũmĩrĩra Njĩcũ.

Njĩcũ kũboria mũntũ warĩ na roo nthũũku Kaberinaumu

(Ruka 4:31-37)

21 Njĩcũ na arutwa mawe makĩthiĩ taũni ya Kaberinaumu. Na rĩrĩa mũthenya wa Cabatũ wakinyire, Njĩcũ akĩthiĩ Cinagoguni na akĩambĩrĩria kũthomithia.

22 Namo antũ makĩrigarua mũno nĩ ũrutani wawe nĩ ũntũ a-thomithanagia arĩ na wathani, na tĩ ta arimo ma Watho.

23 Wa rĩmwe, mũntũ mũrũme ũmwe ũrĩa waũngũtũrĩtwe nĩ roo nthũũku kũu Cinagoguni akiugĩrĩria na binya, akiuga,

24 “Nĩ atĩa ũkwenda natwi, Njĩcũ wa kuuma Nacarethi? Nĩka waaca gũtũthiria? Nĩnkũmenya weũ ũrĩ ũũ. Weũ ũrĩ Mũtheru wa Ngai.”

25 Njĩcũ akĩgondokera roo ĩnu akĩmĩĩra, “Kira kibi! Na uume kũrĩ mũntũ ũyũ!”

26 Roo ĩnu nthũũku ĩkinainia mũntũ ũnu na binya na ĩkiuma kũrĩ we ĩkiugagĩrĩria wĩca.

27 Antũ monthe makĩrigara mũno. Makĩũrania atĩrĩ, “Nĩ bũrĩkũ bũbũ? Mũntũ ũyũ arĩ na ũrutani mũgeni na arĩ na wathani wa kwatha roo nthũũku na ikamwathĩkĩra!”

28 Nteto ikoniĩ Njĩcũ ĩgĩtamba na karũgĩ mũno gũntũ kunthe gĩcigoni kĩa Gariiri.

Njĩcũ kũboria antũ engĩ

(Mathayo 8:14-17; Ruka 4:38-41)

29 Rĩrĩa ma-umire Cinagoguni, warĩo Njĩcũ, Njakubu na Njũana makĩthiĩ mũciĩ gwa Cimioni na Enderea.

30 Rĩu, ng'ina wa mũka wa Cimioni nĩ a-mamiĩ arĩ mũrwaru arĩ na mwanki mwĩrĩ. Namo makĩĩra Njĩcũ maũntũ mamũkoniĩ.

31 Kwogu Njĩcũ akĩthiĩ barĩa a-rĩ, akĩmwambata njara, akĩmũtethereria gũũkĩrĩra, mwanki ũkĩthira na na akĩbora warĩo. Nawe akĩambĩrĩria kũmaraĩra.

32 Kĩbwaĩ gĩa ntukũ ĩnu, thuuba ya riũa kũthũa, antũ ma-retagĩra Njĩcũ arwaru monthe bamwe na marĩa ma-rĩ na ndaimono.

33 Antũ monthe ma taũni ĩnu makĩĩthĩrana kĩbaaroni kĩa nyomba ĩnu Njĩcũ a-rĩ.

34 Njĩcũ akĩboria antũ engĩ marĩa ma-rĩ na mĩrimo ya mĩthemba na mĩthemba, na akĩĩngĩrĩria ndaimono kuuma kũrĩ antũ. Ĩndĩ ata-reka ndaimono inu ciaria, nĩ ũntũ nĩciaicĩ we a-rĩ ũũ.

Ntũmĩrĩri ya Njĩcũ Gariiri

(Ruka 4:42-44)

35 Rũyũni, Njĩcũ akĩraũka akiumagara mbere ya riũa rĩratha. Akiuma taũni ĩnu akĩthiĩ gũntũ gũta-rĩ na antũ kũboya.

36 Thuubani, Cimioni na marĩa mangĩ a-rĩ namo makĩthiĩ gũceria Njĩcũ.

37 Rĩrĩa ma-mwonire makĩmwĩra, “Antũ monthe nĩka magũgũceria.”

38 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Tũthiĩni taũni irĩa ciĩngĩ nĩ kenda nkabunjie nabo wana ku. Nĩ ũntũ kĩu nĩkĩo gĩatũmire mbũca.”

39 Kwogu Njĩcũ nĩ a-thiũrũrũkire Gariiri yonthe akĩbunjagia cinagoguni ciao, na akĩrutaga ndaimono.

Njĩcũ kũboria mũntũ warĩ na mũtigiri

(Mathayo 8:1-4; Ruka 5:12-16)

40 Mũntũ ũmwe warwarĩte mũrimo wa mũtigiri agĩĩca kũrĩ Njĩcũ, akĩmũturĩria maru akĩmũkaĩra akĩmwĩra, “Wegua nwa wende, ntheria.”

41 Njĩcũ agĩĩcũrwa nĩ kĩao, agĩkũnjũra njara, akĩmũbũrũria na akĩmwĩra, “Nĩnkwenda, thera!”

42 Mũntũ ũnu akĩbora mũtigiri wa rĩmwe.

43 Mbere ya mũntũ ũnu athiĩ bwawe, Njĩcũ akĩmũkaania akinyĩrĩrĩtie na akĩmwatha atĩrĩ,

44 “Menyerera ũtĩkeere mũntũ nwarĩ ũrĩkũ ũntũ ũyũ. Ĩndĩ thiĩ wonwe nĩ mũthĩnjĩri Ngai na ũrute kĩgongwana gĩa kwonania ũkũborua mũtigiri. Wa ta bũrĩa Muca a-ugire kĩrutagwe, kĩrĩ ũira kũrĩ antũ monthe atĩ ũkũborua.”

45 Ĩndĩ bantũ bogu, mũntũ ũnu akĩthiĩ akĩambĩrĩria gũtambia nteto cia kũborua kwawe. Na nĩ ũntũ wogu, Njĩcũ ata-botire kũthũngagĩra taũnini akĩonagwa nĩ antũ, ĩndĩ e-karaga gũntũ gũta-rĩ na antũ. Kũnarĩ ũgu, antũ ma kuuma nteere cionthe nĩ ma-caga kũrĩ we.

Njĩcũ kũboria mũntũ wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ

(Mathayo 9:1-8; Ruka 5:17-26)

2

1 Thuuba ya ntukũ niini, Njĩcũ agĩcioka Kaberinaumu. Rĩrĩa antũ me-guire atĩ agũcioka mũciĩ ũrĩa e-karaga,

2 makĩĩthĩrana na wĩngĩ mũno nyombani ĩnu Njĩcũ a-rĩ, na ĩgĩĩcũra bururu na kũgĩtura kaanya nkinya wana mũrangoni. Na wa bũrĩa Njĩcũ a-thiĩte na mbere kũmabunjĩria Nteto Mbega,

3 antũ mana magĩĩca makamatĩte mũntũ mũrũme ũmwe arĩ gĩtaratĩni. Mũntũ ũnu a-kuĩte ciĩga cia mwĩrĩ.

4 Ĩndĩ nĩ ũntũ wa antũ gwĩcũra nyombani ĩnu, magĩtura kaanya ga kũbira mũntũ ũnu kũrĩ Njĩcũ. Magĩtwa ĩgũrũ rĩa nyomba ĩnu, makĩromora kĩrera kĩayo na makĩmwĩgũrũkĩrĩria bo arĩ gĩtaratĩni kĩrĩa a-mamĩrĩte nkinya akinya barĩa Njĩcũ a-rĩ.

5 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire wĩtĩkio wa antũ mau, akĩĩra mũntũ ũnu wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ atĩrĩ, “Mwana wakwa ũkũrekerwa mebia maku.”

6 Rĩu nĩ kwarĩ na arimo mamwe ma watho, marĩa me-karĩte nthĩ ku. Na rĩrĩa me-guire ũgu, makĩũria na nkoro atĩrĩ,

7 “Nĩkĩ mũntũ ũyũ agwĩtua Ngai? Nũũ ũnkĩbota kũrekanĩra mebia, tiga Ngai wenka?”

8 Warĩo, Njĩcũ akĩmenya bũrĩa me-ciragia. Akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũgwĩciria ũgu?

9 Nĩ ũntũ ũrĩkũ mũbũthũ? Nĩ kwĩra mũntũ ũyũ, ‘Ũkũrekerwa mebia maku?’ Kana nĩ kuuga ‘Ũkĩra wĩũkie gĩtaratĩ gĩaku wĩthiĩre?’

10 Na nĩ kenda mũmenya Mwana wa Mũntũ arĩ na wathani gũkũ nthĩ wa kũrekera antũ mebia mao..” Kwogu Njĩcũ akĩĩra mũntũ ũnu wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ,

11 “Ka ngũkwĩra, ukĩra! Ũũkia gĩtaratĩ gĩaku na wĩnũke.”

12 Wa rĩmwe, mũntũ ũnu agĩũkĩra, agĩũkia gĩtaratĩ akiuma nja antũ monthe makĩonaga. Rĩrĩa antũ mo-nire ũgu, makĩrigara mũno na magĩkumia Ngai makiugaga, “Tũtanoona ũntũ ta ũyũ!”

Njĩcũ gwĩta Rawi

(Mathayo 9:9-13; Ruka 5:27-32)

13 Thuubani, Njĩcũ agĩcioka na rũteere rwa ĩria rĩa Gariiri. Kĩrĩndĩ gĩkĩthiĩ kũrĩ we, nawe Njĩcũ akĩambĩrĩria gũkĩthomithia.

14 Rĩrĩa a-thiĩte, akĩona mwĩtia gooti ũmwe, ũrĩa wetagwa Rawi mwana wa Arubayo, ekarĩte nthĩ barĩa gooti yethĩranagĩrua. Njĩcũ akĩmwĩra, “Nthingata!” Nawe Rawi akĩrũngama na akĩmũthingata.

15 Rĩu, Njĩcũ na arutwa mawe makĩthiĩ kũrĩa irio cia kĩbwaĩ mũciĩ kwa Rawi. Na nĩ kwarĩ na etia gooti engĩ na ebia marĩa ma-rĩcanagĩra na Njĩcũ, nĩ ũntũ nĩ antũ engĩ ma-mũrũmĩrĩrĩte.

16 Rĩrĩa Abaricai mamwe, marĩa ma-rĩ arimo ma Watho, mo-nire Njĩcũ akĩrĩcanĩra na etia gooti na ebia, makĩũria arutwa mawe atĩrĩ, “Nĩkĩ Njĩcũ akũrĩcanĩra na etia gooti na ebia?”

17 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire kĩũria kĩu, akĩmaciokeria atĩrĩ, “Antũ marĩa agima mwĩrĩ matĩbataraga ndagĩtarĩ, ĩndĩ nĩ arwaru mamũbataraga. Ntacire gwĩta marĩa athingu, ĩndĩ nacire gwĩta ebia.”

Kĩũria kĩgiĩ kwĩima kũrĩa

(Mathayo 9:14-17; Ruka 5:33-39)

18 Rĩu, arutwa ma Njũana Mũbatithania na ma Abaricai nĩ me-imaga irio. Antũ mamwe makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ makĩmũũria atĩrĩ, “Nĩkĩ arutwa ma Njũana Mũbatithania na ma Abaricai meimaga irio, ĩndĩ arutwa maku matĩimaga?”

19 Njĩcũ akĩmaciokeria, “Anga ageni ma mũbikania nwa meime irio rĩrĩa marĩ bamwe nawe ũbikini? Ũgu bũtĩboteka, bunka marĩ banwe na mũbikania.

20 Ĩndĩ bĩndĩ ĩgakinya ĩrĩa mũbikania akebererua kũrĩ mo, na ntukũ ĩnu nĩyo makeima irio.”

21 “Gũtĩ mũntũ wĩkagĩra nguo ĩrĩa nkũrũ kĩraka kiumĩte gĩtambaani kĩrĩa kĩerũ, nĩ ũntũ kĩraka kĩu gĩkanyiiba gĩtembũre nguo ĩnu nkũrũ.

22 Na rĩngĩ, gũtĩ mũntũ wĩkagĩra ndibei ĩrĩa njerũ mbooroni cia rũũo irĩa nkũrũ. Nĩ ũntũ ndibei ĩnu njerũ ĩgatũũmũra mbooro inu, ndibei ĩĩtĩke na mbooro ithũũke. Ndibei ĩrĩa njerũ ĩbatiĩ gwĩkĩrwa mbooroni cia rũũo irĩa njerũ.”

Njĩcũ nĩwe Mwathani wa Cabatũ

(Mathayo 12:1-8; Ruka 6:1-5)

23 Ntukũ ĩmwe ya Cabatũ, Njĩcũ na arutwa mawe nĩ ma-gendererete mĩgũndani ya ngano. Rĩrĩa ma-thiĩte, arutwa mawe makĩambĩrĩria gũtua ngano.

24 Rĩrĩa Abaricai mamwe mo-nire arutwa makĩrũtha ũgu, makĩĩra Njĩcũ, “Ta cũũtha, nĩkĩ makũrũtha bũrĩa bũtĩbatiĩ kũrũthwa ntukũ ya Cabatũ?”

25 Njĩcũ akĩmeera, “Ka mũtanathoma bũrĩa Ndaundi a-rũthire, rĩrĩa e-guire yũũra we bamwe na antũ marĩa a-gendanĩtie namo?

26 A-thũngĩre nyomba ya Ngai, bĩndĩ ĩrĩa Abiathari a-rĩ Mũthĩnjĩri Mũnene wa Ngai, na akĩrĩa mĩgate ĩrĩa mĩamũre. Kwogu akiuna Watho, nĩ ũntũ kũringana na Watho nĩ athĩnjĩri Ngai monka ma-batiĩ kũrĩa mĩgate ĩnu. Ĩndĩ Ndaundi a-rĩre mĩgate ĩnu na akĩrũmia antũ marĩa a-gendanĩtie namo.”

27 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ntukũ ya Cabatũ yarũthirwe nĩ ũntũ wa mũntũ, na tĩ mũntũ waũmbirwe nĩ ũntũ wa Cabatũ.

28 Kwogu Mwana wa Mũntũ nĩwe Mwathani nkinya wa Cabatũ.”

Njĩcũ kũboria mũntũ ntukũ ya Cabatũ

(Mathayo 12:9-14; Ruka 6:6-11)

3

1 Njĩcũ akĩthiĩ Cinagoguni rĩngĩ. Kũu cinagoguni ĩnu, nĩ kwarĩ na mũntũ warĩ na njara yakuĩte.

2 Antũ mamwe nĩ ma-tuĩragia Njĩcũ moona wegua akaboria mũntũ ũnu ntukũ ya Cabatũ, nĩ kenda moona ũntũ wa kũmũthitanga nau.

3 Njĩcũ akĩĩra mũntũ ũnu warĩ na njara yakuĩte atĩrĩ, “Ncũ ũrũngame baba mbere yetũ.”

4 Njĩcũ akĩũria antũ atĩrĩ, “Nĩ ũntũ ũrĩkũ watho wĩtĩkĩrĩrĩtie ũrũthagwe ntukũ ya Cabatũ? Nĩ kũrũtha wega, kana nĩ kũrũtha ũthũũku? Nĩ kũbonokia mwoo kana nĩ kũũraga?” Ĩndĩ magĩkira kibi!

5 Njĩcũ akĩmacũtha athũrĩte na arĩ na kĩeba nkoroni, nĩ ũntũ wa bũrĩa nkoro ciao ciaũmagarĩte. Akĩĩra mũntũ ũnu, “Kũnjũra njara yaku.” Mũntũ ũnu agĩkũnjũra njara, nayo ĩkĩbora bururu.

6 Namo Abaricai makiuma nja, na wa rĩmwe makĩambĩrĩria kũbanga marĩ na arũmĩrĩri ma Eronde Antiba bũrĩa mankĩũraga Njĩcũ.

Njĩcũ kũboria antũ engĩ rũteere rwa ĩria

7 Njĩcũ akiuma kũu Cinagoguni na akĩthiĩ na arutwa mawe bwa ĩria rĩa Gariiri, na antũ engĩ mũno makĩmũrũmĩrĩra. Ma-rĩ antũ ma kuuma Gariiri, Njundea,

8 Njerucaremu, Indumea, na rũgongo rũrĩa rũngĩ rwa mũburo wa Njorondani, na ntũũra irĩa ciarigicĩrĩtie taũni ya Turo na ya Cindoni. Antũ mau monthe ma-cire kũrĩ Njĩcũ nĩ ũntũ wa maũntũ marĩa me-guĩte nĩ a-rũthaga.

9 Na nĩ ũntũ wa wĩngĩ wa antũ, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe mamũretere ĩtarũ giria abatĩkwa nĩ antũ.

10 Njĩcũ nĩ a-boretie antũ engĩ, kwogu marĩa ma-rĩ arwaru nĩka ma-batĩkanaga makĩgeria kũmũbũrũria.

11 Rĩrĩa rĩonthe antũ marĩa ma-rĩ na roo nthũũku ma-mwonaga, roo inu nthũũku ciatũmaga makagwa nthĩ mbere yawe, ikaugĩrĩria na binya atĩrĩ, “Weũ ũrĩ Mwana wa Ngai!”

12 Ĩndĩ Njĩcũ akiatha roo inu nthũũku, agĩciĩra itĩkauge we nũũ.

Njĩcũ kũthuura atũmwa ĩkũmi na maĩrĩ

(Mathayo 10:1-4; Ruka 6:12-16)

13 Thuuba ya maũntũ mau, Njĩcũ agĩtwa kĩrĩmani ĩgũrũ na agĩĩta antũ marĩa e-ndaga na magĩĩca kũrĩ we.

14 Na akĩthuura antũ ĩkũmi na maĩrĩ, marĩa e-tire atũmwa mawe. A-mathurire nĩ kenda mekaranagie nawe, amatũme kũbunjia,

15 na amabe wathani wa kwĩngĩrĩria ndaimono.

16 Namo marĩa a-thuurire ma-rĩ, Cimioni ũrĩa Njĩcũ e-tire Betũroa,

17 Njakubu mwana wa Cebendi, marĩ na mũruang'ina Njũana (marĩa Njĩcũ e-tire Boaneregeci, ũgu nĩ ta kuuga Ciana cia nkwa),

18 Enderea, Biribũ, Bathoromeo, Mathayo, Toma, Njakubu mwana wa Arubayo, Thandayo, Cimioni ũrĩa warĩ wa gĩkundi gĩa Acirote,

19 na Njundaci Mũicikariota, ũrĩa wakũnyanĩre Njĩcũ.

Antũ kuuga Njĩcũ arĩ na binya ya Bericeburi

(Mathayo 12:22-32; Ruka 11:14-23; 12:10)

20 Thuubani, Njĩcũ agĩcioka mũciĩ na kĩrĩndĩ gĩkĩĩthĩrana rĩngĩ nkinya we na arutwa mawe matura thaa cia kũrĩa.

21 Rĩrĩa ng'ina na mamũruang'ina me-guire ũgu, makĩthiĩ kũmũgĩĩra nĩ ũntũ antũ ma-ugaga, “Nĩaraũngũtũkire.”

22 Arimo ma watho marĩa me-ndamĩte kuuma Njerucaremu makiuga atĩrĩ, “Aũngũtũrĩtwe nĩ Bericeburi, mũnene wa ndaimono. Na nĩwe ũmũbete binya ya kwĩngĩrĩria ndaimono.”

23 Njĩcũ akĩmeeta, akĩmaarĩria na ngerekano akĩmeera atĩrĩ, “Nĩ atĩa Caitani ankĩbota kwĩngĩrĩria Caitani?

24 Ũthamaki ũgaaca kũbathũkana, ũtĩtũũra.

25 Na mũciĩ ũgaaca kũbathũkana, ũtĩtũũra.

26 Na Caitani agekararia we mwene na akabathũkana atĩtũũra, ĩndĩ ũnu ũnkĩgua ũrĩ mũthia wawe.

27 “Gũtĩ mũntũ ũnkĩthũngĩra nyomba ya mũntũ ũrĩ na binya tiga akaamba kũmũthaĩka. Rĩu nĩrĩo ankĩbota kũmũcuuna into ciawe.

28 “Nama ga nkũmwĩra, antũ nwa marekerwe mebia mao monthe, na maũntũ monthe mathũũku marĩa maaragia ĩgũrũ rĩa Ngai.

29 Ĩndĩ ũrĩa ũkaaria maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa Roo Mũtheru atĩkarorekerwa, nĩ ũntũ ankĩĩgua arũthĩĩte ĩbia rĩtĩnkĩrekerwa tene na tene.”

30 Njĩcũ a-ugire ũgu nĩ ũntũ wa bũrĩa antũ ma-ugaga, “Arĩ na roo nthũũku.”

Ng'ina na mamũruang'ina ma Njĩcũ mongwa

31 Ng'ina na mamũruang'ina ma Njĩcũ magĩĩca, makĩrũngama nja ya nyomba ĩnu Njĩcũ a-rĩ, na magĩtũmana eetwa.

32 Nĩ kwarĩ na antũ engĩ me-karĩte nthĩ mathiũrũrũkĩrĩtie Njĩcũ, makĩmwĩra atĩrĩ, “Nyũkwe na mamũruanyũkwe marĩ baba nja na nĩmakwenda gũkwona.”

33 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Maitũ na mamũruamaitũ nĩ ma ũũ?”

34 Njĩcũ agĩcũũtha antũ marĩa ma-mũthiũrũrũkĩrĩtie akiuga atĩrĩ, “Maitũ na mamũruamaitũ nĩmo mama.

35 Mũntũ ũrĩa wonthe ũrũthaga wendi wa Ngai nĩwe mũruamaitũ, mwarĩ wa maitũ kana maitũ.”

a 

3:16 Riĩtwa Betũro rĩtaũkaga ĩbiga na Kĩngiriki.

Ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mathayo 13:1-9; Ruka 8:4-8)

4

1 Na rĩngĩ, Njĩcũ akĩambĩrĩria kũthomithia antũ arĩ rũteere rwa ĩria rĩa Gariiri. Nĩ kwarĩ na antũ engĩ mũno marĩa ma-mũthiũrũrũkĩrĩtie, kwogu Njĩcũ agĩtwa ĩtarũni rĩrĩa rĩarĩ ĩriani, nakĩo kĩrĩndĩ kĩgĩĩkara nthĩ rũteere rwa ĩria.

2 Akĩmathomithia maũntũ mengĩ agĩtũmagĩra ngerekano na akĩmeera atĩrĩ,

3 “Ta nthikĩrĩriani! Mũrĩmi nĩ a-thiĩre kũbanda mbeũ.

4 Wa bũrĩa a-mincaga mbeũ ciawe, imwe ikĩgwa njĩrani, na icici igĩĩca ĩgĩciĩrĩa.

5 Nacio ciĩngĩ ikĩgwa mabigani kũrĩa gũta-rĩ na mũthetu mwĩganu. Na ikĩmeranga na karũgĩ mũno nĩ ũntũ ita-rĩ nthike na mũthetu mwĩganu wega.

6 Ĩndĩ rĩrĩa riũa rĩa-rire, ikĩbĩa na ikĩũma nĩ ũntũ ita-nyinyĩtie mĩri wega.

7 Kũrĩ na mbeũ ciĩngĩ ciagwĩre bantũ kwarĩ na mĩĩgua. Rĩrĩa ciamerire, mĩĩgua ĩnu ĩgĩkũrania na kĩmera na ĩgĩkebia kĩmera kĩu, na gĩkĩremwa gũciara maciaro.

8 Ĩndĩ kũrĩ na mbeũ ciĩngĩ ciagwĩre mũthetuni ũrĩa mũnoru, ikĩmera igĩkũra wega na igĩciara. Mbeũ imwe cia cio igĩciara maita mĩrongo ĩthatũ, ciĩngĩ igĩciara maita mĩrongo ĩthanthatũ, ciĩngĩ nacio igĩciara maita ĩgana.”

9 Njĩcũ agĩcioka akĩmeera atĩrĩ, “Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue.”

Gĩtũmi Njĩcũ a-tũmagĩra ngerekano

(Mathayo 13:10-17; Ruka 8:9-10)

10 Bĩndĩ ĩmwe Njĩcũ arĩ wenka, arutwa ĩkũmi na maĩrĩ na antũ marĩa ma-rĩ bamwe namo, makĩmũũria amataũrĩre ngerekano irĩa a-mathomithĩĩtie.

11 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ nĩmũbetwe ũtaũku wa mbitho ya Ũthamaki wa Ngai. Ĩndĩ kũrĩ mau mangĩ ntũmagĩra ngerekano,

12 nĩ kenda,

‘macũũthe,

matĩkwona.

Mathikĩrĩrie,

matĩgũtaũkĩrwa.

Nĩ ũntũ ũkegua nĩka mo-nire na ma-taũkĩrwe nĩ ma-caga gũciokerera Ngai,

nawe nĩankĩamarekere mebia mao.’ ”

Njĩcũ gũtaũra ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mathayo 13:18-23; Ruka 8:11-15)

13 Njĩcũ agĩcioka akĩmaũria atĩrĩ, “Ũgaaca kwĩgua mũtĩgũtaũkĩrwa nĩ ngerekano ĩno rĩ, mũgataũkĩrwa nĩ ngerekano ciĩngĩ atĩa?

14 “Mũrĩmi, nĩ mũntũ ũrĩa ũbunjagĩria antũ kiugo kĩa Ngai.

15 Mbeũ irĩa ciagwĩre njĩrani, nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga kiugo, ĩndĩ Caitani agaaca warĩo akebereria kĩrĩa kĩabandwa ndaani yao.

16 Mbeũ irĩa ciagwĩre mabigani, nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai na magakĩamũkĩra warĩo makenete,

17 Ĩndĩ nĩ ũntũ wĩtĩkio wao ũtĩgucaga ũrĩ na mĩri ĩnyinyĩte wega, mekaraga kabinda kanini. Na rĩrĩa manyamarua kana moona thĩĩna, nĩ ũntũ wa kiugo kĩa Ngai, magatiganĩria wĩtĩkio.

18 Mbeũ irĩa ciagwĩre mĩĩguani, nĩ antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai,

19 ĩndĩ makabĩngwa nĩ ũtonga, mĩago na kwĩmakĩra maũntũni ma ũtũũro ũyũ. Maũntũ mau matũmaga kiugo kĩrĩa kĩrĩ ndaani yao gĩgakebua na gĩkaaga maciaro.

20 Antũ mangĩ mekari ta mbeũ irĩa ciagwĩre mũthetuni ũrĩa mũnoru: Mau nĩ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai, magakĩamũkĩra na makagĩa maciaro ma kiugo kĩu. Mamwe magaciara maita mĩrongo ĩthatũ, mangĩ maita mĩrongo ĩthanthatũ na mangĩ maita ĩgana.”

Werũ wa kiugo kĩa Ngai

(Ruka 8:16-18)

21 Njĩcũ agĩcioka akĩmaũria atĩrĩ, “Ga kũrĩ mũntũ ũmuntagia taa na akamĩkunĩkĩra na ndebe, kana akamiiga rungu rwa ũrĩrĩ? Anga ĩtĩbaĩkagwa bantũ barĩa baũkĩrĩru?

22 Nĩ ũntũ, ũntũ unthe ũrĩa mũbithe ũkaumbũrwa, na ũntũ unthe wa mbithũ ũkamenyekana.

23 Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue.”

24 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũmeera atĩrĩ, “Menyagĩrĩrani mũno maũntũ marĩa mwĩgucaga. Kĩthimi wa kĩrĩa ũkathima nakĩo, nwakĩo wanegwe ũkathimĩrwa nakĩo, na mwongererwe nkũrũki.

25 Ũrĩa ũrĩ na gĩntũ akongererwa. Ĩndĩ ũrĩa gũtĩkĩo arĩ nakĩo, wana kaniini karĩa arĩ nako agacuunwa.”

Ngerekano ya gũkũra kwa mbeũ

26 Njĩcũ agĩcioka akiuga atĩrĩ, “Ũthamaki wa Ngai wĩkari ta mũntũ ũrĩa ũbandaga mbeũ mũthetuni.

27 Ũtukũ na mũthenya, mbeũ ĩmeraga na ĩgakũra, nĩ wĩgue mũntũ nĩka amamiĩ kana aũkĩriĩ, ĩndĩ we atĩmenyaga bũrĩa ĩkũrangaga.

28 Mũthetu nĩu ũtũmaga mbeũ ikũra na igaciara. Ciambaga kũgĩa mĩgwa, igacioka ikagĩa kĩbia kĩrĩa gĩkũragia mbĩndĩ.

29 Na rĩrĩa mbĩndĩ ciarĩkia gũkũra, mũrĩmi agendaga mũgũndani na kabiũ agaketha, nĩ ũntũ bĩndĩ ya maketha nĩnkinyu.”

Ngerekano ya kabĩndĩ ka mũthanthũkũ

(Mathayo 13:31-32; Ruka 13:18-19)

30 Njĩcũ agĩcioka akiuga atĩrĩ, “Nĩ indũ tũnkĩbuanania Ũthamaki wa Ngai nakĩo? Kana nĩ ngerekano ĩkari atĩa tũnkĩbota gũtũmĩra?

31 Nĩ ta kabĩndĩ ka mũthanthũkũ, karĩa nĩko kaniini mũno gũkũ nthĩ, karĩ kabande mũthetuni.

32 Kabĩndĩ kau kameraga na kagakũra, kagatuĩka mũtĩ mũnene kũrĩ mĩmera ĩrĩa ĩngĩ yonthe. Mũtĩ ũnu ũkagĩa mbũa irĩa nene, nacio icici igatuma ciuru mwĩgunyeni wa mbũa inu.”

33 Rĩrĩa Njĩcũ a-thomithanagia kiugo kĩa Ngai nĩ a-tũmagĩra ngerekano mĩngĩ ta ino kũringana na bũrĩa antũ ma-botaga gũtaũkĩrwa.

34 Na gũtĩ bu ankĩa-meerire, atĩtũmĩrĩte ngerekano. Ĩndĩ rĩrĩa e-thagĩrwa arĩ na arutwa mawe monka, nĩ a-mataũragĩra maũntũ monthe.

Njĩcũ kũbooreria kĩbuubani ĩriani

(Mathayo 8:23-27; Ruka 8:22-25)

35 Kĩbwaĩ gĩa ntukũ ĩnu, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe, “Tũringeni tũthiĩ rũgongo rũũrĩa rũngĩ rwa ĩria.”

36 Arutwa magĩtiga kĩrĩndĩ na magĩtwa ĩtarũni rĩrĩa Njĩcũ e-karĩrĩte akĩthomithia, na makĩthiĩ nawe. Rĩrĩa ma-thiĩre matarũ marĩa mangĩ marĩ kũu ĩriani ma-kĩmarũmĩrĩra.

37 Kũu ĩriani gũkĩgĩa kĩbuubani kĩnene, na makũmbĩ ma rũncĩ makĩringa ĩtarũ, na rũncĩ rũkĩambĩrĩria kũgĩa ndaani ya ĩtarũ rĩu.

38 Njĩcũ amamiĩ ĩtarũni nau thuuba aigĩrĩrĩte ndarwa ruungu rwa kĩongo nĩ kenda gĩũkĩrĩra. Arutwa mawe makĩmũũkĩria na makĩmwĩra, “Mwarimo, ga ũtĩkwona nĩka tũkũthira?”

39 Njĩcũ agĩũkĩra. Akĩgondokera kĩbuubani na makũmbĩ ma rũncĩ akiuga, “Borerani! Kirĩrĩriani!” Kĩbuubani gĩkĩthira na gũkĩmaarĩra bururu.

40 Njĩcũ akĩũria arutwa mawe atĩrĩ, “Nĩ indũ ĩkũmũmakia? Ka wĩtĩkio wenu ũrĩkũ?”

41 Makĩmaka mũno, makĩũrania atĩrĩ, “Nĩka mũntũ ũyũ arĩ ũũ ta ũntũ wana rũkũngi na makũmbĩ ma rũncĩ nĩikũmwathĩkĩra!”

Njĩcũ kũboria mũntũ warĩ na ndaimono

(Mathayo 8:28-34; Ruka 8:26-39)

5

1 Rĩu, Njĩcũ na arutwa mawe magĩkinya rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria, gĩcigoni kĩa Geracenoni.

2 Rĩrĩa Njĩcũ a-umaga ĩtarũni, agĩtũngana na mũntũ ũmwe warĩ na roo nthũũku aumĩte makurunguni, kũrĩa antũ marĩa akuũ ma-thikagwa.

3 Mũntũ ũnu e-karaga kũu makurunguni, na gũtĩ mũntũ ũnkĩabotire kũmũthaĩka wana nkinya na nyororo.

4 Nĩ ũntũ maita mengĩ mũno nĩ o-bagwa na nyororo magũrũ na njara, ĩndĩ obwa agaciĩtucanga. Gũtĩ mũntũ wabotaga kũmũkĩria binya.

5 Ũtukũ na mũthenya, e-karaga makurunguni na irĩmani akiugagĩrĩria na agĩĩtemangaga mwĩrĩ na mabiga.

6 Rĩrĩa mũntũ ũnu o-nire Njĩcũ arĩ kũraca, akĩng'aria, agĩturia maru magũrũni mawe.

7 Akiugĩrĩria na binya akiuga atĩrĩ, “Nĩ indũ ũkwenda naani, Njĩcũ, Mwana wa Ngai Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno? Nagũkaĩra na riĩtwa rĩa Ngai ũtĩkanyamarie!”

8 Mũntũ ũnu a-ugire ũgu nĩ ũntũ Njĩcũ nĩ a-rĩ akwĩra roo nthũũku ĩnu yume ndaani yawe.

9 Njĩcũ akĩmũũria atĩrĩ, “Wĩtagwa atĩa?”

Nawe mũntũ ũnu akĩmũciokeria, “Mbĩtagwa Rĩnjoni,a nĩ ũntũ tũrĩ engĩ.”

10 Agĩkaĩra Njĩcũ mũno akĩmwĩraga atĩkengĩrĩrie ndaimono inu kuuma gĩcigoni kĩu.

11 Rĩu, bakubĩ na bau, nĩ kwarĩ na ngũrwe mĩngĩ irĩa ciarĩthagua kĩrĩmani.

12 Ndaimono inu igĩkaĩra Njĩcũ ikĩmwĩra, “Tũtũme tũthiĩ ngũrweni. Twĩtĩkĩrĩrie tũthũngĩre ngũrweni.”

13 Njĩcũ agĩĩtĩkĩrĩria roo inu nthũũku ciuma kũrĩ mũntũ ũnu, na ikĩthũngĩra ngũrweni. Ngũrwe inu cionthe ikĩĩndama kĩrĩma ing'arĩtie, ikĩthũngĩra ĩriani na igĩtwarwa. Cionthe ciarĩ ngũrwe gĩntũ ta ngiri ciĩrĩ ũgu.

14 Arĩĩthi ma ngũrwe inu makĩng'aria na magĩtambia nteto cia maũntũ mau taũnini na ntũũrani. Namo antũ makĩthiĩ kwĩonera bũrĩa gwekarĩkĩte.

15 Rĩrĩa antũ mau ma-kinyire kũrĩ Njĩcũ, makĩona mũntũ ũnu watũũraga arĩ na mbũtũ ya ndaimono ekarĩte nthĩ, ekĩrĩte nguo, na arĩ na ũgima wa mwĩrĩ berere. Monthe makĩmaka.

16 Antũ marĩa mo-nete maũntũ mau magĩĩkarĩka, magĩtaarĩrĩria antũ bũrĩa gwekarĩkĩre mũntũ ũnu warĩ na ndaimono, na bũrĩa ngũrwe ciekarire.

17 Namo makĩambĩrĩria gũkaĩra Njĩcũ aume gĩcigoni kĩao.

18 Rĩrĩa Njĩcũ a-twecaga ĩtarũni, mũntũ ũnu warĩ na ndaimono akĩmũkaĩra mathiĩ bamwe nawe.

19 Ĩndĩ Njĩcũ akĩrega na akĩmwĩra atĩrĩ, “Ĩnũka mũciĩ kũrĩ antũ menu ũkameere bũrĩa Mwathani akũrũthĩra, na bũrĩa akwĩguĩra kĩao.”

20 Kwogu mũntũ ũnu akiuma bau, na akĩthiĩ akĩĩraga antũ ma Ndekaborib maũntũ marĩa Njĩcũ a-mũrũthĩre. Antũ monthe makĩgega.

Njĩcũ kũboria kairĩtu ka Njairũ na mũka warĩ mũrwaru

(Mathayo 9:18-26; Ruka 8:40-56)

21 Njĩcũ agũcioka kuuma rũgongo rũrĩa rũngĩ rwa ĩria na ĩtarũ, antũ engĩ makĩĩthĩrana na makĩmũthiũrũrũkĩra bau rũteere rwa ĩria.

22 Mũntũ wetagwa Njairũ, ũrĩa warĩ mũtongoria wa cinagogu, agĩĩca agĩturia maru magũrũni ma Njĩcũ.

23 Akĩmũkaĩra mũno akĩmwĩraga atĩrĩ, “Kairĩtu gakwa karĩ bakubĩ gũkua. Ũinanũ, ncũ tũthiĩ, ũgakaigĩrĩre njara kabore, nĩ kenda gatũũre.”

24 Kwogu Njĩcũ akĩambĩrĩria kũthiĩ bamwe na Njairũ. Nakĩo kĩrĩndĩ kĩnene nĩkĩamũrũmĩrĩrĩte gĩkĩmũbatĩkaga.

25 Kĩrĩndĩni kĩu, nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe bo ũrĩa wanyamarĩtue nĩ mũrimo wa kuura nthakamec gwa kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ.

26 Mũka ũnu nĩ a-thĩnĩkĩte mũno, na nĩ a-tũmĩrĩte into ciawe cionthe, kũrĩba mandagĩtarĩ. Ĩndĩ bantũ ba abora, mũrimo wawe nwaka wagendagĩrĩria.

27 Rĩrĩa mũka ũnu e-guire maũntũ makoniĩ Njĩcũ, akĩthiĩ thuuba yawe na akĩbũrũria rũcũrĩ rwa nguo ya Njĩcũ.

28 Akĩĩra na nkoro atĩrĩ, “Bunka nkabota kũbũrũria nguo ciawe, nkabora.”

29 Na wa rĩmwe nthakame yawe ĩgĩtiga kuura, akĩĩgua abora mũrimo.

30 Warĩo, Njĩcũ akĩĩgua binya yamuma. Akĩgarũka akĩũria atĩrĩ, “Nũũ wambũrũria?”

31 Namo arutwa mawe makĩmũũria atĩrĩ, “Ũnkĩũria nũũ wakũbũrũria atĩa? Ga ũtĩkwona bũrĩa kĩrĩndĩ gĩkũrigicĩrĩtie?”

32 Ĩndĩ Njĩcũ akĩangia metho mbarĩ cionthe nĩ kenda oona nũũ wamũbũrũrĩtie.

33 Na nĩ ũntũ mũka ũnu nĩ a-icĩ bũrĩa e-karĩte, agĩĩca agĩturia maru magũrũni ma Njĩcũ akinainaga nĩ ũguoya, akĩĩra Njĩcũ ũũma unthe.

34 Njĩcũ akĩmwĩra, “Wĩtĩkio waku ũgũkũboria. Thiĩ na thayũ, mwarĩ wakwa. Kũnyamara gwaku gũkũthira.”

35 Njĩcũ wa akĩaragĩria mũka ũnu, antũ magĩĩca kũrĩ Njairũ, mũtongoria wa cinagogu, maumĩte mũciĩ kwawe. Makĩmwĩra atĩrĩ, “Tiga gũtanga mwarimo rĩngĩ, kairĩtu gaku gagũkua.”

36 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire antũ mau makĩĩra Njairũ ũgu, akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũtĩkamake. Bunka ĩtĩkia.”

37 Njĩcũ ate-tĩkĩrĩria mũntũ nwarĩ ũmwe amũrũmĩrĩra tiga Betũro, Njakubu, na Njũana (mũruang'ina na Njakubu).

38 Rĩrĩa ma-kinyire mũciĩ kwa Njairũ, makĩĩthĩra antũ makĩrĩraga na makiugagĩrĩria.

39 Njĩcũ akĩthũngĩra nyomba, akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ indũ ĩgũtũma mwagaga na mũrĩra ũũ? Kaana tĩka gakuĩte, nĩka kamamiĩ.”

40 Rĩrĩa Njĩcũ a-ugire ũgu, antũ makĩmũthekerera. Akĩmeera maume nja, akĩthũngĩra kũu kaana ka-rĩ marĩ na ĩthe wa kaana kau, ng'ina, na arutwa marĩa a-rĩ namo.

41 Njĩcũ akĩambata kaana kau njara. Agĩkeera atĩrĩ, “ Taritha, kumi!” Nĩ ta kuuga, “Kairĩtu kanini, ka ngũkwĩra ũkĩra!”

42 Wa rĩmwe kairĩtu kau kagĩũkĩra, gakĩambĩrĩria kũgendagenda kũu. Kairĩtu kau ka-rĩ na ũkũrũ wa mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ. Rĩrĩa antũ marĩa ma-rĩ na Njĩcũ mo-nire ũgu, makĩrigara mũno.

43 Njĩcũ akĩmakaania matĩkeere mũntũ nwarĩ ũrĩkũ maũntũ mau, na akĩmeera marũmie kairĩtu kau gĩntũ gĩa kũrĩa.

a 

5:9 Rĩnjoni nĩ mbũtũ ya athigari ta ngiri inya kũthiĩ ngiri ithanthatũ.

b 

5:20 Ndekabori Nĩ kuuga Taũni Ĩkũmi.

c 

5:25 Kuura nthakame Kũringana na Watho wa Muca, mũntũ mũka akiuraga nthakame kuuma nda yawe a-taragwa atĩ mũtheru kĩwĩthĩre wa Ayaundi.

Njĩcũ kũregwa nĩ antũ ma kwao

(Mathayo 13:53-58; Ruka 4:16-30)

6

1 Rĩu, Njĩcũ akiuma nau a-rĩ, agĩcioka kwao Nacarethi bamwe na arutwa mawe.

2 Rĩrĩa Cabatũ yakinyire, akĩthiĩ Cinagoguni akĩambĩrĩria kũthomithania. Rĩrĩa antũ engĩ me-guire bũrĩa a-thomithanagia, makĩrigara mũno. Makĩũrania, “Nĩkũ mũntũ ũyũ arutĩte maũntũ mama akũthomithania? Nũũ ũmũbete ũũgĩ wĩgana ũũ? Na nĩkũ arutĩte binya ya kũringa ciama ta ino?

3 Anga we tĩ mũbundi wa mbau, nthaka ya Maria, mũruang'ina na Njakubu, Njoceci, Njundaci na Cimioni? Anga ma mwarwang'ina tĩ marĩa tũtwĩre namo gũkũ Nacarethi?” Antũ makĩrega kũmwĩtĩkia.

4 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Kĩroria gĩtĩagwa gũntũ kunthe, tiga ntũũra ĩrĩa kiumĩte. Na gĩtĩtĩtĩagwa nĩ antũ makĩo, na antũ ma mũciĩ wakĩo.”

5 Kwogu, Njĩcũ ata-ringa ciama kwao, tiga nĩ a-igĩrĩre antũ anini njara marĩa ma-rĩ arwaru, na akĩmaboria.

6 Njĩcũ akĩrigarua mũno nĩ antũ ma kwao, nĩ ũntũ ma-tarĩ na wĩtĩkio.

Njĩcũ gũtũma arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ

(Mathayo 10:5-15; Ruka 9:1-6)

Nawe Njĩcũ akĩthiĩ akĩbunjagia kuuma ntũũra ĩmwe kũthiĩ ĩrĩa ĩngĩ.

7 Agĩcioka agĩĩta arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ, akĩmatũma mathiĩ maĩrĩ maĩrĩ, na akĩmaba wathani wa kwĩngĩrĩria roo nthũũku.

8-9 Akĩmeera atĩrĩ, “Mũtĩgakuue nwarĩ kĩ rũgendoni gũtiga mũragi. Mũtĩgakamate mũgate, kana mbooro, kana mbeeti. Ĩkĩrani iraatũ, ĩndĩ mũtĩgakamate nguo cia gũcĩncia.”

10 Agĩcioka akĩmeera, “Kũrĩa kunthe mũkathiĩ, nyomba ĩrĩa mũkathũngĩra na mũgwatwe ũgeni, mwĩkare ku nkinya rĩrĩa mũkauma taũnini ĩnu.

11 Ĩndĩ mũgaca kũthiĩ gũntũ na antũ marege kũmwamũkĩra, kana marege kũmũthikĩrĩria, mũkiuma ku mũtige mwabuurabuura tĩĩri ya magũrũ menu kwonania mũkũregana namo.”

12 Arutwa mau makĩthiĩ, makĩbunjĩria antũ makĩmeeraga, merire mebia mao.

13 Nĩme-ngĩrĩrie ndaimono mĩngĩ, makĩbaka arwaru engĩ maguta, na makĩbora.

Kũũragwa kwa Njũana Mũbatithania

(Mathayo 14:1-12; Ruka 9:7-9)

14 Rĩu, Mũthamaki Eronde Antiba akĩĩgua nteto ikoniĩ Njĩcũ, nĩ ũntũ antũ monthe nĩ ma-ragia maũntũ mawe na maũntũ megiĩ wĩra wawe. Nĩ ũntũ antũ mamwe ma-ugaga atĩ, “Njũana Mũbatithania nĩmũriũku kuuma kũrĩ akuũ, na nĩ gĩtũmi arĩ na binya ya kũringa ciama.”

15 Antũ mangĩ makauga, “Nĩ Erinja.” Namo mangĩ makauga atĩrĩ, “Ũyũ nĩ ũmwe wa iroria ta irĩa cia tene.”

16 Ĩndĩ rĩrĩa Eronde e-guire maũntũ mama, akiuga, “Ũnu nĩ Njũana Mũbatithania, ũrĩa na-ng'erithirie, arariũkire kuuma kũrĩ akuũ!”

17 Nĩ ũntũ Eronde nĩ a-thanĩte Njũana ambatwe na athaĩkwe nceera. Na a-rũthĩte ũgu nĩ ũntũ wa Erondia. Erondia a-rĩ mũka wa Biribũ, ĩndĩ Eronde Antiba agĩcuuna Biribũ, mũruang'ina, mũka na akĩmũgũra.

18 Nĩ ũntũ Njũana e-karĩte akĩĩraga Eronde atĩrĩ, “Nĩ mũgarũ na watho wa Ngaĩ kũgũra mũka wa mũruanyũkwe.”

19 Nĩ ũntũ wogu, Erondia nĩ a-thũũrĩtue mũno nĩ Njũana na nĩ e-ndaga kũmũũragithia, ĩndĩ akaaga bwa kũrũtha.

20 Nĩ ũntũ Eronde ate-ndaga Njũana aũragwa, na nĩ a-mũkĩrĩte. Na rĩngĩ, nĩarangagĩra Njũana, nĩ ũntũ nĩ a-icĩ atĩ a-rĩ mũntũ mũthingu na mũtheru. Eronde nĩ e-ndaga kũthikĩrĩria Njũana mũno, ĩndĩ bũrĩa Njũana a-ugaga nĩ bwamũtangaga mũno.

21 Rĩrĩa ntukũ ya gũkenerera gũciarwa kwa Eronde yakinyire, Eronde akĩbaarĩrĩria nyambura. Nĩrĩo Erondia o-nire kaanya ka gũtũma Njũana aũragwa. Eronde agĩĩta anene marĩa ma-mũtethagĩrĩria kwathana ũthamakini wawe, atongoria ma ndũa, na antũ ma ĩgweta kũu Gariiri.

22 Rĩrĩa mwarĩ wa Erondia a-cire kũrĩa Eronde na ageni mawe ma-rĩ, akĩmacũngĩra ncũngo na ĩkĩmakenia mũno. Eronde akĩmwĩra atĩrĩ, “Uga kĩrĩa kĩonthe ũkwenda, na ngakũnenkera kĩo.”

23 Eronde akĩĩbĩta akĩmwĩra atĩrĩ, “Kĩrĩa kĩonthe ũkenda ngakũnenkera, nkinya wegua nĩ nuthu ya ũthamaki wakwa.”

24 Mwarĩ ũnu akiuma nja akĩthiĩ kũũria ng'ina, “Nĩ indũ ũkwenda mbĩtia?”

Ng'ina akĩmũciokeria, “Uga ũnenkerwe kĩongo kĩa Njũana Mũbatithania.”

25 Mwarĩ agĩcioka na karũgĩ akĩĩra mũthamaki, “Nĩmenda ũnenkere kĩongo kĩa Njũana Mũbatithania kĩrĩ gĩtararũni warĩu.”

26 Rĩrĩa mũthamaki e-guire ũgu akĩgwatwa nĩ kĩeba mũno. Ĩndĩ atĩ-nkĩaregire kũbingia nĩ ũntũ nĩ e-bĩtĩte mbere ya ageni mawe.

27 Kwogu mũthamaki Eronde agĩtũmana warĩo, akĩĩra mũthigari athiĩ arenge Njũana kĩongo, na akĩrete. Mũthigari ũnu akĩthiĩ nceera, kũrĩa Njũana a-thaĩkĩtwe, akĩmũrenga kĩongo,

28 agĩĩca nakĩo kĩrĩ gĩtararũni na akĩnenkera mwarĩ wa Erondia kĩo, nawe mwarĩ ũnu akĩbirĩra ng'ina.

29 Rĩrĩa arutwa ma Njũana me-guire bũrĩa gwekarĩkĩte, makĩthiĩ magĩũkia mwĩrĩ wawe makĩwĩthika.

Njĩcũ kũmanthĩra antũ ngiri itano

(Mathayo 14:13-21; Ruka 9:10-17; Njũana 6:1-14)

30 Atũmwa magĩcioka kũrĩ Njĩcũ, na makĩmwĩra maũntũ marĩa monthe ma-rũthire na marĩa ma-thomithanirie.

31 Nĩ ũntũ wa wĩngĩ wa antũ marĩa ma-caga na mangĩ makĩgendaga, Njĩcũ na arutwa mawe mato-nire nkinya thaa cia kũrĩa. Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe, “Tũthiĩni twinka bantũ batĩ antũ, tũkanogoke.”

32 Magĩtwa ĩtarũni makĩthiĩ gũntũ gũta-rĩ na antũ.

33 Ĩndĩ rĩrĩa antũ ma-monire mathiĩte, makĩmamenya. Antũ makĩng'aria marĩ mbere yao, kuuma taũni cionthe irĩa ciarĩ bakubĩ, na magĩkinya mbere ya Njĩcũ na arutwa mawe.

34 Rĩrĩa Njĩcũ a-umire ĩtarũni, akĩona kĩrĩndĩ kĩnene gĩa antũ, akĩmeguĩra kĩao mũno nĩ ũntũ antũ me-kari ta ng'ondu itĩna mũrĩthi. Njĩcũ akĩambĩrĩria kũmathomithia maũntũ mengĩ.

35 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire arutwa makĩthiĩ makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Gũkũ nĩ rwanda na rĩu nĩka kũgũtuka.

36 Ĩra antũ mathiĩ nĩ kenda makeegũrĩre gĩntũ gĩa kũrĩa mĩgũndani na ntũũrani irĩa irĩ bakubĩ.”

37 Njĩcũ akĩĩra arutwa atĩrĩ, “Marũmieni gĩntũ gĩa kũrĩa mũrĩ mwiũ.”

Arutwa makĩmwĩra atĩrĩ, “Tutĩbota kũgũrĩra antũ mama monthe mĩgate, nwanga tũrĩ na ndinari magana maĩrĩa.”

38 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩ mĩgate ĩgana ĩrĩ bo? Thiĩni mwone.”

Arutwa makĩthiĩ kwona na magĩcioka makĩĩra Njĩcũ, “Nĩ mĩgate ĩtano na makũũ maĩrĩ.”

39 Njĩcũ akĩĩra arutwa meere antũ monthe meebange na ikundi makĩnekara nthĩ nyakini.

40 Antũ magĩĩkara nthĩ. Ikundi imwe ciarĩ cia antũ mĩrongo ĩtano, na ciĩngĩ ĩgana.

41 Njĩcũ agĩũkia mĩgate ĩnu ĩtano na makũũ mau maĩrĩ. Agĩcũũtha ĩgũrũ, agĩciokeria Ngai nkatho. Akĩng'enyũranga mĩgate ĩnu, na akĩmĩnenkanĩra kũrĩ arutwa mawe nĩ kenda magaĩra antũ. Agĩcioka akĩgaa makũũ mau namo.

42 Namo antũ monthe makĩrĩa na makĩbaa,

43 namo arutwa makĩĩthĩrania ing'enyũro cia mĩgate na inuku cia makũũ irĩa ciatigarĩte na magĩĩcũria ikabũ ĩkũmi na ciĩrĩ.

44 Antũ arũme marĩa ma-rĩre ma-rĩ ngiri itano.

Njĩcũ kũgenderera ĩgũrũ rĩa rũncĩ

(Mathayo 14:22-33; Njũana 6:15-21)

45 Thuuba ya maũntũ mau, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe matwe ĩtarũni, nĩ kenda maringage rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria makinye Bethicainda. Nawe agĩtigwa akĩrekagĩrĩria kĩrĩndĩ nĩ kenda kĩĩnũka.

46 Thuuba ya kũrekereria antũ, Njĩcũ agĩĩtia kĩrĩmani kũboya.

47 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, ĩtarũ rĩarĩ gatagatĩ ka ĩria nawe Njĩcũ a-rĩ agũtigwa wenka nthĩ nyũmo.

48 Akĩona arutwa makĩthĩĩnĩka nĩ ũntũ ma-thiĩte merekerete kũrĩa rũkũngi rwaumaga. Na rĩrĩa kwarĩ bakubĩ gũkĩa, Njĩcũ akĩthiĩ kũrĩa arutwa mawe ma-rĩ agendererete ĩgũrũ rĩa rũncĩ. A-rĩ bakubĩ kũmabetũka.

49 Rĩrĩa arutwa mawe ma-mwonire agendererete ĩgũrũ rĩa rũncĩ magĩĩciria nĩ kĩrundu. Makiugĩrĩria,

50 nĩ ũntũ rĩrĩa monthe ma-mwonire nĩ ma-makire mũno. Warĩo Njĩcũ akĩmeera, “Ũmĩrĩriani, nĩ niũ! Mũtĩgakĩre!”

51 Njĩcũ agĩtwa ĩtarũni kũu ma-rĩ na rũkũngi rũkĩthira.

Arutwa makĩrigara mũno,

52 nĩ ũntũ mata-rĩ magũtaũkĩrwa nĩ kĩama kĩa mĩgate kĩrĩa a-ringĩte. Nkoro ciao ciarĩ nyũmo mũno cia gwĩtĩkia.

Njĩcũ kũboria arwaru Ngenecareti

(Mathayo 14:34-36)

53 Njĩcũ na arutwa mawe makĩringa ĩria, magĩkinya gũntũ gwetagwa Ngenecareti. Makĩthaĩkĩrĩra ĩtarũ bau rũteere rwa ĩria.

54 Rĩrĩa antũ ma-monire makiuma ĩtarũni, makĩmenya Njĩcũ.

55 Antũ makĩthiĩ ntũũrani cionthe na karũgĩ, magĩkamata arwaru na itaratĩ makĩmaretaga barĩa Njĩcũ a-rĩ.

56 Gũntũ kunthe kũrĩa Njĩcũ agendaga, nĩ wĩgue nĩ ntũũrani kana taũnini, antũ ma-biraga arwaru barĩa antũ me-thĩranaga. Namo magakaĩra Njĩcũ ametĩkĩrĩrie mabũrũrie nwarĩ rũcũrĩ rwa nguo yawe. Ũrĩa wonthe wabũrũririe rũcũrĩ rwa nguo yawe nĩ a-borirue.

a 

6:37 Ndinari magana maĩrĩ nĩ mbeca ciĩganene na mũcara wa mĩeri ĩnaana wa mũruti wĩra wa kĩbarũa

Wĩthĩre wa Ayaundi na watho wa Ngai

(Mathayo 15:1-20)

7

1 Abaricai na arimo mamwe ma watho ma kuuma Njerucaremu makĩĩthĩrana barĩa Njĩcũ a-rĩ.

2 Makĩona arutwa mamwe ma Njĩcũ makĩrĩa irio na njara irĩ na mũgiro kĩ wĩthĩre wa Ayaundi, nĩ ũntũ mata-thambĩte njara.

3 Nĩ ũntũ Ayaundi monthe na mũno Abaricai, marũmagĩrĩra ũrutani wa cũcũ mao, matĩ-nkĩarĩre matĩambĩte kũthamba njara bũrĩa kwabatiĩ.

4 Rĩrĩa Ayaundi mauma thoko, matĩnkĩa-rĩre gĩntũ matĩambĩte kũthamba njara. Na ma-rĩ na mawĩthĩre mangĩ ma mĩthemba mĩngĩ marĩa ma-rũmagĩrĩra ta kũthambia ikombe, nyũngũ, mbakũri, na itĩ.

5 Abaricai na arimo ma Watho makĩũria Njĩcũ, “Nĩkĩ arutwa maku matĩkũrũmĩrĩra wĩthĩre wa cũcũ metũ? Nĩkĩ makũrĩa matĩambĩte kũthamba njara?”

6 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mwiũ mbinga ino! Icaya nĩ a-rathĩte maũntũ menu wega. Nĩ ũntũ a-ndĩkire,

‘Antũ mama mankumagia na tũnyua,

ĩndĩ nkoro ciao irĩ kũraca mũno naani.

7 Gũtĩna bata ya kũnthathaia nĩ ũntũ mũthomithanagia wĩthĩre wa antũ taka marĩ mawatho makwa.’ ”

8 “Mũtiganĩrĩtie watho wa Ngai mũkarũmĩrĩra wĩthĩre wa antũ.”

9 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nĩmwona taka ũrĩ ũntũ mwega kũregana na watho wa Ngai na waara, nĩ kenda mũrũmĩrĩra wĩthĩre wenu?

10 Muca a-ndĩkire akiuga, ‘Tĩaga ĩbaagu na nyũkwe.’ Na rĩngĩ akauga atĩrĩ, ‘Ũrĩa ũkaruma ĩthe kana ng'ina nwa nkinya aũragwe’

11 Ĩndĩ mwiũ mũthomithanagia atĩ, mũntũ nwa arege gũtethia ĩthe kana ng'ina, anarĩ na gĩntũ ankĩmatethia nakĩo, bunka ameere gĩntũ kĩu nĩ ‘Korobani,’a ũgu nĩ kuuga kĩbeo gĩa kũrutĩra Ngai.

12 Rĩrĩa mwarũtha ũgu mũtĩĩtĩkagĩrĩria mũntũ ta ũnu atethia ĩthe kana ng'ina.

13 Kwogu mũkaagĩria kiugo kĩa Ngai kĩene nĩ kenda mũthiĩ na mbere gũtiganĩra ũrutani wenu. Na nĩmũrũthaga maũntũ mangĩ mengĩ ta mau.”

14 Njĩcũ agĩcioka agĩĩta kĩrĩndĩ rĩngĩ na akiuga, “Nthikĩrĩriani mwinthe, ĩguani na mũtaũkĩrwe nĩ bũrĩa nkuuga.

15 Tĩ kĩrĩa kiumĩte nja ya mũntũ gĩnkĩmwĩkĩra mũgiro, ĩndĩ nĩ kĩrĩa kiumaga ndaani yawe.

16 [Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue.”b]

17 Njĩcũ akiuma kũrĩ kĩrĩndĩ akĩthiĩ akĩthũngĩra nyombani ĩrĩa me-karaga. Arutwa mawe makĩmũũria amataũrĩre ngerekano ĩnu.

18 Njĩcũ akĩmaũria, “Anga wanamwi mũtigũtaũkĩrwa nĩ maũntũ mama? Kĩrĩa kĩthũngagĩra kũrĩ mũntũ kiumĩte nja yawe gĩtĩbota kĩmũreterera mũgiro.

19 Nĩ ũntũ gĩtĩthũngagĩra nkoroni, ĩndĩ kĩgendaga nda, na thuubani gĩkauma mwĩrĩ wawe.” (Kuuga ũgu, nĩka Njĩcũ a-ugire atĩ irio cia mĩthemba yonthe nĩ ntheru.)

20 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Kĩrĩa kiumaga ndaani ya mũntũ, nĩkĩo kĩmũretagĩrĩra mũgiro.

21 Nĩ ũntũ nĩ nkoroni ya mũntũ kuumaga meciria mathũũku na maũntũ mathũũku ta ũmaraya, wei, ũragani,

22 ũtharia, ũkoroku, waganu, ũrongo, waga nthoni, rũritho, nguutũ, mwĩtĩo, na ũriitu.

23 Maũntũ mau monthe mathũũku maumaga ndaani ya mũntũ, na nĩmo mamũretagĩra mũgiro.”

Wĩtĩkio wa mũka Mũboinĩcia

(Mathayo 15:21-28)

24 Rĩrĩa Njĩcũ a-umire gũntũ kũu, a-thiĩre gĩcigoni gĩa Turo akĩthũngĩra nyomba ya mũntũ mũna. Na ate-ndaga mũntũ nwarĩ ũmwe amenya kũrĩa a-rĩ, ĩndĩ gũta-botekire.

25 Warĩo, mũka ũmwe, ũrĩa kaana kawe ka-rĩ na roo nthũũku, agĩĩca na agĩturia maru magũrũni ma Njĩcũ.

26 Mũka ũnu a-rĩ Mũngiriki, na a-ciarĩrĩtwe nthĩ ya Cĩria gũntũ gwetagwa Boinĩcia. Agĩkaĩra Njĩcũ arute mwarĩ wawe ndaimono.

27 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Ga ciana ciambe irĩe na ibae, nĩ ũntũ tĩ wega gũũkia irio cia ciana na kũgerera kurũ.”

28 Ĩndĩ mũntũ mũka ũnu akĩmũciokeria, “Mwathani! Ũgu wauga nĩ ũũma, ĩndĩ wana kurũ nĩirĩcaga mũthũngũrũtwa ũrĩa ũgwĩcaga ruungu rwa meetha, rĩrĩa ciana ikũrĩa.”

29 Njĩcũ akĩmwĩra, “Nĩ ũntũ ũgũciokia wega, ndaimono ĩnu ĩkuuma kũrĩ mwarĩ waku. Rĩu ĩnũka.”

30 Mũntũ mũka ũnu agĩcioka mũciĩ, akĩĩthĩra mwarĩ wawe amamiĩ ũrĩrĩni, na ndaimono ĩrĩ nyumu.

Njĩcũ kũboria mũntũ ũtegucaga

31 Rĩu, Njĩcũ akiuma Turo akĩbetũkĩrĩra Cindoni, akĩĩndama nkinya ĩriani rĩa Gariiri, na agĩcioka gĩcigoni kĩrĩa gĩetagwa Ndekabori.

32 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩ nabo, antũ mamwe makĩmũretera mũntũ ũte-gucaga na watantauraga, na makĩmũkaĩra amwigĩrĩre njara amũborie.

33 Njĩcũ akĩbira mũntũ ũnu rũteere, baraca na antũ. Njĩcũ agĩconia ciara matũni ma mũntũ ũnu. Njĩcũ agĩcioka agĩĩtuĩra mata ciarani, na akĩmũbũrũria rũrĩme.

34 Agĩcũũtha ĩgũrũ, akĩbebũka na binya akĩmwĩra, “Ebatha.” Ũgu nĩ kuuga, “Rugũka.”

35 Warĩo, matũ ma mũntũ ũnu makĩrugũka, na rũrĩme rwawe rũkĩbua, na mũntũ ũnu akĩambĩrĩria kwaria wega.

36 Njĩcũ akĩatha antũ mau ma-mũretete akĩmeera matĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mau. Ĩndĩ wa bũrĩa a-thiĩre na mbere na kũmakaania, nwabu namo ma-thiĩre na mbere gũtambia maũntũ mau.

37 Antũ monthe marĩa me-guire maũntũ mau, makĩrigara mũno makiuga, “Nĩakũrũtha maũntũ mega. Wana nĩagũtũma antũ marĩa matĩĩgucaga makegua, na marĩa matĩaragia makaaria.”

a 

7:11 Korobani nĩ riĩtwa rĩa Kĩibirania, na nĩ ta kuuga kĩbeo.

b 

7:16 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mwarĩ ũyũ.

Njĩcũ kũmanthĩra antũ ngiri inya

(Mathayo 15:32-39)

8

1 Mabindani mau, antũ engĩ mũno makĩĩthĩrana rĩngĩ. Na nĩ ũntũ antũ mau mata-rĩ na gĩa kũrĩa, Njĩcũ agĩĩta arutwa mawe akĩmeera atĩrĩ,

2 “Nĩnkwĩguĩra antũ mama kĩao nĩ ũntũ twĩkarĩte namo ntukũ ithatũ na matĩna gĩa kũrĩa.

3 Ngaaca kũmeera macioke kwao mabũtiĩ, makagwa njĩrani nĩ yũũra, nĩ ũntũ mamwe ma ciao maumĩte kũraca mũno.”

4 Arutwa mawe makĩmũũria atĩrĩ, “Rĩu nĩkũ tũnkĩruta mĩgate ya kũrera antũ mama monthe, gũkũ rwanda?”

5 Njĩcũ akĩmaũria, “Mũrĩ na mĩgate ĩgana?”

Makĩmũciokeria, “Tũrĩ na mĩgate mũgwanja.”

6 Njĩcũ akĩĩra antũ mekare nthĩ. Agĩũkia mĩgate ĩnu mũgwanja, agĩciokeria Ngai nkatho, akĩmĩng'enyũranga na akĩmĩnenkanĩra kũrĩ arutwa mawe nĩ kenda magaĩra antũ. Namo arutwa makĩrũtha bu.

7 Na nĩ ma-rĩ na makũũ megana ũna wanamo. Kwogu Njĩcũ agĩciokia nkatho nĩ ũntũ wa mo, na akĩĩra arutwa mawe magaĩre antũ.

8 Antũ mau makĩrĩa, makĩbaa, na thuubani arutwa makĩĩthĩrania ikabũ mũgwanja cia ing'enyũro cia mĩgate na makũũ, irĩa ciatigarĩte.

9 Antũ mau ma-rĩ ta ngiri inya. Thuuba ya kũmeera menũke wega,

10 Njĩcũ agĩtwa ĩtarũni bamwe na arutwa mawe, makĩthiĩ gũntũ gwetagwa Ndarumanutha.

Abaricai kwĩra Njĩcũ aringe kĩama

(Mathayo 16:1-4)

11 Abaricai mamwe magĩĩca kũrĩ Njĩcũ, na makĩambĩrĩria gũkararania nawe makĩenda kũmũtega. Kwogu makĩmwĩra aringe kĩama, ĩrĩ njĩra ya kwonania binya ũrĩa a-rĩ nau kuuma ĩgũrũ.

12 Njĩcũ akĩbeebũka na binya akĩũria, “Nĩkĩ rũciaro rũrũ rũkwenda kwona kĩama? Nama ga nkũmwĩra, gũtĩ kĩama rũciaro rũrũ rũkaringĩrwa!”

13 Njĩcũ agĩcioka akĩmatiga, agĩtwa ĩtarũni, na akĩringa rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria.

Njĩcũ kwĩra arutwa mawe meemenyerere kuumana na Abaricai

(Mathayo 16:5-12)

14 Arutwa nĩ ma-riganĩrĩtwe nĩ kũreta mĩgate, ĩndĩ nĩ kwarĩ na mũgate ũmwe kũu ĩtarũni.

15 Njĩcũ agĩkaania arutwa akĩmeera atĩrĩ, “Ĩmenyerereni kuumana na ncacũa ya Abaricai na ya Eronde.”

16 Arutwa makĩambĩrĩria kwaranĩria makiugaga, “Nĩatwĩra ũgu nĩ ũntũ tũtĩna mĩgate.”

17 Njĩcũ akĩmenya bũrĩa ma-ugaga. Akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũkwaranĩria ĩgũrũ rĩa bũrĩa mũtĩna mĩgate? Nĩka nkinya rĩu mũtarĩ mũgũtaũkĩrwa kana mũmenya? Ingwa nĩka mũũmĩtie nkoro cienu?

18 Mũrĩ na metho ĩndĩ mũtĩkwona, na mũrĩ na matũ ĩndĩ mũtĩkwĩgua? Ka mũtĩkũririkana?

19 Rĩrĩa na-ng'enyũrangire mĩgate ĩtano na ĩkĩrera antũ ngiri itano rĩ, nĩ ikabũ ciĩgana cia matigari mwethĩranirie?”

Arutwa makĩmwĩra atĩrĩ, “Ciarĩ ikabũ ĩkũmi na ciĩrĩ.”

20 Na rĩngĩ Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Rĩrĩa na-ng'enyũrangire mĩgate mũgwanja na ĩkĩrera antũ ngiri inya rĩ, nĩ ikabũ ciĩgana mwethĩranirie cia ing'enyũro irĩa ciatigarĩte?”

Arutwa makĩmwĩra, “Ciarĩ ikabũ mũgwanja.”

21 Njĩcũ akĩmaũria, “Ingwa ka mũtĩataũkĩre nĩ bũrĩa nkuuga nkinya rĩu?”

Njĩcũ kũboria mũtumuumu taũnini ya Bethicainda

22 Rĩrĩa ma-kinyire taũni ya Bethicainda, antũ mamwe makĩreta mũtumuumu ũmwe kũrĩ Njĩcũ, makĩmũkaĩra amũbũrũrie.

23 Njĩcũ akĩambata mũtumuumu ũnu njara makĩgendania nawe, na makiuma nja ya ntũũra ĩnu. Thuuba ya kũmũtuĩra mata metho, akĩmwigĩrĩra njara akĩmũũria, “Kũrĩ gĩntũ ũkwona?”

24 Nawe mũtumuumu ũnu agĩcũũtha ĩgũrũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Nĩnkwona antũ, ĩndĩ nĩnĩmoona mekari ta mĩtĩ ĩkĩthiĩ.”

25 Njĩcũ akiigĩrĩra mũtumuumu ũnu njara metho rĩngĩ. Metho mawe magĩtumũka, na akĩambĩrĩria kwona antũ wega.

26 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ĩnũka na ũtĩkagenderere ntũũrani.”

Betũro kuuga Njĩcũ nĩwe Kiristũ

(Mathayo 16:13-20; Ruka 9:18-21)

27 Njĩcũ na arutwa mawe makĩthiĩ ntũũra irĩa cia thiũrũrũkĩrĩtie taũni ya Kaicaria Biribi. Rĩrĩa ma-rĩ njĩrani, Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Ingwa antũ maugaga niũ ndĩ ũũ?”

28 Arutwa makĩmũciokeria atĩrĩ, “Mamwe maugaga ũrĩ Njũana Mũbatithania, mangĩ makauga ũrĩ Erinja, na mangĩ namo makauga ũrĩ ũmwe wa iroria inu ciĩngĩ.”

29 Njĩcũ akĩmaũria, “Ĩ mwiũ namwi muugaga ndĩ ũũ?”

Betũro akĩmũciokeria atĩrĩ, “Weũ ũrĩ Kiristũ.”

30 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmakaania akĩmeera matĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mawe.

Njĩcũ kwaria ĩgũrũ rĩa kũnyamarua na kũũragwa kwawe

(Mathayo 16:21-23; Ruka 9:21-22)

31 Rĩu Njĩcũ akĩambĩrĩria kũthomithia arutwa mawe. Akĩmeera atĩrĩ, “Mwana wa Mũntũ nwa nkinya anyamarue mũno, aregwe nĩ akũrũ, athĩnjĩri anene ma Ngai, na arimo ma Watho. Na nwa nkinya aũragwe, ĩndĩ akariũka ntukũ ya kathatũ.”

32 Njĩcũ a-merire maũntũ mau atĩkũmabitha nwarĩ baniini. Nawe Betũro, akĩmũbira rũteere, akĩambĩrĩria kũmũgondokera nĩ ũntũ wa kwaria maũntũ mau.

33 Ĩndĩ Njĩcũ akĩĩbũgũra na agĩcũũtha arutwa mawe, akĩgondokera Betũro akĩmwĩra, “Cioka thuuba yakwa Caitani! meciria mau maku matiumĩte kũrĩ Ngai, ĩndĩ nĩ kũrĩ mũntũ.”

Ũrĩa ũkwenda kũthingata Njĩcũ

(Mathayo 16:24-28; Ruka 9:23-27)

34 Njĩcũ agĩcioka agĩĩta kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩethĩranĩte, kĩgĩĩca barĩa arutwa mawe ma-rĩ. Akĩĩra kĩrĩndĩ atĩrĩ,“Ũrĩa wonthe ũkwenda kũnthingata, nĩambe erege, acioke akamate mũtharaba wawe na anthingate.

35 Nĩ ũntũ mũntũ wa wonthe ũrĩa wendaga kũbonokia mwoo wawe, akaũrwa nĩu, ĩndĩ ũrĩa wonthe ũragwa nĩ mwoo wawe nĩ ũntũ wakwa na nĩ ũntũ wa Nteto mbega, akaubonokia.

36 Ingwa kũrĩ na baita ĩrĩkũ mũntũ ankĩĩgwatĩra nthĩ yonthe, ĩndĩ akaũrwa nĩ mwoo wawe?

37 Kana nĩ indũ mũntũ angĩkũũrania mwoo wawe nakĩo?

38 “Ũkegua mũntũ aganconokera kana aconokere ntũmĩrĩri yakwa, bĩndĩ ya rũciaro rũrũ rwaganu na rwa mebia, wana Mwana wa Mũntũ akamũconokera, rĩrĩa agaaca arĩ na ũkengi wa Baaba na mbere ya araika atheru.”

a 

8:15 Ncacũnĩ ndawa ya kwimbia mĩgate. Baba nĩ ngerekano ya kaũthũũku kanini karĩa gatũmaga maũthũũku makengĩba.

9

1 Njĩcũ agĩcioka akĩmeera atĩrĩ, “Nama ga nkũmwĩra, antũ mamwe ma marĩa marũngiĩ baba matĩgacama gĩkuũ matĩonete Ũthamaki wa Ngai ũgĩĩca ũrĩ na binya.”

Njĩcũ kũgarũrũka

(Mathayo 17:1-9; Ruka 9:28-36)

2 Thuuba ya ntukũ ithanthatũ, Njĩcũ akĩthiĩ na Betũro, Njakubu na Njũana. Akĩmatongoreria na magĩĩtia kĩrĩmani kĩraca mũno, nĩ kenda mekare nawe ku marĩ monka. Rĩrĩa ma-rĩ kũu kĩrĩmani, Njĩcũ akĩgarũrũka ũthiũ na mwĩrĩ wawe unthe arutwa mau makĩonaga.

3 Nguo ciawe ikĩerũba cwa, nkũrũki ya bũrĩa inkĩbũũrwa nĩ mũntũ wa nthĩ ĩno igekara.

4 Marĩ wa bau, makiumĩrĩrwa nĩ Erinja na Muca na makĩaranĩria na Njĩcũ.

5 Nawe Betũro akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ wega twĩkare baba. Ga tũtume magema mathatũ ma mwĩgunye; rĩmwe rĩaku, rĩmwe rĩa Muca, na rĩngĩ rĩa Erinja.”

6 (Betũro a-ugire ũgu nĩ ũntũ ata-rĩ na bũngĩ bwa kuuga, nĩ ũntũ we na mau mangĩ ma-makĩte mũno.)

7 Nĩrĩo ĩtu rĩacire rĩkĩmakunĩka, na mũgambo ũkiuma ĩtuni rĩu, ũkiuga atĩrĩ, “Ũyũ nĩ Mwana wakwa ũrĩa mendete. Mũthikagĩrĩrieni.”

8 Wa rĩmwe, rĩrĩa arutwa ma-cũthire nteere cionthe, gũtĩwe mo-nire arĩ bamwe namo tiga Njĩcũ.

9 Na rĩrĩa me-gũrũkaga kuuma kĩrĩmani, Njĩcũ akĩmaatha atĩrĩ, “Mũtĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mau mwona, nkinya rĩrĩa Mwana wa Mũntũ akariũkua kuuma kũrĩ akuũ.”

10 Arutwa mau magĩkira na maũntũ mau, ĩndĩ magĩtigwa makĩũranagia mo eene atĩrĩ, “Ingwa kũriũka kuuma kũrĩ akuũ nĩ kuuga atĩa?”

11 Makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Nĩkĩ arimo ma Watho mathomithanagia atĩ nwa nkinya Erinja akaamba gũũca mbere?”

12 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Nĩ ũũma, Erinja nwa nkinya ace mbere nĩ kenda aciokanĩrĩrie maũntũ monthe. Ĩndĩ nĩkĩ kwandĩkĩtwe atĩ Mwana wa Mũntũ nwa nkinya akanyamarua mũno na agĩrue kĩene?

13 Ĩndĩ ga nkũmwĩra atĩrĩ, Erinja nĩarĩkĩtie gũũca, na antũ makĩmũrũthĩra bũrĩa bunthe me-ndaga, wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe ĩgũrũ rĩawe.”

Njĩcũ kũboria kaana karĩ na roo nthũũku

(Mathayo 17:14-20; Ruka 9:37-43)

14 Rĩrĩa ma-ciokire kũrĩ arutwa mau mangĩ, makĩmethĩrĩra mathiũrũrũkĩrĩtue nĩ kĩrĩndĩ na arimo ma Watho magĩkararanagia namo.

15 Rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩo-nire Njĩcũ, gĩkĩgega mũno na gĩkĩng'aria kũmũkethia.

16 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ indũ mũgũkararanĩria namo?”

17 Mũntũ ũmwe kĩrĩndĩni kĩu akĩmũciokeria, “Mwarimo, ngũkũretera mwana wakwa ũrĩa ũrĩ na roo nthũũku, ĩrĩa ĩtũmaga akaremwa nĩ kwaria.

18 Rĩrĩa roo ĩnu yamũgwata, ĩmũgwĩthagia nthĩ akaruta mũbũyũ na kanyua, agakabania magego akaũmagara bebe! Na-rombire arutwa maku mengĩrĩrie roo ĩnu nthũũku ĩndĩ makĩremwa.”

19 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mwiũ mũrĩ rũciaro rũrĩa rũtĩĩtĩkagia! Ngekarania namwi nkinya rĩ? Nkaũmĩrĩria gwĩkarania namwi nkinya rĩ? Ndeterani mwana ũnu.”

20 Kwogu, makĩreta mwana ũnu kũrĩ Njĩcũ. Rĩrĩa roo ĩnu yo-nire Njĩcũ ĩkĩgirĩkithia mwana ũnu. Akĩgwa nthĩ na akĩambĩrĩria kũgaragara akĩrutaga mũbũyũ na kanyua.

21 Njĩcũ akĩũria ĩthe wa mwana ũnu atĩrĩ, “Mwana ũyũ a-mbĩrĩrie gwĩkara ũũ kuuma rĩ?”

Ĩthe akĩmwĩra, “Nĩ kuuma arĩ mwana mũniini.

22 Na nĩ maita mengĩ roo ĩnu ĩmũgerete mwankini na rũncĩni ĩkĩenda kũmũũraga. Ũkegua nwa ũbote, twĩguĩre kĩao ũtũtethie!”

23 Njĩcũ akiuga, “Aĩ ga ũkuuga, ũkegua nwa mbote? Maũntũ monthe nĩmabotekaga kũrĩ mũntũ ũrĩa wĩtĩkagia.”

24 Wa rĩmwe ĩthe wa kaana kau akiugĩrĩria na binya, “Nĩngwĩtĩkia, ĩndĩ ntethereria ntige kwaga wĩtĩkio!”

25 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire nwaka kĩrĩndĩ gĩkũthiĩ na mbere kwĩthĩrana bantũ bau, akĩgondokera roo ĩnu nthũũku. Akĩmĩĩra atĩrĩ, “Weũ roo ĩno nthũũku ũtũmĩte mwana ũyũ atiga kwĩgua na kwaria, nakwatha uume ndaani ya mwana ũyũ na ũtĩkarothũngĩra ndaani yawe rĩngĩ.”

26 Roo ĩnu nthũũku ĩgĩkaa, ĩkĩgirĩkithia mwana ũnu kwa binya na ĩkiuma. Mwana ũnu e-kari taka a-rĩ mũkuũ, kwogu antũ engĩ makiuga, “Agũkua!”

27 Ĩndĩ Njĩcũ, akĩmwambata njara, akĩmũũkĩrĩria, nawe akĩrũngama.

28 Thuuba ya Njĩcũ kũthũngĩra nyomba, arutwa mawe makĩmũũria marĩ monka atĩrĩ, “Nĩkĩ twaremirwe kwĩngĩrĩria roo ĩnu nthũũku?”

29 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Roo ya mũthemba ta ũnu ĩtiuma na njĩra ĩngĩ, tiga ya maboya.”a

Njĩcũ kwaria rĩngĩ maũntũ ma kũũragwa kwawe

(Mathayo 17:22-23; Ruka 9:43-45)

30 Njĩcũ na arutwa mawe makiuma nau, makĩbetũkĩrĩra Gariiri. Njĩcũ ate-ndaga mũntũ nwarĩ ũrĩkũ amenya kũrĩa a-rĩ,

31 nĩ ũntũ nĩka a-thomithagia arutwa mawe. Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwana wa Mũntũ agakũnyanĩrwa, anenkanĩrwe kũrĩ antũ na mamũũrage. Ĩndĩ akariũka ntukũ ya kathatũ.”

32 Arutwa mawe mata-taũkĩrwe nĩ bũrĩa a-ugaga, ĩndĩ magĩkĩra kũmũũria bũrĩa a-ugaga.

Mũntũ ũrĩa mũnene Ũthamakini wa Ngai

(Mathayo 18:1-5; Ruka 9:46-48)

33 Namo magĩkinya taũni ya Kaberinaumu, na makĩthũngĩra nyomba. Njĩcũ akĩũria arutwa mawe atĩrĩ, “Nĩmũkararanagia ĩgũrũ rĩa indũ njĩrani?”

34 Ĩndĩ arutwa magĩkira nĩ ũntũ rĩrĩa ma-rĩ njĩrani nĩ ma-kararanagia makĩũranagia nũũ waciao mũnene nkũrũki ya mau mangĩ.

35 Njĩcũ agĩĩkara nthĩ, agĩĩta arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ akĩmeera atĩrĩ, “Ũrĩa ũkwenda gũtuĩka wa mbere, nwa nkinya atuĩke wa mũthia bururu na atuĩke ntungata ya monthe.”

36 Njĩcũ agĩũkia kaana kaniini agĩkarũngamia mbere yao. Akĩgakumbatĩria, akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ,

37 “Mũntũ ũrĩa wamũkagĩra kaana ta gaka riĩtwani rĩakwa, nĩ niũ egucaga akĩamũkĩra. Na ũrĩa ũnyamũkagĩra, egucaga akĩamũkĩra Baaba ũrĩa wantũmire.”

Mũntũ ũrĩa ũtĩ mũgarũ natwi, tũrĩ kĩmwe nawe

(Ruka 9:49-50)

38 Njũana akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwarimo, nĩtwonire mũntũ akĩĩngĩrĩria ndaimono agĩtũmagĩra riĩtwa rĩaku, na nĩtũkwendaga kũmũgiria nĩ ũntũ we tĩ ũmwe wacietũ.”

39 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mũtĩkamũgirie! Nĩ ũntũ gũtĩwe ũnkĩringa kĩama agĩtũmagĩra riĩtwa rĩakwa na thuubani agacioka kwaria ũthũũku wakwa.

40 Nĩ ũntũ wegua mũntũ atĩ mũgarũ natwi, arĩ mbarĩ yetũ.

41 “Nama ga nkũmwĩra, mũntũ wonthe ũrĩa ũkamũkundia rũncĩ rũrũtheri na gĩkombe nĩ ũntũ mũrĩ ma Kiristũ, akabewa kĩbeo.”

Kĩberithio gĩa kũreterera mũntũ magerio

(Mathayo 18:6-9; Ruka 17:1-2)

42 Njĩcũ akiuga, “Mũntũ angĩtũma mama aniini marĩa mambĩtĩkĩtie makeebia, bũnkĩgua bũrĩ bwegaega akobererwa ĩbiga rĩa kĩthĩi nkingo, akĩnagerwa ĩriani.

43 Ũgaaca kwĩgua nĩ njara yaku ĩngĩtũma ũkebia, mĩnuke! Nĩ kaaba ũkathiĩ mwooni wa tene na tene ũtĩna njara ĩmwe nkũrũki ya gwĩkara nacio cio ĩĩrĩ, ĩndĩ ũthiĩ ĩcamarĩro, mwankini ũrĩa ũtĩboraga. [

44 Kũrĩa iginyo itĩkucaga na mwanki ũtĩboraga.]b

45 Na ũgaaca kwĩgua kũgũrũ gwaku nĩku gũtũmaga wĩbia, kũrenge. Nĩ kaaba ũkathiĩ mwooni wa tene na tene ũrĩ na kũgũrũ kũmwe, nkũrũki ya wĩkara namo mo ĩĩrĩ, ĩndĩ ũgerwe ĩcamarĩro. [

46 Kũrĩa iginyo itĩkucaga na mwanki ũtĩboraga.]c

47 Narĩo riitho rĩaku rĩngĩtũma wĩbia, rĩkonore! Nĩ kaaba ũthũngĩre Ũthamakini wa Ngai ũrĩ na riitho rĩmwe, nkũrũki ya ũgerwa ĩcamarĩro ũrĩ na metho maĩrĩ.

48 Kũrĩa iginyo itĩkucaga na mwanki ũtĩboraga.”

49 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Wa mũntũ akatherua nĩ mwanki ta bũrĩa kĩgongwana kĩtheragua nĩ cumbĩ.

50 Cumbĩ nĩ mbega ĩndĩ ĩgaaca kũthira mũcamo rĩ, ũnkĩmĩciokeria mũcamo atĩa? Tuĩkani cumbĩ na mũtũũranagie na thayũ gatagatĩni keenu, mũntũ na ũrĩa ũngĩ.”

a 

9:29 Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciugĩte Roo nthũũku ya mũthemba ta ũyũ ĩtiuma na njĩra ĩngĩ tiga ya maboya na kwĩima irio.

b 

9:44 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ.

c 

9:46 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ.

Gũtigana bururu kwa mũka na mũrũme

(Mathayo 19:1-12)

10

1 Njĩcũ agĩcioka akiuma Kaberinaumu akĩthiĩ gĩcigoni kĩa Njundea. Akĩringanĩria rũgongo rũu rũngĩ rwa mũburo wa Njorondani. Kĩrĩndĩ gĩgĩĩca kũrĩ we rĩngĩ, nawe agĩkĩthomithia ta wĩthĩre wawe.

2 Abaricai mamwe magĩĩca kũrĩ we makĩendaga kũmũtega. Makĩmũũria atĩrĩ, “Watho nĩwĩtĩkĩrĩrĩtie mũntũ mũrume atigana bururu na mũka?”

3 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Muca augĩte atĩa kũringana na watho?”

4 Namo makĩmwĩra atĩrĩ, “Muca nĩ e-tĩkĩrĩrĩtie mũntũ mũrũme kwandĩkĩra mũka barũa ya kũmwĩngĩrĩria, na makĩnatigana.”

5 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Muca a-mwandĩkĩre watho ũnu nĩ ũntũ wa bũrĩa mwaũmĩtie nkoro cienu.

6 Ĩndĩ kuuma kĩambĩrĩria, ‘Ngai a-ũmbire mũntũ mũrũme na mũntũ mũka.

7 Na nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ mũntũ mũrũme agatiga ĩthe na ng'ina na magwatane na mũka,a

8 na mo ĩĩrĩ magatuĩka mwĩrĩ ũmwe.’ Kwogu, mo tĩ antũ maĩrĩ rĩngĩ, ĩndĩ nĩ mwĩrĩ ũmwe.

9 Na nĩ ũntũ wogu, kĩrĩa Ngai agwatithanĩtie gũtĩkagĩte mũntũ wa gũtigithania.”

10 Thuubani rĩrĩa ma-rĩ nyomba, arutwa makĩũria Njĩcũ rĩngĩ maũntũ makoniĩ gũtigana.

11 Nawe Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũtiganaga na mũka wawe bururu akagũra ũngĩ, egucaga akĩtharia na egucaga akĩbĩtĩria mũka wawe wa mbere.

12 Na mũntũ mũka angĩtigana na mũrũme na agũrwe nĩ mũntũ mũrũme ũngĩ, egucaga atharĩtie.”

Njĩcũ kũtharima twana

(Mathayo 19:13-15; Ruka 18:15-17)

13 Antũ makĩretera Njĩcũ twana tũrĩa tũniini nĩ kenda atwigĩrĩra njara, na atũtharima. Ĩndĩ arutwa mawe makĩmagondokera.

14 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire ũgu, akĩthũũra na akĩmeera atĩrĩ, “Tiganani na twana tũũce kũrĩ niũ, na mũtĩgatũgirie, nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ngai nĩ wa marĩa mekari ta twana tũtũ.

15 Nama ga nkũmwĩra atĩrĩ, ũrĩa ũtĩkaamũkĩra Ũthamaki wa Ngai ta kaana kaniini atĩkawĩthũngĩra.”

16 Nawe Njĩcũ agĩkumbatĩria twana tũu, agĩtwigĩrĩra njara na agĩtũtharima.

Kwĩigĩra ũtonga ĩgũrũ

(Mathayo 19:16-26; Ruka 18:18-27)

17 Rĩrĩa Njĩcũ a-umagaraga, mũntũ ũmwe agĩĩca kũrĩ we ang'arĩtie, akĩmũturĩria maru akĩmũũria atĩrĩ, “Mwarimo mwega, nĩ atĩa mbatiĩ kũrũtha nĩ kenda ngaa mwoo wa tene na tene?”

18 Njĩcũ akĩmũũria, “Nĩkĩ ũkũmbĩta ũrĩa mwega? Gũtĩwe mwega tiga Ngai wenka.

19 Weũ nĩwicĩ mathani marĩa maugĩte, ‘Ũtĩkaũragane, ũtĩkatharie, ũtĩkaie, ũtĩkarute ũira wa ũrongo, ũtĩkabenanie,b na tĩĩaga ĩbaagu na nyũkwe.’ ”

20 Mũntũ ũnu akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwarimo, ntũũrĩte nkĩathĩkagĩra mathani mau monthe kuuma ndĩ mũniini.”

21 Njĩcũ akĩmũcũũtha tũũ, na akĩmwenda. Akĩmwĩra atĩrĩ, “Kũrĩ na ũntũ ũmwe ũtigarĩtie. Thiĩ wendie into ciaku cionthe, ũnenkere nkĩa mbeca inu, na ũkagĩa na mũthithũ ĩgũrũ, ũkĩnaca ũndũmĩrĩre.”

22 Rĩrĩa mũntũ ũnu e-guire ũgu, akĩgarũrũka kĩrethiũ. Akĩthiĩ arĩ na kĩeba nĩ ũntũ a-rĩ na ũtonga mwĩngĩ mũno.

23 Njĩcũ agĩcũũtha mbarĩ cionthe, akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ĩ nĩ atĩa kũrĩ na binya itonga kũthũngĩra Ũthamakini wa Ngai!”

24 Rĩrĩa arutwa me-guire ũgu makĩrigarua nĩ ciugo ciawe. Njĩcũ akĩmeera rĩngĩ atĩrĩ, “Ciana ciakwa, kũthũngĩra Ũthamakini wa Ngai nĩ ũntũ ũrĩ na binya!

25 Nĩ ũntũ mũbũthũ nkamĩĩra ĩkĩthũngĩrĩra karimani ga cindano nkũrũki ya mũntũ mũtongu kũthũngĩra Ũthamakini wa Ngai.”

26 Rĩrĩa arutwa me-guire ũgu, makĩrigara nkũrũki. Makĩũrania atĩrĩ, “Rĩu nũũ ũnkĩbota kũbonokua?”

27 Njĩcũ akĩmacũũtha akĩmeera, “Kũrĩ mũntũ, ũntũ ũyũ ũtĩboteka. Ĩndĩ kũrĩ Ngai, maũntũ monthe nĩmabotekaga.”

28 Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Twiũ tũtigĩte into cionthe twakũrũmĩrĩra.”

29 Nawe Njĩcũ akĩmũciokeria atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra nama atĩrĩ, gũtĩ mũntũ ũtigĩte nyomba kana mamũruang'ina, mamwarwang'ina, ng'ina, ĩthe, ciana, kana ithaka nĩ ũntũ wakwa, na nĩ ũntũ wa Nteto Mbega,

30 atĩkabewa inu cionthe maita ĩgana mabindani mama tũrĩ. Na akabewa nyomba, mamũruang'ina, mamwarwang'ina, ma ng'ina, ciana, na ithaka wana wegua akanyamarua. Na bĩndĩ ĩrĩa ĩgaaca akabewa mwoo wa tene na tene.

31 “Ĩndĩ engĩ ma marĩa marĩ mbere magatuĩka ma mũthia, namo ma mũthia matuĩke ma mbere.”

Njĩcũ kwaria rĩngĩ ĩgũrũ rĩa gĩkuũ kĩawe

Mathayo 20:17-19; Ruka 18:31-34

32 Njĩcũ agĩtongoreria arutwa mawe magĩĩtia bwa Njerucaremu. Arutwa makĩgega, namo marĩa ma-marũmĩrĩrĩte makĩgĩa na ũguoya. Na rĩngĩ, Njĩcũ agĩĩta arutwa mawe, makĩrũngamana gateere na akĩmeera bũrĩa kwathiĩte gwĩkarĩka kũrĩ we.

33 Akĩmeera atĩrĩ, “Rĩu nĩka twĩtĩtie tũthiĩte Njerucaremu. Nawe Mwana wa Mũntũ agakũnyanĩrwa, anenkanĩrwe kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai na arimo ma Watho. Namo makamũtuĩra kũũragwa, na mamũnenkanĩre kũrĩ antũ matĩ Ayaundi.

34 Namo antũ matĩ Ayaundi makamũnyũrũria na mamũtuĩre mata, mamũbũũre iboko, na mamũũrage. Ĩndĩ thuuba ya ntukũ ithatũ akariũka.”

Ĩromba rĩa Njakubu na Njũana

(Mathayo 20:20-28)

35 Njakubu na Njũana, ciana cia Cebendi, magĩĩca kũrĩ Njĩcũ makĩmwĩra atĩrĩ, “Mwarimo, kũrĩ bu tũkwenda gũkũromba ũtũrũthĩra.”

36 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ atĩa mũkwenda nĩmũrũthĩra?”

37 Makĩmũciokeria atĩrĩ, “Rĩrĩa ũkathiĩ ũkengini wa Ũthamaki waku, ũgetĩkĩrĩria ũmwe wa cietũ ekare mwena waku wa ũrĩo, na ũnu ũngĩ mwena waku wa ũmũtho.”

38 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mwiũ mũtĩkũmenya kĩrĩa mũkũromba. Nwa mũbote kũnyuĩra gĩkombe kĩa mĩnyamaro kĩrĩa nkanyuĩra? Na nwa mũbote kũbatithua na ũbatithio ũrĩa nkabatithua nau?”

39 Namo magĩciokia atĩrĩ, “Ĩĩ, tũkabota.”

Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Gĩkombe kĩrĩa nkanyuĩra, mũgakĩnyuĩra wanamwi na mũbatithue na ũbatithio ũrĩa nkabatithua nau.

40 Ĩndĩ tĩ ĩgũrũ rĩakwa kũmwĩtĩkĩrĩria, mwĩkara mwena wakwa wa ũrĩo kana wa ũmũtho. Twanya tũu nĩ twa marĩa mabaarĩrĩtue tu nĩ Ngai.”

41 Rĩrĩa arutwa mau mangĩ ĩkũmi me-guire bũrĩa Njakubu na Njũana ma-rombaga, makĩthũũrua nĩmo.

42 Nawe Njĩcũ akĩmeeta bamwe akĩmeera atĩrĩ, “Nĩmwicĩ atĩ antũ marĩa mataragwa marĩ anene ma antũ matĩ Ayaundi, megucaga marĩ na wathani ĩgũrũ rĩao. Namo atongoria ma nkathĩ nene nĩmatũmagĩra binya kwatha marĩa marĩ rungu rwao.

43 Ĩndĩ mwiũ mũtĩbatiĩ kwĩgua mwĩkari ũgu. Bantũ bogu, ũrĩa ũkwenda gũtuĩka mũnene gatagatĩni keenu nwa nkinya atuĩke ntungata yenu.

44 Na ũrĩa ũkwenda gũtuĩka wa mbere, nwa nkinya atuĩke nkombo ya monthe.

45 Nĩ ũntũ wana Mwana wa Mũntũ ata-cire gũtungatwa, ĩndĩ a-cire gũtungatana, na kũruta mwoo wawe ũtuĩka wa gũkũũra antũ engĩ.”

Njĩcũ gũtumũra metho ma Baritimayo

(Mathayo 20:29-34; Ruka 18:35-43)

46 Namo magĩkinya Njeriko. Na rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-umagaraga kuuma taũni ĩnu, kĩrĩndĩ kĩngĩ mũno gĩkĩmathingata. Mũtumuumu ũmwe ũrĩa wetagwa Batimayo, ũgu nĩ kuuga mwana wa Timayo, nĩ e-karĩte rũteere rwa njĩra akĩrombaga antũ ũtethio.

47 Na rĩrĩa e-guire gũkĩĩrwa atĩ nĩ Njĩcũ wa kuuma Nacarethi ũbetũkĩte, akĩambĩrĩria kũmwĩta na binya akiugaga atĩrĩ, “Njĩcũ, Mwana wa Ndaundi, mbĩguĩra kĩao!”

48 Antũ engĩ makĩmũkũũba makĩmwĩraga akire. Nawe akĩthiĩ na mbere kuugĩrĩria na binya nkũrũki, akiugaga, “Njĩcũ, Mwana wa Ndaundi, mbĩguĩra kĩao!”

49 Nawe Njĩcũ akĩrũngama. Akiuga atĩrĩ, “Mwĩreni ace baba.”

Kwogu, antũ magĩĩta mũtumuumu ũnu makĩmwĩra, “Ĩũmĩrĩrie! Rũngama, nĩka Njĩcũ agũgwĩta.”

50 Agĩta kabuti kawe, agĩtũũba, akĩrũngama na akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ.

51 Njĩcũ akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ atĩa ũkwenda nkũrũthĩra?”

Mũtumuumu ũnu akĩmũciokeria atĩrĩ, “Mwarimo, nĩnkwenda kwona.”

52 Nawe Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũmagara, wĩtĩkio waku ũgũkũboria.” Warĩo akĩambĩrĩria kwona, na akĩrũmĩrĩra Njĩcũ na njĩra.

a 

10:7 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ na agwatane na mũka wawe.

b 

10:19 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩgwetete Ũtĩkabenanie.

Njĩcũ gũkenererwa akĩthũngĩra Njerucaremu

(Mathayo 21:1-11; Ruka 19:28-40; Njũana 12:12-19)

11

1 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-kũbĩbĩrĩrie Njerucaremu, magĩkinya bakubĩ na taũni yetagwa Bethibage na ĩngĩ yetagwa Bethania, irĩa ciarĩ Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ. Njĩcũ agĩtũma arutwa mawe maĩrĩ,

2 akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩni ntũũrani ĩno ĩrĩ mbere yenu. Mũkĩthũngĩra ku, mũkethĩra njaũ ya mbunda ĩrĩ nthaĩke, ĩrĩa ĩtanakamata mũntũ. Mũmĩthaũre mũmĩrete baba.

3 Mũnkĩũrua nĩ mũntũ, ‘Nĩkĩ mũkũrũtha ũgu?’ Mũmwĩreni atĩrĩ, ‘Nĩ Mwathani ũrĩ na bata nayo, na nĩakũmĩciokia warĩu.’ ”

4 Namo arutwa makĩthiĩ, makĩĩthĩra njaũ ya mbunda ĩthaĩkĩtwe rũteere rwa njĩra, bakubĩ na mwĩrĩga. Na rĩrĩa ma-thaũraga mbunda ĩnu,

5 antũ mamwe ma marĩa ma-rũngiĩ bo makĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ atĩa mũkũrũtha? Ka mũkũthaũra njaũ ya mbunda nĩkĩ?”

6 Namo arutwa makĩmaciokeria wa bũrĩa Njĩcũ a-merĩte, namo antũ mau makĩmetĩkĩrĩria mathiĩ nayo.

7 Makĩreta mbunda ĩnu kũrĩ Njĩcũ, makĩara nguo ciao mũgongo wayo, nawe Njĩcũ akĩmĩĩkarĩra.

8 Namo antũ engĩ makĩara tũbuuti twao njĩrani, na mangĩ makĩara mathĩgĩ marĩa ma-tuĩte mĩgũndani.

9 Antũ marĩa ma-tongoreretie Njĩcũ na marĩa ma-mumĩte thuuba, makiugĩrĩria atĩrĩ, “Ocana! Nĩmũtharime ũrĩa ũcĩte na riĩtwa rĩa Mwathani!”

10 “Kũtharimwa nĩ ũthamaki ũrĩa ũcĩte wa ĩthe wetũ Ndaundi! Ocana kũrĩ ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ mũno.”

11 Njĩcũ akĩthũngĩra Njerucaremu, na akĩthiĩ Ekarũni na akĩona into cionthe irĩa ciarĩ ku. Na nĩ ũntũ kwarĩ kĩbwaĩ, akiumagara akĩthiĩ Bethania bamwe na arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ.

Njĩcũ kũruma mũkũũ

(Mathayo 21:18-19)

12 Rũyũni maumĩte Bethania, Njĩcũ nĩ a-bũũtiĩ.

13 Akĩona mũkũũ mũriribu mũno ũrĩ baraca, nawe akĩthiĩ kwona wegua warĩ na nkũũ. Rĩrĩa a-kinyire bo, akĩĩthĩra ũrĩ na matũ monka, nĩ ũntũ ĩta-rĩ bĩndĩ ya maciaro.

14 Njĩcũ akĩĩra mũtĩ ũnu atĩrĩ, “Kuuma ũmũnthĩ gũtĩ mũntũ ũkarorĩa nkũũ ciaku rĩngĩ!” Arutwa mawe nĩ me-guire akiuga ũgu.

Njĩcũ kwĩngĩrĩria antũ kuuma Ekarũni

(Mathayo 21:12-17; Ruka 19:45-48; Njũana 2:13-22)

15 Rĩrĩa ma-kinyire Njerucaremu, Njĩcũ akĩthũngĩra Ekarũni, akĩambĩrĩria kwĩngĩrĩria antũ nja, marĩa me-ndagia na marĩa ma-gũraga into ku. Akĩng'aũrania meetha cia marĩa ma-kũũranagia mbeca, na itĩ cia marĩa me-ndagia macĩa ma mũciĩ.

16 Nawe ate-tĩkĩrĩria mũntũ nwarĩ ũmwe abetũkĩrĩria into Ekarũni.

17 Njĩcũ akĩmathomithia akĩmaũria, “Anga gũtĩandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩ, ‘Nyomba yakwa ĩgetagwa nyomba ya maboya kũrĩ mĩgongo yonthe?’ Ĩndĩ mwiũ mũmĩtuĩte ĩkurungu rĩa eei!”

18 Rĩrĩa athĩnjĩri anene ma Ngai na arimo ma Watho me-guire ũgu, makĩambĩrĩria gũceria njĩra ya kũmũũraga. Ĩndĩ nĩ ma-mũkĩraga, nĩ ũntũ kĩrĩndĩ kĩonthe nĩkĩagegagua mũno nĩ ũrutani wawe.

19 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, Njĩcũ na arutwa mawe makiuma taũni ĩnu.

Mũkũũ ũrĩa warumirwe nĩ Njĩcũ kũũma

(Mathayo 21:20-22)

20 Rũyũni kĩraũko, rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-betũkĩrĩrĩte bakubĩ na mũkũũ [ũrĩa Njĩcũ a-rumĩte]a na makĩona ũrĩ mũũmo nkinya mĩri.

21 Betũro akĩririkana bũrĩa Njĩcũ e-rĩte mũkũũ ũnu. Nawe akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, ta cũũtha mũkũũ ũrĩa ũrarumire nĩũraũmire!”

22 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe, “Ĩtĩkagiani Ngai.

23 Nama ga nkũmwĩra, mũntũ wonthe ankĩĩra kĩrĩma gĩkĩ, ‘Gũũka wĩgere ĩriani,’ na eegue etĩkĩtie bũrĩa akuuga nkoroni yawe atĩna nkanja atĩ bũgekarĩka, akarũthĩrwa bu.

24 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu ga nkũmwĩra atĩrĩ, kĩrĩa kĩonthe mũkaboya, ĩtĩkiani atĩ mũgũkĩamũkĩra na gĩgatuĩka kĩenu.

25 Na rĩrĩa rĩonthe mwarũngama kũboya, rekagĩrani marĩa mamũbĩtĩrĩtie nĩ kenda wana Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ amũrekera mebia menu.

26 Ũkegua mũtĩrekanĩra, wana Ĩthe wenu Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ atĩmũrekera mebia menu.”b

Ciũria ciĩgĩĩ ũrutani wa Njĩcũ

(Mathayo 21:23-27; Ruka 20:1-8)

27 Magĩcioka Njerucaremu rĩngĩ. Na rĩrĩa Njĩcũ a-gendete Ekarũni, athĩnjĩri anene ma Ngai, arimo ma Watho, na akũrũ magĩĩca kũrĩ we.

28 Makĩmũũria, “Ũrũthaga maũntũ mama na wathani ũrĩkũ? Na nũũ ũkũbete wathani ũyũ wa kũrũtha maũntũ mama ũkũrũtha?”

29 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Wanaani nkamũũria kĩũria kĩmwe. Nciokeriani kĩo na nkamwĩra kũrĩa ndutĩte wathani wa kũrũtha maũntũ mama.

30 Ta mbĩrani atĩrĩ, wathani wa Njũana wa kũbatithania rĩ, waumĩte kũ? Nĩ kuuma ĩgũrũ, kana nĩ kuuma kũrĩ mũntũ? Nciokeriani.”

31 Makĩaranĩria mo eene makiuga, “Twamwĩra, ‘Nĩ kuuma ĩgũrũ,’ agatũũria, ‘Abu nĩkĩ mũta-mwĩtĩkirie?’

32 Ĩndĩ tũkauga, ‘Waumĩte kũrĩ mũntũ’ ...” (Nĩ ma-kĩraga antũ, nĩ ũntũ antũ monthe me-tĩkĩtie atĩ Njũana a-rĩ kĩroria.)

33 Kwogu makĩĩra Njĩcũ, “Tũticĩ.”

Nawe Njĩcũ akĩmeera, “Wanaani ntĩmwĩra nĩndũtha maũntũ mama na wathani ũrĩkũ.”

a 

11:20 Ciugo ino [ũrĩa Njĩcũ a-rumĩte] itĩ mbukuni imwe cia Kingiriki.

b 

11:26 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ.

Ngerekano ya akombori mũgũnda athũũku

(Mathayo 21:33-46; Ruka 20:9-19)

12

1 Njĩcũ akĩambĩrĩria kwĩra antũ ngerekano ĩno, “Mũntũ ũmwe nĩ a-bandire mũgũnda wawe mĩthabibũ. Akĩwiriga na akĩnja ĩrima rĩa kwibĩra nthabibũ. Agĩcioka agĩtuma kĩrĩngo gĩa kũrangĩra mũgũnda, akĩnakomborithania mũgũnda ũnu kũrĩ arĩmi mamwe, nawe akĩthiĩ rũgendo rwa kũraca.

2 “Na bĩndĩ ya maketha, agĩtũma mũruti wawe wa wĩra kũrĩ akombori mau nĩ kenda mamũnenkere gĩcunce kĩawe kĩa maketha ma nthabibũ kuuma mũgũndani ũnu.

3 Ĩndĩ rĩrĩa mũruti wa wĩra a-kinyire nabo, makĩmwambata, makĩmũbũũra na makĩmwĩngĩrĩria njara ntheri.

4 Mwene mũgũnda agĩtũma mũruti wĩra ũngĩ. Wanawe rĩrĩa a-kinyire, antũ mau makĩmũringanga kĩongo na makĩmũrũthĩra maũntũ mathũũku ma gĩconoko.

5 Thuubani, mwene mũgũnda a-gĩtũma ũngĩ, ĩndĩ antũ mau makĩmũũraga. Agĩtũma mangĩ engĩ, na monthe marĩa a-tũmaga, nĩka ma-mabũũragwa kana makaũragwa nĩ antũ mau.

6 Mwene mũgũnda agĩtigwa na mũntũ ũmwe wenka ũrĩa angĩatũmire. Nawe a-rĩ mwana wawe ũrĩa e-ndete mũno! Mũthiani, akĩmũtũma aicĩ akombori mau makamũtĩĩa nĩ ũntũ nĩ mwana wawe.

7 “Ĩndĩ rĩrĩa antũ mau mo-nire nĩ mwana wawe, makĩĩrana, ‘Ũyũ nĩwe ũkagaĩrwa mũgũnda. Tũmũũrageni nĩ kenda ĩgai rĩawe rĩtuĩka rĩetũ!’

8 Akombori mau makĩmwambata makĩmũũraga, na magĩta mwĩrĩ nja ya mũgũnda.”

9 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Mwene mũgũnda ũnu akarũtha atĩa?” Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Akathiĩ aũrage akombori mau, na akomborithie antũ mangĩ mũgũnda wawe.

10 Anga mũtanathoma mandĩko mama?

‘Ĩbiga rĩrĩa atumi ma-regire,

nĩrĩo rĩtuĩkĩte rĩa koona.

11 Mwathani nĩwe ũrũthĩte ũntũ ũyũ,

nau nĩ ũntũ wa magegania tũkĩwoona.’ ”

12 Rĩrĩa athĩnjĩri anene ma Ngai, arimo ma Watho na akũrũ me-guire ũgu, makĩmenya atĩ nĩmo Njĩcũ a-temaga na ngerekano ĩno. Kwogu makĩambĩrĩria gũceria njĩra ya kũmwambata nayo, ĩndĩ magĩkĩra kĩrĩndĩ. Magĩtigana nawe makĩthiĩ.

Kĩũria kĩgiĩ kũrĩba gooti

(Mathayo 22:15-22; Ruka 20:20-26)

13 Thuubani, magĩtũma Abaricai mamwe na arũmĩrĩri mamwe ma Eronde kũrĩ Njĩcũ, nĩ kenda makamũtege na rwaria rwawe.

14 Magĩĩca kũrĩ Njĩcũ, makĩmwĩra atĩrĩ, “Mwarimo, nĩtwicĩ ũrĩ mũntũ waragia ũũma. Ũtĩtindanagĩrĩra na bũrĩa antũ maugaga, nĩ ũntũ ũtĩmakagua mo nĩ ma ũũ. Ĩndĩ ũthomithanagia ũboro wa Ngai na ũũma. Rĩu ta twĩre, nĩtũbatiĩ kũrĩbaga gooti kũrĩ Kaicarĩ kana tũtĩbatiĩ?”

15 Njĩcũ nĩ a-menyaga ũbinga wao. Akĩmaũria, “Nĩkĩ mũgũntega? Ndeterani ndinari nĩmĩone.”

16 Makĩmũnenkera. Njĩcũ akĩmaũria, “Ũthiũ ũyũ nĩ wa ũũ? Na riĩtwa rĩrĩ nĩ rĩa ũũ?”

Makĩmũciokeria makĩmwĩra, “cionthe nĩ cia Kaicarĩ.”

17 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nenkagĩrani Kaicarĩ kĩrĩa kĩrĩ kĩawe, na mũnenkagĩreni Ngai kĩrĩa kĩrĩ kĩawe.” Namo makĩrigara mũno.

Kĩũria gĩkoniĩ kũriũka

(Mathayo 22:23-33; Ruka 20:27-40)

18 Rĩu, Acandukai mamwe marĩa me-tĩkĩtie antũ marĩa akuũ matĩkaroriũkua, makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ.

19 Makĩmũũria,“Mwarimo, Muca a-twandĩkĩre watho akiuga atĩrĩ, ‘Mũntũ mũrũme angĩkua mbere ya magĩa mwana na mũka, mũruang'ina wa mũrũme ũnu nĩabatiĩ kũgũra mũka ũnu wa ntigwa nĩ kenda acereria mũruang'ina mbeũ.’

20 Rĩu rĩ, nĩ kwarĩ na nthaka mũgwanja cia mũntũ ũmwe. Nthaka ĩrĩa nkũrũ ĩkĩgũrana na ĩgĩkua ĩtĩtigĩte mbeũ.

21 Nthaka ĩrĩa yamũthingatĩte nayo ĩkĩgũra mũka ũnu wa ntigwa. Ĩndĩ wanayo ĩgĩkua ĩtĩgĩte mwana nawe. Nayo nthaka ya kathatũ ĩkĩgũra mũka ũnu. Nayo ĩgĩkua ĩtĩgĩte mwana nawe.

22 Nacio nthaka inu cionthe mũgwanja ikĩgũra mũka ũnu, ĩndĩ cionthe igĩkua itĩgĩte mbeũ na mũka ũnu. Mũthiani, mũntũ mũka ũnu wanawe agĩkua.”

23 Acandukai mau makĩũria Njĩcũ, “Rĩu rĩ, ta twĩre, bĩndĩ ĩrĩa marĩa akuũ makariũkua, mũntũ mũka ũnu agatuĩka mũka wa nthaka ĩrĩkũ bo, nĩ ũntũ nthaka inu mũgwanja nĩciamũgũrĩte?”

24 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Anga mwiũ tĩka mũbĩtĩtie mũno nĩ ũntũ mũticĩ Mandĩko kana binya ya Ngai?

25 Rĩrĩa akuũ makariũka, matĩgũrana kana magũrwa nĩ ũntũ makegua mekari ta araika ma ĩgũrũ.

26 Rĩu maũntũ makoniĩ kũriũkua kwa marĩa akuũ namo rĩ, ka mũtanathoma bũrĩa Muca a-ndĩkire maũntũ makoniĩ kĩthaka kĩrĩa kĩabĩcaga? Kwandĩkĩtwe Ngai a-ririe na Muca akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Nĩ niũ Ngai wa Iburaimu, Icaka na Njakubu.’

27 We tĩ Ngai wa marĩa akuũ, ĩndĩ nĩ Ngai wa marĩa marĩ mwoo. Mwiũ nĩmũbĩtĩtie mũno.”

Yathani rĩrĩa ĩnene nkũrũki ya marĩa mangĩ

(Mathayo 22:34-40; Ruka 10:25-28)

28 Mwarimo ũmwe wa Watho wa Muca agĩĩca na akĩĩgua makĩaranĩria. Rĩrĩa e-guire atĩ Njĩcũ agũciokia wega, akĩmũũria atĩrĩ, “Kũrĩ mathani monthe rĩ, nĩ rĩrĩkũ ĩnene nkũrũki?”

29 Njĩcũ agĩciokia atĩrĩ, “Yathani rĩrĩa ĩnene nkũrũki nĩ rĩrĩ, ‘Thikĩrĩria, weũ Iciraeri, Mwathani Ngai wetũ nĩwe Mwathani wenka.

30 Enda Mwathani Ngai waku na nkoro yaku yonthe, na mwoo waku unthe, na meciria maku monthe, na binya yaku yonthe.’

31 Narĩo rĩa kaĩrĩ nĩ rĩrĩ: ‘Enda mũtũũri waku ta bũrĩa wĩendete.’ Gũtĩ yathani rĩngĩ ĩnene nkũrũki ya mama.”

32 Mwarimo ũnu wa watho akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, ũgũciokia wega atĩ Ngai nĩ ũmwe na gũtĩ ũngĩ tiga we.

33 Kwenda Ngai na nkoro yaku yonthe, na meciria maku monthe, na binya yaku yonthe, na kwenda mũtũũri waku ta bũrĩa wĩendete nĩu ũntũ ũrĩa mũnene nkũrũki ya kũrutĩra Ngai kĩgongwana gĩa kũbĩbia, na magongwana marĩa mangĩ monthe.”

34 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire mwarimo ũnu agũciokia na ũũgĩ, akĩmwĩra, “Ũtĩ kũraca na Ũthamaki wa Ngai.” Kuuma kabinda kau gũtĩ mũntũ watamba kũmũũria ciũria rĩngĩ.

Kiristũ nĩ mwana wa ũũ?

(Mathayo 22:41-46; Ruka 20:41-44)

35 Rĩrĩa Njĩcũ a-thomithanagia Ekarũni, akĩũria, “Nĩkĩ arimo ma Watho maugaga Kiristũ nĩ Mwana wa Ndaundi?

36 Ndaundi we mwene atongoretue nĩ Roo Mũtheru augire atĩrĩ,

‘Mwathani Ngai nĩ e-rire Mwathani wakwa,

“Ĩkara nthĩ mwena wakwa wa ũrĩo,

nkinya rĩrĩa nkaiga nthũ ciaku

ruungu rwa magũrũ maku.” ’

37 “Ũgaaca kwĩgua Ndaundi we mwene nĩeta Kiristũ ‘Mwathani’ rĩ, Kiristũ angĩtuĩka mwana wawe atĩa?” Kĩrĩndĩ kĩngĩ mũno gĩkĩmũthikĩrĩria gĩkenete.

Njĩcũ kwĩra antũ meemenyerere kuumana na arimo ma Watho

(Mathayo 23:1-36; Ruka 20:45-47)

38 Njĩcũ akĩthomithania akiuga atĩrĩ, “Ĩmenyagĩrĩreni kũrĩ arimo ma Watho. Meendaga kũthiĩ mekĩrĩte nguo irĩa ndaca na gũkethagua nĩ antũ na gĩtĩĩo rĩrĩa marĩ thokoni.

39 Na meendaga gwĩkarĩra itĩ cia gĩtĩĩo cinagoguni na ciathoni.

40 Mathaagĩrĩria aka ma ntigwa makamacuuna into ciao, na nĩ kenda meonania, makaboya maboya maraaca. Nĩ ũntũ wogu, antũ mama makaberithua mũno.”

Kĩbeo kĩa mũka wa ntigwa

(Ruka 21:1-4)

41 Njĩcũ agĩĩkara nthĩ bakubĩ na ĩthanthũkũ rĩrĩa rĩethĩranagĩrua mũbothi Ekarũni, akĩonaga bũrĩa antũ me-kagĩra mbeca ku. Antũ engĩ na marĩa ma-rĩ itonga makĩbotha mbeca mĩngĩ nkũrũki.

42 Ĩndĩ mũka ũmwe wa ntigwa, ũrĩa warĩ mũthĩĩni, agĩĩkĩra tũcere twĩrĩ twa gĩcangoa.

43 Njĩcũ agĩĩta arutwa mawe na akĩmeera atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra nama, mũka ũyũ wa ntigwa mũthĩĩni agwĩkĩra mbeca mĩngĩ ĩthanthũkũni nkũrũki ya mau mangĩ monthe.

44 Nĩ ũntũ mau mangĩ monthe maruta kuuma matigarini ma ũtonga wao. Ĩndĩ mũka ũyũ wa ntigwa, bamwe na ũthĩĩni wawe, aruta kĩrĩa kĩonthe ararĩ nakĩo, kĩrĩa akũbatara nĩ kenda atũũra.”

a 

12:42 Tũcere twĩrĩ twa gĩcango Nĩ mbeca nini mũno ciĩganene na gacunce kamwe kũrĩ ĩgana ka mũcara wa mũthenya ũmwe wa mũntũ wa kĩbarũa.

Njĩcũ kũgweta maũntũ ma kwomorwa gwa Ekarũ

(Mathayo 24:1-14; Ruka 21:5-19)

13

1 Rĩrĩa Njĩcũ aumaga Ekarũni, ũmwe wa arutwa mawe akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwarimo, ta cũũtha woone bũrĩa mabiga ma Ekarũ na nyomba ino ibuĩte!”

2 Njĩcũ akĩmũciokeria atĩrĩ, “Nĩ ũkwona nyomba ino nene ũũ? Ikomorwa cionthe bururu, na gũtĩ ĩbiga rĩgatigwa ĩgũrũ rĩa rĩrĩa rĩngĩ.”

Mathĩĩna marĩa macĩte

(Mathayo 24:3-25; Ruka 21:7-19)

3 Njĩcũ e-karĩte nthĩ Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ erekere mwena ũrĩa Ekarũ yarĩ. Betũro, Njakubu, Njũana na Enderea magĩĩca kũrĩ we marĩ monka makĩmũũria atĩrĩ,

4 “Ta twĩre, nĩ rĩ maũntũ mama magekarĩka? Na nĩ cionereria irĩkũ ikonania maũntũ mama monthe marĩ bakubĩ kũbingua?”

5 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ĩmenyerereni mũtaca kũbeenererua nĩ mũntũ.

6 Nĩ ũntũ engĩ magaaca na riĩtwa rĩakwa, makiugaga, ‘Nĩ niũ Kiristũ,’ na makabeenereria antũ engĩ.

7 Rĩrĩa mũkegua manegene ma ndũa kana mwĩgue nteto cia ndũa ĩkĩarĩrĩrua, mũtĩkamake. Maũntũ ta mau nwa nkinya mekarĩke, ĩndĩ ũnu tĩu mũthiro.

8 Nthĩ ĩkarũa na ĩrĩa ĩngĩ, nau ũthamaki ũrũe na ũrĩa ũngĩ. Gũkegua kũrĩ na ithingithia gũntũ na gũntũ, na yũũra. Maũntũ mama nĩ kĩambĩrĩria kĩa ũrũrũ ta wa mũntũ mũka arĩ bakubĩ kũgĩa na mwana.

9 “Rĩrĩa maũntũ mama makambĩrĩria gwĩkarĩka mwĩmenyerereni. Mũkanenkanĩrwa kũrĩ ciama cia akũrũ na mũringĩrwe iboko cinagoguni. Mũkagambithua nĩ mangabana na athamaki nĩ ũntũ wakwa. Ĩndĩ gaka gakegua karĩ kaanya kenu ga kũmabunjĩria Nteto Mbega.

10 Ĩndĩ mbere ya mũthia ũkinya, Nteto Mbega nwa nkinya ibunjue nthĩ cionthe.

11 Rĩrĩa rĩonthe mũkaambatwa na mũbirwe kũgambithua, mũtĩgetange mũgĩĩciria bũrĩa mũkauga. Ĩndĩ muuge bũrĩa Ngai akamwĩra thaa inu, nĩ ũntũ tĩ mwiũ mũkegua mũkĩaragia, ĩndĩ nĩ Roo Mũtheru.

12 Mũntũ agakũnyanĩra mũruang'ina nĩ kenda aũragwa. Nawe mwana wa kabĩcĩ agakũnyanĩrwa nĩ ĩthe. Nacio ciana igaũkĩrĩra aciari macio na imaũragithie.

13 Antũ monthe makamũmena nĩ ũntũ wakwa. Ĩndĩ ũrĩa ũkaũmĩrĩria nkinya mũthia akabonokua.”

Maũntũ ma ũguoya

(Mathayo 24:15-28; Ruka 21:20-24)

14 Rĩrĩa mũkoona kĩrĩa kĩrĩ mũgiro, kĩrĩa kĩthũkangagia, kĩarũngama barĩa gĩtĩbatiĩ kũrũngama, (ũrĩa ũkũthoma nĩataũkĩrwe nĩ maũntũ mau), bĩndĩ ĩnu marĩa marĩ Njundea nĩmaũre mathiĩ irĩmani.

15 Mũntũ ũrĩa ũkegua arĩ ĩgũrũ rĩa nyomba, atĩkendame kana athũngĩra nyomba kũthara nwarĩ kĩ.

16 Nawe ũrĩa ũkegua arĩ mũgũndani atĩgacioke mũciĩ kũgĩĩra ĩgooti rĩawe.

17 Aka marĩa makegua marĩ na nda, na marĩa makegua magĩonkagia tũgenke bĩndĩ ĩnu, makoona thĩĩna ĩmarige!

18 Boyani nĩ kenda maũntũ mama matĩgekarĩke bĩndĩ ya mbebo.

19 Nĩ ũntũ gũkethĩrwa kũrĩ na mĩnyamaro mĩnene mũno ntukũni ĩnu. Mĩnyamaro ĩnu ĩtanoneka tayo, kuuma kĩambĩrĩria rĩrĩa Ngai a-ũmbire nthĩ nkinya rĩu, na gũtĩkarooneka ĩngĩ tayo.

20 Tiga nĩ bũrĩa Mwathani a-kubĩbirie ntukũ inu gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe ũngĩatigarire arĩ mwoo. Ĩndĩ nĩ ũntũ wa marĩa athuure, nĩakubĩbĩtie ntukũ ĩnu.

21 Bĩndĩ ĩnu mũntũ wa wonthe ankĩmwĩra, ‘Ene, ũyũ Kiristũ baba’ kana, ‘Ũũrĩa nabarĩa!’ Mũtĩgetĩkie.

22 Nĩ ũntũ kiristũ ma ũrongo na iroria cia ũrongo makeumĩria, na makaringa ciama na marũthe maũntũ ma magegania nĩ kenda mabenereria wana nkinya marĩa athuure, wegua nwa kũboteke.

23 Kwogu mwiũ ĩmenyerereni. Namwĩra maũntũ monthe mbere ya mekarĩka.”

Gũũca kwa Mwana wa Mũntũ

(Mathayo 24:29-31; Ruka 21:25-28)

24 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Thuuba ya kĩnyamara kĩa bĩndĩ ĩnu, riũa rĩgatuĩka mbindu na mweri ũgatiga kũtharara.

25 Ndata ikagwa kuuma ĩgũrũ, namo mabinya ma ĩgũrũ makainainua.

26 Rĩu nĩrĩo antũ monthe makoona Mwana wa Mũntũ acĩte arĩ matuni, arĩ na binya nene na ũkengi.

27 Nawe agatũma araika mawe makethĩranie athuure mawe kuuma mbarĩ cionthe inya cia nthĩ, kuuma mĩthia yonthe ya nthĩ kũthiĩ mĩthia ya ĩgũrũ.”

Kĩthomo kuumana na mũkũũ

(Mathayo 24:32-35; Ruka 21:29-33)

28 Njĩcũ akiuga, “Ĩthomithieni kĩthomo gĩkĩ kuumana na mũkũũ: Rĩrĩa mbũa cia mũkũũ ciambĩrĩria kũthuntha na ciambĩrĩria kũruta matũ, nĩmũmenyaga atĩ thaano ĩrĩ bakubĩ.

29 Ũgu nwabu gũkegua kũrĩ. Rĩrĩa mũkoona maũntũ mama magĩĩkarĩka, mũmenyeni atĩ Kiristũ arĩ bakubĩ gũcioka, arĩ wa bau rũriini.

30 Nama ga nkũmwĩra, rũciaro rũrũ rũtĩthira maũntũ mau monthe matĩĩkarĩkĩte.

31 Ĩgũrũ na nthĩ ikathira ĩndĩ ciugo ciakwa itĩkathira.”

Ĩkaragani mwĩũgĩte

(Mathayo 24:35-44)

32 Njĩcũ akiuga, “Ĩndĩ maũntũni megiĩ ntukũ kana ĩthaa rĩrĩa maũntũ mau magekarĩka, gũtĩwe wicĩ. Wana araika ma ĩgũrũ na Mwana maticĩ. Nĩ Baaba wenka wicĩ.

33 Kwogu ĩũgeni na mwĩkarage mwĩbaarĩrĩtie nĩ ũntũ mũticĩ nĩ rĩ bĩndĩ ĩgakinya.

34 Gũcioka kwa Mwana wa Ngai nĩ ta ngerekano ya mũntũ wathiĩte rũgendo rũraca. Rĩrĩa a-umagaraga, agĩtiga eera wa mũruti wawe wa wĩra bũrĩa akarũtha. Na akĩĩra nkinya mũrangĩri wa mũrango ekarage eũgĩte.

35 “Kwogu ĩũgeni, nĩ ũntũ mũticĩ rĩrĩa mwene mũciĩ agacioka. Mũticĩ wegua agaaca kĩbwaĩ, ũtukũ gatagatĩ, kana mbere ya gũkĩa, kana riũa rĩkĩratha.

36 Kwogu ĩkaragani mwĩũgĩte ataca kũmwĩthĩrĩra mũmamiĩ.

37 Bũrĩa nkũmwĩra, nĩbu mbĩraga antũ monthe, ‘Ĩkaragani mwĩũgĩte!”

Atongoria ma Ayaundi kũbanga kũũraga Njĩcũ

(Mathayo 26:1-5; Ruka 22:1-2; Njũana 11:45-53)

14

1 Ciatigeere ntukũ ciĩrĩ Thigũnkũ ya Bacaka na thigũnkũ ya Mĩgate Ĩtĩmimbithie ikinya. Athĩnjĩri anene ma Ngai na arimo ma Watho nĩ ma-ceragia bũrĩa mankĩambata Njĩcũ na ũũgĩ na mamũũrage.

2 Magĩĩtĩkanĩrĩria matĩkarũthe ũgu ntukũ ya Thigũnkũ ya Bacaka, antũ mataca kũreta gacagaca.

Njĩcũ kũbakwa maguta arĩ Bethania

(Mathayo 26:6-13; Njũana 12:1-8)

3 Rĩu, Njĩcũ a-rĩ Bethania mũciĩ gwa Cimioni ũrĩa warwarĩte mũrimo wa mũtigiri. Rĩrĩa Njĩcũ e-karĩte nthĩ methani akĩrĩcaga irio, mũntũ mũka ũmwe agĩĩca arĩ na maguta ma goro mũno manunki wega ma nandĩa. Maguta mau ma-rĩ mũcuubani ũrĩa warũthĩtwe na mabiga ma-rĩ mega mũno me-tagwa arabasta. Mũntũ mũka ũnu akĩũraga mũcuuba ũnu na agĩĩtĩrĩria Njĩcũ maguta mau kĩongo.

4 Rĩrĩa mamwe ma marĩa ma-rĩ bo mo-nire ũgu, makĩthũũra na makĩũrania atĩrĩ,“Ka maguta mau manyogorua ũgu nĩkĩ?

5 Maguta mau ma-nkĩendua mauma ndinari magana mathatũb, na mbeca inu ikĩnagaĩrwa nkĩa!” Namo makĩnegenera mũka ũnu mũno.

6 Nawe Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Tiganani nawe! Nĩkĩ mũkũmũtanga? Akũndũthĩra ũntũ mwega.

7 Mũkethagĩrwa mũrĩ na nkĩa bĩndĩ cionthe. Kwogu nwa mũmatethie rĩrĩa rĩonthe mũnkĩenda. Ĩndĩ mũtĩĩthĩrwa mũrĩ naani bĩndĩ cionthe.

8 Mũntũ mũka ũyũ, arũtha bũrĩa bunka akũbotaga. Akũbaka mwĩrĩ wakwa maguta manunki wega mbere ya bĩndĩ ĩkinya, akĩĩbaarĩrĩria kũthikwa gwakwa.

9 Nama ga nkũmwĩra, gũntũ kunthe kũrĩa Nteto Mbega ikabunjua gũkũ nthĩ, ũntũ ũrĩa mũka ũyũ arũtha ũkeranagwa kũrĩ antũ akĩririkanwa.”

Njundaci gwĩtĩkĩrĩria gũkũnyanĩra Njĩcũ

(Mathayo 26:14-16; Ruka 22:3-6)

10 Rĩu, Njundaci Mũicikariota, ũmwe wa arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ ma Njĩcũ, akĩthiĩ kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai kũbangania namo bũrĩa akamatethereria kwambata Njĩcũ.

11 Namo magĩkena mũno rĩrĩa me-guire gĩtũmi kĩawe gĩa kũthiĩ kũrĩ mo. Makĩĩra Njundaci atĩ makamũnenkera mbeca. Kwogu Njundaci akĩambĩrĩria gũceria kaanya keega ga kũnenkanĩra Njĩcũ kũrĩ mo.

Njĩcũ gũtũma arutwa mawe mathiĩ kũbaarĩrĩria Bacaka

(Mathayo 26:17-19; Ruka 22:7-14, 21-23; Njũana 13:21-30)

12 Ntukũ ya mbere ya Thigũnkũ ya Mĩgate ĩtĩmimbithie, nĩrĩo kagondu ga Bacaka ka-ũragagwa ta wĩthĩre. Arutwa ma Njĩcũ makĩmũũria, “Nĩwenda tũthiĩ tũgakũbarĩrĩrie irio cia Bacaka kũ?”

13 Njĩcũ agĩtũma arutwa mawe maĩrĩ akĩmeera, “Thiĩni taũnini ya Njerucaremu, na mwakinya mũgatũngana na mũntũ mũrũme akuĩte nyũngũ ya rũncĩ. Mũmũrũmĩrĩreni.

14 Mwĩreni mwene nyomba ĩrĩa akathũngĩra atĩrĩ, ‘Mwarimo nĩaũria atĩrĩ, nĩkũ nyomba ya ageni ĩrĩ, ĩrĩa nĩnkĩrĩĩra irio cia Bacaka bamwe na arutwa makwa?’

15 Akamwonia ruumu nene ngorobani ĩkĩrĩtwe into cionthe na ĩbangabangĩtwe wega. Kũu nĩku mũkabaarĩrĩria irio cia Bacaka.”

16 Kwogu, arutwa mau makĩthiĩ taũni na makĩĩthĩra maũntũ monthe mekari wa ta bũrĩa Njĩcũ a-merĩte, na makĩbaarĩrĩria irio cia Bacaka.

Irio cia Mwathani cia mũthia

(Mathayo 26:20-30; Ruka 22:15-20; 1 Akorintho 11:23-25)

17 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, Njĩcũ akĩthiĩ nyomba ĩnu na arutwa mawe marĩa ĩkũmi na maĩrĩ.

18 Rĩrĩa me-karĩte methani makĩrĩcaga, Njĩcũ akĩmeera, “Ga nkũmwĩra nama, ũmwe wacienu ũrĩa tũkũrĩcanĩra nawe, agankũnyanĩra.”

19 Rĩrĩa arutwa me-guire ũgu makĩgĩa kĩeba. Makĩambĩrĩria kũũria Njĩcũ ũmwe kwa ũmwe, “Nĩ niũ Mwathani?”

20 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nĩ ũmwe wacienu, mwiũ ĩkũmi na maĩrĩ, ũrĩa tũgũtombekanĩria mũgate mbakũrini nawe.

21 Nĩ ũntũ Mwana wa Mũntũ akathiĩ wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe Mandĩkoni. Ĩndĩ ũrĩa ũgakũnyanĩra Mwana wa Mũntũ akoona thĩĩna mũno. Nĩ kaaba atĩngĩaciarirwe!”

22 Rĩrĩa ma-rĩcaga, Njĩcũ agĩũkia mũgate, agĩciokeria Ngai nkatho, akĩwenyũra, na akĩnenkera arutwa mawe. Akĩmeera, “Yũkiani, ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa.”

23 Agĩcioka agĩũkia gĩkombe. Agĩciokeria Ngai nkatho, akĩmanenkera, na monthe makĩnyunyanĩra.

24 Njĩcũ akĩmeera, “Ĩno nĩ nthakame yakwa ya kĩrĩkanĩro, ĩrĩa ĩgwĩtũrũrwa nĩ ũntũ wa antũ engĩ.c

25 Na ga nkũmwĩra nama, ntĩnyua ndibei ĩno ya nthabibũ rĩngĩ, nkinya rĩrĩa nkamĩnyua ĩrĩ ĩrĩa njerũ Ũthamakini wa Ngai.”

26 Na rĩrĩa ma-rĩkirie kwina rwĩmbo, makiumagara makĩthiĩ kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ.

Njĩcũ kuuga Betũro akamũkaana

(Mathayo 26:31-35; Ruka 22:31-34; Njũana 13:36-38)

27 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Mwiũ mwinthe mũgantiganĩria nĩ ũntũ Mandĩko Matheru maugaga atĩ,

‘Nkaringa mũrĩthi,

nacio ng'ondu inyagarare.’

28 “Ĩndĩ rĩrĩa nkariũka, nkathiĩ Gariiri mbere yenu.”

29 Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Wana monthe mangĩgũtiganĩria, niũ ntĩgũtiganĩria.”

30 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Nama ka ngũkwĩra, ũtukũ ũyũ wa ũmũnthĩ ungwa mbere ya ngũkũ ĩkurura maita maĩrĩ, ũgankaana maita mathatũ.”

31 Ĩndĩ Betũro agĩkinyĩrĩria akiuga, “Wana ũnkĩgua nwa nkinya nkue bamwe negwe, ntĩngĩgũkaana.” Arutwa mau mangĩ monthe wanamo makiuga wa tabu.

Njĩcũ kũboya arĩ Gethicemane

(Mathayo 26:36-46; Ruka 22:39-46)

32 Njĩcũ na arutwa mawe makĩthiĩ bantũ be-tagwa Gethicemane. Akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ĩkarani nthĩ baba, naani nthiĩ nkaboye.”

33 Akĩthiĩ na Betũro, Njakubu na Njũana, na agĩtangĩka meciria na akĩgwatwa nĩ kĩeba.

34 Akĩmeera atĩrĩ, “Nkoro yakwa ĩrĩ na kĩeba mũno, ũntũ nĩngĩkua. Ĩkarani baba na mũkerie, bamwe naani.”

35 Njĩcũ akĩthiĩ bantũ bata-rĩ baraca na bau ma-rĩ. Akĩĩgwĩthia nthĩ, akĩboya akiuga wegua nwa kũboteke, ĩthaa rĩu rĩa kũthĩnĩka rĩkamweberera.

36 Akĩboya akiuga atĩrĩ, “Abbad, Baaba, maũntũ monthe nĩmabotekaga kũrĩ weũ. Nakũthaitha njebereria gĩkombe gĩkĩ, na tĩ bũrĩa nkwenda, ĩndĩ wendi waku wĩkarĩke.”

37 Njĩcũ agĩcioka kũrĩ arutwa mawe akĩĩthĩra mamamĩte. Akĩũria Betũro atĩrĩ, “Cimioni, nĩka ũmamiĩ? Ga ũtĩbota gwĩkara ũtĩmamiĩ nwarĩ ĩthaa rĩmwe?”

38 Akĩmeera, “Ĩkaragani mwĩũgĩte na mũkĩboyaga, mũtaaca kũgwa magerioni. Nkoro nĩĩkwenda ĩndĩ mwĩrĩ ũtĩna binya.”

39 Njĩcũ akĩthiĩ kũboya rĩngĩ na agĩciokagĩra ciugo wa inu.

40 Rĩrĩa a-ciokire rĩngĩ, akĩĩthĩrĩra mamamiĩ nĩ ũntũ metho mao ma-rĩ marito nĩ toro. Makĩrigwa nĩ bũrĩa makamwĩra.

41 Rĩrĩa Njĩcũ a-cire rita rĩa kathatũ, akĩmaũria atĩrĩ, “Ingwa wana rĩu nwaka mũmamiĩ na mũnogokete? Nĩ ũgu rĩu! Ĩthaa rĩgũkinya, Mwana wa Mũntũ rĩu nĩka agũkũnyanĩrwa na nĩka akũnenkanĩrwa kũrĩ antũ ebia.

42 Ũkĩrani! Tũthiĩni. Eneeni, nĩwe ũyũ mũnkũnyanĩri ũcĩte!”

Kwambatwa kwa Njĩcũ

(Mathayo 26:47-56; Ruka 22:47-53; Njũana 18:3-12)

43 Njĩcũ wa akĩaragia, warĩo Njundaci, ũmwe wa arutwa marĩa mawe ĩkũmi na maĩrĩ, agĩĩca. A-rĩ na gĩkundi gĩa antũ marĩa ma-rĩ na mbiũ njũrani na ncogoma, matũmĩtwe nĩ athĩnjĩri anene ma Ngai, arimo ma Watho, na akũrũ.

44 Nawe mũmũkũnyanĩri a-merĩte atĩrĩ “Ũrĩa nkamumunya nĩwe Njĩcũ. Mũmwambateni na mũthiĩ nawe mũmũrangĩrĩte mũno.”

45 Rĩrĩa ma-kinyire, warĩo Njundaci akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ na akĩmwĩta, “Mwarimo!” Akĩmũmumunya.

46 Antũ mau makĩambata Njĩcũ na makĩmwoba.

47 Nĩrĩo ũmwe wa arutwa ma Njĩcũ ũrĩa warũngiĩ bakubĩ nawe a-cinũrire rũbiũ njũrani, na agĩtema gũtũ gwa ntungata ya mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai.

48 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Ka mwaca kũnyambata mũrĩ na mbiũ na ncogoma taka ndĩ mũcuunani?

49 Anga tũtatindaga namwi ntukũ cionthe Ekarũni na mũtanyambataga? Ĩndĩ maũntũ mama nĩmekarĩka nĩ kenda Mandĩko mabinga.”

50 Nĩrĩo arutwa mawe ma-mũtiganĩrie monthe, na makĩũra.

51 Nthaka ĩmwe ĩrĩa yerigicĩte cuka nĩyarũmĩrĩrĩte Njĩcũ. Rĩrĩa gĩtutu kĩa-mbataga nthaka ĩnu,

52 ĩkĩmonyoka, ĩgĩtiga cuka yayo, ĩkĩũra mũno ĩrĩ ũtheri.

Njĩcũ kũbirwa kũrĩ kĩama kĩa Ayaundi

(Mathayo 26:57-68; Ruka 22:54-71; Njũana 18:13-24)

53 Namo makĩbira Njĩcũ mũciĩ kwa mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai, kũrĩa athĩnjĩri anene monthe ma Ngai, akũrũ, na arimo ma Watho ma-tũnganĩte.

54 Betũro akĩrũmĩrĩra Njĩcũ arĩ baraca ma, nkinya magĩkinya kĩbaaroni kĩa nyomba ya mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai. Betũro agĩĩkara bamwe na athigari agĩotaga mwanki.

55 Athĩnjĩri anene ma Ngai na kĩama kĩa Ayaundi kĩonthe nĩ ma-ceragia ũntũ wa kũthitanga Njĩcũ nau nĩ kenda mamũũragithia, ĩndĩ makĩaga.

56 Na antũ engĩ nĩ ma-rutire ũira wa ũrongo ĩgũrũ rĩa Njĩcũ, ĩndĩ ũira wao ũkĩrega kũgwatanĩra.

57 Nĩrĩo antũ mamwe ma-rũngamire makĩruta ũira wa ũrongo makiuga atĩrĩ,

58 “Nĩtwegwire akiuga, ‘Nkomora Ekarũ ĩno, ĩrĩa ĩtumĩtwe nĩ antũ, na kabinda ga ntukũ ithatũ ntume ĩngĩ ĩrĩa ĩtĩtumĩtwe nĩ mũntũ.”’

59 Ĩndĩ wana rĩo, ũira wao ũkĩregana.

60 Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai akĩrũngama mbere yao, akĩũria Njĩcũ, “Ka weũ ũtĩna ũntũ wa gũciokia ĩgũrũ rĩa maũntũ mama ũkũthitangwa namo?”

61 Ĩndĩ Njĩcũ agĩkira kibi, na gũtĩbu a-ciokirie. Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai akĩmũũria rĩngĩ, “Nĩ weũ Kiristũ, Mwana wa Ngai, Ngai Mwene Nkuma?”

62 Njĩcũ akĩmũciokeria, “Ĩĩ, nĩ niũ. Na mũkoona Mwana wa Mũntũ ekarĩte mwena wa ũrĩo wa Ngai Mwene binya, na mũkamwona acĩte na matu, kuuma ĩgũrũ!”

63 Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai agĩtembũranga nguo yawe ĩrĩa e-kĩrĩte.e Akiuga atĩrĩ, “Nĩtwenda aira mangĩ ma indũ?

64 Mwinthe mũkwĩgua akĩĩganania na Ngai. Mbĩrani bũrĩa mũgũtua.” Antũ monthe makiugĩrĩria makiuga, “Nĩabĩtĩtie! Abatiĩ kũũragwa!”

65 Antũ mamwe makĩambĩrĩria kũmũtuĩra mata. Makĩmũkunĩka metho, makĩmũringa nkundi na makĩmwĩra, “Ta ratha, ũtwĩre ũrĩa wakũringa!” Athigari magĩũkia Njĩcũ makĩthiĩ nawe na makĩmũbũũra.

Betũro gũkaana Njĩcũ

(Mathayo 26:69-75; Ruka 22:56-62; Njũana 18:15-18,25-27)

66 Rĩrĩa Betũro e-kari nthĩ, mwarĩ ũmwe ũrĩa wa-rĩ ntungata ya mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai, akĩbetũkĩrĩra bau Betũro a-rĩ.

67 Rĩrĩa mwarĩ ũnu o-nire Betũro agĩota mwanki, akĩmũcũũtha tũũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Wanegwe ũrarĩ bamwe na Njĩcũ wa kuuma Nacarethi.”

68 Ĩndĩ Betũro agĩkaana akiuga, “Niũ ntĩkũmenya na ntĩgũtaũkĩrwa nĩ bũrĩa ũkuuga.” Akiuma akĩrũngama mwĩrĩgani, nayo ncamba ya ngũkũ ĩgĩkurura.f

69 Rĩrĩa mwarĩ ũnu o-nire Betũro arũngiĩ mwĩrĩgani, akĩĩra marĩa ma-rũngiĩ bakubĩ nawe, “Mũntũ ũnu nĩ ũmwe wao.”

70 Ĩndĩ Betũro agĩkaana rĩngĩ. Thuuba ya kabinda kanini, antũ mamwe ma marĩa ma-rũngiĩ bakubĩ na Betũro makĩmwĩra, “Nama ũrĩ ũmwe wa arũmĩrĩri ma Njĩcũ nĩ ũntũ ũrĩ wa kuuma Gariiri.”

71 Betũro akĩambĩrĩria kwĩruma na akĩĩbĩta akiuga atĩrĩ,“Niũ nticĩ mũntũ ũyũ mũkwaria bwawe.”

72 Na warĩo, ngũkũ ĩgĩkurura rita rĩa kaĩrĩ. Rĩu nĩrĩo Betũro a-ririkanire bũrĩa Njĩcũ a-mwĩrĩte atĩ, “Mbere ya ncamba ya ngũkũ ĩkurura maita maĩrĩ, ũgankaana maita mathatũ atĩ ũtĩmbicĩ.” Nawe Betũro akĩringika nkoro na akĩrĩra mũno.

a 

14:3 Nandĩ Ma-rĩ maguta manunki wega ma-rũthagwa kuumana na mĩri ya mĩmera ĩrĩa ĩrĩ mũruke mwega.

b 

14:5 Ndinari magana mathatũNĩ mbeca inkĩrĩba mũntũ mũcaara wa mwaka unthe wa mũntũ wa kĩbarũa.

c 

14:24 Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciugaga nthakame ya kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ.

d 

14:36 Abba Nĩ kuuga Baaba.

e 

14:63 Kũringana na wĩthĩre wa Ayaundi, mũntũ atembũraga nguo yawe arigara kana agwatwa nĩ kĩeba.

f 

14:68 Mbuku imwe cia Kĩngiriki nĩ ĩtigĩrĩrĩte Nayo ngũkũ ĩgĩkurura.

Njĩcũ kũbirwa kũrĩ Biratũ

(Mathayo 27:1-2, 11-14; Ruka 23:1-5; Njũana 18:28-38)

15

1 Rũyũni kĩraũko tene mũno, kĩama kĩonthe kĩa Ayaundi kĩrĩa kĩarĩ kĩa athĩnjĩri anene ma Ngai, akũrũ, na arimo ma Watho, gĩkĩbangania bũrĩa gĩkarũtha Njĩcũ. Makĩmũthaĩka njara, makĩmũtongoreria na makĩmũbira kũrĩ Biratũ ũrĩa wa-rĩ ngabana wa Roma.

2 Biratũ akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Nĩ weũ mũthamaki wa Ayaundi?” Njĩcũ akĩmũciokeria, “Ũkuuga bu.”

3 Athĩnjĩri anene ma Ngai makĩthitanga Njĩcũ na maũntũ mengĩ.

4 Biratũ akĩũria Njĩcũ rĩngĩ atĩrĩ, “Ka weũ ũtĩna ũntũ wa gũciokia? Ingwa nĩ ũkwĩgua maũntũ monthe marĩa magũkũthitanga namo?”

5 Ĩndĩ Njĩcũ ata-ciokia nwarĩ atĩa, na ũntũ ũnu ũkĩrigaria Biratũ mũno.

Njĩcũ gũtuĩrwa kũũragwa

(Mathayo 27:15-26; Ruka 23:13-25; Njũana 18:39-19:16)

6 Warĩ wĩthĩre wa ngabana kũrekereria mũbungwa ũmwe rĩonthe bĩndĩ ya Thigũnkũ ya Bacaka, ũrĩa wonthe antũ mankĩendire.

7 Bĩndĩ ĩnu nĩ kwarĩ na mũbungwa ũmwe wetagwa Baraba, ũrĩa wa-thaĩkĩtwe nceera bamwe na marĩa ma-reganĩte na thirikari na kũũraga antũ rĩrĩa kwarĩ na gacagaca.

8 Kĩrĩndĩ gĩkĩthiĩ kũrĩ Biratũ gĩkĩmũũria arekererie mũbungwa ũmwe wa ta wĩthĩre.

9 Biratũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩmũkwenda nĩmũrekererie mũthamaki wa Ayaundi?”

10 Biratũ nĩ a-menyaga atĩ athĩnjĩri anene ma Ngai ma-retete Njĩcũ kũrĩ we nĩ ũntũ wa bũrĩa ma-mwĩgucagĩra rũriitho.

11 Ĩndĩ Athĩnjĩri anene ma Ngai makĩringĩrĩra kĩrĩndĩ kĩĩre Biratũ arekererie Baraba bantũ ba Njĩcũ.

12 Biratũ akĩũria antũ kaĩrĩ, “Rĩu nĩmwenda ndũthe atĩa na mũntũ ũyũ mũgwĩta mũthamaki wa Ayaundi?”

13 Kĩrĩndĩ gĩkiugĩrĩria na binya, “Mwambe!”

14 Biratũ akĩmaũria, “Nĩkĩ? Ka arũthĩte mabĩtia marĩkũ?”

Ĩndĩ kĩrĩndĩ gĩkiugĩrĩria na binya nkũrũki gĩkiugaga, “Mwambe!”

15 Na nĩ ũntũ Biratũ nĩ e-ndaga gũkenia kĩrĩndĩ, akĩmathaũrĩra Baraba. Akĩruta watho akiuga Njĩcũ aringwe iboko na akĩmũnenkanĩra akaambwe.

Athigari kũnyũrũria Njĩcũ

(Mathayo 27:27-31; Njũana 19:2-3)

16 Athigari makĩbira Njĩcũ bantũ barĩa magamba ma-tucagĩrwa, kũu kambĩni ya ngabana. Bantũ bau be-tagwa Buraitorio na magĩĩta mbũtũ ngima ya athigari.

17 Magĩĩkĩrĩra Njĩcũ nguo ndaca ya ũthamaki ya rangi ya ũcakarandaa na magĩtuma nthũmbĩ ya mĩrigica ya mĩĩgua na makĩmwĩkĩrĩra kĩongo.

18 Makĩambĩrĩria kũmũkethia na kĩnyũrũri, “Nĩ atĩa, mũthamaki wa Ayaundi!”

19 Athigari mau makĩmũringanga kĩongo na mũragi na makĩmũtuĩra mata, makĩmũnyũrũria na njĩra ya kũmũturĩria maru na kũmũboya.

20 Rĩrĩa ma-rĩkirie kũmũnyũrũria, athigari mau makĩmũruta nguo ĩnu ndaca ya ũthamaki na makĩmwĩkĩrĩra nguo ciawe. Makĩmũtongoreria makĩmũruta nja nĩ kenda makamwambe.

Kwambwa kwa Njĩcũ

(Mathayo 27:32-44; Ruka 23:26-43; Njũana 19:17-27)

21 Wa mathiĩte, magĩtũngana na mũntũ wetagwa Cimioni wa kuuma Cairini, ĩthe wa Aregicanda na Rubaci, aumĩte mũgũndani. Athigari makĩmũkamatithia mũtharaba wa Njĩcũ kwa binya.

22 Na makĩbira Njĩcũ bantũ be-tagwa Gorogotha (ũgu nĩ kuuga, “Bantũ ba Ĩbĩndĩ rĩa Kĩongo”).

23 Makĩmũkundia ndibei ĩrĩa yabunjanĩtue na manemane,b ĩndĩ Njĩcũ akĩrega kũnyua.

24 Athigari mau makĩmwamba mũtharabani, makĩgaana nguo ciawe, na magĩciĩringira kuura nĩ kenda mamenya gĩcunce kĩrĩa wa mũntũ ageũkia.

25 Ma-mwambire thaa ithatũ cia kĩraũko.

26 Kabaũ gakĩringĩrĩrwa mũtharabani ĩgũrũ rĩa kĩongo kĩawe gakĩonanagia kĩrĩa Njĩcũ a-thitangĩrĩtwe, ka-ndĩkĩtwe ũũ, “ MŨTHAMAKI WA AYAUNDI.”

27 Makĩamba eei maĩrĩ bamwe na Njĩcũ, ũmwe mwena wawe wa ũrĩo na ũnu ũngĩ mwena wawe wa ũmũtho.

28 Namo Mandĩko marĩa maugĩte “A-taranĩrue bamwe na auni watho.” makĩbinguac

29 Antũ marĩa ma-betũkagĩrĩra bakubĩ na bau Njĩcũ a-mbĩrĩtwe ma-mũcengaga, makinainagia ciongo ciao makiugaga atĩrĩ, “Ĩĩ! Weũ ũrĩa ũkoomora Ekarũ na ũmĩtume na ntukũ ithatũ,

30 ĩbonokie uume mũtharabani!”

31 Woogu nwabu athĩnjĩri anene ma Ngai, arimo ma Watho ma-mũnyũrũririe makiuga, “Nĩarabonokanagia, ĩndĩ atĩnkĩbota kwĩbonokia!

32 Rĩu tigani Kiristũ ũyũ, Mũthamaki ũyũ wa Iciraeri, aume mũtharabani rĩu nĩ kenda twone na tũmwĩtĩkie!” Wana antũ marĩa ma-mbĩtwe bamwe na Njĩcũ makĩmũcenga.

Gĩkuũ kĩa Njĩcũ

(Mathayo 27:45-56; Ruka 23:44-49; Njũana 19:28-30)

33 Rĩrĩa thaa thiita cia mũthenya ciakinyire, gũkĩgĩa na mbindu nthĩ yonthe nkinya thaa kenda.

34 Na rĩrĩa thaa kenda ciakinyire, Njĩcũ akiugĩrĩria na binya akiuga, “ Eroi, Eroi, rama cabakithani? ” (Ũgu nĩ kuuga, “Ngai wakwa, Ngai wakwa, nĩkĩ wantiganĩria?”).

35 Rĩrĩa antũ mamwe ma marĩa ma-rũngiĩ bakubĩ me-guire ũgu Njĩcũ a-ugire, makiuga, “Ĩguani, nĩka agwĩta Erinja!”

36 Ũmwe wao akĩng'aria, agĩũkia cibonji akĩmĩtombeka ndibeini ĩrĩa ya-rĩ na gana, akĩmĩoberera mũthiani wa kamũtĩ na agĩkundia Njĩcũ. Akiuga atĩrĩ, “Ga twoneni wegua Erinja agaaca kũmũruta kuuma mũtharabani.”

37 Nawe Njĩcũ akiugĩrĩria wĩca, na agĩkua.

38 Gĩtambaa kĩrĩa gĩacurĩtue Ekarũnid gĩgĩtembũkĩrĩra gatagatĩ kuuma ĩgũrũ nkinya nthĩ, gĩkiuma icunce ciĩrĩ.

39 Mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma nĩ a-rũngiĩ mbere ya mũtharaba wa Njĩcũ. Rĩrĩa o-nire bũrĩa Njĩcũ a-kwire, akiuga, “Nama mũntũ ũyũ ararĩ Mwana wa Ngai!”

40 Nĩ kwarĩ na aka marĩa ma-cũũthĩrĩrĩtie bũrĩa gwekaraga marĩ baraca. Mamwe maciao ma-rĩ Maria wa kuuma Magindara, Maria ng'ina wa Njakubu mũnini na Njocee. Wana Carome a-rĩ bo.

41 Aka mau ma-rĩ arũmĩrĩri ma Njĩcũ na nĩ ma-mũmenyagĩrĩra rĩrĩa a-rĩ Gariiri. Wana nĩ kwarĩ na aka mangĩ engĩ marĩa ma-canĩtie na Njĩcũ nkinya Njerucaremu.

Kũthikwa kwa Njĩcũ

(Mathayo 27:57-61; Ruka 23:50-56; Njũana 19:38-42)

42 Maũntũ mama monthe me-karĩkire Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria.f Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakubĩbĩrĩrie,

43 mũntũ ũmwe wetagwa Njucubu wa kuuma Arimathea akĩthiĩ kũrĩ Biratũ arĩ na ũcamba, akĩromba etĩkĩrĩrue eũkie mwĩrĩ wa Njĩcũ. Njucubu a-rĩ mũntũ warĩ mũtĩe mũno kĩamanĩ kĩa Ayaundi, na nĩ e-tererete gũũca kwa Ũthamaki wa Ngai.

44 Biratũ akĩrigara mũno rĩrĩa e-guire atĩ Njĩcũ a-rĩ agũkua na karũgĩ ũgu. Agĩĩta mũnene ũnu wa athigari ĩgana ma Roma, akĩmũũria wegua Njĩcũ a-rĩ agũkua.

45 Rĩrĩa e-guire kuumana na mũthigari ũnu, agĩĩtĩkĩrĩria Njucubu eũkia mwĩrĩ wa Njĩcũ.

46 Njucubu akĩgũra cuka na agĩcurũkia mwĩrĩ wa Njĩcũ kuuma mũtharabani. Akĩwoba wega na cuka ĩnu, na akĩthiĩ akĩwiga kaburini karĩa ke-njĩtwe ĩbigani. Agĩcioka agĩtumbia ĩbiga na akĩbinga mũromo wa kaburi narĩo.

47 Maria Mũmagindara na Maria ng'ina wa Njoce makĩona kũrĩa mwĩrĩ wa Njĩcũ waigirwe.

a 

15:17 Ũcakaranda Nĩ rangi ya marao ma mũcakaranda. Nguo cia rangi ya ũcakaranda ciekagĩrwa nĩ athamaki na ciarĩ na goro mũno.

b 

15:23 Manemane nĩ rũncĩ rwa mũtĩ rũrĩa rwatũmagĩrwa rũrĩ ndawa.

c 

15:28 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ.

d 

15:38 Ndaani ya Ekarũ nĩ kwarĩ na gĩtambaa kĩrĩa kĩagaũkanĩtie bantũ barĩa barĩ batheru na barĩa ba-rĩ batheru mũno. Bantũ barĩa barĩ batheru mũno bathũngagĩrwa nĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai wenka rita rĩmwe wa mwaka.

e 

15:40 Njoce Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciugaga Njucubu.

f 

15:42 Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria nĩ mũthenya wa Wetano. Ntukũ ĩnu nĩrĩo Ayaundi me-baaragĩrĩria nĩ ũntũ wa Cabatũ. Cabatũ ya-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wena nkinya kĩbwaĩ kĩa Wetano.

Kũriũka kwa Njĩcũ

(Mathayo 28:1-8; Ruka 24:1-12; Njũana 20:1-10)

16

1 Rĩrĩa Cabatũ yathirire, Maria Mũmagindara, Maria ng'ina wa Njakubu na Carome makĩgũra maguta na tũinto tũngĩ twanunkaga wega nĩ kenda mathiĩ kũbaka mwĩrĩ wa Njĩcũ.

2 Mũthenya wa mbere wa kiumiaa, kĩraũko tene riũa rĩkĩratha, makĩthiĩ kaburini.

3 Rĩrĩa ma-rĩ njĩrani mathiĩte, makĩũrania, “Ingwa nũũ ũgatũbingirĩtĩria ĩbiga rĩrĩa rĩbingĩte mũromo wa kaburi?”

4 Ĩndĩ rĩrĩa aka mau ma-kinyire, makĩona ĩbiga rĩu, rĩrĩa rĩarĩ ĩnene mũno, rĩrĩ ĩtumbie kuuma mũromoni wa kaburi.

5 Rĩrĩa ma-thũngagĩra kũu kaburini makĩona nthaka yekĩrĩte nguo ndaca, ya rangi ĩrĩa njerũ ĩkarĩte nthĩ mwena wa ũrĩo. Namo makĩmaka mũno.

6 Nthaka ĩnu ĩkĩmeera atĩrĩ, “Mũtĩkamake. Nĩnkũmenya nĩka mũgũceria Njĩcũ wa kuuma Nacarethi, ũrĩa a-mbirwe mũtharabani. Nĩmũriũku! Atĩ gũkũ. Ta cũũthani mwone, baba nĩbo a-igĩtwe.

7 Rĩu thiĩni mwĩre arutwa mawe, na mũno mũno Betũro atĩrĩ, ‘Njĩcũ amũtongoreretie athiĩte Gariiri. Nau nĩ nabo mũkamwona wa ta bũrĩa a-mwĩrĩte.’ ”

8 Aka mau makiuma kaburini makinainaga nĩ ũguoya, na marigicanĩte mũno. Gũtĩ mũntũ me-rire bũrĩa gwekarĩkire nĩ ũntũ wa kĩmako kĩrĩa kĩamagwete.b

Njĩcũ kwĩonania kũrĩ Maria Mũmagindara

(Mathayo 28:9-10; Njũana 20:11-18)

9 Thuuba ya Njĩcũ kũriũka kĩraũko tene, mũthenya wa mbere wa kiumia, e-onanirie kũrĩ Maria Mũmagindara arĩ wa mbere. Maria ũnu nĩwe mũntũ mũka ũrĩa Njĩcũ e-ngĩrĩrĩtie ndaimono mũgwanja kuuma kũrĩ we.

10 Maria akĩthiĩ kũrĩ arutwa ma Njĩcũ, marĩa ma-rĩ na kĩeba na marĩraga, akĩmeera bũrĩa gwekarĩkĩte.

11 Ĩndĩ rĩrĩa me-guire akiuga atĩ Njĩcũ arĩ mwoo, na atĩ we nĩamwonete, mata-mwĩtĩkia.

Njĩcũ kwĩonania kũrĩ arutwa mawe maĩrĩ

(Ruka 24:13-35)

12 Thuubani, Njĩcũ akiumĩrĩra arutwa mamwe mawe maĩrĩ marĩa ma-umĩte Njerucaremu mathiĩte bwa mũgũnda. Ĩndĩ nĩ a-garũrũkĩte bũrĩa e-kari mbere ya akua.

13 Namo arutwa mau maĩrĩ magĩcioka kwĩra arutwa mau mangĩ maũntũ mau, ĩndĩ gũtĩwe wametĩkirie.

Wĩra ũrĩa Njĩcũ a-beere arutwa mawe

(Mathayo 28:16-20; Ruka 24:36-49; Njũana 20:19-23)

14 Thuubani, Njĩcũ akiumĩrĩra arutwa mawe marĩa ĩkũmi na ũmwe rĩrĩa ma-rĩcaga irio. Akĩmanegenia nĩ ũntũ wa kũrega gwĩtĩkia, na nĩ ũntũ wa kũũma gwa nkoro ciao. A-manegenirie nĩ ũntũ mate-tĩkirie antũ marĩa ma-mwonete thuuba ya kũriũka kwawe.

15 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩni nthĩ yonthe mũkabunjie Nteto Mbega kũrĩ antũ monthe.

16 Ũrĩa wonthe ũgetĩkia na abatithue, akabonokua. Ĩndĩ ũrĩa ũtĩgetĩkia, agatuĩrwa ĩgamba.

17 Nacio ciama ino ikagendania na marĩa metĩkĩtie. Ndaani ya riĩtwa rĩakwa makengĩrĩria ndaimono, na makaaria na nthiomi ngeni.

18 Makaambata njoka na njara ciao na mankĩnyua cumu, ĩtĩmathũkĩra wana banini. Makaigĩrĩra antũ marĩa arwaru njara, namo arwaru makabora.”

Njĩcũ gwĩtia ĩgũrũ

(Ruka 24:50-53)

19 Rĩrĩa Mwathani Njĩcũ a-rĩkirie kwĩra arutwa mawe ũgu, agĩũkua agĩĩtithua ĩgũrũ, na agĩĩkara mwena wa ũrĩo wa Ngai.

20 Namo arutwa mawe makĩthiĩ gũntũ kunthe makĩbunjagĩria antũ Nteto Mbega. Nawe Mwathani akĩrutithania wĩra namo, na akionania kũbetũkĩrĩra ciama irĩa ma-ringaga atĩ ntũmĩrĩri ĩrĩa arutwa ma-bunjagia yarĩ ya ũũma.c

a 

16:2 Mũthenya wa mbere wa kiumia kũringana na karenda ya Ayaundi, nĩ ntukũ ya Kiumia.

b 

16:8 Mbuku imwe cia Kĩngiriki ithirĩrĩte mũbari wa ĩnaana. Itĩ gĩcunce gĩkĩ gĩa kuuma mũbari wa kenda nkinya mĩrongo ĩĩrĩ.

c 

16:20 Kuuma mũbari wa 9 mwanka wa 20 itĩ mbukuni imwe cia Kĩngiriki.

Nteto Mbega cia Njĩcũ Kiristũ irĩa ciandĩkĩtwe nĩ

RUKA

Maũntũ makoniĩ mbuku ĩno

Mbuku ĩno nĩ ĩmwe ya mbuku cia Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Kĩerũ, irĩa ciandĩkĩte ũboro wa Njĩcũ. Mbuku ĩno ya Ruka nĩyarĩrĩria gũciarwa kwa Njĩcũ, mũtũrĩre wawe, ũrutani wawe, gũkua, kũriũka na bũrĩa Njĩcũ e-tiirie ĩgũrũ kwa Ngai.

Athomi marĩa engĩ ma Kĩrĩkanĩro metĩkĩtie mbuku ĩno ya-ndĩkirwe nĩ Ruka. Ruka a-rĩ ndagĩtarĩ na nĩ ma-rutaga wĩra wa gũtambia Nteto Mbega cia Njĩcũ marĩ na Mũtũmwa Baũro.

Ruka akĩandĩka mbuku ĩno, a-ndĩkagĩra mũntũ wetagwa Thiobira. Ruka e-ndaga Thiobira ataũkĩrwa wega nĩ maũntũ marĩa Njĩcũ a-thomithagia antũ. Ruka andĩkĩte wĩra ũrĩa Njĩcũ a-rutire gũkũ nthĩ, kuuma kĩambĩrĩria nkinya mũthia, na mũno kũrĩ antũ marĩa athĩĩni, ta bũrĩa kĩroria Icaya a-rathire.

Ruka nwawe mwandĩki wa mbuku ĩrĩa ĩngĩ ya Kĩrĩkanĩro ĩtagwa Atũmwa.

Icunce cia mbuku ĩno

Kĩambĩrĩria kĩa mbuku ĩno (1:1-4)

Gũciarwa kwa Njũana Mũbatithania na Njĩcũ (1:5-2:52)

Ũrutani wa Njũana Mũbatithania (3:1-20)

Kũbatithua na Kũgerua kwa Njĩcũ (3:21-4:13)

Wĩra wa Njĩcũ gĩcigoni kĩa Gariiri (4:14-9:50)

Njĩcũ kuuma Gariiri nkinya Njerucaremu (9:51-19:27)

Wĩra wa Njĩcũ Njerucaremu (19:28-21:4)

Ũrathi wa Njĩcũ ũkoniĩ Njerucaremu (21:5-24)

Gũcioka rĩngĩ kwa Njĩcũ (21:25-38)

Njĩcũ kũrĩa irio cia kĩbwaĩ cia mũthia (22:1-62)

Njĩcũ kwambwa mũtharabani (22:63-23:56)

Njĩcũ kũriũka na gwĩtia ĩgũrũ kwa Ngai (24:1-53)

Nteto Mbega cia Njĩcũ Kiristũ irĩa ciandĩkĩtwe nĩ

RUKA

Kĩambĩrĩria kĩa mbuku ĩno

1

1 Kũrĩ Mũkaathe Thiobira:

Antũ engĩ nĩmageretie kwandĩka rũgono rwa maũntũ marĩa mekarĩkĩte gatagatĩni getũ.

2 Andĩki mau mandĩkĩte wa ta bũrĩa twerirwe mo nĩ aira na abunjia ma Nteto Mbega cia Njĩcũ, marĩa ma-rĩ bo kuuma kĩambĩrĩria.

3 Kwogu thuuba ya gũtuĩria maũntũ monthe kuuma kĩambĩrĩria kĩa mo, wanaani nĩnonire nĩ wega nkwandĩkĩre rũgono rũtarĩrĩrie wega, weũ mũkaathe Thiobira.

4 Nĩ kenda ũbota kũmenya cararũkũ maũntũ marĩa wathomithirue.

Ũrathi wa gũciarwa kwa Njũana Mũbatithania

5 Bĩndĩ ĩmwe, rĩrĩa Eronde a-rĩ mũthamaki wa gĩcigo kĩa Njundea, nĩ kwarĩ na mũthĩnjĩri Ngai wetagwa Cakaria. A-rĩ wa kuuma rũrĩco rwa athĩnjĩri Ngai ma gĩkundi kĩa Abinja. Mũka wa Cakaria e-tagwa Ericabethi na a-rĩ wa kuuma rũrĩco rwa Arũni.a

6 Ericabethi na Cakaria ma-rĩ na ũthingu wa nkoro methoni ma Ngai, na nĩ ma-thĩkagĩra mathani na watho unthe wa Mwathani.

7 Ericabethi na Cakaria mata-rĩ na kaana nwarĩ kamwe nĩ ũntũ Ericabethi a-rĩ nthaata, na ma-rĩ antũ akũrũ.

8 Bĩndĩ ĩmwe, gĩkundi kĩa athĩnjĩri Ngai kĩa ma Cakaria nĩkĩo kĩathurĩtwe kũruta magongwana Ekarũni.

9 Ta wĩthĩre wao, athĩnjĩri Ngai ma-ringaga kuura kũgaa wĩra ũrĩa wa ũmwe waciao akaruta Ekarũni. Cakaria a-thuurirwe na kuura, akĩthiĩ Ekarũni ya Mwathani gũtoogia ubaani.b

10 Rĩrĩa ĩthaa rĩa gũtoogia ubaani rĩakinyire, antũ engĩ nĩ ma-boyaga marũngiĩ nau nja ya Ekarũ.

11 Mũraika wa Mwathani akiumĩrĩra Cakaria. Mũraika akĩrũngama mbarĩ ya ũrĩo ya mathabaũc ma gũtogeria ubaani.

12 Rĩrĩa Cakaria o-nire mũraika ũnu, akĩbabũkana na akĩgwatwa nĩ ũguoya.

13 Ĩndĩ mũraika akĩmwĩra, “Cakaria ũtĩgakĩre! Ngai nĩeguĩte maboya maku. Mũkaagu Ericabethi agagũciarĩra mwana wa kabĩcĩ, na ũkamwĩta Njũana.

14 Mwana ũnu agatũma ũgĩe na gĩkeno, na antũ engĩ mũno magakenerera gũciarwa kwawe.

15 Na nĩ ũntũ Njũana akegua arĩ mũntũ mũnene methoni ma Mwathani, atĩkaronyua ndibei kana gĩntũ kĩrũru. Binya ya Roo Mũtheru ĩkaruta wĩra ndaani yawe, kuuma arĩ nda ya ng'ina.

16 “Njũana agatũma antũ engĩ ma Iciraeri maciokerere Mwathani Ngai wao.

17 Njũana agatongoreria Mwathani njĩra, arĩ na roo na binya ta ya kĩroria Erinja. Agatũma aciari meendage ciana ciao. Na agatũma antũ marĩa matĩathĩkagĩra Ngai magarũrũke, maambĩrĩrie kwamũkĩra ũmenyo wa antũ marĩa athingu nkoro. Ũgu nĩbu Njũana akathagathaga antũ gweterera Mwathani.”

18 Cakaria akĩũria mũraika ũnu atĩrĩ, “Nĩ atĩa nkamenya maũntũ mama magekarĩka? Nĩ ũntũ niũ na mũka wakwa, tũrĩ antũ akũrũ mũno.”

19 Mũraika akĩmwĩra atĩrĩ, “Niũ mbĩtagwa Ngaburieri, ũrĩa ũrũngamaga mbere ya Ngai. Ngai antũmire mbũca gũkwarĩria na gũkũretera nteto ino mbega.

20 Na rĩu ga nkwĩre! Ũtĩbota kwaria nkinya rĩrĩa maũntũ mau monthe magekarĩka. Nĩ ũntũ ũkũrega gwĩtĩkia maũntũ mau nakwĩra, na maũntũ monthe makabingua bĩndĩ yamo yakinya.”

21 Maũntũ mau wa mathiĩte na mbere, antũ nwa me-karĩte nja metererete Cakaria. Antũ nĩ ma-rigagwa gĩtũmi Cakaria e-karĩte Ekarũni kabinda karaaca ũgu.

22 Rĩrĩa Cakaria a-umire Ekarũni, ata-botaga kwaria. Antũ makĩmenya akwona kĩoneki, nĩ ũntũ a-rũthaga ciĩko na njara atĩkũgamba.

23 Rĩrĩa ntukũ cia Cakaria cia kũruta wĩra wa Ekarũ ciathirire, Cakaria akĩĩnũka mũciĩ kwawe.

24 Thuuba ya maũntũ mau, mũka wawe, tawe Ericabethi, akĩgĩa nda. Agĩĩkara atĩkuumagara nja ya mũciĩ wawe, ĩbinda rĩa mĩeri ĩtano. Akiuga na nkoro atĩrĩ,

25 “Mwathani akũmbĩguĩra kĩao ntukũni ino, andũthĩra bũbũ. Anthirĩria kĩnyũrũrid kĩrĩa narĩ nakĩo antũni!”

Ũrathi wa gũciarwa kwa Njĩcũ

26 Rĩrĩa Ericabethi a-kinyirie mĩeri ĩthanthatũ arĩ na nda, Ngai nĩ a-tũmire mũraika Ngaburieri athiĩ taũni yetagwa Nacarethi, ya gĩcigo kĩa Gariiri.

27 Mũraika akĩthiĩ kũbira ntũmwa kũrĩ mwana mwarĩ kathirange ũrĩa wetagwa Maria. Maria a-rĩ na kĩrĩĩko gĩa kũbikua nĩ Njucubu wa kuuma rũrĩconi rwa Ndaundi, ũrĩa warĩ mũthamaki wa Iciraeri.

28 Mũraika agĩkeethia Maria akĩmwĩra atĩrĩ, “Keetheka, weũ mwenderere! Mwathani arĩ bamwe negwe.”

29 Rĩrĩa Maria e-guire ciugo inu agĩkangaa. Akĩrigwa nkeethi inu nĩ cia mũthemba ũrĩkũ.

30 Mũraika akĩĩra Maria atĩrĩ, “Ũtĩgakĩre, Maria! Ngai nĩakwendererete.

31 Ga nkwĩre! Ũgaciara mwana wa kabĩcĩ, na riĩtwa rĩawe agetagwa Njĩcũ.

32 Agatuĩka mũnene na agetagwa Mwana wa Ngai, Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno. Mwathani Ngai akamũnenkera ũthamaki wa ĩcũũe Ndaundi.

33 Akaatha antũ ma nyomba ya Njakubu tene na tene, na ũthamaki wawe ũtĩkarothira.”

34 Maria akĩũria mũraika atĩrĩ, “Maũntũ mau magekarĩka atĩa na ntaromaama na mũntũ mũrũme?”

35 Mũraika akĩmũciokeria, “Roo Mũtheru agakwĩgũrũkĩra, na binya ya Mwathani Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno ĩgaaca ĩgũrũ rĩaku. Kwogu, mwana waku ageetwa Mwana Mũtheru wa Ngai.

36 Na ga nkwĩre! Ericabethi wa mũciĩ wenu wana we, arĩ na nda ya mwana wa kabĩcĩ, anarĩ mũkũrũ. Na rĩu mweri ũyũ nĩu wawe wa kathanthatũ, Ericabethi ũrĩa antũ maraugaga nĩ nthaata.

37 Nĩ ũntũ gũtĩ ũntũ nwarĩ ũmwe ũnkĩrema Ngai.”

38 Maria akiuga, “Niũ ndĩ ntungata ya Mwathani. Nĩgwĩkarĩke kũrĩ niũ, wa ta ũgu wauga.” Nawe mũraika akĩthiĩ.

Maria gũceerera Ericabethi

39 Kabindani kau, Maria akĩthiĩ na karũgĩ nkinya taũni ĩmwe, ĩrĩa yarĩ irĩmani cia gĩcigo kĩa Njundea.

40 Rĩrĩa a-kinyire, akĩthũngĩra mũciĩ gwa Cakaria na agĩkeethia Ericabethi.

41 Rĩrĩa Ericabethi e-guire nkeethi cia Maria, mwana ũrĩa warĩ nda yawe agĩtũũbatũũba. Ericabethi akĩgwatwa nĩ Roo Mũtheru.

42 Ericabethi akiugĩrĩria akiuga, “Ũrĩ mũtharime nkũrũki ya aka monthe! Na mwana ũrĩa ũgaciara nĩ mũtharime!

43 Niũ ndĩ ũũ wa kũbewa gĩtĩĩo gĩkĩ kĩonthe, nkinya nkariũngĩrwa nĩ ng'ina wa Mwathani wakwa?

44 Rĩrĩa mbĩguire nkeethi ciaku, kaana gakenire na gatũũbatũũba karĩ nda yakwa.

45 Weũ ũrĩ mũtharime, nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia atĩ Mwathani akabingia bũrĩa a-kwĩrire.”

Rwĩmbo rwa Maria rwa gũkumia Ngai

46 Maria akiuga,

“Nĩngũkumia Mwathani na mwoo wakwa unthe,

47 Na Ngai Mũbonokia wakwa, nĩakenetie nkoro yakwa.

48 Akũndirikana, niũ ntungata yawe ĩrĩa ĩnyibĩtie.

Kuuma rĩu, nciarwa cionthe ikambĩtaga ũrĩa mũtharime!

49 Nĩ ũntũ Mwene Binya Yonthe akũndũthĩra maũntũ manene,

Riĩtwa rĩawe nĩ rĩtheru.

50 Na kĩao kĩawe gĩkinyagĩra antũ marĩa mamũkĩraga,

Kuuma rũciaro rũmwe kũthiĩ rũrĩa rũngĩ.

51 Arũthĩte gĩĩko kĩnene na njara yawe,

nĩanyagararĩtie marĩa marĩ na mwĩtĩo meciriani mao.

52 Arutĩte atongoria itĩni cia ũnene,

Na aũkĩrĩria marĩa menyiibĩtie.

53 Marĩa marĩ na yũũra, nĩamabaithagia na into mbega,

Na akeengĩrĩria itonga njara ntheri.

54 Atethetie ntungata yawe Iciraeri,

Na akaririkana kwĩguĩra kĩao,

55 Iburaimu na nciarwa ciawe, tene na tene,

Ta bũrĩa a-rĩkanĩĩre na cũcũ metũ.”

56 Maria e-karire mũciĩ kwa Ericabethi kabinda ka mĩeri ĩthatũ, na thuubani agĩcioka mũciĩ kwao.

Gũciarwa kwa Njũana Mũbatithania

57 Rĩrĩa Ericabethi a-kinyirie kabinda ka gũciara, a-ciarire kaana ga kabĩcĩ.

58 Rĩrĩa atũũri na antũ ma mũciĩ wao me-guire bũrĩa Mwathani eguĩra Ericabethi kĩao, monthe magĩkenanĩra bamwe nawe.

59 Rĩrĩa kabĩcĩ kau ga-kinyirie ntukũ inyaanya kuuma gũciarwa, antũ magĩĩca gũgataana.e Na me-ndaga gwĩta kaana kau riĩtwa Cakaria, ta ĩthe.

60 Ĩndĩ ng'ina wa kaana kau akiuga, “Arĩ! Mwana ũyũ ageetwa Njũana.”

61 Antũ mau makĩmwĩra, “Gũtĩ mũntũ wa mũciĩ wenu wĩtagwa ũgu!”

62 Magĩtũmĩra ciĩko cia njara, makĩũria Cakaria bũrĩa e-ndaga mwana ũnu eetwa.

63 Cakaria agĩĩtia bantũ ba kwandĩka, na akĩandĩka, “Riĩtwa rĩawe nĩ Njũana.” Antũ monthe makĩrigara moona ũgu.

64 Cakaria akĩambĩrĩria kwaria wa rĩmwe, agĩkumia Ngai.

65 Atũũri monthe makĩrigara mũno. Na nteto cia maũntũ mau igĩtambua gũntũ kunthe irĩmani cia Njundea.

66 Mũntũ wonthe ũrĩa weguire nteto inu, e-ciragia na akeũria kĩũria, “Ka mwana ũyũ agatuĩka ũũ?” Antũ ma-ũragia ũgu nĩ ũntũ nĩ mo-naga binya ya Mwathani yarĩ bamwe na Njũana.

Ũrathi wa Cakaria

67 Cakaria, ĩthe wa Njũana, a-gwatirwe nĩ Roo Mũtheru akĩroria akiuga,

68 “Tũkumieni Mwathani, Ngai wa Iciraeri,

nĩ ũntũ agũceerera na akũũra antũ mawe.

69 Agũtũretera Mũbonokia ũrĩ na binya nene,

Kuuma rũrĩconi rwa Ndaundi, ntungata yawe.

70 Ta bũrĩa a-ugire kũbetũkĩrĩra tũnyua twa iroria ciawe ntheru cia bĩndĩ ya tene,

71 Agatũbonokia kuuma njarani cia nthũ cietũ,

na marĩa matũmenaga.

72 Kwogu, nĩeguĩrĩte cũcũ metũ kĩao,

na aririkana kĩrĩkanĩro kĩawe kĩtheru.

73 Takĩo mwĩbĩtwa ũrĩa e-bĩtĩĩre ĩthe wetũ Iburaimu,

74 Gũtũcunũkia kuuma njarani cia nthũ cietũ,

na atũbotithie tũmũtũmĩkĩre gũtĩna ũguoya,

75 Tũrĩ antũ marĩa atheru, na twagĩrĩrĩte methoni mawe ntukũ cietũ cionthe.

76 Negwe, mwana wakwa ũgeetagwa kĩroria kĩa Ngai Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno,

nĩ ũntũ ũgatongoreria Mwathani,

nĩ kenda ũbaarĩrĩrie njĩra irĩa akagenderera,

77 Ũmenyithie antũ mawe maũntũ ma ũbonokio,

ũrĩa makoona marekerwa mebia mao.

78 Kũbetũkĩrĩra kĩao kĩnene kĩa Ngai,

Agatũma werũ wa kĩraũko uume ĩgũrũ ũũce gũkũ gwetũ.

79 Ũmũrĩkĩre antũ monthe marĩa mekarĩte mbinduni,

Na marĩa marĩ kĩrunduni kĩa gĩkuũ,

Werũ ũtongorie magũrũ metũ magenderere njĩrani cia thayũ.”

80 Mwana ũnu a-kũrire na akĩgĩa na binya nene ya kĩĩroo. E-karire rwanda nkinya rĩrĩa a-mbĩrĩrie wĩra wawe, wa kũbunjĩria antũ ma Iciraeri.

a 

1:5 Arũni nĩ mũthĩnjĩri Ngai wa mbere, na nwawe a-rĩ mũruang'ina wa Muca.

b 

1:9 Athĩnjĩri Ngai ma-togagia ubaani maita maĩrĩ gwa ntukũ, kĩraũko na kĩbwaĩ. Ubaani ũgekĩrwa makarani ma mwanki, ũrutaga ntoogo ĩrĩ na mũruke mwega ta wa mũtarakwe.

c 

1:11 Mathabaũ nĩ bantũ baũkĩrĩrie na mabiga, barĩa Ayaundi ma-rutagĩra magongwana.

d 

1:25 Anthirĩria kĩnyũrũri: Antũ me-ciragia rĩrĩa mũntũ mũka ũrĩa mũbikie aaga mwana, nĩka Ngai a-mũberithagia. Nĩ ũntũ woogu, antũ makamũnyũrũria.

e 

1:59 Mwana wa kabĩcĩ wa Mũyaundi a-tanagwa thuuba ya ntukũ inyaanya kuuma ntukũ ya gũciarwa. Ma-rũthaga ũgu bũrĩ ta kũririkana kĩrĩkanĩro kĩrĩa Ngai a-rĩkanĩrĩte na Iburaimu, bamwe na rũciaro rwawe runthe.

Gũciarwa kwa Njĩcũ

2

1 Bĩndĩ ĩnu Njũana Mũbatithania a-ciarirwe, Kaicarĩa Agustũ a-rutire watho akiuga antũ monthe ma nthĩ yawe ya Roma matarwe.

2 Gũtarwa kũu nĩku kwarĩ kwa mbere kwa nthĩ ya Roma, na gwataranirwe bĩndĩ ĩrĩa Kwirineo a-rĩ Ngabana wa Cĩria.

3 Wa mũntũ a-gendaga gũtarĩrwa taũni ĩrĩa mecũũe ma-tũũraga tene.

4 Kwogu, Njucubu akiuma taũni ĩrĩa yetagwa Nacarethi ya gĩcigo kĩa Gariiri, akĩthiĩ nkinya taũni ĩrĩa Ndaundi a-tũũraga, ĩrĩa yetagwa Bethireemu, ya gĩcigo kĩa Njundea. A-thiĩre nabo nĩ ũntũ a-rĩ wa kuuma rũrĩco rwa Ndaundi.

5 A-thiĩre kwĩandĩkithia bamwe na Maria, ũrĩa ma-rĩkanĩrĩte atĩ makabikania. Maria a-rĩ na nda.

6 Na marĩ kũu Bethireemu, bĩndĩ ya Maria ya gũciara ĩgĩkinya.

7 Maria agĩciara mwana wawe wa mbere, na a-rĩ wa kabĩcĩ. Akĩoba kagenke kau na ntaame cia nguo, na agĩkamaamia rũkongoroni rwa ng'ombe, nĩ ũntũ gũta-rĩ na kaanya nyombani cia ageni.

Arĩĩthi kũmenyithua nteto cia gũciarwa kwa Njĩcũ

8 Nteere inu, nĩ kwarĩ na arĩĩthi marĩa me-karaga nau rwanda, magĩĩkaragia ng'ondu ciao ũtukũ.

9 Mũraika wa Mwathani akiumĩrĩra arĩĩthi mau, na ũkengi mũnene wa Mwathani ũkĩmũrĩka, ũkĩmarigicĩria. Namo makĩmaka mũno.

10 Ĩndĩ mũraika akĩmeera atĩrĩ, “Tigani kũmaka! Nĩ ũntũ namũretera nteto mbega, irĩa igatũma antũ monthe magĩe na gĩkeno kĩnene.

11 Nĩ ũntũ ũmũnthĩ taũnini ya Ndaundib mũgũciarĩrwa Mũbonokia, tawe Kiristũ Mwathani.

12 Kĩonereria kĩenu nĩ gĩkĩ: Mwathiĩ mwethĩra mwana amaamĩtue rũkongoroni rwa ng'ombe, na arĩ mwobe na ntaame cia nguo, mũmenye nĩwe Mũbonokia.”

13 Wa rĩmwe, kĩrĩndĩ kĩnene kĩa araika ma ĩgũrũ, bamwe na mũraika ũyũ makĩambĩrĩria kwina magĩkumagia Ngai makiugaga,

14 “Ngai ũrĩa wĩkaraga ĩgũrũ mũno arokumagua,

na thayũ ĩcũre gũkũ nthĩ, kũrĩ antũ marĩa makenagia Ngai!”

15 Rĩrĩa araika ma-tigire arĩĩthi mau, magĩĩtia ĩgũrũ. Namo arĩĩthi makĩĩrana atĩrĩ, “Tũthiĩni Bethireemu tũkeonere ũntũ ũyũ waumĩrĩra, ũrĩa twamenyithua nĩ Mwathani.”

16 Makĩthiĩ na karũgĩ, makĩĩthĩra Maria na Njucubu, na kagenke kamamĩtue rũkongoroni rwa ng'ombe.

17 Rĩrĩa arĩĩthi mo-nire mwana, magĩtambia nteto irĩa me-rĩtwe ikoniĩ mwana ũyũ.

18 Antũ monthe marĩa me-guire nteto inu cia arĩĩthi mau, makĩrigara mũno.

19 Ĩndĩ Maria akiiga maũntũ mau nkoroni yawe, agĩĩkara agĩĩciragia ĩgũrũ rĩa mo.

20 Arĩĩthi magĩcioka nau ma-umĩte magĩkaathaga na magĩkumagia Ngai, nĩ ũntũ wa kwĩgua, na kwona maũntũ mau mekarĩkĩte wa ta bũrĩa mũraika a-ugĩte.

Njĩcũ kũbirwa Ekarũni

21 Ntukũ ya kanaana kuuma rĩrĩa mwana a-ciariwe, kagenke kau ga-taanirwe geetwa Njĩcũ. A-tuĩrĩtwe riĩtwa rĩu nĩ mũraika, mbere ya athũngĩra nda ya ng'ina.

22 Bĩndĩ nĩ yakinyire ya Njucubu na Maria kũruta kĩgongwana gĩa kwĩtheria,c wa ta bũrĩa Watho wa Muca waugĩte. Magĩũkia kaana makĩthiĩ nako Njerucaremu gũkanenkanĩra kũrĩ Mwathani.

23 Wa ta bũrĩa watho wa Mwathani wandĩkĩtwe ũkauga, “Ndũme cionthe irĩa ikarugũra nda ikaamũrwa irĩ ntheru cia Mwathani.”

24 Makĩrutĩra Mwathani kĩgongwana, ta bũrĩa Watho wa Muca wa-thanĩte marutage: macĩĩa maĩrĩ, kana twana twĩrĩ twa macĩĩa.

25 Bĩndĩ ĩnu, nĩ kwarĩ na mũntũ wetagwa Cimeoni, mũtũũri wa Njerucaremu. A-rĩ mũntũ mũthingu na a-rũthaga wendi wa Ngai. E-karaga etererete Mũbonokia wa Iciraeri aaca, na Roo Mũtheru nĩ a-mũtongoragia.

26 Roo Mũtheru nĩ a-mũguũrĩrĩtie amwĩra atĩkua atĩonete Kiristũ wa Mwathani.

27 Roo Mũtheru agĩtongoria Cimeoni akĩthiĩ Ekarũni. Namo aciari makĩreta mwana wao Njĩcũ Ekarũni, ta bũrĩa Watho wa Muca waugĩte kũrũthagwe.

28 Cimeoni agĩkumbatĩria mwana ũnu, agĩciokeria Ngai nkatho akiuga atĩrĩ,

29 “Rĩu Mwathani ũkũbingia kĩrĩĩko gĩaku,

mbĩtĩkĩrĩria niũ ntungata yaku, nyume nthĩ ĩno na thayũ.

30 Nĩ ũntũ metho makwa makwona ũbonokio waku,

31 Ũrĩa ũbaarĩrĩtie wa antũ monthe.

32 Werũ wa kũmũrĩkĩra mĩgongo ya antũ matĩ Ayaundi,

Na ũkengi wa antũ maku, ma mũgongo wa Iciraeri.”

33 Njucubu na Maria makĩrigarua mũno nĩ maũntũ mau Cimeoni a-ugire makoniĩ Njĩcũ.

34 Cimeoni akĩmatharima akĩĩra Maria atĩrĩ, “Mwana ũyũ agatũma Aiciraeri engĩ magwe, na mangĩ maũkĩrĩrue. Atũmĩtwe arĩ kĩonereria, na antũ engĩ makaaria ũthũũku wawe.

35 Akaumbũra meciria ma antũ engĩ. Wanegwe, kĩeba gĩgakũmunta nkoro ta rũbiũ!”

36 Kũu Ekarũni, nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe wa ntigwa, na a-rĩ kĩroria. Mũka ũnu e-tagwa Ana, na ĩthe wawe e-tagwa Banueri, wa kuuma rũrĩco rwa Aceri. Ana a-rĩ mũka mũkũrũ mũno. Mũrũme wa Ana a-kuire thuuba ya mĩaka mũgwanja kuuma rĩrĩa ma-gũranire.

37 Ana a-tũũrĩte arĩ mũka wa ntigwa nkinya akinyia mĩaka mĩrongo ĩnaana na ĩna. E-karaga Ekarũni gũtũmĩkĩra Ngai ũtukũ na mũthenya; akĩboyaga, na mũno mũno akĩimaga kũrĩa nĩ kenda aboye.

38 Kabindani wa kau Cimioni a-ragia, Ana akĩrũngama bakubĩ na Njucubu, Maria na Njĩcũ. Akĩambĩrĩria gũciokeria Ngai nkatho. Akĩaria maũntũ makoniĩ mwana ũnu, kũrĩ antũ monthe marĩa me-tererete kũbonokua kwa antũ ma Njerucaremu.

39 Rĩrĩa Njucubu na Maria ma-rĩkirie kũbingia maũntũ monthe, ta bũrĩa watho wa Mwathani wa-thanĩte, magĩcioka taũni yao ya Nacarethi, gĩcigoni kĩa Gariiri.

40 Nawe Njĩcũ akĩthiĩ na mbere gũkũra, na agĩĩkagĩrwa binya na ũũgĩ, na ũtugi wa Ngai ũrĩ bamwe nawe.

Njĩcũ kũthiĩ Ekarũni

41 Wa mwaka, Njucubu na Maria ma-gendaga Njerucaremu gũkenerera Thigũnkũ ya Bacaka.d

42 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyirie mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ, nĩ a-thiĩre na aciari mawe nkinya Njerucaremu, gũkenerera Thigũnkũ ya Bacaka wa ta wĩthĩre wa thigũnkũ ĩnu.

43 Rĩrĩa thigũnkũ ĩnu yathirire, aciari ma Njĩcũ magĩcioka mũciĩ, ĩndĩ Njĩcũ agĩtigwa Njerucaremu, na mata-menyire atĩ agũtigwa.

44 Me-ciragia Njĩcũ a-rĩ antũni marĩa mangĩ ma-gendanĩtie bamwe namo rũgendoni. Ntukũ ĩkĩthira marĩ rũgendoni. Makĩambĩrĩria kũmũceria kũrĩ antũ mao ma mũciĩ na kũrĩ arata.

45 Rĩrĩa ma-mũceririe na mata-mwona ntukũ ĩnu, magĩcioka Njerucaremu rũyũni kũmũceria nabo.

46 Aũkeni, nĩrĩo ma-thiĩre makĩmwĩthĩra Ekarũni, ekarĩte nthĩ bamwe na arimo ma Watho wa Muca, athikĩrĩrĩtie makĩaria, na akĩmaũragia ciũria.

47 Antũ monthe marĩa ma-mũthikĩrĩrĩtie makĩrigarua nĩ ũũgĩ wawe, na bũrĩa a-ciokagia ciũria ciao.

48 Rĩrĩa aciari ma-mwonire, makĩrigara mũno. Maria akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwana wakwa, nĩkĩ ũgũtũrutithia wĩra ta ũyũ? Niũ na ĩbaagu tũgũceretie tũrĩ na kĩeba mũno!”

49 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩkĩ mũgũnceria? Ka mũtĩkũmenya mbatiĩ kwĩthĩrwa ndĩ nyombani ya Baaba?”

50 Ĩndĩ aciari ma Njĩcũ mata-taũkĩrwa nĩ bũrĩa a-merire.

51 Njĩcũ akĩthiĩ namo kuuma Njerucaremu, makĩĩgũrũka makĩthiĩ nkinya Nacarethi. Agĩĩkara na aciari mawe akĩmaathĩkagĩra. Nawe ng'ina akiiga maũntũ mau monthe nkoroni yawe.

52 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũũgĩba, akĩnenebaga, na akĩendagĩrĩrwa nĩ Ngai na antũ.

a 

2:1 Kaicarĩ nĩ riĩtwa rĩa mũthamaki wa nthĩ ya Roma yonthe.

b 

2:11 Taũnini ya Ndaundi nĩ Bethireemu.

c 

2:22 Kũringana na watho wa Ayaundi, mũntũ mũka aciara kaana ga kabĩcĩ, e-karaga ntukũ mĩrongo ĩna mbere ya gũtuĩka mũntũ mũtheru.

d 

2:41 Thigũnkũ ya Bacaka yarĩ thigũnkũ yakenagĩrĩrwa rita rĩmwe kwa mwaka nĩ Ayaundi, makĩririkana ntukũ ĩrĩa Ngai a-kũũrire meecũe kuuma ũkoomboni wa nthĩ ya Miciri.

Wĩra wa Njũana Mũbatithania

(Mathayo 3:1-12; Mariko 1:1-8; Njũana 1:19-28)

3

1 Kwarĩ mwakani wa ĩkũmi na ĩtano wa wathani wa Kaicarĩ Tiberia, mũthamaki wa Roma. Rĩrĩa Bontio Biratũ a-rĩ ngabana wa gĩcigo kĩa Njundea, nawe Erondea Antiba a-rĩ mũnene wa gĩcigo kĩa Gariiri. Nawe Biribũ, mũruang'ina wa Eronde, a-rĩ mũnene wa gĩcigo kĩa Ituria na gĩcigo kĩa Tirakoniti. Nawe Ricania a-rĩ mũnene wa gĩcigo kĩa Abirini.

2 Rĩrĩa Anaci na Kaiyaba ma-rĩ athĩnjĩri anene ma Ngai. Bĩndĩ ĩnu, nĩrĩo Njũana wa Cakaria a-nenkerwe kiugo kĩa Ngai, arĩ rwanda.

3 Njũana a-riũngaga na matũũra monthe marĩa ma-rĩ bakubĩ na mũburo wa Njorondani, akĩbunjagĩria antũ akĩmeraga, “Ĩrireni mebia menu na mũbatithue, nĩ kenda Ngai amũrekera.”

4 Wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe mbukuni ya kĩroria Icaya atĩ,

“Mũgambo wa mũntũ nĩũkuugĩrĩria rwanda ũkiugaga,

‘Theriani njĩra ya Mwathani,

Rũngariani gũntũ kũrĩa akagenderera!

5 Iburo cionthe igecũrua,

Na irĩma cionthe ikabaraganua, ituĩke ta mĩgwanthĩ.

Njĩra irĩa nkĩgamu ikarũngwa,

na irĩa nthũũku ikamaaranĩrua.

6 Na antũ monthe makoona ũbonokio wa Ngai.’ ”

7 Antũ engĩ nĩ ma-cire kũbatithua nĩ Njũana. Akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ rũciaro rũrũ rwa njoka! Nũũ ũmwĩrĩte mũũre kuumana na mũthũũro wa Ngai ũrĩa ũcĩte?

8 Rũthagani ciĩko mbega irĩa ikwonania atĩ nama mũkwĩrira mebia menu. Mũtĩkauge na nkoro, ‘Twiũ tũrĩ ma rũrĩco rwa Iburaimu,’ nĩ ũntũ ga nkũmwĩra, Ngai nwa atue mabiga mama ciana cia Iburaimu!

9 Rĩu ũgu, ĩthoka rĩrĩ mĩrini ya mĩtĩ. Mũtĩ unthe ũrĩa ũtĩciaraga matunda meega, ũkarengwa na ũgerwe mwankini.”

10 Kĩrĩndĩ gĩkĩmũũria atĩrĩ, “Rĩu nĩ atĩa tũbatiĩ kũrũtha?”

11 Njũana akĩmeera atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũrĩ na caati ciĩrĩ, nĩanenkere ĩmwe mũntũ ũrĩa ũtĩnayo. Na mũntũ ũrĩa ũrĩ na irio, nĩarũmie ũrĩa ũtĩnacio.”

12 Etia gooti wana mo nĩ ma-cire kũbatithua. Makĩũria Njũana atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ atĩa tũbatiĩ kũrũtha?”

13 Njũana akĩmeera, “Mũtĩgetagieni gooti nkũrũki ya bũrĩa mũbatiĩ gwĩtia.”

14 Athigari namo makĩũria Njũana, “Nĩ atĩa tũbatiĩ kũrũtha natwi?” Njũana akĩmeera, “Mũtĩgacuune mũntũ into ciawe kĩa binya, kana mwigĩrĩra mũntũ maũntũ ma ũrongo. Na mwĩganĩrweni nĩ mũcaara wenu.”

15 Antũ ma-rĩ na mwĩrĩgĩrĩro wa kwona maũntũ manene. Makĩambĩrĩria kwĩũria na nkoro wegua Njũana nĩwe Kiristũ.

16 Njũana akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Nĩmũbatithagia na rũncĩ, ĩndĩ kũrĩ na ũrĩa ũcĩĩte thuuba yakwa, ũrĩa ũrĩ na binya nkũrũki. Na ntĩagĩrĩrĩte nwarĩ gũkundũra ndigi cia iratũ ciawe. Akamũbatithia na Roo Mũtheru na mwanki.

17 Agwete gĩtararũ kĩawe na njara, akĩenda kũthiĩ rwaarani rwa kũbũngĩra ngano. Na akagũrũkia ngano na aciige makũmbĩni mawe. Ĩndĩ akabĩbia mabũngo na mwanki ũrĩa ũtĩnkĩbora.”

18 Njũana nĩ a-ugaga maũntũ mangĩ mengĩ ta mama, ma gwĩkĩra antũ binya, akĩmabunjagĩria Nteto Mbega.

19 Njũana nĩ a-kaanĩtie mũnene Eronde, akĩmwĩra atige gwĩkara na Erondia, mũka wa mũruang'ina, na atige maũntũ mangĩ mathũũku marĩa a-rũthaga.

20 Eronde akĩruta watho akiuga Njũana abingĩrwe nceera, ongerera ũthũũku ũyũ kũrĩ mau mangĩ a-rũthĩte.

Njĩcũ kũbatithua

(Mathayo 3:13-17; Mariko 1:9-11)

21 Ntukũ ĩmwe, rĩrĩa antũ monthe ma-batithagua, wana Njĩcũ nĩ a-batithirue. Njĩcũ wa athiĩte na mbere kũboya, ĩgũrũ rĩkĩrugũka.

22 Roo Mũtheru akĩĩndama ĩgũrũ rĩawe, arĩ na mwĩrĩ ta wa ĩcĩa. Mũgambo ũkiuma ĩgũrũ ũkiuga, “Weũ ũrĩ mwana wakwa ũrĩa mendete mũno. Nĩũnkenagia mũno.”

Rũrĩco rwa Njĩcũ Kiristũ

(Mathayo 1:1-17)

23 Njĩcũ a-mbĩrĩrie kũthomithania arĩ na ũkũrũ wa mĩaka ta mĩrongo ĩthatũ ũgu. Kũringana na bũrĩa antũ me-ciragia,

Njĩcũ a-rĩ mwana wa Njucubu,

Njucubu a-rĩ mwana wa Eeri.

24 Eeri a-rĩ mwana wa Mathati.

Mathati a-rĩ mwana wa Rawi.

Rawi a-rĩ mwana wa Mereki.

Mereki a-rĩ mwana wa Njanai.

Njanai a-rĩ mwana wa Njucubu.

25 Njucubu a-rĩ mwana wa Matathia.

Matathia a-rĩ mwana wa Amoci.

Amoci a-rĩ mwana wa Naumu.

Naumu a-rĩ mwana wa Eciri.

Eciri a-rĩ mwana wa Nagaai.

26 Nagaai a-rĩ mwana wa Maathi.

Maathi a-rĩ mwana wa Matathia.

Matathia a-rĩ mwana wa Cemeini.

Cemeini a-rĩ mwana wa Njoceki.

Njoceki a-rĩ mwana wa Njonda.

27 Njonda a-rĩ mwana wa Njoanani.

Njoanani a-rĩ mwana wa Reca.

Reca a-rĩ mwana wa Cerubaberi.

Cerubaberi a-rĩ mwana wa Caatieri.

Caatieri a-rĩ mwana wa Neri.

28 Neri a-rĩ mwana wa Mereki.

Mereki a-rĩ mwana wa Andi.

Andi a-rĩ mwana wa Kocamu.

Kocamu a-rĩ mwana wa Erimandamu.

Erimandamu a-rĩ mwana wa Eri.

29 Eri a-rĩ mwana wa Njocua.

Njocua a-rĩ mwana wa Eriaca.

Eriaca a-rĩ mwana wa Njorimu.

Njorimu a-rĩ mwana wa Mathati.

Mathati a-rĩ mwana wa Rawi.

30 Rawi a-rĩ mwana wa Cimioni.

Cimioni a-rĩ mwana wa Njunda.

Njunda a-rĩ mwana wa Njucubu.

Njucubu a-rĩ mwana wa Njonamu.

Njonamu a-rĩ mwana wa Eriakimu.

31 Eriakimu a-rĩ mwana wa Merea.

Merea a-rĩ mwana wa Mena.

Mena a-rĩ mwana wa Matatha.

Matatha a-rĩ mwana wa Naathani.

Naathani a-rĩ mwana wa Ndaundi.

32 Ndaundi a-rĩ mwana wa Njecii.

Njecii a-rĩ mwana wa Obendi.

Obendi a-rĩ mwana wa Mboaci.

Mboaci a-rĩ mwana wa Carumoni.b

Carumoni a-rĩ mwana wa Naaconi.

33 Naaconi a-rĩ mwana wa Aminandabu.

Aminandabu a-rĩ mwana wa Andimini.c

Andimini a-rĩ mwana wa Arini.

Arini a-rĩ mwana wa Ecironi.

Ecironi a-rĩ mwana wa Bereci.

Bereci a-rĩ mwana wa Njunda.

34 Njunda a-rĩ mwana wa Njakubu.

Njakubu a-rĩ mwana wa Icaka.

Icaka a-rĩ mwana wa Iburaimu.

Iburaimu a-rĩ mwana wa Tera.

Tera a-rĩ mwana wa Naori.

35 Naori a-rĩ mwana wa Cerugi.

Cerugi a-rĩ mwana wa Reu.

Reu a-rĩ mwana wa Beregi.

Beregi a-rĩ mwana wa Eba.

Eba a-rĩ mwana wa Ceera.

36 Ceera a-rĩ mwana wa Kainani.

Kainani a-rĩ mwana wa Abacandi.

Abacandi a-rĩ mwana wa Cemu.

Cemu a-rĩ mwana wa Nuu.

Nuu a-rĩ mwana wa Rameki.

37 Rameki a-rĩ mwana wa Methucera.

Methucera a-rĩ mwana wa Enoku.

Enoku a-rĩ mwana wa Njarendi.

Njarendi a-rĩ mwana wa Maarareri.

Maarareri a-rĩ mwana wa Kenani.

38 Kenani a-rĩ mwana wa Enoci.

Enoci a-rĩ mwana wa Ceethi.

Ceethi a-rĩ mwana wa Andamu.

Andamu a-rĩ mwana wa Ngai.

a 

3:1 Eronde nĩ riĩtwa rĩrĩa mũnene wa gĩcigo kĩa Gariiri e-tagwa.

b 

3:32 Mbuku imwe ciugaga Caara.

c 

3:33 Mbuku imwe ciugaga Ramu.

Njĩcũ kũgerua nĩ nkoma

(Mathayo 4:1-11; Mariko 1:12-13)

4

1 Njĩcũ ecũrĩtwe nĩ Roo Mũtheru, agĩtongorua nĩ Roo kuuma mũburoni wa Njorondani, akĩthiĩ bwa rwanda.

2 Njĩcũ a-geragua nĩ nkoma kabinda ga ntukũ mĩrongo ĩna, na ata-rĩcaga nwarĩ kĩ, ntukũ inu cionthe. Rĩrĩa ntukũ inu ciathirire, akĩbũũta.

3 Nkoma akĩmwĩra, “Ũgaaca kwĩgua ũrĩ Mwana wa Ngai, ĩra ĩbiga rĩrĩ rĩgarũrũke rĩtuĩke mũgate.”

4 Njĩcũ agĩciokia, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ, ‘Mũntũ atĩbota gũtũũrua mwoo nĩ mũgatea unka.’”

5 Nkoma akĩbira Njĩcũ bantũ kĩrĩmani ĩgũrũ, akĩmwonia mothamaki monthe ma nthĩ na karũgĩ mũno.

6 Nkoma akĩmwĩra, “Ngakũba wathani wa kwathaga mothamaki mama monthe, na mwago wa mo unthe ngakũba. Nĩ ũntũ nenkeretwe ku kunthe, na nwa nenkere mũntũ worĩa nĩnkĩenda.

7 Ngakũba ku kunthe, wegua ũganturĩria maru ũnthathaie.”

8 Njĩcũ akĩĩra Nkoma atĩrĩ, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ, ‘Thathaia Mwathani Ngai waku, na ũmũtũmĩkĩre we wenka.’”

9 Nkoma akĩnabira Njĩcũ taũnini ya Njerucaremu, akĩmũtwethia gacũmbĩrĩ ga Ekarũ. Akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Wegua ũrĩ Mwana wa Ngai, tũũba wĩbarũkie kuuma baba!

10 Nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Ngai akaatha araika mawe makũmenyerere.

11 Na araika magakwambĩrĩria na njara ciao, giria kũgũrũ gwaku kũthuumũrwa nĩ ĩbiga.’”

12 Njĩcũ agĩciokeria Nkoma akĩmwĩra, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ, ‘Ũtĩkagerie Mwathani Ngai waku!’”

13 Rĩrĩa Nkoma arĩĩkirie kũgeria Njĩcũ na njĩra cionthe, akĩmwĩrũkĩra, akĩthiĩ nkinya rĩrĩa akoona kaanya kangĩ.

Njĩcũ kũthiĩ Gariiri

(Mathayo 4:12-17; Mariko 1:14-15)

14 Njĩcũ agĩcioka Gariiri arĩ na binya ya Roo Mũtheru. Nteto imũkoniĩ igĩtamba nteere inu cionthe.

15 Nĩ a-thomithagĩria antũ cinagogunib ciao, na antũ monthe makĩmũkumia.

Njĩcũ kũregwa kwao Nacarethi

(Mathayo 13:53-58; Mariko 6:1-6)

16 Njĩcũ akĩthiĩ Nacarethi, kũrĩa a-kũrĩrĩte. Akĩthiĩ cinagoguni ntukũ ya Cabatũ, wa ta wĩthĩre wawe. Akĩrũngama kũthoma Mandĩko Matheru.

17 Akĩnenkerwa mbuku ya kĩroria Icaya, akĩguũria barĩa kwandĩkĩtwe ũũ,

18 “Roo wa Mwathani arĩ bamwe naani,

nĩ ũntũ nĩambĩtĩrĩrĩtie maguta,c

nkinyĩrie athĩĩni Nteto irĩa Mbega.

Antũmĩte kũthaũra mĩgwate ĩrĩa mĩthaĩke,

na gũtumũra metho ma atumuumu.

Kwobora marĩa makũnyamarua,

19 kwanĩrĩra ĩbinda nĩrĩkinyu,

rĩrĩa Mwathani akabonokia antũ mawe.”

20 Njĩcũ akĩbinga mbuku ĩnu na akĩmĩnenkanĩra kũrĩ ntungata ya cinagogu, akĩthiĩ agĩĩkara nthĩ. Antũ monthe marĩa ma-rĩ kũu cinagoguni nĩwe ma-cũũthĩte.

21 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mandĩko mama makũbingua ũmũnthĩ, mũkĩĩgucaga makĩthomwa.”

22 Antũ monthe makĩmũkumia na makĩrigarua nĩ ciugo inu mbega a-ugire cia kũmaũmĩrĩria. Makĩambĩrĩria kũũrania atĩrĩ, “Anga ũyũ tĩ mwana wa Njucubu?”

23 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nĩnkũmenya nĩmwenda kũmbĩra nthumo ĩrĩa yugaga, ‘Ndagĩtarĩ ĩborie weũ mwene.’ Mũmbĩre ndũthe maũntũ ma magegania ntũũrani yakwa ya mũciĩ, ta marĩa mweguire nĩ na-rũthire Kaberinaumu.

24 Ĩndĩ ga nkũmwĩra nama, kĩroria gĩtĩamũkagĩrwa ntũũrani yakĩo.

25 Na ga nkũmwĩra nama, bĩndĩ ya Erinja nĩ kwarĩ na aka ma ntigwa engĩ mũno nthĩ ya Iciraeri. Bĩndĩ ĩrĩa mbura yekarĩte mĩaka ĩthatũ na nuthu ĩtĩkuura, na gũkĩgĩa na yũũra nthĩ yonthe.

26 Ĩndĩ Erinja ata-tũmirwe kũrĩ mũka wa ntigwa nwarĩ ũmwe wa kuuma Iciraeri. A-tũmirwe kũrĩ mũka wa ntigwa wa kuuma taũni ya Cerebaathi, gĩcigoni kĩa Cindoni.

27 Na antũ engĩ ma-rĩ na mũtigiri bũrũrini wa Iciraeri, bĩndĩ ya kĩroria Erica. Ĩndĩ gũtĩwe waborirue, tiga Naamani wa kuuma Cĩria.”

28 Rĩrĩa antũ marĩa ma-rĩ cinagoguni me-guire ũgu, makĩthũũra mũno.

29 Makĩrũngama na makĩmwĩnga kuuma taũni yao. Makĩmwĩtithia ĩgũrũ rĩa kĩrĩma kĩrĩa taũni ĩnu yatumĩtwe.

30 Ĩndĩ Njĩcũ akĩbuuranĩrĩria gatagatĩ kao akĩthiĩ bwawe.

Njĩcũ kũboria mũntũ warĩ na ndaimono

(Mariko 1:21-28)

31 Kuuma bau, Njĩcũ akĩĩndama akĩthiĩ bwa Kaberinaumu, taũni ya gĩcigo kĩa Gariiri. Agĩtua kũthomithagia antũ ntukũ cia Cabatũ.

32 Antũ makĩrigarua mũno nĩ ũrutani wawe, nĩ ũntũ a-ragia arĩ na wathani mwĩngĩ.

33 Kũu cinagoguni, nĩ kwarĩ na mũntũ warĩ mũũngũtũre nĩ roo nthũũku. Mũntũ ũnu akiugĩrĩria na binya akiuga,

34 “Nĩ atĩa ũkwenda natwi Njĩcũ wa kuuma Nacarethi? Nĩka waaca gũtũthiria? Nĩnkũmenya weũ ũrĩ ũũ. Weũ ũrĩ Mũtheru wa Ngai.”

35 Njĩcũ akĩgondokera roo ĩnu akĩmĩĩra, “Kira kibi! Na uume kũrĩ mũntũ ũyũ!” Ndaimono ĩnu ĩkĩgwĩthia mũntũ ũnu nthĩ mbere ya antũ, ĩndĩ ata-thumũrwa, nayo ĩkiuma na ĩkĩmwĩrũkĩra.

36 Antũ monthe marĩa ma-rĩ bo makĩrigara mũno. Makĩũrania atĩrĩ, “Ga ciugo ino irĩ cia mũthemba ũrĩkũ? Nĩ ũntũ arĩ na wathani na binya ya kwatha roo nthũũku na ikauma!”

37 Nteto ikoniĩ Njĩcũ igĩtamba gũntũ kunthe nteere inu.

Njĩcũ kũboria mĩrimo

(Mathayo 8:14-17; Mariko 1:29-39)

38 Thuuba ya Njĩcũ kuuma Cinagoguni, a-thiĩre mũciĩ gwa Cimioni. Ng'ina wa mũka wa Cimioni a-rwarĩte mũno, arĩ na mwanki mwĩrĩ. Antũ makĩĩra Njĩcũ maũntũ ma ndwari ĩnu.

39 Njĩcũ akĩthiĩ bau mũka ũnu a-rĩ, agĩkuamĩrĩria, akĩgondokera mũrimo ũnu wa mwanki, na mũrimo ũkĩmwĩrũkĩra. Mũka ũnu agĩũkĩra warĩo, na akĩambĩrĩria kũmaraĩra.

40 Kĩbwaĩ riũa rĩathũa, antũ monthe marĩa ma-rĩ na arwaru ma ndwari cia mĩthemba na mĩthemba makĩreta arwaru kũrĩ Njĩcũ. Njĩcũ akiigĩrĩra njara ciawe ĩgũrũ rĩa wa ũmwe waciao, akĩmaboria.

41 Njĩcũ akĩĩngĩrĩria ndaimonod kuuma antũni engĩ, ikiuma igĩkaaga na binya ikiugaga, “Weũ ũrĩ Mwana wa Ngai!” Njĩcũ a-gondokagĩra ndaimono inu na akagiria ciaria, nĩ ũntũ nĩciamenyaga we nĩwe Kiristũ.

Njĩcũ kũbunjia cinagoguni

42 Rũyũni kĩraũko, Njĩcũ akiuma taũni ĩnu akĩthiĩ agĩĩkara wenka, gũntũ gũta-rĩ na antũ. Antũ engĩ namo nĩ ma-mũceragia. Rĩrĩa ma-mwonire, makĩambĩrĩria kũmũgirĩrĩria atĩkathiĩ amatiga.

43 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nwa nkinya nthiĩ taũni irĩa ciĩngĩ wana cio, nkamabunjĩrie Nteto Mbega cia Ũthamaki wa Ngai wana mo. Nĩ ũntũ natũmirwe kũrũtha ũgu.”

44 Kwogu Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũbunjia cinagoguni nteere cia Njundea.

a 

4:4 Kiugo mũgate nĩ ta kuuga gĩntũ gĩa kũrĩa.

b 

4:15 Cinagogu ciarĩ nyomba irĩa Ayaundi matũnganaga kũboya, kũthoma Mandĩko, kũthathaia, na kũthomithia antũ mĩtũũrĩre yao.

c 

4:18 Mũntũ ũrĩa mũthuure kũrũtha ũntũ wa bata nĩwe e-tagĩrĩrua maguta, kĩ wĩthĩre wa Ayaundi.

d 

4:41 Ndaimono nĩ roo nthũũku ya Nkoma.

Njĩcũ kũthuura arutwa ma mbere

(Mathayo 4:18-22; Mariko 1:16-20)

5

1 Ntukũ ĩmwe Njĩcũ nĩ a-rũngiĩ gateere ka ĩria rĩa Ngenecareti.a Antũ engĩ makĩmũthĩgĩrĩra magĩtindĩkanaga, mathikĩrĩrĩtie Kiugo kĩa Ngai.

2 Njĩcũ akĩona matarũ maĩrĩ ma ategi ma makũũ marũngiĩ gateere ka ĩria. Eene ma-rĩ makuuma mathiĩ kũthambia neti ciao.

3 Njĩcũ akĩthũngĩra ĩtarũni rĩa Cimioni, akĩmwĩra arĩtindĩke rĩgendagende baniini kũu rũncĩni. Akĩthomithia antũ ekarĩte nthĩ kũu ĩtarũni.

4 Rĩrĩa a-rĩkirie kwaria, akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Rĩu bira ĩtarũ rũncĩni rũrĩa rwĩngaĩngĩ, mũgere neti cienu rũncĩni mũtege makũũ.”

5 Cimioni akĩmũciokeria akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, tũgeretie gũtega makũũ ũtukũ unthe, na tũtĩgwatĩtie nwarĩ rĩmwe. Ĩndĩ nĩ ũntũ ũkuuga, ka ngere neti rũncĩni.”

6 Rĩrĩa ategi mau ma-rũthire ũgu, ma-gwatirie makũũ mengĩ mũno nkinya neti ciambĩrĩria gũtuĩkanga.

7 Ma Cimioni makĩbũnya arata mao marĩa ma-rĩ ĩtarũni rĩu rĩngĩ, magĩĩca kũmagwatia. Rĩrĩa ma-cire, magĩĩcũria matarũ mau maĩrĩ nkinya makĩambĩrĩria kũborokera.

8 Rĩrĩa Cimioni Betũro o-nire ũgu, akĩthiĩ agĩturĩria Njĩcũ maru akĩmwĩra atĩrĩ, “Njeberera Mwathani, nĩ ũntũ niũ ndĩ mwĩbia!”

9 Rĩrĩa Cimioni na antũ monthe marĩa a-rĩ namo mo-nire wĩngĩ wa makũũ mau, makĩrigara mũno.

10 Wana Njakubu na Njũana, ciana cia Cebendi, marĩa ma-rutaga wĩra bamwe na Cimioni makĩrigara. Njĩcũ akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Ũtĩkamake! Kuuma rĩu, ũgategaga antũ.b”

11 Cimioni na antũ mau mangĩ makiumĩria matarũ mao gateere ka ĩria, magĩtiganĩria into ciao cionthe na makĩthingata Njĩcũ.

Njĩcũ kũboria mũntũ warĩ na mũtigiri

(Mathayo 8:1-4; Mariko 1:40-45)

12 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ nĩ a-thiĩre taũni ĩmwe yarĩ na mũntũ ũmwe warwarĩte mũrimo wa mũtigiri.c Mũntũ ũnu akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ, agĩturia maru, akĩĩnĩka kĩongo nthĩ, akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, wegua nwa wende, mboria nthere.”

13 Njĩcũ agĩkũnjũra njara, akĩmũbũrũria na akĩmwĩra, “Nĩnkwenda, thera!” Warĩo, Mũntũ ũnu akĩbora mũtigiri.

14 Njĩcũ akĩmwatha atĩrĩ, “Ũtĩkeere mũntũ. Ĩndĩ thiĩ wonwe nĩ mũthĩnjĩri Ngai na ũrute kĩgongwana gĩa kwonania ũkũborua mũtigiri. Wa ta bũrĩa Muca a-ugire kĩrutagwe, kĩrĩ ũira kũrĩ antũ monthe atĩ ũkũborua.”

15 Kũnarĩ ũgu, nkuma ya nteto ikoniĩ Njĩcũ ĩgĩtamba nkũrũki. Antũ engĩ magĩtua gũũcaga kũmũthikĩrĩria na kũborua mĩrimo yao.

16 Ĩndĩ Njĩcũ e-bathũraga akathiĩ gũntũ gũta-rĩ na antũ, kũboya.

Njĩcũ kũboria mũntũ wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ

(Mathayo 9:1-8; Mariko 2:1-12)

17 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ athiĩte na mbere kũthomithania, Abaricaid na arimo ma Watho wa Muca ma-rĩ bo. Ma-umĩte ntũũra nkũrani nkũrani cia Gariiri, Njundea na Njerucaremu. Na binya ya Mwathani ya kũboria mĩrimo yarĩ bamwe na Njĩcũ.

18 Antũ magĩĩca makamatĩte mũntũ wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ na gĩtaratĩ. Makĩgeria kũmũthũngĩria, mamũbira kũrĩ Njĩcũ.

19 Ĩndĩ nĩ ũntũ wa antũ gwĩcũra nyombani ĩnu, magĩtura kaanya. Antũ mau magĩtwa ĩgũrũ rĩa nyomba ĩnu, makĩromora kĩrera kĩayo, makĩobania mũntũ ũnu na gĩtaratĩ, makĩnamwĩgũrũkĩrĩria bo, nkinya akinya barĩa Njĩcũ a-rĩ gatagatĩni ga antũ.

20 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire wĩtĩkio wao, akĩĩra mũntũ ũnu wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ atĩrĩ, “Mũntũ mũrũme ũyũ, ũkũrekerwa mebia maku!”

21 Abaricai na arimo ma Watho wa Muca makĩambĩrĩria kwĩũria na nkoro, “Ka mũntũ ũyũ arĩ ũũ, agwĩtua Ngai? Nũũ ũnkĩbota kũrekera mebia, tiga Ngai wenka?”

22 Njĩcũ akĩmenya bũrĩa me-ciragia. Akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũgwĩciria ũgu?

23 Nĩ ũntũ ũrĩkũ mũbũthũ? Nĩ kuuga, ‘Ũkũrekerwa mebia maku,’ kana nĩ kuuga, ‘ũkĩra ũthiĩ’?

24 Na nĩ kenda mũmenya Mwana wa Mũntũ arĩ na wathani wa kũrekera antũ mebia mao gũkũ nthĩ..” Kwogu Njĩcũ akĩatha mũntũ ũnu wakuĩte ciĩga cia mwĩrĩ akĩmwĩra, “Ka ngũkwĩra, ũkĩra! Ũũkia gĩtaratĩ gĩaku na wĩnũke.”

25 Wa rĩmwe, mũntũ ũnu akĩrũngama antũ monthe makĩonaga, agĩũkia gĩtaratĩ kĩrĩa a-mamĩrĩte, na akĩthiĩ mũciĩ kwawe agĩkumagia Ngai.

26 Antũ monthe makĩrigara na makĩmaka mũno, magĩkumia Ngai makiuga atĩrĩ, “Tũkwona maũntũ ma magegania ũmũnthĩ!”

Njĩcũ kũthuura Rawi

(Mathayo 9:9-13; Mariko 2:13-17)

27 Thuuba ya maũntũ mau, Njĩcũ akiumagara akĩthiĩ. Akĩona mwĩtia gooti ũrĩa wetagwa Rawi ekarĩte nthĩ barĩa gooti yethĩranagĩrua. Njĩcũ akĩmwĩra, “Nthingata!”

28 Rawi akĩrũngama, agĩtiganĩria into ciawe cionthe akĩmũthingata.

29 Nawe Rawi akĩrũthĩra Njĩcũ nyambura nene mũno mũciĩ kwawe. Etia gooti engĩ mũno, na antũ mangĩ, wana mo nĩ ma-rĩcanagĩra na Njĩcũ.

30 Namo Abaricai na arimo ma Watho makĩnugunĩra arutwa ma Njĩcũ makĩũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũkũrĩcanĩra na mũkanyunyanĩra na etia gooti na ebia?”

31 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera, “Antũ marĩa agima mwĩrĩ matĩbataraga ndagĩtarĩ, ĩndĩ nĩ arwaru mamũbataraga.

32 Ntacire gwĩta marĩa athingu, ĩndĩ nacire gwĩta ebia nĩ kenda meerira.”

Njĩcũ kũthomithia kĩthomo kĩgeni

(Mathayo 9:14-17; Mariko 2:18-22)

33 Makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Nĩkĩ arutwa ma Njũana na ma Abaricai meimaga irio kengĩ, na makaboya, ĩndĩ maku marĩcaga na makanyua?”

34 Njĩcũ akĩmaũria, “Nwa mũbote kwĩra ageni ma mũbikania meime kũrĩa, mũbikania arĩ bamwe namo?

35 Ĩndĩ bĩndĩ ĩgakinya ĩrĩa mũbikania akebererua kũrĩ mo, bĩndĩ ĩnu nĩrĩo makeima irio.”

36 Njĩcũ akĩmaba ngerekano akiuga, “Gũtĩ mũntũ wĩkagĩra nguo ĩrĩa nkũrũ kĩraka kiumĩte gĩtambaani kĩrĩa kĩerũ, nĩ ũntũ kĩraka kĩu kĩerũ gĩkanyiiba gĩtembũre nguo ĩnu nkũrũ. Wana rangi cia cio ĩĩrĩ itĩgendania.

37 Na gũtĩ mũntũ wĩkagĩra ndibei ĩrĩa njerũ mbooroni cia rũũo irĩa nkũrũ.e Nĩ ũntũ ndibei ĩnu njerũ ĩgatũũmũra mbooro inu, ndibei ĩĩtĩke, na mbooro ithũũke.

38 Ndibei ĩrĩa njerũ ĩbatiĩ gwĩkĩrwa mbooroni cia rũũo irĩa njerũ.

39 Mũntũ ũrĩa warocama ndibei ĩrĩa nkũrũ, atĩbata ndibei ĩrĩa njerũ. Nĩ ũntũ akauga ĩrĩa nkũrũ nĩyo mbega.”

a 

5:1 Ĩria rĩa Ngenecareti nwa rĩo rĩĩtagwa Ĩria rĩa Gariiri.

b 

5:10 Gũtega antũ nĩ bũmwe na kuuga ũkabunjagĩria antũ marũmĩrĩre Kiristũ.

c 

5:12 Kũrĩ Ayaundi, mũntũ ũrĩa warĩ na mũtigiri o-nagwa ta mũntũ warĩ na mũgiro. Mũntũ ta ũnu a-bathũragwa ageekara kũraca na antũ mau mangĩ mata-rĩ na mũtigiri. Mũntũ ũta-rĩ na mũtigiri ankĩamũbũrũririe, wana we a-tuĩkaga mũntũ ũrĩ na mũgiro.

d 

5:17 Abaricai ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga Watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi, gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ.

e 

5:37 Ayaundi ma-rũragĩria ndibei mbooroni irĩa ciarũthĩtwe na njũo cia ng'ombe.

Njĩcũ nĩ Mwathani wa Cabatũ

(Mathayo 12:1-14; Mariko 2:23-28)

6

1 Ntukũ ĩmwe ya Cabatũ, Njĩcũ na arutwa mawe nĩ ma-betũkĩrĩrĩte mũgũndani wa ngano. Arutwa makĩambĩrĩria gũtua ngano, magĩciikithaga na magaciĩrĩa.

2 Abaricai mamwe makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Nĩkĩ arutwa makũrũtha bũrĩa bũtĩbatiĩ kũrũthwa ntukũ ya Cabatũ?”

3 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Ka mũtanathoma bũrĩa Ndaundi a-rũthire, rĩrĩa e-guire yũũra we bamwe na antũ marĩa a-gendanĩtie namo?

4 A-thiĩre nyombani ya Ngai, agĩũkia mĩgate ĩrĩa mĩamũre, akĩrĩa na akĩrũmia antũ mau mangĩ a-rĩ namo. Kwogu akiuna Watho, nĩ ũntũ nĩ athĩnjĩri Ngai monka ma-batiĩ kũrĩa mĩgate ĩnu.”

5 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwana wa mũntũ nĩwe Mwathani wa Cabatũ.”

Njĩcũ kũboria mũntũ ntukũ ya Cabatũ

(Mathayo 12:9-14; Mariko 3:1-6)

6 Ntukũ ĩngĩ ya Cabatũ, Njĩcũ nĩ a-thiĩre Cinagoguni ĩmwe na akĩthomithia. Kũu cinagoguni, nĩ kwarĩ na mũntũ warĩ na njara ya ũrĩo ĩrĩa yakuĩte.

7 Abaricai na arimo ma Watho nĩ ma-tuĩragia Njĩcũ moona wegua akaborania ntukũ ya Cabatũ, nĩ kenda moona ũntũ wa kũmũthitanga nau.

8 Ĩndĩ Njĩcũ nĩ a-menyaga meciria mao. Akĩĩra mũntũ ũnu warĩ na njara yakuĩte atĩrĩ, “Ncũ ũrũngame baba mbere yetũ.” Mũntũ ũnu agĩũkĩrĩra akĩthiĩ akĩrũngama mbere yao.

9 Nawe Njĩcũ akiuga, “Ka mbũũrieni kĩũria. Nĩ ũntũ ũrĩkũ watho wĩtĩkĩrĩrĩtie ũrũthagwe ntukũ ya Cabatũ? Nĩ kũrũtha wega kana nĩ kũrũtha ũthũũku? Nĩ kũbonokia mwoo kana nĩ kũũraga?”

10 Njĩcũ akĩthiũrũrũkia metho akĩmacũũtha monthe. Akĩĩra mũntũ ũnu, “Kũnjũra njara yaku.” Mũntũ ũnu agĩkũnjũra njara na ĩkĩbora bururu.

11 Abaricai na arimo ma Watho makĩthũũra mũno, makĩambĩrĩria kũũrania bũrĩa makarũtha Njĩcũ.

Njĩcũ kũthuura arutwa ĩkũmi na maĩrĩ

(Mathayo 10:1-4; Mariko 3:13-19)

12 Bĩndĩ ĩnu, Njĩcũ akĩthiĩ kĩrĩmani kũboya. Akĩraara nabo ũtukũ unthe akĩboyaga Ngai.

13 Rũyũni kĩraũko, agĩĩta arutwa mawe, na akĩthuura arutwa ĩkũmi na maĩrĩ kuumana namo, akĩmeeta atũmwa.

14 Atũmwa mau ĩkũmi na maĩrĩ nĩ: Cimioni, (ũrĩa Njĩcũ e-tire Betũro), Enderea, (mũruang'ina wa Cimioni Njakubu), Njũana, Biribũ, Bathoromeo,

15 Mathayo, Toma, Njakubu mwana wa Arubayo, Cimioni, ũrĩa wetagwa Cirote,a

16 Njundaci mwana wa Njakubu,b na Njundaci Mũicikariota, ũrĩa wakũnyanĩre Njĩcũ.

Binya ya Njĩcũ ya kũborania

17 Njĩcũ na arutwa mawe makĩĩgũrũka kĩrĩma kĩu, makĩrũngama bantũ mũgwanthĩni. Kĩrĩndĩ kĩnene kĩa arutwa gĩkĩmũthĩgĩrĩra. Na nĩ kwarĩ na kĩrĩndĩ kĩnene kĩa antũ mangĩ engĩ, ma kuuma Njundea yonthe, Njerucaremu, ma kuuma nteere cia ĩria rĩa Turo na Cindoni.

18 Antũ mau ma-cĩte kũthikĩrĩria Njĩcũ akĩthomithia na kũborua mĩrimo yao. Wana marĩa ma-thĩĩnagua nĩ maroo mathũũku, nĩ ma-boragua.

19 Antũ monthe nĩ ma-geragia kũmũbũrũria, nĩ ũntũ binya ya kũborania yaumaga kũrĩ we ĩkaboria antũ monthe.

Gĩkeno na kĩeba

(Mathayo 5:1-12)

20 Njĩcũ agĩcũũtha arutwa mawe akiuga,

“Kĩtharimo nĩ kũrĩ mwiũ ithĩĩni,

nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ngai nĩ wenu.

21 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa marĩ na yũũra rĩu,

nĩ ũntũ mũkarĩa nkinya mũbae.

Kĩtharimo nĩkũrĩ marĩa marĩ na kĩeba rĩu,

nĩ ũntũ mũkatheka.

22 “Kĩtharimo nĩ kũrĩ mwiũ, rĩrĩa antũ makamũmena, meebathũranie namwi, na mamũcenge mamwĩte antũ ebia, nĩ ũntũ wa Mwana wa Mũntũ.

23 Kenani mũno mwona ũgu, na mũtũũbatũũbe na gĩkeno, nĩ ũntũ kĩbeo kĩenu ĩgũrũ nĩ kĩnene. Nwa tabu iroria ciarũthirwe nĩ meethe mao.

24 Ĩndĩ mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ itonga,

nĩ ũntũ mwĩganĩrĩte mũno rĩu ũgu.

25 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ mũrĩ na mbaa rĩu,

nĩ ũntũ mũkabũũta.

Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ mũkũtheka,

nĩ ũntũ mũkarĩra na mũnyiinyire.

26 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ mũgũkaathua nĩ antũ,

nĩ ũntũ nwabu meethe mao ma-kaathagia iroria cia ũrongo.”

Kĩthomo gĩa kwenda nthũ

(Mathayo 5:38-48; 7:12)

27 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Ĩndĩ mwiũ mũthikĩrĩrĩtie, ga nkũmwĩra, endagani nthũ cienu, na mũrũthĩre antũ marĩa mamũmenaga mawega.

28 Tharimagani antũ marĩa mamũrumaga, na mũkaboyagĩra marĩa mamũthĩĩnagia.

29 Mũntũ angĩkũringa rũbĩ rũthĩa rũmwe rĩ, mũgarũkĩrie wana rũu rũngĩ. Na mũntũ angĩgũcuuna ĩgooti rĩaku, mũrekererie eũkie wana caati.

30 Mũntũ angĩkũromba gĩntũ mũnenkere, na ũrĩa ũgagũcuuna into ciaku, ũtĩkamũrandũke cio.

31 Rũthagĩrani antũ bũrĩa wana mwiũ mũnkĩenda kũrũthĩrwa.

32 “Mũkeenda marĩa mamwendaga monka rĩ, ĩgweta rĩenu bo nĩ rĩrĩkũ? Wana ebia mongwa nĩmeendaga marĩa mameendete!

33 Na mũkarũthagĩra wega antũ marĩa mamũrũthagĩra wega rĩ, ĩgweta rĩenu bo nĩ rĩrĩkũ? Wana ebia marũthaga wa tabu!

34 Na mũgakoobithia marĩa mankĩbota kũrĩba randũ monka rĩ, nĩ indũ ĩgatũma mũkaathue? Wana ebia makoobithagia ebia marĩa mangĩ, marĩ na mwĩrĩgĩrĩro wa kũrĩbwa randũ inu.

35 Endagani nthũ cienu, na mũmarũthagĩre wega. Koobithaniani, mũtĩkwĩrĩgĩrĩra kũrĩbwa, na ĩrĩbi rĩenu rĩkaneneba. Na mũgatuĩka ciana cia Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno, nĩ ũntũ nĩegucagĩra kĩao antũ marĩa matĩ nkatho, na ebia.

36 Tuĩkani antũ ma kĩao, ta bũrĩa Ĩthe wenu arĩ wa kĩao.

Mũtĩgacirithie antũ

(Mathayo 7:1-5)

37 “Mũtĩgacirithanieni, namwi mũtĩcirithua. Mũtĩgatucanĩreni magamba, namwi mũtĩtuĩrwa. Rekanĩrani, namwi mũkarekerwa.

38 Beecana, na ũgaciokerua cio, irĩ na kĩthimi kĩega, na ikindĩrĩtwe, ciathukathukwa na ikiunũkaga. Into inu cionthe igeetũrũrwa njarani ciaku. Nĩ ũntũ kĩthimi wa kĩrĩa ũkathima nakĩo, nwakĩo wanegwe ũkathimĩrwa nakĩo.”

39 Njĩcũ akĩmeera ngerekano akiuga, “Ingwa mũtumuumu nwa abote gũtongoreria mũtumuumu ũngĩ? Anga tĩka makagwa ĩrimani mo ĩĩrĩ?

40 Mũrutwa tĩwe mũnene nkũrũki ya mwarimo wawe. Ĩndĩ mũrutwa akathomithua wega, ageekara ta mwarimo.

41 Nĩkĩ ũkwona gakaracũ karĩa karĩ riitho rĩa mũruanyũkwe, ĩndĩ ũtĩkwona ntinkũ ĩrĩa ĩrĩ riitho rĩaku?

42 Nĩ atĩa ũnkĩbota kwĩra mũruanyũkwe, ‘Ga nkũrute gakaracũ kau karĩ riitho,’ rĩrĩa ntinkũ ĩrĩ riitho rĩaku! Weũ mbinga ĩno, amba wĩrute ntinkũ ĩnu ĩrĩ riitho rĩaku, nĩ kenda ũbota kwona wega na ũbota kũruta gakaracũ karĩa karĩ riitho rĩa mũruanyũkwe.”

Mũtĩ ũmenyagwa na maciaro

(Mathayo 7:17-20)

43 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mũtĩ ũrĩa mwega, ũtĩciara maciaro mathũũku. Na mũtĩ ũrĩa mũthũũku, ũtĩciara maciaro meega.

44 Mũtĩ ũmenyagwa na maciaro marĩa ũciaraga. Ũtĩbota gũtua nkũũ kuuma mũtĩni wa mĩĩgua, kana ũtua nthabibũ mũgaani.

45 Mũntũ mwega arũthaga maũntũ meega, marĩa maumaga nkoroni yawe. Na mũntũ mũthũũku, arũthaga ũthũũku ũrĩa wĩcũrĩte nkoroni. Nĩ ũntũ kanyua ka mũntũ kaaragia maũntũ marĩa mecũrĩte nkoro.

Atumi ma nyomba marĩa ega na marĩa athũũku

(Mathayo 7:24-27)

46 “Nĩkĩ mũkũmbĩta Mwathani, Mwathani, na mũtĩkũrũtha bũrĩa nkũmwĩra?

47 Mũntũ ũrĩa ũcaga kũrĩ niũ, na akathikĩrĩria ciugo ciakwa, na akarũtha bũrĩa ikuuga, nkamwĩra bũrĩa ekari.

48 Ekari ta mũntũ ũrĩa wenjire mũcingi mũraaca, na agĩtuma nyomba yawe rwaarani rwa ĩbiga. Mbura ĩkiura na mũguũ mũrito ũkiuna. Mũguũ ũkĩringa nyomba ĩnu, ĩndĩ ĩta-geria kwenyeenya nĩ ũntũ yarĩ ntume wega.

49 Ĩndĩ, mũntũ ũrĩa wĩgucaga na akarega kũrũtha bũrĩa ikuuga, nawe ekari ta mũntũ ũrĩa watumire nyomba ĩtĩmũcingi ĩgũrũ rĩa mũthetu. Mbura ĩkiura na mũguũ ũkĩmĩringa. Nayo ĩkĩgwa na ĩkĩomoka wa rĩmwe! Naku kũgwa kwayo, kwarĩ na mũrurumo mũnene mũno!”

a 

6:15 Cirote kĩarĩ gĩkundi kĩa Ayaundi kĩrĩa kĩ-endaga antũ ma Roma matiga kwatha nthĩ ya Iciraeri.

b 

6:16 Mbuku imwe ciugaga Njundaci mũruang'ina wa Njakubu.

Njĩcũ kũboria mũruti wĩra wa mũntũ ũtarĩ Mũyaundi

(Mathayo 8:5-13)

7

1 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kwaria maũntũ monthe marĩa e-ndaga antũ meegua, akĩthũngĩra taũni ya Kaberinaumu.

2 Taũni ĩnu yarĩ na mũtongoria ũmwe, wa mbũtũ ya athigari ĩgana ma Roma. Mũnene ũnu nĩ e-ndete mũruti wawe wa wĩra mũno, ũrĩa warwarĩte na a-rĩ bakubĩ gũkua.

3 Rĩrĩa e-guire nteto cia Njĩcũ, agĩtũma akũrũ ma Kĩyaundi kũrĩ Njĩcũ, mathiĩ mamũkaĩre ace aborie mũruti wawe wa wĩra.

4 Rĩrĩa akũrũ mau ma-kinyire kũrĩ Njĩcũ, makĩmũthaitha, makĩmwĩra, “Nĩtũkwona mũntũ ũyũ nĩakũbatara ũtethio waku,

5 nĩ ũntũ nĩendete antũ metũ na nĩatũtumĩrĩte cinagogu.”

6 Njĩcũ akĩrũmĩrĩra akũrũ mau. Rĩrĩa ma-kinyire bakubĩ na nyomba, mũtongoria ũnu agĩtũma arata mawe mathiĩ meere Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, tiga kwĩthĩĩnia gũũca gwakwa! Niũ ntĩkwona ndĩ mwagĩrĩru ũntũ ũbota kũthũngĩra gwakwa.

7 Wana ntĩagĩrĩrĩte gũũca kũrĩ weũ. Ĩndĩ uga kiugo kĩmwe akĩ, na mũruti wakwa wa wĩra akabora.

8 Nĩ ũntũ wanaani ndĩ ruungu rwa mũnene ũrĩa ũmbathaga, na ndĩ mũnene wa athigari. Mbĩĩraga ũmwe, ‘Thiĩ!’ Na akathiĩ, na nkeera ũngĩ, ‘Ncũ!’ Na agaaca. Na nkeera nkombo yakwa, ‘Rũtha ũntũ mũna,’ nayo ĩkarũtha wa tabu.”

9 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu, akĩrigara mũno. Njĩcũ akĩgarũkĩra kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩamũthingatĩte akiuga, “Ka nĩmwĩreni, ntĩonete mũntũ ũrĩ na wĩtĩkio mũnene ta ũyũ! Wana kũrĩ Aiciraeri mo eene, atĩoneka.”

10 Rĩrĩa arata ma mũnene ũnu ma-ciokire nyomba kwawe, me-thĩrĩre mũruti wĩra arĩ mũboru.

Njĩcũ kũriũkia mwana wa mũka wa ntigwa

11 Rũyũni rwa ntukũ ĩnu, Njĩcũ akĩthiĩ taũni yetagwa Naini. A-gendanirie na arutwa mawe na kĩrĩndĩ kĩa antũ mangĩ engĩ.

12 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire bakubĩ na mwĩrĩga wa taũni ĩnu, akĩona kiimba gĩkamatĩtwe. Ng'ina a-rĩ mũka wa ntigwa, na ata-rĩ na nthaka ĩngĩ. Antũ engĩ ma kuuma taũni ĩnu ma-rĩ bamwe na mũka ũnu.

13 Rĩrĩa Mwathani o-nire mũka ũnu, akĩmwĩguĩra kĩao akĩmwĩra atĩrĩ, “Tiga kũrĩra!”

14 Njĩcũ akĩthiĩ akĩbũrũria gĩtaratĩ kĩrĩa gĩakamatĩte kiimba. Antũ marĩa ma-gĩkamatĩte makĩrũngama tiri! Njĩcũ akiuga, “Nthaka ĩno, ga ngũkwĩra, ũkĩra!”

15 Mũntũ ũnu warĩ mũkuũ akĩrũngama, akĩambĩrĩria kwaria. Njĩcũ akĩmũnenkanĩra kũrĩ ng'ina.

16 Antũ monthe makĩmaka mũno, na magĩkumia Ngai makiuga, “Kĩroria kĩnene nĩkĩriũkĩtue gatagatĩni getũ! Ngai nĩ aceererete antũ mawe!”

17 Nteto ino igĩtamba nthĩ ya Ayaundi yonthe, na gũntũ kunthe kũrĩa kwarigicĩrĩtie.

Njĩcũ kwaria na arutwa ma Njũana Mũbatithania

(Mathayo 11:2-19)

18 Arutwa ma Njũana Mũbatithania makĩthiĩ makĩmwĩra maũntũ mama monthe. Njũana agĩĩta arutwa mawe maĩrĩ,

19 akĩmatũma kũrĩ Mwathani makamũũrie atĩrĩ, “Ingwa nĩ weũ ũrĩa warĩ mũũci kana tweterere ũngĩ?”

20 Rĩrĩa arutwa mau ma-kinyire, makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Tũtũmirwe nĩ Njũana Mũbatithania tũũce tũkũũrie wegua nĩ weũ ũrĩa warĩ mũũci kana tweterere ũngĩ?”

21 Ĩthaa rĩu rĩongwa, Njĩcũ akĩboria antũ engĩ marĩa ma-rĩ na mĩrimo na mĩnyamaro, na maroo mathũũku, na akĩboria atumuumu engĩ.

22 Njĩcũ agĩciokeria arutwa ma Njũana akĩmeera, “Ciokani mũkeere Njũana bũrĩa mwona na mwegua: Atumuumu nĩmakwona, cionje nĩikũthiĩ, marĩa arwaru mũtigiri nĩmakũborua, marĩa matĩĩgucaga nĩmakwĩgua, marĩa akuũ nĩmakũriũkua, na Nteto Mbega nĩikũbunjĩrua nkĩa.

23 Kĩtharimo nĩ kũrĩ mũntũ ũrĩa ũtĩkũng'ũũrĩka nĩ ũntũ wakwa.”

24 Rĩrĩa atũmwa ma Njũana ma-thiĩre, Njĩcũ akĩambĩrĩria kwĩra antũ maũntũ makoniĩ Njũana Mũbatithania. Akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ indũ mwagendaga kwona nau rwanda? Nĩ mũthanje ũkiinainua nĩ rũkũngi?

25 Kana nĩ indũ mwagendaga kwona? Nĩ mũntũ ũrĩa wekĩrĩte nguo mbega? Antũ marĩa mekagĩra nguo ta inu na magatũũra mĩtũrĩre ya goro monekaga mĩciĩ ya athamaki.

26 Ĩndĩ nĩ indũ mwagendaga kwona? Anga tĩ kĩroria? Ĩĩ, nama ga nkũmwĩra a-rĩ nkũrũki ya kĩroria.

27 Njũana nĩwe ũrĩa Mandĩko maugaga, ‘Ta cũũtha, nĩngũtũma mũtũmwa wakwa agũtongorerie, ũrĩa ũkabaarĩrĩria njĩra mbere yaku.’”

28 Njĩcũ akiuga, “Ga nkũmwĩra, kũrĩ antũ monthe marĩa marociarwa nĩ aka, gũtĩ we wanegua arĩ mũnene nkũrũki ya Njũana Mũbatithania. Ĩndĩ ũrĩa mũniini mũno Ũthamakini wa Ngai, nĩ mũnene nkũrũki ya Njũana.”

29 Antũ monthe marĩa me-guire ũgu, bamwe na etia ma gooti, makiuga Ngai nĩ mwagĩrĩru, nĩ ũntũ nĩ ma-batithĩtue nĩ Njũana.

30 Ĩndĩ Abaricai na arimo ma Watho ma-regire mũbango wa Ngai ĩgũrũ rĩao, nĩ ũntũ nĩ ma-regire kũbatithua nĩ Njũana.

31 Njĩcũ akĩũria, “Nĩ indũ nkabuanania antũ ma rũciaro rũrũ nakĩo? Na mekari ta indũ?

32 Mekari ta ciana ciĩkarĩte thokoni, igĩciokanagĩria, ikiugaga,

‘Tũbuubire mũtũũrirũ,

namwi mwarega gũcũũnga.

Twaina rwĩmbo rwa mathiko,

na mũtarĩra.’

33 “Nĩ ũntũ Njũana Mũbatithania a-cire atĩkũrĩa mũgate kana anyua ndibei, mũkiuga ‘Arĩ na ndaimono.’

34 Rĩrĩa Mwana wa Mũntũ a-cire akĩrĩcaga na akĩnyunyaga, mwaugire, ‘Ũyũ nĩ mũntũ mũkoroku, nĩ mũreebi, na nĩ mũrata wa etia gooti na ebia!’

35 Ĩndĩ ũũgĩ wonekaga nĩ wa ũũma rĩrĩa twona maciaro ma ũũgĩ ũnu.”

Mũka mũmaraya kũbaka Njĩcũ maguta

36 Mũbaricai ũmwe e-tire Njĩcũ kwawe mũciĩ nĩ kenda marĩcanĩra irio. Njĩcũ akĩthũngĩra nyomba kwa Mũbaricai ũnu na agĩĩkara methani.

37 Nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe ĩraya, ũrĩa wekaraga taũnini ĩnu. Rĩrĩa a-menyire Njĩcũ arĩ mũciĩ kwa Mũbaricai ũnu makĩrĩcaga irio, agĩĩca na mũcuubaa wa maguta ma kwĩbaka marĩa ma-nunkaga wega.

38 Mũka ũnu akĩthiĩ akĩrũngama thuuba ya magũrũ ma Njĩcũ, akĩambĩrĩria kũrĩra. Meethori mawe me-tĩkaga magũrũni ma Njĩcũ, na akagiragia meethori mau na njuĩrĩ ciawe, akĩmumunyaga magũrũ ma Njĩcũ, na akĩmabaka maguta.

39 Rĩrĩa Mũbaricai ũrĩa wetĩte Njĩcũ kwawe o-nire ũgu, agĩĩciria na akiuga na nkoro atĩrĩ, “Ũkethĩrwa mũntũ ũyũ nĩ kĩroria, nĩ abatiĩ kũmenya mũka ũyũ ũkũmũbũrũria nĩ mwĩbia.”

40 Njĩcũ akĩĩra Mũbaricai ũnu atĩrĩ, “Cimioni, kũrĩ bu nkwenda gũkwĩra.” Cimioni akĩmũciokeria akiuga, “Mbĩĩra, Mwarimo.”

41 Njĩcũ akĩmwĩra, “Mũntũ ũmwe nĩ a-koobithirie antũ maĩrĩ mbeca. Mũntũ wa mbere, a-rĩ na randũ ya ndinarib magana matano, na ũnu ũngĩ agĩkoobithua ndinari mĩrongo ĩtano.

42 Rĩrĩa antũ mau ma-remirwe nĩ kũrĩba, mũntũ ũnu akĩrekera antũ mau maĩrĩ randũ ciao. Ta boota nĩ mũntũ ũrĩkũ waciao wendire mũkoobithania ũnu nkũrũki?”

43 Cimioni akĩmũciokeria akĩmwĩra, “Nĩmbuga nĩ ũrĩa warekerwe randũ ya mbeca mĩngĩ.” Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũkũboota!”

44 Njĩcũ akĩbũgũkĩra mũka ũnu, akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Nĩ ũkwona mũka ũyũ? Mbũcire mũciĩ gwaku na ũtankundia rũncĩ rwa kũthamba magũrũ.c Ĩndĩ mũka ũyũ anthambia magũrũ na meethori mawe, na amagiria na njuĩrĩ cia kĩongo kĩawe.

45 Weũ ũtĩmumunyire ũkĩngwata ũgeni. Ĩndĩ mũka ũyũ atĩtigĩte kũmumunya magũrũ makwa, kuuma rĩrĩa mbũcire.

46 Ũtĩbakire kĩongo gĩakwa maguta.d Ĩndĩ mũka ũyũ akũbaka magũrũ makwa maguta.

47 Nĩ ũntũ woogu, ka nĩmwĩreni, akũrekerwa mebia mawe, na nĩ mengĩ. Nĩ ũntũ akwonania wendo mwĩngĩ. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũrekagĩrwa mebia maniini, wendo wawe nĩ mũniini.”

48 Njĩcũ akĩĩra mũka ũnu atĩrĩ, “Ũkũrekerwa mebia maku.”

49 Antũ marĩa ma-rĩ methani ĩnu makĩambĩrĩria kũũrania, “Ka mũntũ ũyũ arĩ ũũ, nĩ ũntũ wana nĩakũrekera antũ mebia?”

50 Njĩcũ akĩĩra mũka ũnu atĩrĩ, “Ũkũbonokua nĩ ũntũ wa wĩtĩkio waku. Thiĩ na thayũ.”

a 

7:37 Mũcuuba ũnu warĩ wa goro mũno.

b 

7:41 Ndinari nĩ mbeca irĩa antũ ma Iciraeri ma-tũmagĩra. Ndinari ĩmwe yarĩ marĩbi ma mũntũ ma ntukũ ĩmwe.

c 

7:44 Ayaundi ma-rĩ na mũtugo wa kũthambia ageni tĩĩri ya magũrũ mao.

d 

7:46 Ayaundi ma-bakaga ageni maguta, ĩrĩ njĩra ya kũmagwata ũgeni na gĩtĩĩo.

Aka marĩa ma-tethagia Njĩcũ

8

1 Thuuba ya maũntũ mau, Njĩcũ a-gendaga akĩbunjagia Nteto Mbega cia Ũthamaki wa Ngai, kuuma ntũũra na taũni ĩmwe kũthiĩ ĩrĩa ĩngĩ. A-gendanagia na arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ,

2 na aka mamwe ma marĩa ma-rutĩtwe maroo mathũũku na marĩa ma-boretue mĩrimo. Mũka ũmwe a-rĩ Maria wa kuuma Magindara, ũrĩa warutĩtwe ndaimono mũgwanja.

3 Na Njoani, mũka wa Cuca. Cuca a-rĩ mũrũngamĩrĩri wa into cia mũciĩ wa Eronde. Na kũrĩ na mũka ũngĩ wetagwa Cucana, na mangĩ engĩ marĩa ma-rutaga into ciao cia kũrũngamĩrĩra mabata ma Njĩcũ na arutwa.

Ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mathayo 13:1-9; Mariko 4:1-9)

4 Ntukũ ĩmwe, antũ engĩ nĩ ma-thiĩre kũrĩ Njĩcũ ma kuuma taũni mwanya mwanya. Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano akĩmeera atĩrĩ,

5 “Mũrĩmi nĩ a-thiĩre kũbanda mbeũ. Wa bũrĩa a-mincaga mbeũ, imwe ikĩgwa njĩrani, ikĩrangwa nĩ antũ na igĩcioka ikĩrĩwa nĩ icici.

6 Ciĩngĩ nacio ikĩgwa mabigani. Rĩrĩa ciamerire, ikĩũma warĩo nĩ ũntũ wa kwaaga rũncĩ.

7 Kũrĩ na mbeũ ciĩngĩ ciagwĩre bantũ kwarĩ na mĩĩgua. Rĩrĩa ciamerire, mĩĩgua ĩnu ĩgĩkũrania na kĩmera na ĩgĩkebia kĩmera kĩu.

8 Irĩa ciĩngĩ nacio ikĩgwa mũthetuni ũrĩa mũnoru, ikĩmera na igĩciara. Wa mbĩndĩ ĩgĩciara mbĩndĩ ciĩngĩ ĩgana rĩmwe.” Njĩcũ akĩthiria kũthomithania ũgu, akiuga na binya atĩrĩ, “Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue.”

Gĩtũmi Njĩcũ a-tũmagĩra ngerekano

9 Arutwa mawe makĩmũũria bũrĩa ngerekano ĩnu yataũkaga.

10 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ nĩmũbetwe ũtaũku wa mbitho cia Ũthamaki wa Ngai. Ĩndĩ kũrĩ mau mangĩ, ngatũmĩra ngerekano. Nĩ kenda ‘macũũthe matĩkwona, na mathikĩrĩrie matĩgũtaũkĩrwa.’”

Njĩcũ gũtaũra ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mathayo 13:18-23; Mariko 4:13-20)

11 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ngerekano ĩnu nĩĩtaũka ũũ. Mbeũ nĩ kiugo kĩa Ngai.

12 Mbeũ irĩa ciagwĩre njĩrani nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga kiugo, ĩndĩ Nkoma agaaca ageũkia kiugo kuuma nkoroni ciao, matĩgaace gwĩtĩkia mabonokua.

13 Mbeũ irĩa ciagwĩre mabigani nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai na magakĩamũkĩra makenete. Ĩndĩ nĩ ũntũ wĩtĩkio wao ũtĩgucaga ũrĩ na mĩri ĩnyinyĩte wega, mekaraga wĩtĩkioni kabinda kaniini. Rĩrĩa magerio maaca, nĩka matiganagĩria wĩtĩkio.

14 Mbeũ irĩa ciagwĩre mĩĩguani nĩ antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai, ĩndĩ makabĩngwa nĩ ũtonga, mĩago na ikeno cia nthĩ ĩno, na kiugo kĩrĩa kĩrĩ ndaani yao gĩgakebua na gĩkaremwa gũkũra.

15 Na mbeũ irĩa ciagwĩre mũthetuni ũrĩa mũnoru, nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga na makaamũkĩra kiugo kĩa Ngai nama, na marĩ na nkoro ntheru. Na makaiga kiugo nkoroni ciao, makagĩa na weetereri nkinya magaciara maciaro.”

Maũntũ monthe makamenyekana cararũkũ

(Mariko 4:21-25)

16 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Gũtĩ mũntũ ũmuntagia taa akamĩkunĩkĩra na ndebe, kana amiiga ruungu rwa ũrĩrĩ. Ĩndĩ, igagwa bantũ baũkĩrĩru nĩ kenda ĩmũrĩkĩra antũ marĩa makũthũngĩra nyombani ĩnu.

17 Gũtĩ ũntũ wa mbithũ ũtĩkaumbũrwa. Na gũtĩ ũntũ mũbithe ũtĩkamenyekana cararũkũ.

18 Kwogu, menyererani mũno bũrĩa mũkũthikĩrĩria. Ũrĩa ũrĩ na gĩntũ akongererwa. Ĩndĩ ũrĩa gũtĩkĩo arĩ nakĩo, wana kaniini karĩa ekari taka arĩ nako agacuunwa.”

Mamũruang'ina ma Njĩcũ ma ũũma

(Mathayo 12:46-50; Mariko 3:31-35)

19 Ng'ina na mamũruang'ina ma Njĩcũ magĩĩca makĩendaga kwaria na Njĩcũ, ĩndĩ makĩremwa kũmũkinyĩra nĩ ũntũ wa antũ kwĩngĩba.

20 Mũntũ ũmwe akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Nyũkwe na mamũruanyũkwe marũngiĩ nau nja na nĩmakwenda gũkwona.”

21 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Maitũ na mamũruamaitũ nĩ marĩa monthe megucaga kiugo kĩa Ngai na makarũtha bũrĩa gĩkuuga.”

Njĩcũ kũrũngamia kĩbuubani

(Mathayo 8:23-27; Mariko 4:35-41)

22 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ na arutwa mawe magĩtwa ĩtarũni. Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Tũringeni rũgongo rũũrĩa rũngĩ rwa ĩria.” Makĩambĩrĩria kũthiĩ.

23 Rĩrĩa ma-thiĩte na ĩtarũ, Njĩcũ akĩgwatwa nĩ toro akĩmaama. Gũkĩgĩa na kĩbuubani kĩnene mũno ĩriani, nkinya rũncĩ rwathũngĩra ĩtarũni rĩu. Monthe methĩrwa marĩ ũgwatini.

24 Arutwa makĩthiĩ makĩmũũkĩria makiugaga, “Mwathani! Mwathani! Nĩtũkũthira!” Njĩcũ agĩũkĩra, akĩgondokera kĩbuubani kĩu, na makũmbĩ ma rũncĩ makĩrũngama, na kunthe gũkĩmaarĩra.

25 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkũ wĩtĩkio wenu ũrĩ?” Arutwa makĩgĩa na ũguoya mwĩngĩ na makĩrigara. Makĩũrania atĩrĩ, “Ka mũntũ ũyũ arĩ ũũ, ta ũntũ akwatha rũkũngi na makũmbĩ ma rũncĩ, na ikamwathĩkĩra?”

Njĩcũ kũboria mũntũ warĩ na ndaimono

(Mathayo 8:28-34; Mariko 5:1-20)

26 Njĩcũ na arutwa makĩringa rũgongo rwa ĩria, magĩkinya gĩcigoni kĩa Geracenoni. Geracenoni yarĩ rũgongo rwa Gariiri.

27 Rĩrĩa ma-umire ĩtarũni, magĩtũngana na mũntũ warĩ na ndaimono. Mũntũ ũnu e-karĩte kabinda karaaca atĩgwĩkĩra nguo, na atatũũraga mũciĩ. A-tũũraga makurunguni, kũrĩa antũ marĩa akuũ ma-thikagwa.

28 Rĩrĩa mũntũ ũnu o-nire Njĩcũ, akĩambĩrĩria gũkaa mũno na akĩĩgwĩthia nthĩ bakubĩ na Njĩcũ. Akiugĩrĩria na binya akiuga atĩrĩ, “Nĩ indũ ũkwenda naani, Njĩcũ, Mwana wa Ngai Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno? Ũinaanũ nagũkaĩra ũtĩkanyamarie!”

29 A-ugire ũgu nĩ ũntũ Njĩcũ a-rĩ akwĩra roo ĩnu nthũũku yuume ĩmwĩrũkĩre. Mũntũ ũnu e-karaga obetwe na nyororo, njara na magũrũ. Ĩndĩ bamwe na kwobwa na kũrangĩrwa, a-tucaga nyororo inu na agatongorua nĩ ndaimono ĩnu, akathiĩ bwa rwanda.

30 Njĩcũ akĩũria mũntũ ũnu, “Wĩtagwa atĩa?” Mũntũ ũnu akĩmwĩra, “Mbĩtagwa Rĩnjoni.”a Nĩ ũntũ mũntũ ũnu a-rĩ na mbũtũ ya ndaimono.

31 Ndaimono inu igĩkaĩra Njĩcũ ikiuga, “Ũinaanũ ũtĩkarute watho wa gũtũgera ĩrimani rĩa gĩkuũ rĩrĩa rĩtĩ mũthia.”

32 Bau bakubĩ, nĩ kwarĩ na ngũrwe mĩngĩ irĩa ciarĩthagua irĩmani. Ndaimono inu igĩkaĩra Njĩcũ ikĩmwĩra atĩrĩ, “Twĩtĩkĩrĩrie tũthiĩ ngũrweni iirĩa.” Njĩcũ agĩĩtĩkĩra.

33 Ndaimono inu ikiuma kũrĩ mũntũ ũnu ikĩthũngĩra ngũrweni. Ngũrwe inu ikĩĩndama kĩrĩma ing'arĩtie, ikĩthũngĩra ĩriani na igĩtwarwa.

34 Rĩrĩa arĩĩthi mau ma ngũrwe mo-nire ũgu, makĩng'aria na magĩtambia nteto cia maũntũ mau taũnini na ntũũrani.

35 Antũ makiumĩra kwĩonera bũu. Rĩrĩa ma-kinyire kũrĩ Njĩcũ, me-thĩre mũntũ ũnu warĩ na ndaimono arĩ na ũgima wa mwĩrĩ, ekarĩte nthĩ magũrũni ma Njĩcũ, na ekĩrĩte nguo. Monthe makĩmaka.

36 Antũ marĩa mo-nire maũntũ mau magĩĩkarĩka, makĩĩra antũ bũrĩa mũntũ ũnu warĩ na ndaimono a-borirue.

37 Antũ monthe ma gĩcigo kĩu kĩa Geracenoni makĩĩra Njĩcũ aumagare amatige, nĩ ũntũ nĩ ma-gwatirwe nĩ ũguoya mũno. Kwogu Njĩcũ agĩtwa ĩtarũni na akĩthiĩ.

38 Mũntũ ũnu warutirwe ndaimono agĩkaĩra Njĩcũ, akĩenda kũmũrũmĩrĩra. Ĩndĩ Njĩcũ akĩrega na akĩmwĩra,

39 “Cioka mũciĩ ũkeere antũ bũrĩa Ngai akũrũthĩra.” Mũntũ ũnu akĩthiĩ akĩĩraga antũ taũni yonthe, maũntũ manene marĩa Njĩcũ a-mũrũthĩre.

Njĩcũ kũborania na kũriũkia kairĩtu ka Njairũ

(Mathayo 9:18-25; Mariko 5:21-43)

40 Rĩrĩa Njĩcũ a-ciokire rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria, kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩamwetererete gĩkĩmwamũkĩra.

41 Mũntũ mũrũme ũmwe ũrĩa wetagwa Njairũ, na a-rĩ mũtongoria wa Cinagogu, akĩthiĩ agĩturia maru mbere ya Njĩcũ. Agĩkaĩra Njĩcũ athiĩ mũciĩ kwawe,

42 nĩ ũntũ kairĩtu kawe ga ũkũrũ wa mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ, ka-rĩ bakubĩ gũkua, na ata-rĩ na kangĩ. Njĩcũ athiĩte, kĩrĩndĩ gĩa antũ nĩkĩabatĩkanaga bakubĩ nawe mũno.

43 Nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe bo ũrĩa wanyamarĩtue nĩ mũrimo wa kuura nthakame gwa kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ. A-tũmĩrĩte into ciawe cionthe kũrĩba mandagĩtarĩ, na gũtĩwe wabotire kũmũboria.

44 Mũka ũnu akĩthiĩ thuuba ya Njĩcũ, akĩbũrũria rũcũrĩ rwa nguo yawe, na wa rĩmwe nthakame ĩgĩtiga kuura.

45 Njĩcũ akĩũria atĩrĩ, “Nũũ wambũrũria?” Antũ monthe magĩkaana. Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, antũ nwaka makũrigicĩrĩtie na magagũtindĩka.”

46 Ĩndĩ Njĩcũ akiuga, “Kũrĩ na mũntũ wambũrũria. Nĩ ũntũ nĩnkũmenya kũrĩ binya yakwa yanyuma.”

47 Rĩrĩa mũka ũnu o-nire atĩbota kwĩbitha, akĩthiĩ akiinainaga nĩ ũguoya, akĩĩgwĩthia nthĩ mbere ya Njĩcũ. Akĩmwĩra gĩtũmi gĩa kũmũbũrũria, antũ monthe makĩĩgucaga, na bũrĩa aborirue wa rĩmwe.

48 Njĩcũ akĩĩra mũka ũnu atĩrĩ, “Mwarĩ wakwa, wĩtĩkio waku ũgũkũboria. Thiĩ na thayũ.”

49 Njĩcũ wa akĩaragĩria mũka ũnu, mũntũ ũmwe agĩĩca kuuma mũciĩ wa Njairũ, mũnene wa cinagogu. Akĩĩra Njairũ atĩrĩ, “Kairĩtu gaku gagũkua. Tiga gũtanga mwarimo rĩngĩ.”

50 Ĩndĩ rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu, akĩĩra Njairũ, “Ũtĩkamake. Bunka ĩtĩkia, na gakabora.”

51 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire mũciĩ kwa Njairũ, ata-reka antũ mathũngĩra nyombani ĩnu, tiga Betũro, Njũana, Njakubu na aciari ma kairĩtu kau.

52 Antũ monthe nĩ ma-rĩraga na gũcakaya nĩ ũntũ wa kairĩtu kau. Ĩndĩ Njĩcũ akĩmeera, “Tigani kũrĩra, nĩ ũntũ kairĩtu tĩka gakuĩte, nĩka kamamiĩ.”

53 Antũ makĩmũnyũrũria, nĩ ũntũ nĩ ma-menyaga kairĩtu nĩ gakuũ.

54 Njĩcũ akĩgwata njara ya kairĩtu kau, agĩkeera, “Kairĩtu, ũkĩra!”

55 Kairĩtu kau gakĩriũka, gagĩũkĩra wa rĩmwe. Njĩcũ akĩmeera marũmie kairĩtu kau gĩntũ gĩa kũrĩa.

56 Aciari ma kairĩtu kau makĩrigara mũno. Njĩcũ akĩmakaania akĩmeera matĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mau.

a 

8:30 Rĩnjoni nĩ mbũtũ ya athigari ta ngiri inya kũthiĩ ngiri ithanthatũ.

Njĩcũ gũtũma arutwa ĩkũmi na maĩrĩ

(Mathayo 10:5-15; Mariko 6:7-13)

9

1 Bĩndĩ ĩmwe, Njĩcũ nĩ e-tire arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ bantũ bamwe. Akĩmanenkera binya na wathani wa kwĩngĩrĩria ndaimono, na kũboria mĩrimo.

2 Akĩmatũma mathiĩ kũbunjĩria antũ maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai, na kũboria arwaru.

3 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mũtĩgakuue nwarĩ kĩ rũgendoni, wana mũraagi, kana mbooro, kana irio, kana mbeca, kana caati ĩngĩ tiga ĩrĩa mũntũ ekĩrĩte.

4 Na mwĩkare mũciĩ worĩa mũkathũngĩra, nkinya rĩrĩa mũkauma taũni ĩnu.

5 Ĩndĩ mũngĩĩca kũthiĩ taũni ĩrĩa antũ makarega kũmwamũkĩra, mũkiuma ku mũbuurabuure tĩĩri ya magũrũ menu,a ũrĩ ta ũira wa kwĩthitanga kwao.”

6 Arutwa mau makiumagara makĩthiĩ makĩbunjagia Nteto Mbega, makĩboragia arwaru gũntũ kunthe kũrĩa ma-gendaga.

Eronde kũrigwa Njĩcũ nũũ

(Mathayo 14:1-12; Mariko 6:14-29)

7 Rĩrĩa Eronde, mũnene wa Gĩcigo kĩa Gariiri, e-guire ũntũ ũnu, akĩmaka mũno. Nĩ ũntũ antũ mamwe ma-ugaga nĩ Njũana Mũbatithania ũriũkĩte.

8 Na antũ mangĩ makauga nĩ kĩroria Erinja ariũkĩte, na antũ mangĩ makauga nĩ kĩroria kĩmwe kĩa bĩndĩ ya tene kĩriũkĩte.

9 Eronde akiuga atĩrĩ, “Nĩ na-ng'erithirie Njũana Mũbatithania. Rĩu ũyũ ũngĩ nkwĩgua maũntũ mawe rĩ, nawe nũũ?” Eronde nĩ e-ndaga kũmwona.

Njĩcũ kũmanthĩra antũ ngiri itano

(Mathayo 14:13-21; Mariko 6:30-44; Njũana 6:1-13)

10 Rĩrĩa atũmwa marĩa Njĩcũ a-tũmĩte ma-ciokire, makĩmwĩra maũntũ monthe marĩa ma-rũthire. Njĩcũ akĩthiĩ na atũmwa mau akĩ, nkinya taũni ya Bethicainda.

11 Ĩndĩ rĩrĩa antũ ma-menyire gũntũ kũrĩa a-rĩ, makĩmũthingata nabo. Njĩcũ akĩamũkĩra antũ mau, na akĩaria namo maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai, na akĩboria marĩa ma-rĩ na mabata ma kũborua.

12 Rĩrĩa kĩbwaĩ gĩakinyire, arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ makĩmwĩra atĩrĩ, “Ĩra antũ mathiĩ, nĩ kenda magacerie gĩntũ gĩa kũrĩa na gũntũ gwa kũmaama ntũũrani irĩa irĩ bakubĩ, nĩ ũntũ gũkũ tũrĩ nĩ rwanda.”

13 Njĩcũ akĩĩra arutwa atĩrĩ, “Marũmieni gĩntũ gĩa kũrĩa mũrĩ mwiũ.” Arutwa makĩmwĩra, “Tũrĩ na mĩgate ĩtano na makũũ maĩrĩ monka. Nwanga tũkathiĩ kũgũrĩra kĩrĩndĩ gĩkĩ kĩonthe irio.”

14 Nĩ ũntũ kwarĩ na arũme ta ngiri itano bo. Njĩcũ akĩĩra arutwa atĩrĩ, “Ĩrani antũ mekare nthĩ na ikundi, na wa gĩkundi kĩĩgue kĩrĩ na antũ ta mĩrongo ĩtano ũgu.”

15 Arutwa makĩrũtha ũgu, na antũ monthe magĩĩkara nthĩ.

16 Njĩcũ agĩũkia mĩgate ĩnu ĩtano na makũũ mau maĩrĩ. Agĩcũũtha ĩgũrũ, agĩciokeria Ngai nkatho. Akĩng'enyũranga mĩgate na makũũ, na agĩciĩnenkanĩra kũrĩ arutwa mawe nĩ kenda magaĩra antũ.

17 Antũ monthe makĩrĩa na makĩbaa. Ing'enyũro cia mĩgate na cia makũũ irĩa ciatigarire ikĩĩthĩranua ikabũ ĩkũmi na ciĩrĩ.

Betũro kuuga Njĩcũ nĩwe Kiristũ

(Mathayo 16:13-19; Mariko 8:27-29)

18 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ nĩ a-boyaga bamwe na arutwa mawe. Njĩcũ akĩmaũria, “Ingwa antũ maugaga niũ ndĩ ũũ?”

19 Makiuga atĩrĩ, “Antũ maugaga weũ nĩ Njũana Mũbatithania. Mangĩ namo makauga ũrĩ Erinja na mangĩ makauga ũrĩ kĩroria kĩmwe kĩa iroria cia bĩndĩ ya tene kĩrĩa kĩriũkĩte.”

20 Njĩcũ akĩmaũria, “Ĩ mwiũ namwi muugaga ndĩ ũũ?” Betũro agĩciokia akiuga, “Weũ nĩ Kiristũb ũrĩa ũtũmĩtwe nĩ Ngai.”

21 Njĩcũ agĩkaania arutwa, akĩmeera matĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mau.

22 Njĩcũ akiuga, “Mwana wa Mũntũ nwa nkinya anyamarue mũno, aregwe nĩ akũrũ, athĩnjĩri anene ma Ngai, na arimo ma Watho. Na nwa nkinya aũragwe, ĩndĩ ariũkue ntukũ ya kathatũ.”

Ũrito wa kũthingata Njĩcũ

(Mathayo 16:24-28; Mariko 8:30-31)

23 Njĩcũ akĩĩra antũ atĩrĩ, “Ũrĩa wonthe ũkwenda kũnthingata, nĩambe erege, acioke akamate mũtharaba wawe ntukũ cionthe na anthingate.

24 Nĩ ũntũ mũntũ wa wonthe ũrĩa wendaga kũbonokia mwoo wawe, akaũrwa nĩu, ĩndĩ ũrĩa wonthe ũragwa nĩ mwoo wawe nĩ ũntũ wakwa, akaubonokia.

25 Ingwa kũrĩ na baita ĩrĩkũ mũntũ ankĩĩgwatĩra nthĩ yonthe, ĩndĩ akaũrwa nĩ mwoo wawe?

26 Ũkegua mũntũ agaconoka nĩ ũntũ wakwa, kana aconokere ciugo ciakwa, rĩrĩa mũntũ ũnu agaaca ũkengini wa Baaba na mbere ya araika atheru, wana Mwana wa Mũntũ akamũconokera.

27 Nama ga nkũmwĩra, antũ mamwe marĩa marũngiĩ baba matĩgakua matĩonete Ũthamaki wa Ngai.”

Njĩcũ kũgarũrũka ũthiũ

(Mathayo 17:1-8; Mariko 9:2-8)

28 Thuuba ya ntukũ ta inyaanya kuuma rĩrĩa Njĩcũ a-ugire maũntũ mau, akĩthiĩ na Betũro, Njũana na Njakubu, magĩĩtia kĩrĩmani kũboya.

29 Njĩcũ akĩboyaga, mwĩkarĩre wa ũthiũ wawe ũkĩgarũrũka na nguo ciawe ikĩerũba mũno ta rũbeni.

30 Wa rĩmwe antũ maĩrĩ, tamo Muca na Erinja, makiumĩrĩra Njĩcũ makĩambĩrĩria kwaria nawe.

31 Ma-rĩ na ũkengi wa kuuma ĩgũrũ, na ma-ragia maũntũ makoniĩ gĩkuũ kĩrĩa Njĩcũ e-tereerie kũbingia nau Njerucaremu.

32 Betũro na arutwa mau mangĩ a-rĩ namo nabo ma-mamĩte toro ndito. Rĩrĩa ma-ũkĩĩre, makĩona Njĩcũ arĩ na ũkengi ũnu, na moona antũ mau maĩrĩ marũngiĩ na Njĩcũ.

33 Rĩrĩa Muca na Erinja ma-mbĩrĩrie kũthiĩ, Betũro atĩkũmenya bũrĩa akuuga, akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, nĩ wega twĩkare baba. Ga tũtume magema mathatũ ma mwĩgunye. Rĩmwe rĩaku, rĩmwe rĩa Muca, na rĩngĩ rĩa Erinja.”

34 Betũro wa akĩaragia, ĩtu rĩgĩĩca na rĩkĩmakunĩka. Arutwa mau makĩgwatwa nĩ ũguoya.

35 Mũgambo ũkima ĩtuni rĩu ũkiuga atĩrĩ, “Ũyũ nĩ Mwana wakwa ũrĩa Mũthuure. Mũthikagĩrĩrieni!”

36 Mũgambo ũnu ũgĩkira, Njĩcũ agĩtigwa wenka. Arutwa mau magĩkira na maũntũ mau bĩndĩ ĩnu, na gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe me-rire bũrĩa mo-nire.

Njĩcũ kũboria kaana karĩ na ndaimono

(Mathayo 17:14-18; Mariko 9:14-27)

37 Rũyũni, rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe me-gũrũkire kuuma kĩrĩmani, ma-tũngatũngirwe nĩ kĩrĩndĩ kĩnene mũno.

38 Mũntũ ũmwe ũrĩa warĩ kĩrĩndĩni kĩu akiugĩrĩria akiuga atĩrĩ, “Mwarimo, ũinaanũ nĩngũkũromba, monera mwana. Nĩwe mwana wakwa wenka.

39 Mwana ũyũ agwatagwa nĩ kĩroo kĩthũũku, akauga mbu wa rĩmwe! Kĩroo kĩu gĩkamwinainia, akegua mbũgũgũ na akambĩrĩria kũruta mũbũyũ na kanyua. Ndaimono ĩnu ĩnyariiraga mwana ũyũ mũno na ĩtĩmũrekagia, tiga maita matare.

40 Na-kaĩre arutwa maku mengĩrĩrie ndaimono ĩnu, ĩndĩ makĩremwa.”

41 Njĩcũ akĩĩra antũ mau atĩrĩ, “Mwiũ mũrĩ rũciaro rũrĩa rũtĩĩtĩkagia! Nkaũmĩrĩria gwĩkarania namwi nkinya rĩ?” Njĩcũ akĩĩra mũntũ ũnu atĩrĩ, “Ndetera mwana ũnu waku baba.”

42 Rĩrĩa mwana ũnu a-cĩte, ndaimono ĩkĩmũgwĩthia nthĩ akĩgirĩka. Njĩcũ akĩgondokera roo ĩnu nthũũku. Mwana akĩbora, na Njĩcũ akĩmũciokia kũrĩ ĩthe.

43 Antũ monthe makĩgegua nĩ binya nene ya Ngai. Antũ mau wa marigarĩtue nĩ maũntũ mau, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ,

44 “Ta thikĩrĩriani nĩmwĩre! Mwana wa Mũntũ arĩ bakubĩ gũkũnyanĩrwa, anenkanĩrwe njarani cia antũ.”

45 Ĩndĩ arutwa mata-taũkĩrwe nĩ ciugo inu, nĩ ũntũ yarĩ mbithũ kũrĩ mo, na magĩkĩra kũmũũria bũrĩa a-ugaga.

Mũntũ ũrĩa mũnene Ũthamakini wa Ngai

(Mathayo 18:1-5; Mariko 9:33-37)

46 Arutwa ma Njĩcũ makĩambĩrĩria gũkararania, makĩũranagia nũũ ũkegua arĩ mũnene nkũrũki ya mau mangĩ.

47 Njĩcũ akĩmenya bũrĩa me-ciragia, na agĩĩũkia kaana kaniini agĩkarũngamia bakubĩ nawe.

48 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa wamũkagĩra kaana ta gaka riĩtwani rĩakwa, nĩ niũ egucaga akĩamũkĩra. Na mũntũ ũrĩa ũnyamũkagĩra, egucaga akĩamũkĩra ũrĩa wantũmire. Mũntũ ũrĩa wĩnyibĩtie nkũrũki, nĩwe mũnene mũno nkũrũki ya monthe.”

49 Njũana akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, nĩtwonire mũntũ akĩĩngĩrĩria ndaimono agĩtũmagĩra riĩtwa rĩaku, na nĩtũkũgeragia kũmũgiria nĩ ũntũ we tĩ ũmwe wacietũ.”

50 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mũtĩkamũgirie! Nĩ ũntũ wegua mũntũ atĩ mũgarũ namwi, arĩ mbarĩ yenu.”

Njĩcũ kũregwa ntũũrani ĩmwe ya Camaria

51 Rĩrĩa ĩbinda rĩa Njĩcũ rĩa gwĩtithua ĩgũrũ rĩakinyire bakubĩ, Njĩcũ akĩbanga kũthiĩ Njerucaremu.

52 Njĩcũ agĩtũma atũmwa mamũtongorerie, makĩthiĩ ĩtũũra rĩmwe rĩa Camaria kũbaarĩrĩria gwa kũmaama.

53 Namo antũ ma ĩtũũra rĩu makĩrega kũmwamũkĩra, nĩ ũntũ Njĩcũ a-bangĩte kũthiĩ Njerucaremu.

54 Rĩrĩa arutwa mawe, Njakubu na Njũana, mo-nire ũgu, makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, nĩũkwenda twĩtie mwanki kuuma ĩgũrũ ũbĩĩbie antũ mama?”

55 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmabũgũkĩra akĩmanegenia.c

56 Namo makĩthiĩ ntũũrani ĩngĩ.d

Ngarama ya kũrũmĩrĩra Njĩcũ

(Mathayo 8:19-22)

57 Wa mathiĩte na njĩra, mũntũ ũmwe akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Ngakũthingataga gũntũ kũrĩa kunthe ũkagendaga.”

58 Njĩcũ akĩmwĩra, “Mbũe irĩ marima na icici irĩ ciuru, ĩndĩ Mwana wa Mũntũ atĩ kĩmaamo.”

59 Njĩcũ akĩĩra mũntũ ũngĩ atĩrĩ, “Ndũmĩrĩra!” Mũntũ ũnu akĩmwĩra, “Mwathani, ka nyambe nthiĩ nkathike baaba.”

60 Njĩcũ akĩmwĩra, “Tigana na marĩa akuũ mathike akuũ mao. Ĩndĩ weũ thiĩ ũkabunjie Ũthamaki wa Ngai.”

61 Mũntũ ũngĩ nawe akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Ngakũrũmĩrĩra Mwathani, ĩndĩ ka nyambe nthiĩ nkamenyithie antũ ma mũciĩ wakwa atĩ nkũthiĩ.”

62 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũgwataga mũraaũ na njara akarĩma agĩcũũthaga thuuba, atĩbatiĩ kwĩgua arĩ Ũthamakini wa Ngai.”

a 

9:5 Mũbuurabuure tĩĩri ya magũrũ menu nĩ kwonania Ngai akũrega antũ ma taũni ĩnu, nĩ ũntũ ĩkũrega kwamũkĩra atũmwa mawe.

b 

9:20 Kiugo Kiristũ nĩ bũmwe na kiugo Mecia. Ciugo ino nĩ kuuga ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta nĩ Ngai kenda abonokie antũ mawe.

c 

9:55 Mbuku imwe irĩ na mĩario ya Njĩcũ ya bũrĩa a-manegenirie auga atĩrĩ, Mũticĩ kĩroo kĩu mũrĩ nakĩo nĩ kĩa mũthemba ũrĩkũ!

d 

9:56 Mbuku imwe irĩ mĩario ya Njĩcũ mũbarini ũyũ, Mwana wa Mũntũ a-cire kũbonokia, ata-cire kũũraga.

Njĩcũ gũtũma arutwa mathiĩ kũbunjia

10

1 Thuuba ya maũntũ mau, Mwathani akĩthuura arutwa mangĩ mĩrongo mũgwanja na maĩrĩ.a Akĩmatũma maĩrĩ maĩrĩ mathiĩ taũni cionthe na gũntũ kunthe kũrĩa Njĩcũ a-bangĩte kũthiĩ.

2 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Maketha nĩ mengĩ, ĩndĩ akethi nĩ aniini. Kwogu boyani Mwathani wa maketha atũme akethi makethani mawe.

3 Thiĩni rĩu! Na mũmenye ndamũtũma ta ng'ondu ĩtũmĩtwe gatagatĩni ga ncũũgi.

4 Mũtĩgakuue mbeeti kana mbooro, kana iratũ. Na mũtĩgakeethie mũntũ njĩrani.

5 “Gũntũ kũrĩa kunthe mũkathiĩ, mbere ya mũthũngĩra mũciĩ, mwambe muuge, ‘Thayũ nĩĩgĩe mũciĩ ũyũ.’

6 Ũgaaca kwĩgua kũrĩ mũntũ wendete thayũ mũciĩ ũnu, thayũ yenu ĩkamwĩgũrũkĩra. Ĩndĩ wegua matĩendete thayũ, thayũ yenu ĩkamũciokerera.

7 Mwĩkareni mũciĩ ũnu mũkĩrĩcaga na mũkanyua into irĩa mũkarũmua, nĩ ũntũ mũruti wĩra nĩabatiĩ kũrĩbwa marĩbi mawe. Mũtĩkariũnge na mĩciĩ.

8 “Mwathiĩ taũni wa ĩrĩa mũkathiĩ mũgwatwe ũgeni, rĩani irio irĩa mũkarũmua.

9 Na mũborie arwaru ma nabo, na mwĩrage antũ, ‘Ũthamaki wa Ngai ũgũkubĩbĩrĩria.’

10 Ĩndĩ mũnkĩrega kwamũkĩrwa taũnini ĩrĩa mũkathiĩ, muumagare na njĩra cia taũni ĩnu mũkiugaga,

11 ‘Wana tĩĩri ya taũni yenu ĩrĩa ĩrĩ magũrũni metũ tũkũbuurabuura, tũkĩregana namwi. Ĩndĩ mũmenyeni Ũthamaki wa Ngai ũgũkubĩbĩrĩria!’

12 Na ga nkũmwĩra! Ntukũ ya ĩgamba, gũkegua kũrĩ kwegaega kũrĩ antũ ma Condomu nkũrũki ya antũ ma taũni ta ĩnu.”

Taũni irĩa ciaregire kwĩrira mebia

(Mathayo 11:20-24)

13 Njĩcũ akiuga, “Mũkoona thĩĩna, mwiũ antũ ma taũni ya Koracini! Na mũkoona thĩĩna, mwiũ antũ ma taũni ya Bethicainda!b Nĩ ũntũ ũkegua ciama irĩa ciaringirwe taũnini cienu nĩ ciaringirwe taũnini ya Turo na ya Cindoni,c antũ ma taũni inu mengĩrĩ me-ririre tene, mekĩrĩte nguo cia makunia na methaarĩte mũu kwonania nĩmerirĩte mebia mao.

14 Ntukũ ya ĩgamba, gũkegua kũrĩ kwegaega kũrĩ antũ ma Turo na Cindoni nkũrũki yenu.

15 Namwi antũ ma taũni ya Kaberinaumu, nĩka mwendaga gũũkĩrĩrua nkinya ĩgũrũ? Arĩ buru! Ngai akamwĩgũrũkia nkinya ĩcamarĩro!”

16 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũmũthikagĩrĩria, nĩ niũ egucaga akĩthikĩrĩria. Na mũntũ ũrĩa ũreganaga namwi, nĩ niũ egucaga akĩregana naani. Na mũntũ ũrĩa ũndegaga, egucaga akĩrega ũrĩa wantũmire.”

Arutwa ma Njĩcũ gũcioka

17 Arutwa mĩrongo mũgwanja na maĩrĩ ma-ciokire makenete makiugaga, “Mwathani, wana ndaimono igũtwathĩkĩra riĩtwani rĩaku.”

18 Njĩcũ akĩmeera, “Monire Caitani aagwa kuuma ĩgũrũ ta rũbeni!

19 Nkũmũnenkera wathani wa kũranga njoka na tung'aurũ, na kũboota mabinya monthe ma mũnthũ wetũ, na gũtĩkĩo gĩkamũthũũkia.

20 Mũtĩgakenue nĩ bũrĩa ndaimono ciamwathĩkĩra. Ĩndĩ kenaani nĩ ũntũ mariĩtwa menu nĩmaandĩke ĩgũrũ.”

Njĩcũ gũciokeria Ngai nkatho

(Mathayo 11:25-27; 13:16-17)

21 Ĩbindani rĩu, Njĩcũ agĩĩcũrwa nĩ gĩkeno kĩa Roo Mũtheru akiuga, “Baaba, Mwathani wa ĩgũrũ na nthĩ, nĩngũgũciokeria nkatho nĩ ũntũ nĩũbithĩte antũ marĩa aũgĩ na marĩa marĩ na ũmenyo maũntũ mama, ĩndĩ waguũrĩria mo tũgenke. Ii, Baaba, nĩ ũntũ ũgu nĩbu we-ndete gwĩkarĩka.”

22 Njĩcũ akiuga, “Baaba anenkerete maũntũ monthe. Gũtĩwe wicĩ Mwana tiga Ĩthe. Na gũtĩwe wicĩ Ĩthe tiga Mwana na antũ marĩa Mwana endaga kũguũrĩria we.”

23 Njĩcũ akĩgarũkĩra arutwa mawe monka akĩmeera atĩrĩ, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ metho marĩa makwona maũntũ mama mũkwona!

24 Nĩmbuga ũgu nĩ ũntũ iroria mĩngĩ mũno na athamaki, nĩ me-ndete kwona maũntũ marĩa mũkwona ĩndĩ mata-monire, na nĩ me-ndete mũno kwĩgua maũntũ marĩa mũkwĩgua ĩndĩ mata-meguire.”

Ngerekano ya Mũcamaria mwega

25 Ntukũ ĩmwe, mwarimo ũmwe wa Watho wa Muca akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ kũmũgeria. Akĩmũũria atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ atĩa mbatiĩ kũrũtha nĩ kenda ngaa mwoo wa tene na tene?”

26 Njĩcũ akĩmũciokeria akĩmũũria, “Mandĩko Matheru maugĩte atĩa? Na ũmataũraga atĩa?”

27 Mwarimo ũnu akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “ ‘Enda Mwathani Ngai waku na nkoro yaku yonthe, na mwoo waku unthe, na binya yaku yonthe na meciria maku monthe.’ Na makauga, ‘Enda mũtũũri waku ta bũrĩa wĩendete.’”

28 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũgũciokia wega. Rũtha ũgu na ũgatũũra mwoo.”

29 Ĩndĩ mwarimo ũnu akĩenda kwĩbwithia, akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Ingwa mũtũũri wakwa nĩ ũrĩkũ?”

30 Njĩcũ akĩmwĩra, “Nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe waumĩte taũni ya Njerucaremu endamĩte bwa taũni ya Njeriko. Mũntũ ũnu agĩtũngana na eei, marĩa ma-mũrutire nguo, makĩmũbũũra mũno, na makĩmũtiga arĩ bakubĩ gũkua.

31 Na nĩ kwarĩ na mũthĩnjĩri ũmwe wa Ngai, ũrĩa wendamĩte na njĩra ĩnu. Rĩrĩa o-nire mũntũ ũnu mũbũũre, akĩgenda mũkĩro ũnu ũngĩ wa njĩra.

32 Rĩrĩa Mũrawid ũmwe a-kinyire bo na oona mũntũ ũnu, akĩrũtha wa tabu, akĩgenderera mwena ũnu ũngĩ wa njĩra.

33 Ĩndĩ nĩ kwarĩ na Mũcamariae ũmwe ũrĩa warĩ rũgendoni wana we. Rĩrĩa a-kinyire bo na oona mũntũ ũnu, akĩmwĩguĩra kĩao.

34 Akĩthiĩ bau a-rĩ, akĩthambia ironda ciawe na ndibei, agĩciĩbaka maguta na akĩmwoba ironda inu. Akĩmũtwethia mũgongo wa mbunda ĩrĩa a-rĩ nayo. Akĩmũbira mũkawani ũmwe, akĩmũmenyerera.

35 Rũyũni, Mũcamaria akĩrĩba mwene mũkawa mbeca, ndinarif ciĩrĩ. Akĩĩra mwene nyomba atĩrĩ, ‘Menyerera mũntũ ũyũ. Na mbeca cionthe irĩa ũgatũmĩra, nkũrũki ya inu, ngagũciokeria cio rĩrĩa ngacioka.’ ”

36 Njĩcũ akĩmũũria atĩrĩ, “Kũrĩ antũ mau mathatũ rĩ, nĩ wona ta ũrĩkũ bo warĩ mũtũũri wa mũntũ ũnu wabũũrĩtwe nĩ eei?”

37 Mwarimo ũnu akĩmwĩra, “Nĩ mũntũ ũnu wamwĩguĩrĩre kĩao.” Njĩcũ akĩmwĩra, “Thiĩ ũrũthage wa tabu!”

Njĩcũ gũceerera Maria na Mariitha

38 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-thiĩte Njerucaremu, nĩ ma-thũngĩĩre ntũũrani ĩmwe. Mũntũ mũka ũmwe, wetagwa Mariitha, akĩgwata Njĩcũ ũgeni mũciĩ kwawe.

39 Mariitha a-rĩ na mwarwang'ina wetagwa Maria. Maria agĩĩkara bakubĩ na Mwathani akĩmũthikĩrĩria akĩthomithia.

40 Mariitha agĩtangwa nĩ kwĩngĩbĩrwa nĩ wĩra wa kũruga, akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ akĩmwĩra, “Mwathani, ingwa ga ũtĩkwona mwarwamaitũ antigire nduta wĩra unthe ninka? Mwĩre ace angwatie!”

41 Mwathani akĩmũciokeria akĩmwĩra, “Mariitha, Mariitha! Ũtangirwe na wathĩĩnua nĩ maũntũ mengĩ!

42 Ũntũ ũmwe unka nĩu ũrĩ na gĩtũmi. Na Maria athuurĩte ũntũ ũnu mwega, na gũtĩ mũntũ ũnkĩbota kũmũcuuna u.”

a 

10:1 Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciandĩkĩte arutwa mĩrongo mũgwanja.

b 

10:13 Taũni ya Koracini na ya Bethicainda ciarĩ taũni cia Ayaundi.

c 

10:13 Taũni ya Turo na ya Cindoni ciarĩ taũni cia antũ mata-rĩ Ayaundi. Ayaundi me-ciragia antũ mau ma-rĩ antũ ebia.

d 

10:32 Mũrawi a-rutaga wĩra wa gũtethereria athĩnjĩri Ngai magĩtungatĩra Ngai Ekarũni, na Mũrawi a-rĩ mũntũ wa kuuma Iciraeri. Thooma mbuku ya Thaama 3:1-13.

e 

10:33 Acamaria ma-rĩ antũ ma kuuma Camaria, marĩa ma-menetwe mũno nĩ Aiciraeri. Ayaundi mo-naga Acamaria marĩ antũ mata-icĩ kũboya Ngai na njĩra ĩrĩa mbega. Kwogu, Ayaundi na Acamaria ma-tũũraga na ũthũ.

f 

10:35 Ndinari nĩ mbeca irĩa antũ ma Iciraeri ma-tũmagĩra. Ndinari ĩmwe yarĩ ta ĩrĩbi rĩa ntukũ ĩmwe rĩa mũntũ ũmwe.

Ĩboya rĩa Mwathani

(Mathayo 6:5-15; 7:7-11)

11

1 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ a-rĩ bantũ akĩboyaga. Rĩrĩa a-rĩkirie kũboya, mũrutwa ũmwe wawe akĩmwĩra, “Mwathani, tũrute kũboya ta bũrĩa Njũana Mũbatithania a-rutire arutwa mawe.”

2 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Rĩrĩa mũkũboya, ugagani atĩrĩ,

‘Baaba,a

Riĩtwa rĩaku rĩrotĩĩagwa,

Ũthamaki waku nĩũce,b

3 Tũbecage irio cia gũtwĩgana ntukũ cionthe.

4 Na ũtũrekere mebia metũ,

ta bũrĩa tũrekagĩra marĩa matũbĩtagĩria.c

Na ũtĩkareke tũthũngĩra magerioni.’d ”

5 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ta ringani mbica, ũmwe wa wacienu athiĩte kũrĩ mũrata wawe thaa thiita cia ũtukũ akamwĩra, ‘Mũrata wakwa, ndũmia mĩgate ĩthatũ.

6 Nĩ ũntũ kũrĩ mũrata waaca gwakwa aumĩte rũgendo, na gũtĩ gĩntũ nĩnakĩo gĩa kũmũrũmia.’

7 Ĩndĩ mũrata ũnu waku arĩ nyomba ndaani akauga, ‘Tiga gũntanga! Mũrango nĩmũbinge na ga tũmamiĩ, niũ bamwe na twana twakwa. Ntĩbota gũũkĩra nkũnenkera gĩntũ.’

8 Ka nĩmwĩreni, wana ũnkĩthĩrwa ũrata wao ũtĩtũma mũntũ ũnu aũkĩra amũnenkera mĩgate, agaũkĩra na amũnenkere gĩntũ kĩrĩa kĩonthe akwenda, nĩ ũntũ mũrombi nĩamũtanga atĩkwĩgua nthoni.

9 Kwogu nĩmbuga atĩrĩ, rombani na mũkanenkerwa, ceriani na mũkoona, ringaringani mũrango na mũkarugũrĩrwa.

10 Nĩ ũntũ mũntũ wonthe ũrĩa ũrombaga nĩanenkagĩrwa, na ũrĩa ũceragia nĩonaga. Na wonthe ũrĩa ũringaringaga mũrango nĩarugũragĩrwa.

11 “Kũrĩ mwiũ meethe rĩ, mwana waku angĩkũromba ĩkũũ, kũrĩ wacienu ũnkĩmũnenkera njoka?

12 Kana mwana agakũromba ĩkome rĩ, ũkamũnenkera kang'aurũ?

13 Ũkegua mwiũ nĩmwicĩ kũba ciana cienu ibeo irĩa mbega, na mũrĩ antũ ebia rĩ, anga Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ atĩbecana nkũrũki Roo Mũtheru, kũrĩ marĩa mamũrombaga?”

Antũ kuuga Njĩcũ arĩ na binya ya ndaimono

(Mathayo 12:22-30; Mariko 3:22-27)

14 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ nĩ a-rutaga ndaimono ĩrĩa ĩta-ragia. Rĩrĩa ndaimono ĩnu yaumire, mũntũ ũnu akĩambĩrĩria kwaria, na kĩrĩndĩ gĩkĩrigara.

15 Ĩndĩ antũ mamwe makiuga, “Nĩengĩrĩria ndaimono agĩtũmagĩra binya ya Bericeburi,e mũnene wa ndaimono.”

16 Antũ mangĩ namo makĩmwĩra aringe kĩama gĩa kuuma ĩgũrũ, makĩmũgeria.

17 Ĩndĩ Njĩcũ nĩ a-menyire meciria mao. Akĩmeera, “Ũthamaki wa unthe ũnkĩgĩa na mbathũkano ũtĩtũũra. Na antũ ma mũciĩ ũmwe makagĩa na mbathũkano mo eene, mũciĩ ũnu ũtĩtũũra.

18 Ũkegua ũthamaki wa Caitani ũrĩ na mbathũkano rĩ, ũthamaki ũnu nwa ũtũũre? Nĩmbuga ũgu nĩ ũntũ mwiũ nĩmuuga nĩnduta ndaimono na binya ya Bericeburi.

19 Na ũgaaca kwĩgua mĩngagĩrĩria ndaimono ngĩtũmagĩra binya ya Bericeburi rĩ, arutwa menu namo matũmagĩra binya ya ũũ gũciĩngĩrĩria? Kwogu rĩu, mau nĩmo makamũtuĩra ciira.

20 Ĩndĩ ũkegua mĩngagĩrĩria ndaimono ngĩtũmagĩra binya ya Ngai, menyani Ũthamaki wa Ngai nĩũmũkinyĩrĩte.

21 “Mũntũ ũrĩ na binya akarangĩra nyomba yawe na mathaga ma ndũa, into ciawe irĩ na thayũ.

22 Ĩndĩ rĩrĩa mũntũ ũngĩ ũrĩa ũrĩ na binya nkũrũki agaaca amũboote ndũani, akamũcuuna into cia ndũa irĩa arebokete, na athiĩ na into cia nyomba ĩnu.

23 Ũrĩa ũtĩ bamwe naani, arĩ mũgarũ naani. Na ũrĩa ũtĩĩthĩranagia bamwe naani, nĩka anyagararagia.”

Gũciokererwa nĩ ndaimono

(Mathayo 12:43-45)

24 Njĩcũ akiuga, “Rĩrĩa roo nthũũku yauma kũrĩ mũntũ, ĩgendaga kwanga gũntũ kũrĩa kũũmagaru ĩgĩceria gũntũ gwa kũnogoka. Rĩrĩa ĩkaaga, yugaga, ‘Nĩngũcioka nyomba yakwa ĩrĩa na-umire.’

25 Nayo yarĩkia gũcioka, ĩthagĩra nyomba ĩnu ĩbaatĩtwe yathera, na ĩbangĩtwe wega.

26 Ĩgacioka ĩkagĩĩra roo ciĩngĩ mũgwanja irĩa nthũũku kũmĩkĩra, nacio ikathũngĩra mũntũni ũnu igatũũra ku. Mũthiani, mũntũ ũnu amaĩthaga nkũrũki ya bũrĩa e-kari mbereni.”

Kĩtharimo kĩongwa

27 Njĩcũ akĩaragia maũntũ mau, mũntũ mũka ũmwe akiugĩrĩria na binya, arĩ gatagatĩni ga kĩrĩndĩ, akĩmwĩra, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ nda ĩrĩa yagũciarire, na nonto irĩa wo-nkire!”

28 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmwĩra, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai na magakĩathĩkĩra!”

Ngerekano ya Njona

(Mathayo 12:38-42; Mariko 8:11-12)

29 Kĩrĩndĩ wa gĩkĩongererekaga, Njĩcũ nĩ a-mbĩrĩrie kũmathomithia akiuga, “Rũrũ nĩ rũciaro rũrĩa rũthũũku, rũrĩa rũkwenda kwona kĩama. Ĩndĩ gũtĩ kĩama rũciaro rũrũ rũkoona, tiga kĩrĩa gĩa kĩroria Njona.

30 Ta bũrĩa Njona a-rĩ kĩonereria kũrĩ antũ ma Ninebe, wana Mwana wa Mũntũ nĩ kĩonereria kũrĩ rũciaro rũrũ.

31 Na mũthamaki mũntũ mũka wa kuuma Ceba akarũngama ntukũ ya kũgambithua na agatuĩra rũciaro rũrũ auge nĩrũbĩtĩtie, nĩ ũntũ we a-umire kũraca mũno wa nthĩ ĩkĩthira, acĩte kũthikĩrĩria ũũgĩ wa Mũthamaki Cureimani. Na rĩu ũrĩa mũnene nkũrũki ya Cureimani arĩ baba!

32 Ntukũ ya kũgambithua, antũ ma taũni ya Ninebe makarũngama bamwe na antũ ma rũciaro rũrũ na makarũtuĩra mauge nĩrũbĩtĩtie, nĩ ũntũ mo nĩ me-ririre mebia mao rĩrĩa Njona a-mabunjĩrie. Na rĩu ũrĩa mũnene nkũrũki ya Njona arĩ baba.”

Werũ wa taa

(Mathayo 5:15; 6:22-23)

33 Njĩcũ akiuga, “Gũtĩ mũntũ ũmuntagia taa na akamĩbitha kana amĩkunĩkĩra na ndebe. Ĩndĩ mũntũ amĩtwethagia bantũ ĩgũrũ, nĩ kenda ĩmũrĩkĩra antũ marĩa makũthũngĩra nyomba.

34 Riitho rĩaku, nĩrĩo taa ya mwĩrĩ waku. Rĩrĩa riitho rĩaku rĩrĩ na ũgima, mwĩrĩ waku unthe wĩcũraga werũ. Ĩndĩ riitho rĩaku rĩkagĩa thĩĩna, mwĩrĩ waku unthe wĩcũraga mbindu.

35 Kwogu ĩmenyerere nĩ kenda werũ ũnu ũrĩ ndaani yaku, ũtĩkeegue ũrĩ mbindu.

36 Mwĩrĩ waku unthe ũgecũra werũ, na ũkegua gũtĩ bantũ ũrĩ na mbindu, ũnkĩĩgua ũrĩ na werũ ta bũrĩa ũnkĩmũrĩkĩrwa nĩ taa.”

Njĩcũ gũkaania arimo ma Watho na Abaricai

(Mathayo 23:1-36; Mariko 12:38-40)

37 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kwaria, Mũbaricai ũmwe akĩmwĩta kwawe mũciĩ nĩ kenda marĩcanĩre irio. Njĩcũ akĩthiĩ, akĩthũngĩra nyomba na agĩĩkara nthĩ methani.

38 Mũbaricai ũnu akĩmaka mũno rĩrĩa o-nire Njĩcũ akĩrĩa atĩambĩte kũthamba njara.

39 Mwathani akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwiũ Abaricai mũthambagia thaani na ikombe mwena wa nja unka. Ĩndĩ ndaani yenu mwĩcũrĩte ũkoroku na wĩbia.

40 Mwiũ ciaa ino, ka mũticĩ mũũmbi wa nja nwawe wa ndaani?

41 Tethagiani antũ athĩĩni na into irĩa mũrĩ nacio, na into cienu cionthe igatuĩka irĩa ntheru.

42 “Ĩndĩ mũkoona thĩĩna mũno mwiũ Abaricai. Nĩ ũntũ mũrutaga icunce cia ĩkũmi cia into cienu cionthe, nkinya tũnyamũ tũniini tũrĩa tũnunkagia irio wega ta rũcimĩrĩ, ndania na mboga irĩa ciĩngĩ. Ĩndĩ mũkarega kũrũthaga wendi wa Ngai, na kũrũthagĩra antũ bũrĩa kũbatiĩ. Mũbatiĩ kũrũthaga maũntũ mau monthe.

43 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ Abaricai. Nĩ ũntũ mwendaga gwĩkarĩra itĩ cia gĩtĩĩo, rĩrĩa mũrĩ cinagoguni, na mwendaga gũkethagua na gĩtĩĩo rĩrĩa mũrĩ thokoni.

44 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ! Nĩ ũntũ mwĩkari ta tũburi tũtĩkwoneka! Antũ nwaka matuĩrangaga matĩkũmenya.”

45 Mwarimo ũmwe wa Watho wa Muca akĩmwĩra, “Mwarimo, kuuga ũgu nĩ gũtũcenga wanatwi!”

46 Njĩcũ akĩmwĩra, “Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ arimo ma Watho wa Muca nĩ ũntũ mũkamatithagia antũ mĩrigo mĩrito, ĩrĩa mwiũ eene mũtĩbũrũragia nwarĩ na kaara.

47 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ mũtumaga mĩnaara ya iroria, irĩa ciaũragirwe nĩ meecũgu.

48 Kwogu mwiũ mũrĩ aira ma bũrĩa meecũgu ma-rũthire. Ma-ũragire iroria, namwi mwamatumĩra mĩnaara.

49 Ta bũrĩa Ngai a-ugire, nĩ ũntũ wa ũũgĩ wawe, ‘Nkamatũmĩra iroria na atũmwa, namo makaũraga mamwe na manyariire mau mangĩ.’

50 Na antũ ma rũciaro rũrũ magaciokwa nĩ nthakame ya iroria cionthe, ĩrĩa yetũrũrirwe kuuma kĩambĩrĩria kĩa nthĩ.

51 Kwambĩrĩria na nthakame ya Abiri, nkinya ya Cakaria, ũrĩa waũragĩrwe gatagatĩni ka mathabaũ na Ekarũ. Ga nkũmwĩra, antũ ma rũrĩco rũrũ nĩmo makarandũkwa maũntũ mau monthe.

52 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ arimo ma Watho wa Muca, nĩ ũntũ wa kũbitha antũ ũũma. Mwiũ mwingwa mũtĩkwenda kũthũngĩra, ĩndĩ nwaka mũkũbingĩrĩra marĩa makwenda kũthũngĩra.”

53 Rĩrĩa Njĩcũ a-umire bo, Abaricai na arimo ma Watho wa Muca makĩambĩrĩria kũregana nawe. Makĩmũũria ciũria ciĩngĩ mĩngĩ

54 makĩmũtega, nĩ kenda auga ũntũ mankĩmũthitanga nau.

a 

11:2 Mbuku imwe cia Kĩrĩkanĩro ciugaga, Ĩthe wetũ wa Ĩgũrũ.

b 

11:2 Mbuku imwe ciongagĩrĩra, Wendi waku nĩ ũrũthagwe gũkũ nthĩ, ta bũrĩa ũrũthagwa kũu ĩgũrũ.

c 

11:4 Mbuku imwe ciugaga, Ta bũrĩa tũrekagĩra marĩa marĩ na randũ cietũ.

d 

11:4 Mbuku imwe ciongagĩrĩra Ĩndĩ ũtũbonokie kuuma kũrĩ ũrĩa mũthũũku.

e 

11:15 Bericeburi nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Caitani.

Menyererani mũtĩkabeenue

(Mathayo 10:26-27)

12

1 Bĩndĩ ĩnu, kĩrĩndĩ gĩa antũ engĩ mũno nĩ gĩatũnganire bamwe, nkinya kĩambĩrĩria gũkinyangana. Njĩcũ akĩarĩria arutwa mawe marĩ ma mbere akĩmeera atĩrĩ, “Ĩmenyerereni kuumana na ncacũa ya Abaricai, tayo ũbinga wao.

2 Gũtĩ ũntũ mũkunĩke ũtĩgakunũrwa. Na gũtĩ ũntũ wa mbithũ ũtĩkaumbũrwa.

3 Kwogu maũntũ marĩa monthe mwaugire kũrĩ na mabindu, makeguĩwa mũthenya. Na maũntũ marĩa monthe mwaroaria na kĩbwe mũrĩ nyombani cienu, makaanĩrĩrwa nĩ mũntũ atwete ĩgũrũ rĩa nyomba.”

Mũtĩgakĩre mũntũ

(Mathayo 10:28-33; 10:19-20)

4 Njĩcũ agĩcioka akĩmeera, “Na ga nkũmwĩra atĩrĩ arata makwa. Mũtĩgakĩre marĩa mankĩbota kũũraga mwĩrĩ unka, na thuuba yoogu gũtĩ bũngĩ mankĩbota kũrũtha mũntũ.

5 Ĩndĩ nĩnkũmwĩra ũrĩa mũbatiĩ gũkĩra. Kĩragani Ngai wenka, ũrĩa thuuba ya mĩĩrĩ yeenu kũũragwa, arĩ na wathani wa kũmũgera mwankini wa ĩcamarĩro. Nĩbu ũgu, nauga! Ũnu nĩwe wa gũkĩra!

6 Anga twiũ twinthe tũtiicĩ tũbiribiri tũtano twendagua mbeca niini mũno? Ĩndĩ bamwe na ũgu, gũtĩ nwarĩ kamwe ga tu Ngai ankĩriganĩrwa nĩko.

7 Njuĩrĩ irĩa irĩ ciongo cienu cionthe nĩ itarĩtwe. Kwogu mũtĩkamakeni. Mwiũ mũrĩ ma bata nkũrũki ya tũbiribiri twĩngĩ.”

Kũruta ũira wa Njĩcũ

(Mathayo 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 Njĩcũ agĩcioka akiuga, “Ka nĩmwĩreni, mũntũ wonthe ũrĩa ũkaruta ũira wakwa mbere ya antũ, wanaani Mwana wa Mũntũ, nkaruta ũira wawe kũrĩ araika ma Ngai.

9 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũgankaana mbere ya antũ, wanaani nkamũkaana mbere ya araika ma Ngai.

10 Ũrĩa wonthe ũkaaria maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa Mwana wa Mũntũ, akarekerwa. Ĩndĩ ũrĩa ũkaaria maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa Roo Mũtheru, atĩkarekerwa.

11 Na rĩrĩa antũ makamũthitanga ciamani cia cinagogu, na kũrĩ athani na anene, mũtĩgeetange mũgĩĩciria bũrĩa mũkauga, kana bũrĩa mũgeeteterera.

12 Nĩ ũntũ Roo Mũtheru akamwĩra bũrĩa mũkauga, thaa inu.”

Ngerekano ya gĩtonga kĩrĩa kĩriitu

13 Mũntũ ũmwe gatagatĩni kao akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, ĩra mũruamaitũ angaĩre ĩgai rĩa into cia baaba wetũ.”

14 Njĩcũ akĩmũũria, “Anga kũrĩ we wantuire mũgambithania kana mũgaania wa into cienu?”

15 Njĩcũ akĩmeera, “Ĩmenyerereni mũtĩkeende gũkorokera gĩntũ nwarĩ kĩmwe. Nĩ ũntũ mũntũ atĩtũũragua mwoo nĩ ũtonga wawe.”

16 Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano akĩmeera atĩrĩ, “Bĩndĩ ĩmwe, mũgũnda wa gĩtonga kĩmwe nĩ waciarire irio mĩngĩ mũno.

17 Gĩtonga kĩu gĩkiuga na nkoro atĩrĩ, ‘Nĩ atĩa nkũrũtha, nĩ ũntũ ntĩna bantũ ba kwiga maketha makwa monthe?’

18 Mũntũ ũnu akiuga, ‘Nkarũtha atĩrĩ, nkoomora makũmbĩ makwa monthe, ntume mangĩ marĩa manene nkũrũki, na kũu nĩku nkaiga maketha makwa monthe, bamwe na into ciakwa.

19 Narĩkia kũrũtha ũgu, ncioke mbĩre nkoro yakwa atĩrĩ, “Nkoro, ũrĩ na mũthithũ wa into mĩngĩ mũno irĩa wĩthĩranĩtie kabinda ka mĩaka mĩngĩ mũno. Rĩu nogoka! Rĩa na ũnyue, na ũkene.” ’

20 “Ĩndĩ Ngai akĩĩra gĩtonga kĩu atĩrĩ, ‘Kĩaa gĩkĩ! Nkoro yaku nĩĩkwendekana ũmũnthĩ ũtukũ! Rĩu into ino wĩthĩranĩtie ikanenkerwa ũũ?’

21 Ũgu nĩbu mũntũ ũrĩa wigaga ũtonga wawe gũkũ nthĩ ĩno, na atĩkwiga ũtonga kũrĩ Ngai, ekari.”

Ĩbokeni Ngai

(Mathayo 6:25-34)

22 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe, “Kwogu nĩnĩmwĩra ũũ, mũtĩgetange na maũntũ megiĩ ũtũũro wenu, ta kĩrĩa mũkarĩa, kana nguo cia gwĩkĩra.

23 Nĩ ũntũ mwoo ũrĩ bata nkũrũki ya irio, na mwĩrĩ ũrĩ bata nkũrũki ya nguo.

24 Ta cũũthĩrĩriani icici! Itĩbandaga, itĩkethaga, na itĩ makũmbĩ ma kwiga maketha. Ĩndĩ nĩ Ngai ũciĩreraga. Anga tĩ mwiũ mũrĩ ma bata nkũrũki ya icici?

25 Nũũ wacienu ũnkĩbota kwĩongerera ntukũ nwarĩ ĩmwe ũtũũroni wawe, nĩ ũntũ wa gwĩtanga?

26 Ũkegua mũtĩbota kũrũtha tũmaũntũ tũniini ta tũu rĩ, nĩkĩ mũkwĩmakĩra maũntũni mau mangĩ?

27 “Ta cũũthĩrĩria maũa wone bũrĩa makũrangaga. Maũa matĩrutaga wĩra kana matuma nguo. Na kũnarĩ ũgu, ka nĩmwĩreni, wana mũthamaki Cureimani wengwa bamwe na mwago wawe unthe, ata-rĩ mũgemu gũkĩra yũa nwarĩ rĩmwe rĩa mama.

28 Ũkegua nĩbu ũgu Ngai agemagia nyaki ya kĩthaka, na nĩ nyaki ĩrĩa ĩrĩ bo ũmũnthĩ na rũyũ ĩkagerwa mwankini rĩ, anga tĩ mwiũ akamũmenyerera nkũrũki? Mwiũ antũ ma wĩtĩkio mũniini!

29 Kwogu mũtĩkemakĩre nkoroni cienu nĩ ũntũ wa kĩrĩa mũkarĩa kana kĩrĩa mũkanyua. Mũtĩkamakue nĩ maũntũ ta mau.

30 Nĩ ũntũ into inu nĩcio antũ ma nthĩ ĩno maceragia. Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ nĩaicĩ nĩmũkũbatara into ino.

31 Ĩndĩ ceriani Ũthamaki wa Ngai, na akamũnenkera wana into ino ciĩngĩ.

32 “Mũtĩkamake mwiũ gĩkundi kĩniini, nĩ ũntũ nĩ wendi wa Ĩthe wenu wa ĩgũrũ kũmũnenkera ũthamaki.

33 Endiani into cienu itethie athĩĩni. Mwĩigĩre mbeeti cia ũtonga wenu ĩgũrũ, irĩa itĩngĩtũrĩka, na ũtonga ũrĩa ũtĩkathira. Gũntũ kũrĩa gũtĩ mwei ũgakinya bakubĩ, na gũtĩ kĩginyo gĩkathũũkia.

34 Nĩ ũntũ barĩa mũthithũ waku ũrĩ, nwabo nkoro yaku ĩkegua ĩrĩ wana yo.”

Kwĩbaarĩrĩria

35 Njĩcũ akiuga, “Ĩkaragani mwĩkĩrĩte nguo cia wĩra na mwakanĩtie taa cienu.

36 Ĩkaragani ta aruti wĩra, marĩa metererete mũnene wao acioka mũciĩ aumĩte kĩathoni kĩa ũbiki, nĩ kenda rĩrĩa akaringaringa mũrango, makamũrugũrĩra wa rĩmwe.

37 Aruti wĩra marĩa methagĩrĩrwa nĩ mũnene wao matĩmamiĩ nĩmakenaga! Nama ka nĩmwĩreni, mũnene ũnu ageekĩra nguo cia wĩra, ekarie aruti wĩra mau methani, na amatungate arĩ we.

38 Gũkena rĩ, nĩ aruti wĩra marĩa methagĩrĩrwa nĩ mũnene wao matĩmamiĩ! Wana mũnene agacioka thaa thiita cia ũtukũ, kana kĩraũko kũthiĩte gũkĩa.

39 Na mũmenye atĩrĩ, ũkegua mwene nyomba nwa amenye ĩthaa rĩrĩa mwei agaaca, atĩreka nyomba yawe ĩbunjua.

40 Wanamwi nwa nkinya mwĩkarageni mwĩbaarĩrĩtie nĩ ũntũ Mwana wa Mũntũ agaaca ĩthaa rĩrĩa mũtĩkũmwĩrĩgĩrĩra.”

Mũruti wĩra mwĩbokeku na ũrĩa ũtĩmwĩbokeku

(Mathayo 24:45-51)

41 Betũro akĩũria, “Mwathani, nĩ twiũ twinka ũkwĩra ngerekano ĩno kana nĩ antũ monthe?”

42 Mwathani akĩmũciokeria, “Rĩu nũũ mũrũngamĩrĩri mwĩtĩkĩkua na mũũgĩ, ũrĩa mũnene wawe atuĩte mũrũngamĩrĩri wa aruti wĩra mawe, nĩ kenda amarũmagie irio thaa irĩa ibatiĩ ciakinya?

43 Gũkena nĩ kũrĩ mũruti wĩra ũrĩa ũkethĩrĩrwa akĩrutaga wĩra ũrĩa abeetwe nĩ mũnene wawe, rĩrĩa agacioka.

44 Nama ga nkũmwĩra, mũnene ũnu akamũtua mũrũngamĩrĩri wa into ciawe cionthe.

45 Ĩndĩ mũruti wĩra ũnu angĩca kwĩgua arĩ mũthũũku ankiuga na nkoro atĩrĩ, ‘Mũnene wakwa atĩcioka na karũgĩ,’ akĩnaambĩrĩria kũbũũra aruti wĩra mau mangĩ, akĩrĩcaga na akĩnyunyaga nkinya akarĩwa.

46 Mũnene wa mũruti wĩra ũnu agaaca ntukũ ĩrĩa atĩkũmwĩrĩgĩrĩra na ĩthaa rĩrĩa atĩkũmenya. Mũnene ũnu akamũtemanga tũcunce wa tũcunceb na amũbe gĩĩkaro kũrĩa marĩa matĩĩtĩkĩtie mekaraga.

47 “Na mũruti wĩra ũrĩa ũmenyaga wendi wa mũnene wawe, na akarega kũrũthaga bu, ũnu akabũũrwa mũno.

48 Ĩndĩ mũruti wĩra ũrĩa ũrũthaga maũntũ marĩa mabatiĩ kĩberithio atĩkũmenya, akabũũrwa baniini. Mũntũ ũrĩa ũnenkeretwe into mĩngĩ, nwawe ageetua into mĩngĩ. Na mũntũ ũrĩa ũtigĩrĩtwe into mĩngĩ aiga, ageetua into mĩngĩ.”

Mbathũkano ĩrĩa ĩretagwa nĩ wĩtĩkio

(Mathayo 10:34-36; 16:1-4; 5:25-26)

49 Njĩcũ akiuga, “Nacire kũreta mwanki gũkũ nthĩ. Nĩngĩkena mũno ũkegua mwanki ũnu nwa wĩgue ũrĩ mwakanu rĩu!

50 Ĩndĩ mbere, kũrĩ na ũbatithio ũrĩa nwa nkinya nkabatithua nau, na nĩũkũmbĩkĩra kĩeba mũno nkinya rĩrĩa nkarĩĩkia kũbatithua.

51 Ka mũgwĩciria mbũcĩte kũreta thayũ? Nĩnĩmwĩra arĩ, ntĩcĩte kũreta thayũ ĩndĩ ndetete mbathũkano!

52 Kuuma rĩu, mũciĩ wa antũ matano ũkabathũkana. Antũ mathatũ mbarĩ ĩmwe, na maĩrĩ mbarĩ ĩnu ĩngĩ.

53 Nthaka ĩtĩgwatanĩra na ĩthe, na mwarĩ atĩgwatanĩra na ng'ina. Na mũka wa mwana, atĩgwatanĩra na ng'ina wa nthaka.”

Gũtaũra mabinda

(Mathayo 16:2-3)

54 Njĩcũ agĩcioka akĩĩra kĩrĩndĩ atĩrĩ, “Mũngĩĩca kwona matu ma mbura makĩthimba mbarĩ ya ĩthũĩro rĩa riũa, muugaga, ‘Ũmũnthĩ gũkaura.’ Na wabu, mbura nĩyuraga.

55 Na rĩrĩa mwona rũkũngi rũkĩburutana ruumĩte mbarĩ ya nthemere, muugaga, ‘Gũkaara mũno.’ Na wabu, riũa rĩaraga mũno.

56 Mwiũ mbinga ino! Nĩ atĩa mũkũmenya gũtaũra bũrĩa rĩera rĩkari, ĩndĩ mũtĩkũmenya gũtaũra mabinda mama tũrĩ namo nĩ marĩkũ?”

Kũgwatanĩra na nthũ

(Mathayo 5:25-26)

57 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩkĩ mũtĩgwĩtuĩra magamba menu bũrĩa kũbatiĩ?

58 Mũgaaca kũthiĩ na mũnthũ waku ĩgambani, geria mũno mwĩgucanĩre njĩrani. Nĩ ũntũ warega kũrũtha bu, agagũkinyia kũrĩ mũgambithania, nawe mũgambithania akũnenkanĩre kũrĩ mũthigari, nawe mũthigari akũgere nceera.

59 Na ga nkũmwĩra, ũtiuma ku ũtĩmũrĩbĩte nkinya ndururu ya mũthia.”

a 

12:1 Ncacũ nĩ ndawa ya kwimbia mĩgate, ĩrĩa ĩkagĩrwa mũtuni wa ngano nĩ kenda mĩgate iimbe.

b 

12:46 Akamũtemanga tũcunce wa tũcunce nĩ bũmwe na kuuga Akamũberithia.

Mwĩrireni mebia kana mũthire

13

1 Kabindani kau, kũrĩ antũ me-rire Njĩcũ bũrĩa Ngabana Biratũ a-ũragithirie antũ ma kuuma Gariiri, marĩa ma-rutagĩra Ngai kĩgongwana, na nthakame yao ĩkĩbunjana na nthakame ya magongwana.

2 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Ka mũgwĩciria antũ mau ma-ũragirwe nĩ ũntũ ma-rĩ na mebia mengĩ nkũrũki ya antũ mau mangĩ monthe ma gĩcigo kĩa Gariiri?

3 Arĩ! Kĩu tĩkĩo gĩtũmi. Ga nkũmwĩra, mũkarega kwĩrira mebia menu, mwiũ mwinthe mũkathira ta antũ mau.

4 Kana ka mũgwĩciria antũ marĩa ĩkũmi na manaana, marĩa ma-gwĩrĩrwe nĩ nyomba ya ngoroba taũni ya Ciroamu na maakua ma-rĩ na mebia nkũrũki ya antũ monthe ma Njerucaremu?

5 Arĩ! Kĩu tĩkĩo gĩtũmi. Ga nkũmwĩra, mũkarega kwĩrira mebia menu, mũkathira mwinthe wa tamo.”

Ngerekano ya mũtĩ ũrĩa ũtĩciaraga matunda

6 Njĩcũ akĩaria agĩtũmagĩra ngerekano akĩĩra antũ atĩrĩ, “Mũntũ ũmwe nĩ a-bandĩte mĩthabibũ mũgũndani wawe. Na nĩ kwarĩ na mũkũũ mũgũndani ũnu. Akĩthiĩ mũkũũni ũnu gũceria matunda, ĩndĩ akĩĩthĩra ũtĩciere.

7 Akĩĩra mũruti wĩra wawe atĩrĩ, ‘Ene mĩaka ĩthatũ ĩkũthira, ngĩĩcaga kwona wegua mũkũũ ũyũ nĩũciere. Ĩndĩ ntanethĩra ĩtunda nwarĩ rĩmwe. Urenge, ũtige kwondia mũgũnda mana!’

8 Nawe mũruti wĩra akĩĩra mwene mũgũnda atĩrĩ, ‘Tigana nau mwaka ũngĩ ũmwe, nyambe nĩwĩrĩmĩre na nĩwĩkĩre thuumu.

9 Ũkegua ũgaciara mwaka ũyũ tũthiĩte, ũtigane nau. Ĩndĩ ũkarega gũciara, ũrengwe.’ ”

Njĩcũ kũboria mũntũ ntukũ ya Cabatũ

10 Ntukũ ĩmwe ya Cabatũ, Njĩcũ nĩ a-thomithanagia cinagoguni.

11 Kũu ndaani, nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe ũrĩa warĩ na ndaimono ĩrĩa yamwĩkĩrĩte wonje mũgongo, agĩĩkara akuamĩrĩrĩtie kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩnaana.

12 Rĩrĩa Njĩcũ a-mwonire, akĩmwĩta akĩmwĩra, “Mũntũ mũka ũyũ, ũkũborua na wonje waku weebererua.”

13 Njĩcũ akĩmwigĩrĩra njara, na mũgongo ũgĩkũnjũka wa rĩmwe! Na mũntũ mũka ũnu agĩkumia Ngai.

14 Ĩndĩ mũnene wa cinagogu akĩthũũra, nĩ ũntũ Njĩcũ nĩ a-boririe mũntũ ũnu ntukũ ya Cabatũ. Mũnene ũnu akiuga, “Ntukũ cia kũruta wĩra nĩ ithanthatũ. Ncũni ntukũ inu mũborue, ĩndĩ tĩ ntukũ ya Cabatũ.”

15 Mwathani akĩmũciokeria akĩmwĩra, “Mwiũ mbinga ino! Anga mwiũ mwinthe mũtĩthaũraga ng'ombe na mbunda cienu, ikauma rwagani na mũgaciĩkundia rũncĩ, ntukũ ya Cabatũ?

16 Mũka ũyũ wa rũrĩco rwa Iburaimu, arathaĩkĩtwe nĩ Caitani kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩnaana. Anga wana we atĩbatiĩ kũthaũrwa aume kĩoboni ntukũ ya Cabatũ?”

17 Nthũ cia Njĩcũ ikĩĩgua nthoni, ĩndĩ antũ mau mangĩ magĩkenua nĩ maũntũ manene marĩa a-rũthire.

Ngerekano ya mbeũ ya mũtĩ

(Mathayo 13:31-33; Mariko 4:30-32)

18 Njĩcũ akĩũria, “Nĩnkĩringithania Ũthamaki wa Ngai na kĩ?

19 Nĩ ta mbĩndĩ ya mũtĩ wa mũthanthũkũ, ĩrĩa mũntũ a-bandire mũgũndani wawe. Nayo ĩgĩkũra, ĩgĩtuĩka mũtĩ mũnene, na icici igĩtuma ciuru mbũani cia mũtĩ ũnu.”

20 Njĩcũ akĩũria rĩngĩ, “Nĩnkĩringithania Ũthamaki wa Ngai na kĩ?

21 Wĩkari ta ncacũa ĩrĩa mũntũ mũka e-ũkirie na akĩmĩbunjania na mũtu mwĩngĩ mũno wa ngano, agĩukaanda nkinya mũtu ũnu unthe waimbithua nĩyo.”

Njĩra ya kũthiĩ ĩgũrũ

(Mathayo 7:13-14; 21-23)

22 Njĩcũ a-ceraga na ntũũra na taũni, akĩthomithagia antũ, wa athiĩte bwa Njerucaremu.

23 Mũntũ ũmwe akĩmũũria atĩrĩ, “Mwathani, ingwa nĩ antũ atare monka makabonokua?” Njĩcũ akiuga,

24 “Geriani mũno mũthũngĩre na mũrango ũrĩa mũceke. Nĩ ũntũ antũ engĩ makageria kũthũngĩra, ĩndĩ matĩbota.

25 Bĩndĩ ĩgakinya rĩrĩa mwene nyomba akabinga mũrango. Na mũkarũngama nau nja mũringaringe mũrango mũkĩmũkaagĩra, ‘Mwathani, tũrugũrĩre.’ Ĩndĩ akamwĩra, ‘Ntĩmwicĩ, na nticĩ kũrĩa muumĩte!’

26 Namwi mũkamwĩra, ‘Anga tũta-rĩcaga na tũkanyua negwe? Anga tĩ weũ wathomithagia ntũũrani cietũ?’

27 “Ĩndĩ we akamwĩra, ‘Ntĩmwicĩ, na nticĩ kũrĩa muumĩte! Ntegatekerani mwiũ ebia mama!’

28 Gũkegua kũrĩ na kĩrĩro na gũkabakaba magego nĩ ũntũ wa kĩeba, rĩrĩa mũkoona Iburaimu, Icaka, Njakubu na iroria cionthe irĩ Ũthamakini wa Ngai, ĩndĩ mwiũ mũgeretwe nau nja.

29 Antũ makauma mbarĩ ya Ĩrathĩro na ya Ĩthũĩro, mbarĩ ya Ũrĩo na ya Ũmũtho, na meekare nthĩ methani ya kĩrugo Ũthamakini wa Ngai.

30 Nama menyani atĩ kũrĩ na antũ ma mũthia magatuĩka ma mbere, na ma mbere magatuĩka ma mũthia.”

Njĩcũ kwĩguĩra Njerucaremu kĩao

(Mathayo 23:37-39)

31 Kabindani kau, Abaricai mamwe magĩĩca kũrĩ Njĩcũ makĩmwĩra, “Ũra ũthiĩ gũntũ kũngĩ, nĩ ũntũ Eronde abangĩte gũkũũraga.”

32 Njĩcũ akĩmeera, “Thiĩni mwĩre mbũe ĩnu atĩrĩ, ‘Nĩnduta ndaimono na kũboria arwaru ũmũnthĩ na rũũyũ, na ntukũ ya kathatũ ndĩkie wĩra wakwa.’

33 Kwogu, nwa nkinya nthiĩ na mbere na rũgendo rwakwa ũmũnthĩ, rũũyũ na aũke, nĩ ũntũ kĩroria gĩtĩũragĩrwa gũntũ kũngĩ ta tiga Njerucaremu!

34 “Ũinaanũ Njerucaremu! Njerucaremu! Mũũragaga iroria, na mũkaringanga atũmwa marĩa Ngai amũtũmagĩra na mabiga! Nĩ maita megana mbĩguĩte nkĩendaga kwĩthĩrania ciana ciaku bamwe ta bũrĩa ngũkũ ĩthĩranagia tũciũ twayo ruungu rwa mathagu mayo, ĩndĩ namwi mũtĩkwenda!

35 Ene, nyomba yaku ĩgũtiganĩrua na gwakira ĩbooru. Na ga nkũmwĩra, mũtĩkamona rĩngĩ nkinya rĩrĩa mũkauga, ‘Nĩmũtharime ũrĩa ũcĩte na riĩtwa rĩa Mwathani.’ ”

a 

13:21 Ncacũ nĩ ndawa ya kwimbia mĩgate, ĩrĩa ĩkagĩrwa mũtuni wa ngano nĩ kenda mĩgate iimbe.

Njĩcũ kũthiĩ kwa Mũbaricai

14

1 Mũthenya ũmwe wa Cabatũ, Njĩcũ nĩ a-thiĩre kũrĩa irio mũciĩ kwa mũtongoria ũmwe Mũbaricai. Antũ nĩ ma-tuĩragia Njĩcũ mũno.

2 Bau mbere ya Njĩcũ, nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe warwarĩte mũrimo wa kwimba njara na magũrũ.

3 Njĩcũ akĩũria arimo ma Watho wa Muca na Abaricai atĩrĩ, “Ingwa watho nĩwĩtĩkĩrĩrĩtie kũborania ntukũ ya Cabatũ, kana ũgu nĩ kuuna watho?”

4 Ĩndĩ monthe magĩkira. Njĩcũ akĩambata njara ya mũntũ mũrũme ũnu, akĩmũboria, akĩmũrekia na mũntũ ũnu akĩthiĩ.

5 Njĩcũ akĩũria antũ mau atĩrĩ, “Ũmwe wa cienu akethĩrwa arĩ na mwana, kana ng'ombe ĩkĩnagwa ĩrimani ntukũ ya Cabatũ rĩ, anga atĩmĩruta ku?”

6 Ĩndĩ antũ monthe magĩtura ũntũ wa kũmũciokeria.

Njĩcũ kũthomithia kĩthomo gĩa kwĩnyibia

7 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire bũrĩa ageni me-ndaga gwĩkarĩra itĩ cia mbere cia gĩtĩĩo, agĩtũmĩra ngerekano akĩmeera atĩrĩ,

8 “Ũngĩĩtwa nĩ mũntũ kĩathoni kĩa ũbiki rĩ, ũtĩkeende gwĩkara itĩni cia ageni ma gĩtĩĩo. Nwa wĩgue kũrĩ mũgeni ũngĩ mwĩte wa gĩtĩĩo gũgũkĩra.

9 Na rĩrĩa agakinya, mwene kĩatho agaaca akwĩre, ‘Nenkera mũntũ ũyũ gĩtĩ kĩu gĩaku.’ Ũgaconoka mũno, ũkĩthiĩ gwĩkara itĩni cia thuuba.

10 Rĩrĩa ũkathiĩ kĩathoni rĩ, thiĩ wĩkare nau thuuba. Nĩ kenda rĩrĩa ũrĩa ũgwĩtĩte kĩatho agakwona nau thuuba, agaaca akwĩre, ‘Mũrata wakwa, thiĩ wĩkare itĩni cia mbere.’ Ũkabewa gĩtĩĩo ageni mau mangĩ monthe makĩonaga.

11 Ũrĩa wonthe ũkenenebia, akanyibua. Na ũrĩa ũkenyibia, akanenebua.”

12 Njĩcũ akĩĩra mwene kĩatho atĩrĩ, “Wabanga gwĩta antũ kĩrugoni kĩa thaa thiita kana gĩa kĩbwaĩ, ũtĩgeete arata maku, mamũruanyũkwe na antũ menu ma mũciĩ, kana itonga cia ntũũra yenu. Nĩ ũntũ nwamo magacioka magwĩte, makĩrĩbia.

13 Ĩndĩ warũtha kĩrugo, ĩta athĩĩni, cionje, ithua na atumuumu,

14 na ũkatharimwa. Wana wegua matĩbota gũkũrĩba, Ngai agakũrĩba kabinda gakinya ga kũriũkua kwa marĩa atheru.”

Ngerekano ya kĩrugo kĩnene

(Mathayo 22:1-10)

15 Mũntũ ũmwe wa ageni mau ma-rĩcaga bamwe na Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ mũntũ ũrĩa ũkaarĩa mũgate Ũthamakini wa Ngai!”

16 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mũntũ ũmwe a-rũthire kĩrugo kĩnene mũno na agĩĩta ageni engĩ.

17 Rĩrĩa bĩndĩ ya kĩrugo yakinyire, agĩtũma mũruti wawe wa wĩra athiĩ kwĩra ageni marĩa e-tĩte, ‘Ncũni rĩu, maũntũ monthe nĩmabaarĩrĩrie.’

18 “Ĩndĩ wa mũntũ wetĩtwe akĩambĩrĩria kũbecana itũmi cia kũrega kũthiĩ kĩrugoni. Mũgeni wa mbere akiuga atĩrĩ, ‘Kũrĩ na mũgũnda nagũrire, na mbatiĩ kũthiĩ kwona bũrĩa wĩkari. Ũinaanũ ndekera ntĩbota gũũca.’

19 Mũntũ ũngĩ akiuga, ‘Kũrĩ na ng'ombe ciakwa ĩkũmi cia mũraaũ nagũrire, na rĩu nĩka nthiĩte gũciĩgeria nĩ kenda mona bũrĩa ikũruta wĩra. Ũinaanũ ndekera ntĩoneka.’

20 Mũntũ ũngĩ akiuga atĩrĩ, ‘Nagũranire rua, nĩna mũbiki ntĩoneka.’

21 “Mũruti wa wĩra agĩcioka mũciĩ akĩĩra mũnene wawe maciokio ma antũ mau. Rĩrĩa mũnene e-guire ũgu ma-ugire, akĩthũũra mũno. Akĩĩra mũruti wawe wa wĩra atĩrĩ, ‘Thiĩ na karũgĩ nau njĩrani cia taũni, na ntũũrani wĩte ithĩĩni, cionje, atumuumu na ithua.’

22 Rĩrĩa mũruti wa wĩra a-ciokire, akĩĩra mũnene wawe atĩrĩ, ‘Mũnene, nkũrũtha bũrĩa ũmbĩrire, ĩndĩ kũrĩ na kaanya ga antũ mangĩ.’

23 “Mũnene akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Thiĩ rĩngĩ nau njĩrani na tũcĩrani, na ũkaĩre antũ monthe nĩ kenda nyomba yakwa ĩcũre.

24 Ka nĩmwĩreni, gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wa marĩa ne-tĩte rĩa mbere ũkaronca kĩrugo gĩakwa.’ ”

Ngarama ya gũtuĩka mũrutwa wa Njĩcũ

(Mathayo 10:37-38)

25 Ntukũ ĩmwe, antũ engĩ nĩ ma-gendanĩtie na Njĩcũ. Njĩcũ akĩbũgũka akĩmeera atĩrĩ,

26 “Gũtĩ mũntũ ũngĩtuĩka mũrutwa wakwa, tiga akamenda nkũrũki ya bũrĩa endete ĩthe na ng'ina, mũka na ciana, kana mamũruang'ina na mamwarwang'ina. Wana kana bũrĩa endete ũtũũro wawe, we mwene.

27 Na mũntũ ũrĩa ũtĩgakamata mũtharaba wawe na andũmĩrĩra, atĩngĩtuĩka mũrutwa wakwa.

28 “Ũkenda gũtuma nyomba ya ngoroba, nwa nkinya mbere buru ũtare mathabu, wone kana ũrĩ na mbeca cia kwĩgana cia kũmĩĩcũria.

29 Wegua itĩkwĩgana, ũkaamba mũcingi ĩndĩ ĩtĩĩcũra. Na antũ mamĩona, makambĩrĩria gũkũnyũrũria makiugaga,

30 ‘Eneni mũntũ ũyũ wambĩrĩrie gũtuma nyomba ĩndĩ aremwa kũmĩĩcũria!’

31 “Mũthamaki ankĩbanga kũthiĩ kũrũa mbaara na mũthamaki ũngĩ rĩ, anga atĩamba gwĩkara nthĩ eũrie wegua nwa abote gũtũmĩra athigari mawe ngiri ĩkũmi, kũboota mbũtũ ya nthũ, ya athigari ngiri mĩrongo ĩĩrĩ?

32 Akoona atĩbootana ndũa ĩnu, angĩtũma antũ makathiĩ kwaranĩria na nthũ, mbere ya makinya nĩ kenda meegucane kũgĩe thayũ.

33 Kwogu, gũtĩ nwarĩ ũmwe wacienu ũnkĩbota gũtuĩka mũrutwa wakwa, tiga agatiganĩria into ciawe cionthe.”

Cumbĩ ĩthirĩte mũcamo

(Mathayo 5:13; Mariko 9:50)

34 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Cumbĩ nĩ mbega, ĩndĩ ĩkathira mũcamo rĩ, nĩ atĩa ĩngĩciokerua mũcamo rĩngĩ?

35 Cumbĩ ĩtĩmũcamo ĩtĩbata, nĩ ũntũ ĩtĩtũmĩka mũgũndani kana kĩũmboni kĩa thuumu. Cumbĩ ta ĩnu, nĩka ĩtecagwa. Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩegue.”

Ngerekano ya ng'ondu ĩrĩa yaũrĩte

(Mathayo 18:12-14)

15

1 Ntukũ ĩmwe, etia ma gooti na ebia engĩ mũno nĩ ma-thiĩre kũthikĩrĩria bũrĩa Njĩcũ a-thomithagia.

2 Abaricaia na arimo ma Watho wa Muca makĩambĩrĩria kũnuguna makiugaga, “Mũntũ ũyũ nĩagwata antũ ebia ũgeni, na akarĩcanĩra namo.”

3 Njĩcũ akĩmeera ngerekano ĩno akiuga,

4 “Ũkegua, ũmwe wacienu arĩ na ng'ondu ĩgana rĩmwe, na amenye ĩmwe yacio ĩkũũra, ankĩrũtha atĩa? Anga atĩtiga irĩa mĩrongo kenda na kenda kĩbaaroni, athiĩ agacerie ĩnu yũrĩte nkinya amĩone?

5 Na amĩona, amĩkuue na gĩturo akenete mũno,

6 athiĩ mũciĩ, eete arata mawe na atũũri ameere atĩrĩ, ‘Kenanĩrani bamwe naani, nĩ ũntũ nkwona ng'ondu yakwa ĩrĩa ĩraũrĩte.’

7 Ka nĩmwĩreni, ũgu nwabu gũkethĩrwa gwĩkari kũu ĩgũrũ. Gũkegua kũrĩ na gĩkeno kĩnene, rĩrĩa mwĩbia ũmwe akeerira, nkũrũki ya rĩrĩa kũrĩ na antũ mĩrongo kenda na kenda marĩa atheru nkoro, matĩkũbatara kwĩrira.”

Ngerekano ya ciringi ĩrĩa yaũrĩte

8 Njĩcũ akĩmeera ngerekano ĩngĩ, akĩmaũria, “Mũntũ mũka ankĩĩgua arĩ na bethab ĩkũmi, na ĩmwe yacio ĩkaũra rĩ, ankĩrũtha atĩa? Anga atĩmuntia taa, abaate nyomba na amĩcerie wega nkinya amĩone?

9 Na amĩona, eete arata na atũũri bamwe na ameere, ‘Kenanĩrani bamwe naani, nĩ ũntũ nkwona ciringi yakwa ĩrĩa ĩraũrĩte.’

10 Ga nkũmwĩra, ũgu nwabu araika ma Ngai makenaga rĩrĩa mwĩbia ũmwe erira.”

Ngerekano ya mwana ũrĩa waũrĩte

11 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũmeera, “Nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe warĩ na nthaka ciawe ciĩrĩ.

12 Ũrĩa mũniini akĩĩra ĩthe atĩrĩ, ‘Baaba, nenkera ĩgai rĩakwa.’ Nawe akĩmagaĩra ũtonga wawe.

13 Thuuba ya ntukũ niini, mwana ũnu mũniini akĩĩthĩrania into ciawe cionthe. Akĩthiĩ nthĩ ya kũraca, akĩĩbangĩria ũtonga wawe nabo na mũtũrĩre wa waganu.

14 Rĩrĩa a-tũmĩre ũtonga unthe, gũkĩgĩa yũũra ĩnene mũno nthĩ ĩnu yonthe, nawe akĩgĩa yũũra.

15 Akĩthiĩ kwandĩkwa kũruta wĩra kwa mũntũ ũmwe wa nthĩ ĩnu, ũrĩa wamũbirire mũgũndani wawe kũrĩthagia ngũrwe.

16 Nĩ e-rirĩĩrie kũrĩa magoko marĩa ngũrwe ciarĩcaga, na gũtĩ mũntũ wamũrũmagia irio.

17 “Rĩrĩa e-ricũkirwe, e-ũririe atĩrĩ, ‘Nĩ aruti wĩra megana marĩ kwa baaba, marĩa marĩcaga na makabaa, na irio igatigara, naani nwaka ngũkuĩra naa nĩ yũũra?

18 Nĩngũcioka kũrĩ baaba nĩmwĩre atĩrĩ: Baaba, nĩmbĩtĩrĩtie Ngai na ngakũbĩtĩria.

19 Ntĩbatiĩ gwĩtwa mwana waku rĩngĩ. Ntua ta ũmwe wa aruti maku ma wĩra.’

20 Kwogu, agĩũkĩra akĩambĩrĩria kũthiĩ mũciĩ kwa ĩthe. Ĩndĩ arĩ kũraca ma, ĩthe akĩmwona acĩte, akĩmwĩguĩra kĩao mũno. Akĩng'aria kũmũthagaana, akĩmũkumbatĩria na akĩmũmumunya.

21 “Mwana ũnu akĩĩra ĩthe atĩrĩ, ‘Baaba, nĩmbĩtĩrĩtie Ngai na ngakũbĩtĩria, na ntĩbatiĩ gwĩtwa mwana waku rĩngĩ.’

22 Ĩndĩ ĩthe agĩĩta aruti mawe ma wĩra, akĩmeera atĩrĩ, ‘Thiĩni na karũgĩ mũno mũrete nguo irĩa mbega mũno mũmwĩkĩrĩre. Na mũcioke mũmwĩkĩrĩre mbete kĩara na iratũ magũrũ.

23 Mũthiĩ wa rĩu mũrete ndegwa ĩrĩa noru mũno mũthĩnje tũrĩe tũkenerere,

24 mwana ũyũ wakwa ararĩ mũkuũ, na rĩu akũriũka. Ararĩ mũũru na rĩu akwoneka!’ Makĩambĩrĩria gũkenerera.

25 “Rĩu, nthaka yawe ĩrĩa nkũrũ yarĩ mũgũndani ĩkĩrutaga wĩra. Rĩrĩa yakinyire bakubĩ na mũciĩ, ĩkĩĩgua antũ makiina magĩcũngaga.

26 Ĩgĩĩta mũruti ũmwe wa wĩra ĩkĩmũũria, ‘Nĩ atĩa gũkũ gũgwĩkara?’

27 Mũruti wĩra akĩmũciokeria atĩrĩ, ‘Mũruanyũkwe agũũca, na ĩbaagu akũmũthĩnjĩra ndegwa ĩrĩa noru, nĩ ũntũ akũmũciokerera arĩ na ũgima wa mwĩrĩ.’

28 “Nthaka ĩrĩa nkũrũ ĩkĩthũũra mũno, ĩkĩrega kũthũngĩra nyomba ĩnu. Ĩndĩ ĩthe akiuma nyomba, agĩĩca akĩmũkaĩra.

29 Nawe agĩciokeria ĩthe akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Ta cũũtha, niũ ngũtũmĩkĩrĩte mĩaka mĩngĩ ta nkombo, na ntanarega gũkwathĩkĩra ntukũ nwarĩ ĩmwe. Na ũtananenkera nwarĩ koori tũkenanĩra na arata makwa.

30 Ĩndĩ rĩrĩa mwana ũyũ waku ũrĩa ũthũkangĩtie ũtonga waku na maraya acioka mũciĩ, weũ wamũthĩnjĩra ndegwa ĩrĩa noru!’

31 “Ĩthe akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mwana wakwa, weũ ũtũũraga bamwe naani rĩonthe, na into cionthe nĩnacio nĩ ciaku.

32 Ĩndĩ, nĩtũbatiĩ gũkena na gũkenerera, nĩ ũntũ mũruanyũkwe ararĩ mũkuũ, na rĩu akũriũka, na ararĩ mũũru na rĩu akwoneka.’ ”

a 

15:2 Abaricai ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga Watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi, gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ.

b 

15:8 Betha ĩmwe nĩ ta ĩrĩbi rĩa ntukũ ĩmwe rĩa mũntũ wa wĩra.

Ngerekano ya mũrũngamĩrĩri ũtĩmwĩbokeku

16

1 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Gĩtonga kĩmwe kĩarĩ na mũruti wa wĩra ũrĩa warũngamĩrĩrĩte into ciakĩo. Antũ makĩthiĩ makĩthitanga mũntũ ũnu kũrĩ gĩtonga kĩu, bũrĩa a-thũkangagia into ciakĩo.

2 Gĩtonga gĩkĩmwĩta gĩkĩmũũria atĩrĩ, ‘Nĩ atĩa nkwĩgua antũ makiuga nĩũkũrũtha? Nĩmenda ũndetere mathabu ma bũrĩa ũtũmĩrĩte mbeca nĩ ũntũ kuuma ũmũnthĩ wĩra waku ũkũthira.’

3 Mũrũngamĩrĩri ũnu akĩĩũria atĩrĩ, ‘Rĩu nĩ atĩa nkũrũtha nĩ ũntũ mũnene wakwa nĩka akũmbuuta wĩra? Ntĩbota kũrĩma, na ngaconokaga mũno nkĩthiĩ nkĩrombaga ta nkĩa.’

4 Agĩĩciria akiuga atĩrĩ, ‘Nĩnkũmenya bũrĩa nkarũtha, nĩ kenda rĩrĩa nkabuutwa wĩra, antũ makangwata ũgeni kwao.’

5 “Kwogu, agĩĩta antũ monthe marĩa ma-rĩ na randũ ya mũnene wawe. Akĩũria mũntũ wa mbere atĩrĩ, ‘Ũrĩ na randũ ya mũnene wakwa ĩĩgana atĩa?’

6 Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Nĩna randũ ya ndebe ĩgana rĩmwe cia maguta.’ Mũrũngamĩrĩri ũnu akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Yũkia karatathi karĩa gakwonania randũ yaku, wĩkare nthĩ na karũgĩ, wandĩke ndebe mĩrongo ĩtano.’

7 Agĩcioka akĩũria mũntũ wa kaĩrĩ atĩrĩ, ‘Ĩ weũ negwe ũrĩ na randũ ĩĩgana atĩa?’ Mũntũ ũnu akĩmũciokeria akĩmwĩra, ‘Nĩna randũ ya nkunia ĩgana cia ngano.’ Mũrũngamĩrĩri ũnu akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Yũkia karatathi karĩa gakwonania randũ yaku wandĩke mĩrongo ĩnaana.’

8 “Gĩtonga kĩu gĩgĩkumia mũrũngamĩrĩri ũnu ũta-rĩ mwĩbokeku, nĩ ũntũ nĩ a-tũmĩre ũũgĩ. Antũ ma nthĩ ĩno nĩmaicĩ gũtũmĩra ũũgĩ wao rĩrĩa makũrũtha maũntũ, nkũrũki ya antũ marĩa marĩ na ũmenyo wa Ngai.

9 Ga nkũmwĩra, tũmagĩrani ũtonga wa marĩa matĩatheru gũtuma ũrata, nĩ kenda rĩrĩa ũtonga ũnu ũkathira, mũkagwatwa ũgeni gĩĩkaroni gĩa tene na tene.

10 Mũntũ ũrĩa ũngĩĩtĩkua na gĩntũ kĩniini, nwa etĩkue na maũntũ manene. Ĩndĩ ũkegua mũntũ tĩ mwĩbokeku na tũmaũntũ tũniini, atĩtuĩka mwĩbokeku na maũntũ manene.

11 Rĩu rĩ, ũkegua mũtĩebokeku na into cia nthĩ ĩno, nũũ ũnkĩmwĩtĩkia akamũnenkera ũtonga wa ma wa ĩgũrũ?

12 Na ũkegua mũtĩĩtĩkua kũmenyerera into ciene, nũũ ũnkĩmũnenkera into cienu?

13 “Gũtĩ mũntũ ũnkĩbota gũtũmĩkĩra anene maĩrĩ. Nwanga akamena ũmwe na akenda ũnu ũngĩ, kana akerutĩra gũtũmĩkĩra ũmwe na akabũthia ũnu ũngĩ. Mũtĩnkĩbota gũtũmĩkĩra Ngai, na mũgatũmĩkĩra ũtonga.”

14 Rĩrĩa Abaricaia me-guire ũgu, makĩambĩrĩria kũnyũrũria Njĩcũ nĩ ũntũ nĩ me-ndete mbeca mũno.

15 Njĩcũ akĩĩra Abaricai atĩrĩ, “Mwiũ mwĩtucaga antũ ega nĩ kenda mwonwa nĩ antũ, ĩndĩ Ngai nĩaicĩ nkoro cienu. Maũntũ marĩa antũ monaga marĩ ma bata, Ngai onaga marĩ mathũũku mũno.

16 “Watho wa Muca na mbuku cia iroria ciathomithanirue nkinya rĩrĩa Njũana Mũbatithania a-cire. Na kuuma bĩndĩ ĩnu, Nteto Mbega cia Ũthamaki wa Ngai nwa ikũbunjua. Na wa mũntũ nĩathũngĩra Ũthamakini wa Ngai kwa binya.

17 Nĩ ũbũthũ ĩgũrũ na nthĩ kũthira, nkũrũki ya gaturumo nwarĩ kamwe ka Watho kũbuutũka.

18 “Mũntũ wonthe ũrĩa ũtiganaga na mũka wawe bururu akagũra mũka ũngĩ, nĩka atharagia. Na mũntũ ũrĩa ũgũraga mũntũ mũka ũrĩa ũtiganĩte na mũrũme, nĩka atharagia.”

Gĩtonga na Racaro

19 Njĩcũ akĩbecana ngerekano ĩngĩ akiuga, “Nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe mũtongu mũno. E-kagĩra nguo cia goro mũno, agatũũra mũtũrĩre wa goro ntukũ cionthe, akĩrĩcaga irio mbega.

20 Na nĩ kwarĩ na nkĩa ĩmwe yetagwa Racaro, ĩrĩa yamamĩtue mwĩrĩgani wa gĩtonga kĩu, ĩcũrĩte ironda mwĩrĩ unthe.

21 Racaro nĩ e-ndaga mũno kũrũmua irio irĩa ciagwĩcaga kuuma methani ya gĩtonga kĩu. Ĩndĩ wana kurũ nĩciacaga ĩkamũcũna ironda.

22 “Kabinda nĩ ga-kinyire na Racaro agĩkua. Araika makĩmũkamata makĩmũbira kĩthũrini kĩa Iburaimu. Gĩtonga nakĩo gĩgĩkua na gĩkĩthikwa.

23 Gĩtonga gĩkĩthiĩ ĩcamarĩro, gĩkĩnyamarĩra ku mũno. Gĩgĩcũũtha ĩgũrũ gĩkĩona Iburaimu arĩ kũraca, nawe Racaro arĩ kĩthũrini kĩawe.

24 Gĩtonga gĩgĩĩtana gĩkiuga, ‘Baaba Iburaimu, mbĩguĩra kĩao! Tũma Racaro atombeke mũthia wa kaara kawe rũncĩni, ace ambĩtĩrĩrie rũrĩme rũborabore, nĩ ũntũ nkũbinya nĩ kĩrĩrĩmbĩ gĩkĩ.’

25 Ĩndĩ Iburaimu akĩmũciokeria akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mwana wakwa, ririkana rĩrĩa warĩ mwoo, warĩ na mawega monthe, ĩndĩ Racaro a-rĩ na thĩĩna. Ĩndĩ rĩu, Racaro nĩeganĩrĩte rĩrĩa weũ ũkũnyamaara.

26 Na rĩngĩ, kũrĩ na mũtaro mũnene mũno gatagatĩ getũ namwi. Kwogu, gũtĩ mũntũ ũnkĩbota kuuma naa tũrĩ aca nau mũrĩ, kana auma nau mũrĩ aca naa tũrĩ.’

27 “Gĩtonga kĩu gĩkĩmũciokeria atĩrĩ, ‘Baaba Iburaimu, tũma Racaro mũciĩ kwa baaba,

28 nĩ ũntũ nĩna mamũruamaitũ matano, athiĩ amakaanie giria magaaca gũntũ gũkũ gwa kũthĩĩnĩra.’

29 Iburaimu akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mamũruanyũkwe marĩ na mandĩko ma Muca na iroria inu ciĩngĩ. Nĩmathome Mandĩko.’

30 Gĩtonga gĩkĩmwĩra atĩrĩ, ‘Arĩ, baaba Iburaimu! Ĩndĩ mũntũ ankĩriũka kuuma kũrĩ akuũ, akathiĩ kũrĩ mo, meerira.’

31 Iburaimu akĩmwĩra, ‘Ũkegua matĩthikĩrĩria mandĩko ma Muca na iroria, matĩĩtĩkia wana mũntũ ankĩriũka.’ ”

a 

16:14 Abaricai ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga Watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi, gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ.

Kĩberithio gĩa kũreterera mũntũ magerio

(Mathayo 18:6-7; 21-22; Mariko 9:42)

17

1 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Maũntũ marĩa matũmaga antũ meebie nwa nkinya magaaca. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũtũmagĩrwa kũreta maũntũ ta mau, akoona thĩĩna mũno!

2 Bũnkĩgua bũrĩ bwegaega mũntũ akobererwa ĩbiga rĩa kĩthĩi nkingo akĩnagerwa ĩriani, bantũ ba gũtũma mama aniini marĩa mambĩtĩkĩtie makeebia.

3 Kwogu ĩmenyerereni maũntũni marĩa mũrũthaga! Mũruanyũkwe angĩkũbĩtĩria, mũkaanie. Na agaaca kwĩrira, mũrekere.

4 Na angĩkũbĩtĩria maita mũgwanja ntukũ ĩmwe, na wa ĩbinda agaaca maita mũgwanja agakwĩra, ‘Nkwĩrira,’ mũrekere.”

5 Atũmwa makĩĩra Mwathani atĩrĩ, “Twongerere wĩtĩkio wetũ!”

6 Mwathani akĩmaciokeria akĩmeera, “Mũnkĩĩgua mũrĩ na wĩtĩkio wĩgana ta kabĩndĩ kaniini mũno ka mũthanthũkũ, nwa mwĩre mũtare ta ũyũ gũũka kuuma baba wĩbande ĩriani, na ũkamwathĩkĩra.”

7 Njĩcũ akĩmaũria, “Ta ringa mbica mũntũ ũmwe wacienu arĩ na nkombo ya kũrĩma, kana ya kũrĩthia ng'ondu, na yacioka kĩbwaĩ kuuma wĩrani, akamĩĩra, ‘Ncũ rĩu wĩkare nthĩ ũrĩe irio.’

8 Anga mwene atĩmĩĩta amĩĩre, ‘Ĩkĩra nguo cia ũrugi ũndugĩre irio, ũndetere ndĩe na nyue, thuubani negwe ũrĩe na ũnyue?’

9 Rĩu rĩ, ka mwene agaciokeria nkombo yawe nkatho nĩ ũntũ wa kũrũtha bũrĩa ĩrerĩtwe ĩrũthe?

10 Kwogu wanamwi mwarĩĩkia kũruta wĩra ũrĩa mwathĩtwe kũruta, ugagani, ‘Twiũ tũrĩ nkombo irĩa itĩagĩrĩrĩte. Twarũtha bũrĩa tũrabatiĩ kũrũtha bunka.’ ”

Njĩcũ kũboria arwaru ĩkũmi ma mũtigiri

11 Njĩcũ athiĩte bwa Njerucaremu, akĩbetũkĩrĩra mũbakani wa Camaria na Gariiri.

12 Wa athiĩte ntũũrani ĩmwe, agĩtũngana na antũ ĩkũmi marĩa ma-rĩ na mũtigiri.a Makĩrũngama bantũ baraca ma,

13 makiugĩrĩria na binya, makiuga, “Njĩcũ Mwathani! Twĩguĩre kĩao!”

14 Njĩcũ akĩmoona akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩni mwĩonanie kũrĩ athĩnjĩri Ngai.” Wa mathiĩte, makĩborua.

15 Na rĩrĩa ũmwe waciao o-nire akũborua, agĩcioka akiugagĩrĩria na binya agĩkumagia Ngai.

16 Akĩĩgwĩthia nthĩ magũrũni ma Njĩcũ, akĩmũciokeria nkatho. Na a-rĩ Mũcamaria.

17 Njĩcũ akĩũria atĩrĩ, “Anga tĩ antũ ĩkũmi maborirue? Makũ mau mangĩ kenda?

18 Anga gũtĩ mũntũ ũngĩ wonekire wa gũcioka gũciokeria Ngai nkatho, tiga mũgeni ũyũ wenka?”

19 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Rũngama wĩthiĩre. Wĩtĩkio waku ũgũkũboria.”

Gũũca kwa Ũthamaki wa Ngai

(Mathayo 24:23-24, 37-41)

20 Abaricai mamwe makĩũria Njĩcũ rĩrĩa Ũthamaki wa Ngai ũgaaca. Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Ũthamaki wa Ngai ũtĩĩca ũkĩonagwa na metho.

21 Na ũtĩĩgua antũ makiuga, ‘Ũyũ naa!’ Kana ‘Ũũrĩa nabaarĩa!’ Nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ngai ũrĩ ndaani yenu.”

22 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ĩbinda rĩgakinya rĩrĩa mũkerirĩria kwona ntukũ ĩmwe ya Mwana wa Mũntũ, ĩndĩ mũtĩmĩona.

23 Antũ makamwĩra, ‘Ũũrĩa nabaarĩa!’ Kana, ‘Ũyũ naa!’ Mũtĩkamarũmĩrĩre.

24 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa rũbeni rũbenagia kuuma nau ĩgũrũ mbarĩ ĩmwe, rũkamũrĩka mbarĩ cionthe kũu ĩgũrũ, nwa tabu gũũca kwa Mwana wa Mũntũ gũkegua gwĩkari.

25 Ĩndĩ mbere, nwa nkinya anyamaare mũno na aregwe nĩ antũ ma rũciaro rũrũ.

26 Na wa ta bũrĩa kwarĩ bĩndĩ ya Nuu, nwabu gũkegua kũrĩ bĩndĩ ya gũũca kwa Mwana wa Mũntũ.

27 Antũ ma-rĩcaga na makanyua, makagũrana na makagũrwa, nkinya ntukũ ĩrĩa Nuu a-thũngĩre thabinani. Nau mũguũ mũnene ũgĩĩca ũkĩmathiria monthe.

28 “Nwabu gwekari bĩndĩ ya Roti. Antũ ma-rĩcaga na makanyua, makagũra na makeendia, makabanda na magatuma nyomba.

29 Ĩndĩ ntukũ ĩrĩa Roti a-umire Condomu, mwanki mũnene ũkiuma ĩgũrũ, ũkĩmathiria monthe.

30 Ũgu nwabu gũkethĩrwa gwĩkari ntukũ ĩrĩa Mwana wa Mũntũ akaguũranĩrua.

31 Ntukũ ĩnu mũntũ ũrĩa ũkegua atwete ĩgũrũ rĩa nyomba yawe, na arĩ na into ciawe nyomba, atĩkeegũrũke gũciĩthara. Na mũntũ ũrĩa ũkethĩrĩrwa mũgũndani, wana we atĩkagerie gũcioka mũciĩ.

32 Ririkanani mũka wa Roti.

33 Mũntũ wa wonthe ũrĩa ũgeragia kũbonokia mwoo wawe, akaũrwa nĩu, ĩndĩ ũrĩa wonthe ũragwa nĩ mwoo wawe nĩ ũntũ wakwa, agatũũra mwoo.

34 Ga nkũmwĩra, ũtukũ ũnu, antũ maĩrĩ makegua marĩ ũrĩrĩni ũmwe, ũmwe waciao eũkue na ũnu ũngĩ atigwe.

35 “Aka maĩrĩ makethĩrwa makĩthiaga marĩ bamwe, ũmwe waciao ageũkua na ũnu ũngĩ atigwe.

36 Arũme maĩrĩ makethĩrwa marĩ mũgũndani makĩrĩmaga, ũmwe waciao ageũkua na ũnu ũngĩ atigwe.”b

37 Arutwa makĩmũũria atĩrĩ, “Mwathani, maũntũ mau magekarĩka kũ?” Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera, “Gũntũ kũrĩa kũrĩ na kiimba, nĩ nabo nderi itũnganaga.”

a 

17:12 Mũrimo wa mũtigiri watũmaga antũ magatuĩkanga icunce imwe cia mwĩrĩ. Antũ ta mau ma-tetĩkagĩrĩrua gwĩkarania na marĩa mangĩ.

b 

17:36 Mũbari ũyũ wa 36 ũtĩ mbukuni ĩmwe cia Kĩngiriki.

Ngerekano ya mũka wa ntigwa na mũgambithania

18

1 Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano akĩĩra arutwa mawe atĩ nĩmabatiĩ kũboyaga ntukũ cionthe, na matĩgũkua nkoro.

2 Akĩmeera atĩrĩ, “Nĩ kwarĩ na mũgambithania ũmwe wa kuuma taũni ĩmwe ũrĩa ũta-kĩraga Ngai, na ata-becaga antũ gĩtĩĩo.

3 Na nĩ kwarĩ na mũka wa ntigwa taũni ĩnu. Mũka ũnu agĩtua gũũcaga kũrĩ we rĩonthe kũmũkaĩra akamwĩraga atĩrĩ, ‘Ũinaanũ tũmĩra kĩbooto ũntuĩre ĩgamba rĩrĩa nĩnarĩo, niũ na nthũ yakwa.’

4 “Mũgambithania agĩĩkara kabinda karaaca akĩregaga. Ĩndĩ thuubani akiuga na nkoro atĩrĩ, ‘Wana wegua ntĩkĩraga Ngai kana ntindanĩrĩra na antũ,

5 ĩndĩ nĩ ũntũ nwabu mũka ũyũ antangire, nkamũtuĩra ĩgamba na kĩbooto kĩa ma, nĩ kenda atige gũũcaga gwakwa rĩonthe, nĩ ũntũ akambinyia!’ ”

6 Mwathani akiuga, “Ta thikĩrĩriani ũgu mũgambithania ũnu ũtarĩ wa kĩbooto kĩa ma a-ugire.

7 Anga Ngai, atĩretera kĩbooto kĩa ma antũ marĩa ethuurĩrĩte, marĩa mamũrĩragĩra ũtukũ na mũthenya? Ngai nwa acererwe kũmatethia?

8 Ga nkũmwĩra, akamanenkera kĩbooto kĩa ma na karũgĩ. Ĩndĩ rĩ, rĩrĩa Mwana wa Mũntũ agaaca gũkũ nthĩ, akethĩra antũ marĩ na wĩtĩkio?”

Ngerekano ya Mũbaricai na mwĩtia gooti

9 Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano ĩno akĩarĩria antũ marĩa ma-bũthagia marĩa mangĩ, na makeona marĩ ega mũno. Njĩcũ akiuga,

10 “Arũme maĩrĩ nĩ ma-thiĩre Ekarũni kũboya. Ũmwe a-rĩ Mũbaricai na ũnu ũngĩ a-rĩ mwĩtia gooti.

11 Mũbaricai akĩrũngama kũboya. Akĩboya na mwĩtĩo akiuga, ‘Ngai nĩngũgũciokeria nkatho nĩ ũntũ niũ ntĩmwĩbia ta antũ marĩa mangĩ, kana ta eei, kana eki naĩ, itharia, wana kana ta mwĩtia gooti ũyũ.

12 Nĩimaga kũrĩa irio ntukũ ciĩrĩ gwa kiumia, na nkaruta gĩcunce gĩa ĩkũmi gĩa kĩrĩa kĩonthe ngwataga.’

13 “Nawe mwĩtia gooti, akĩrũngama gataaria. Wana ata-geria gũcũũtha ĩgũrũ, ĩndĩ a-ringaringire kĩthũri kĩawe akiuga atĩrĩ, ‘Ngai mbĩguĩra kĩao niũ mwĩbia!’

14 Ga nkũmwĩra, mwĩtia gooti ũyũ e-nũkire kwawe arĩ mwĩtĩkĩrĩku mbere ya Ngai nkũrũki ya Mũbaricai ũnu. Nĩ ũntũ ũrĩa wonthe ũkenenebia, akanyibua. Na ũrĩa ũkenyibia, akanenebua.”

Njĩcũ kũtharima twana

(Mathayo 9:13-15; Mariko 10:13-36)

15 Rĩu, antũ nĩ ma-retaga twana kũrĩ Njĩcũ, nĩ kenda atwigĩrĩra njara atũtharima. Rĩrĩa arutwa mawe mo-nire ũgu, makĩambĩrĩria kũmakaania.

16 Njĩcũ agĩĩta twana tũthiĩ kũrĩ we, na akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Tiganani na twana tũũce kũrĩ niũ, na mũtĩgatũgirie, nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ngai nĩ wa marĩa mekari ta twana tũtũ.

17 Nama ga nkũmwĩra, mũntũ ũrĩa ũtĩkaamũkĩra Ũthamaki wa Ngai ta kaana kaniini, atĩkawĩthũngĩra.”

Kwiga mũthithũ ĩgũrũ

(Mathayo 19:16-30; Mariko 10:17-31)

18 Mũtongoria ũmwe Mũyaundi akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo ũrĩa mwega, nĩ atĩa mbatiĩ kũrũtha nĩ kenda ngaa mwoo wa tene na tene?”

19 Njĩcũ akĩmũũria, “Nĩkĩ ũkũmbĩta ũrĩa mwega? Gũtĩwe mwega tiga Ngai wenka.

20 Weũ nĩwicĩ mathani marĩa maugĩte, ‘Ũtĩkatharie, ũtĩkaũragane, ũtĩkaie, ũtĩkarute ũira wa ũrongo, tĩĩaga ĩbaagu na nyũkwe.’”

21 Mũtongoria ũnu akĩmwĩra atĩrĩ, “Niũ ntũũraga mbathĩkĩrĩte mathani mama monthe kuuma ndĩ mũniini.”

22 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu, akĩmwĩra, “Kũrĩ na ũntũ ũmwe ũtigarĩtie. Thiĩ wendie into ciaku cionthe, ũnenkere nkĩa mbeca inu, na ũkagĩa na mũthithũ ĩgũrũ, ũkĩnaca ũndũmĩrĩre.”

23 Rĩrĩa mũntũ ũnu e-guire ũgu, akĩĩgua kĩeba mũno, nĩ ũntũ a-rĩ mũtongu mũno.

24 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire bũrĩa a-gĩĩre na kĩeba, akiuga atĩrĩ, “Ĩ nĩ atĩa kũrĩ na binya itonga kũthũngĩra Ũthamakini wa Ngai!

25 Nama, nĩ ũntũ mũbũthũ nkamĩĩra ĩkĩthũngĩrĩra karimani ga cindano nkũrũki ya mũntũ mũtongu kũthũngĩra Ũthamakini wa Ngai!”

26 Marĩa me-guire ũgu makĩũria atĩrĩ, “Rĩu nũũ ũnkĩbota kũbonokua?”

27 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera, “Maũntũ marĩa matĩbotekaga kũrĩ mũntũ, nĩmabotekaga kũrĩ Ngai.”

28 Betũro akiuga atĩrĩ, “Twiũ nĩ tũtigĩte into cietũ cionthe twakũrũmĩrĩra.”

29 Njĩcũ akĩmeera, “Ga nkũmwĩra nama! Gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe, ũrĩa ũtigĩte mũciĩ wawe, mũka, mamũruang'ina, aciari, kana ciana ciawe nĩ ũntũ wa Ũthamaki wa Ngai,

30 ũtĩkanenkerwa into mĩngĩ nkũrũki mabindani mama, na mwoo wa tene na tene mabinda marĩa magaaca.”

Njĩcũ kũratha gĩkuũ kĩawe

(Mathayo 20:17-19; Mariko 10:32-34)

31 Njĩcũ agĩũkia arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ, makĩrũngamana gateere akĩmeera atĩrĩ, “Rĩu tũthiĩte Njerucaremu, na maũntũ monthe marĩa mandĩkĩtwe nĩ iroria makoniĩ Mwana wa Mũntũ nwa nkinya mabingue.

32 Akanenkanĩrwa njarani cia antũ matĩ Ayaundi, mamũnyũrũrie, mamũcenge, na mamũtuĩre mata.

33 Na makamũringa iboko na mamũũrage, ĩndĩ ntukũ ya kathatũ akariũka.”

34 Ĩndĩ arutwa mata-taũkĩrwa nĩ ũgu a-ugire, nĩ ũntũ yarĩ mbitho. Na mata-menyire bũrĩa Njĩcũ a-ugaga.

Njĩcũ kũboria mũtumuumu

(Mathayo 20:29-34; Mariko 10:46-52)

35 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire bakubĩ na Njeriko, mũtumuumu ũmwe nĩ e-karĩte rũteere rwa njĩra akĩrombaga ũtethio.

36 Rĩrĩa e-guire kĩrĩndĩ gĩa antũ kĩbetũkĩte, akĩũria, “Nĩ atĩa gũgwĩkarĩka?”

37 Antũ makĩmwĩra, “Nĩ Njĩcũ wa kuuma Nacarethi ũbetũkĩte.”

38 Agĩĩtana na binya akiuga, “Njĩcũ Mwana wa Ndaundi mbĩguĩra kĩao!”

39 Antũ marĩa ma-tongoretie makĩambĩrĩria kũmũkũũba makĩmwĩraga akire. Ĩndĩ akiugĩrĩria na binya nkũrũki, akiuga atĩrĩ, “Njĩcũ, Mwana wa Ndaundi, mbĩguĩra kĩao!”

40 Njĩcũ akĩrũngama, akĩathana akiuga mũntũ ũnu abirwe kũrĩ we. Rĩrĩa a-birirwe bakubĩ, Njĩcũ akĩmũũria atĩrĩ,

41 “Nĩ atĩa ũkwenda nkũrũthĩra?” Akĩmũciokeria akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, nĩmenda kwona.”

42 Nawe Njĩcũ akĩmwĩra, “Ona! Wĩtĩkio waku ũgũkũboria.”

43 Mũntũ ũnu akĩambĩrĩria kwona wa rĩmwe! Na akĩrũmĩrĩra Njĩcũ agĩkumagia Ngai. Rĩrĩa antũ monthe mo-nire ũgu, magĩkumia Ngai.

Cakayo gwĩtĩkia Njĩcũ

19

1 Rĩu Njĩcũ nĩ a-thũngĩĩre Njeriko na nĩka a-betũkĩte.

2 Na nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe wetagwa Cakayo. A-rĩ mũnene wa etia gooti, na a-rĩ mũtongu mũno.

3 Na nĩ e-ndaga kwona Njĩcũ nũũ, ĩndĩ ata-botaga kũmwona nĩ ũntũ wa wĩngĩ wa antũ, na rĩngĩ, a-rĩ mũkubĩ mũno.

4 Kwogu akĩng'aria mbere ya kĩrĩndĩ, agĩtwa mũtĩ wa mũkũũ nĩ kenda oona Njĩcũ, nĩ ũntũ a-betũkĩrĩrĩte njĩrani ĩnu.

5 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire bau mũtĩni ũnu, agĩcũũtha ĩgũrũ akĩmwona, akĩmwĩra atĩrĩ, “Cakayo, uma mũtĩni na karũgĩ, nĩ ũntũ ũmũnthĩ nwa nkinya ngũceerere mũciĩ gwaku.”

6 Akiuma mũtĩni na karũgĩ, na akĩgwata Njĩcũ ũgeni akenete mũno.

7 Rĩrĩa antũ mo-nire ũgu, makĩambĩrĩria kũnuguna makiugaga, “Akũthiĩ gũceera mũciĩ kwa mwĩbia.”

8 Cakayo akĩrũngama akĩĩra Mwathani atĩrĩ, “Cũũthĩrĩria Mwathani, nkanenkera nkĩa nuthu ya ũtonga wakwa. Na wegua kũrĩ mũntũ ncunĩte gĩntũ kĩawe, nkamũciokeria kĩo maita mana.”

9 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũmũnthĩ ũbonokio ũgũkinya nyomba ĩno, nĩ ũntũ wana mũntũ ũyũ nĩ wa rũrĩco rwa Iburaimu.

10 Nĩ ũntũ Mwana wa Mũntũ a-cire gũceria na kũbonokia marĩa maũrĩte.”

Ngerekano ya aruti wĩra ĩkũmi

(Mathayo 25:14-30)

11 Rĩrĩa antũ ma-thikĩrĩrĩtie maũntũ mau, Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũmaba ngerekano. Nĩ ũntũ a-rĩ bakubĩ gũkinya Njerucaremu, na antũ me-ciragia Ũthamaki wa Ngai ũgakinya wa rĩmwe.

12 Akiuga atĩrĩ, “Mũntũ ũmwe warĩ wa kuuma mũciĩ warĩ ĩgweta nĩ a-thiĩre nthĩ ya kũraca, nĩ kenda atuĩwa mũthamaki, na thuuba yoogu, acioke mũciĩ.

13 Mbere ya athiĩ, agĩĩta aruti wĩra mawe ĩkũmi. Akĩmanenkera mbeca ciĩganeene. Akĩmeera, ‘Onjorithiani mbeca ino nkinya rĩrĩa ngacioka.’

14 Ĩndĩ antũ ma nthĩ yawe nĩ ma-mũmenete. Magĩtũma antũ mamuume thuuba, makĩthiĩ kuuga atĩrĩ, ‘Tũtĩkwenda mũntũ ũyũ atuĩka mũthamaki wetũ.’

15 “Mũntũ ũnu a-thiĩre atuĩwa mũthamaki, na agĩcioka kwao mũciĩ. Agĩtũmana etĩrwe aruti wĩra marĩa a-nenkerete mbeca, nĩ kenda amenye baita ĩrĩa wa ũmwe waciao o-nete.

16 Mũruti wĩra wa mbere agĩĩca akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, mbeca irĩa wanenkere iciaranĩte maita ĩkũmi.’

17 Mũnene wawe akĩmwĩra, ‘Nĩ wega mũno, ũrĩ mũruti wĩra mwega. Na nĩ ũntũ ũgũtuĩka mwĩtĩkĩkua na tũinto tũniini, ũgatuĩka mũnene wa kwathaga taũni ĩkũmi.’

18 Mũruti wĩra wa kaĩrĩ agĩĩca. Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, mbeca irĩa wanenkere nĩciĩrutithĩtie wĩra na iciaranĩte maita matano.’

19 Mũnene wawe akĩmwĩra, ‘Ũgatuĩka mũnene wa taũni itano.’

20 “Mũruti wĩra ũngĩ agĩĩca, akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, mbeca ciaku nĩcio ino. Na-ciobire na gatame wega wa bũrĩa wanenkere ciĩgana.

21 Nĩ na-gũkĩrire nĩ ũntũ ũrĩ mũntũ ũtĩ kĩao. Wĩũkagia irĩa itĩ ciaku na ũgaketha kũrĩa ũtĩbandĩte.’

22 Mũnene akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Ngagũtuĩra ĩgamba na ciugo ciaku, weũ mũruti wĩra ũrĩa mũthũũku. Ũkegua nĩwaicĩ atĩ ntĩkĩao, na mbĩũkagia irĩa itĩ ciakwa, na ngaketha kũrĩa ntĩbandĩte rĩ,

23 nĩkĩ ũta-mbigĩra cio bengi, nĩ kenda rĩrĩa ngacioka ngeũkia mbeca inu irĩ bamwe na maciaro?’

24 Mũnene akĩĩra antũ marĩa ma-rĩ bo atĩrĩ, ‘Mũcuuneni mbeca inu arĩ nacio na mũnenkere ũrĩa wonete baita maita ĩkũmi.’

25 Ĩndĩ makĩmwĩra, ‘Mũnene, anga atĩna mbeca ciĩngĩ maita ĩkũmi!’

26 “Mũnene akĩmaciokeria akĩmeera, ‘Ga nkũmwĩra, ũrĩa ũrĩ na gĩntũ akongererwa. Ĩndĩ ũrĩa gũtĩkĩo arĩ nakĩo, wana kĩu arĩ nakĩo agacuunwa.

27 Ĩndĩ nthũ inu ciakwa irĩa itendaga ntuĩka mũnene wao ireteni baba na mũciũrage mbere yakwa nkĩonaga!’ ”

Njĩcũ gũkenererwa akĩthũngĩra Njerucaremu

(Mathayo 21:1-11; Mariko 11:1-11; Njũana 12:12-19)

28 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kwaria maũntũ mau, akĩthiĩ na mbere gwĩtia bwa Njerucaremu.

29 Rĩrĩa a-rĩ bakubĩ gũkinya ntũũrani yetagwa Bethibage na ĩngĩ yetagwa Bethania, bakubĩ na Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiũ, agĩtũma arutwa mawe maĩrĩ akĩmeera atĩrĩ,

30 “Thiĩni ntũũrani ĩno ĩrĩ mbere yenu. Mũkĩthũngĩra ku, mũkethĩra njaũ ya mbunda ĩrĩ nthaĩke, ĩrĩa ĩtanakamata mũntũ. Mũmĩthaũre na mũmĩrete baba.

31 Mũnkĩũrua nĩ mũntũ, ‘Ka mũkũmĩthaũra nĩkĩ?’ Mũmwĩreni atĩrĩ, ‘Nĩ Mwathani ũrĩ na bata nayo.’ ”

32 Rĩrĩa arutwa ma-thiĩre, me-thĩrĩre maũntũ mekari wa ta bũrĩa a-merĩte.

33 Na rĩrĩa ma-thaũraga njaũ ĩnu ya mbunda, eene yo makĩmaũria atĩrĩ, “Ka mũkũmĩthaũra nĩkĩ?”

34 Arutwa makĩmaciokeria makiuga atĩrĩ, “Nĩ Mwathani ũrĩ na bata nayo.”

35 Makĩreta njaũ ĩnu ya mbunda kũrĩ Njĩcũ, makĩara nguo ciao mũgongo wayo, makĩmũtwethia bo.

36 Wa athiĩte atwete ĩgũrũ rĩa njaũ, antũ ma-mwaragĩra tũbuuti twao njĩrani.

37 Na rĩrĩa a-kubĩbĩrĩrie mwĩndamo wa Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiũ, kĩrĩndĩ kĩonthe kĩa arutwa gĩkĩambĩrĩria gũkenerera na gũkumia Ngai na mũgambo mũnene, nĩ ũntũ wa ciama cionthe irĩa mo-nete.

38 Makiuga atĩrĩ,

“Nĩmũtharime Mũthamaki ũrĩa ũcĩte

na riĩtwa rĩa Mwathani!

Thayũ ĩrogĩa ĩgũrũ, na ũkumio kũrĩ Ngai!”

39 Abaricai mamwe marĩa ma-rĩ kĩrĩndĩni kĩu makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, ĩra arutwa maku makire.”

40 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra! Magaaca gũkira, mabiga makaminĩra.”

Njĩcũ kũrĩrĩra Njerucaremu

41 Rĩrĩa a-kinyire bakubĩ na Njerucaremu, agĩcũthĩrĩria taũni ĩnu, na akĩmĩrĩrĩra

42 akiuga atĩrĩ, “Ũkegua ũmũnthĩ nwa ũmenye maũntũ marĩa magakũretera thayũ! Ĩndĩ rĩu ũtĩmenya nĩ ũntũ ũrĩmũbithe mo.

43 Nĩ ũntũ ntukũ ĩgakinya, ĩrĩa nthũ ciaku igagũcĩgĩrĩria, ikũthiũrũrũke mbarĩ cionthe, waage gwa kuumĩrĩra.

44 Magakwomoranga, weũ bamwe na ciana ciaku irĩa irĩ ndaani yaku. Na gũtĩ ĩbiga rĩgatigwa ĩgũrũ rĩa rĩrĩa rĩngĩ, nĩ ũntũ ũta-menyire ĩbinda rĩaku rĩa gũceererwa nĩ Ngai.”

Njĩcũ kũrutũrũra antũ Ekarũni

(Mathayo 21:12-17; Mariko 11:15-19; Njũana 2:13-22)

45 Njĩcũ akĩthũngĩra Ekarũni akĩambĩrĩria kwĩngĩrĩria antũ nja, marĩa me-ndagia ku.

46 Akĩmeera atĩrĩ, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Nyomba yakwa ĩgetagwa nyomba ya maboya.’ Ĩndĩ mwiũ mũmĩtuĩte ĩkurungu rĩa eei!”

47 Na nĩ a-thomithanagia kũu Ekarũni wa mũthenya. Ĩndĩ athĩnjĩri anene ma Ngai, Arimo ma Watho wa Muca na atongoria ma antũ nĩ me-ndaga kũmũũraga.

48 Na matoonaga kaanya nĩ ũntũ antũ me-karaga mamũthikĩrĩrĩtie mũno akĩthomithania.

Ũbinga wa atongoria ma Ayaundi

(Mathayo 21:23-27; Mariko 11:27-33)

20

1 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ wa akĩthomithagia antũ Ekarũni na akĩbunjagia Nteto Mbega, athĩnjĩri anene ma Ngai, arimo ma Watho wa Muca bamwe na akũrũ nĩ ma-cire kũrĩ we.

2 Makĩmũũria atĩrĩ, “Ta twĩre, nĩũrũtha maũntũ mama na wathani ũrĩkũ? Kana nũũ we ũkũbeete wathani ũyũ?”

3 Nawe akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Wanaani nkamũũria kĩũria, na mũnciokerie.

4 Wathani wa Njũana wa kũbatithania rĩ, waumĩte kũ? Nĩ kuuma ĩgũrũ, kana nĩ kuuma kũrĩ mũntũ?”

5 Makĩaranĩria mo eene makiuga, “Twamwĩra nĩ kuuma kũrĩ Ngai, agatũũria, ‘Abu nĩkĩ mũta-mwĩtĩkirie?’

6 Na twamwĩra, ‘Nĩ kuuma kũrĩ mũntũ,’ antũ monthe magatũbũũra na mabiga nĩ ũntũ metĩkĩtie atĩ Njũana a-rĩ kĩroria.”

7 Rĩu magĩciokia makiuga, “Tũticĩ.”

8 Nawe Njĩcũ akĩmeera, “Wanaani ntĩmwĩra nĩndũtha maũntũ mama na wathani ũrĩkũ.”

Ngerekano ya akombori mũgũnda athũũku

(Mathayo 21:33-46; Mariko 12:1-12)

9 Njĩcũ akĩambĩrĩria kwĩra antũ ngerekano ĩno, “Mũntũ ũmwe nĩ a-bandire mũgũnda wawe mĩthabibũ, agĩkomborithia arĩmi, na akĩthiĩ rũgendo rwa kũraca na agĩĩkara nabo ĩbinda ĩraca.

10 Na bĩndĩ ya maketha, agĩtũma mũruti wawe wa wĩra kũrĩ akombori mau nĩ kenda mamũnenkere gĩcunce kĩawe kĩa maketha ma nthabibũ kuuma mũgũndani ũnu. Ĩndĩ rĩrĩa mũruti wa wĩra a-kinyire, akombori mau makĩmũbũũra na makĩmwĩngĩrĩria njara ntheri.

11 Agĩtũma mũruti wĩra ũngĩ. Ĩndĩ rĩrĩa a-kinyire nabo, wana we makĩmũbũũra, makĩmũconora mũno, na makĩmwĩngĩrĩria njara ntheri.

12 Na rĩngĩ, mwene agĩtũma mũntũ wa kathatũ. Makĩmũguraria na makĩmũgera nja ya mũgũnda.

13 “Mwene mũgũnda akĩũria, ‘Nĩ atĩa nkũrũtha?’ Akiuga, ‘Nĩntũma mwana wakwa ũrĩa mendete mũno, mabota kũmũtĩĩa!’

14 Ĩndĩ rĩrĩa arĩmi mau ma-mwonire, makĩaranĩria mo eene makiuga, ‘Ũyũ nĩwe ũkagaĩrwa mũgũnda. Tũmũũrageni nĩ kenda ĩgai rĩawe rĩtuĩka rĩetũ.’

15 Kwogu, makĩmũgera nja ya mũgũnda na makĩmũũraga. Rĩu rĩ, mwene mũgũnda akarũtha akombori mau atĩa?

16 Akathiĩ aũrage akombori mau, na akomborithie antũ mangĩ mũgũnda ũnu.” Rĩrĩa antũ me-guire ũgu, makiuga, “Bũu bũroũra!”

17 Njĩcũ akĩmacũũtha tũũ, akiuga, “Rĩu mbĩrani atĩrĩ, Mandĩko marĩa maugaga,

‘Ĩbiga rĩrĩa atumi ma-regire,

nĩrĩo rĩtuĩkĩte rĩa koona,’ nĩ kuuga atĩa?

18 “Mũntũ wonthe ũrĩa ũkagwĩra ĩbiga rĩu, akaunĩkanga tũcunce wa tũcunce. Na ũrĩa rĩkagwĩra, rĩkamũthinthira.”

19 Arimo ma Watho wa Muca na athĩnjĩri anene ma Ngai nĩ me-ndaga kwambata Njĩcũ warĩo, nĩ ũntũ nĩ ma-menyire atĩ nĩmo Njĩcũ a-temaga na ngerekano ĩno. Ĩndĩ magĩkĩra kĩrĩndĩ.

Kĩũria gĩkoniĩ kũrĩba gooti

(Mathayo 22:15-22; Mariko 12:13-17)

20 Rĩu, atongoria mau nĩ ma-tuĩragia Njĩcũ. Magĩtũma athigaani kũrĩ we, metuĩte antũ ega. Na nĩ me-riragĩria kwĩgua akiuga ũntũ mankĩmũthitanga nau, kũrĩ ngabana wa Roma.

21 Athigaani mau makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, nĩtwicĩ waragia na ũkathomithania bũrĩa kũbatiĩ, ũtĩkwenderera mamwe kana marĩa mangĩ, ĩndĩ ũthomithagia maũntũ ma Ngai ma ũũma.

22 Rĩu ta twĩre, nĩtũbatiĩ kũrĩbaga gooti kũrĩ Kaicarĩ,a kana tũtĩbatiĩ?”

23 Nawe Njĩcũ akĩmenya nĩka makũmũtega, akĩmeera atĩrĩ,

24 “Ta moniani ndinari. Ũthiũ ũyũ nĩ wa ũũ? Na riĩtwa rĩrĩ nĩ rĩa ũũ?” Makiuga, “Cionthe nĩ cia Kaicarĩ.”

25 Nawe akĩmeera, “Rĩu, cia Kaicarĩ nenkagĩrani Kaicarĩ, na cia Ngai nenkagĩrani Ngai.”

26 Mata-botire kũmũtega na bũrĩa a-ugĩte mbere ya mwĩngĩ, na nĩ ma-rigarirue mũno nĩ bũrĩa a-ciokirie na magĩkira kibi!

Kĩũria gĩkoniĩ kũriũka

(Mathayo 22:23-33; Mariko 12:18-27)

27 Rĩu Acandukaib mamwe, marĩa ma-ugaga atĩ antũ makua matĩriũkaga, makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ makĩmũũria atĩrĩ,

28 “Mwarimo, Muca a-twandĩkĩre Watho akiuga, ‘Mũntũ ankĩgũrana acioke akue, mbere ya magĩa na mwana, nwa nkinya mũruang'ina wa mũntũ ũnu agũre mũka ũnu wa ntigwa acererie mũruang'ina mbeũ.’

29 Nĩ kwarĩ na mamũruang'ina mũgwanja. Wa mbere akĩgũra mũka ĩndĩ agĩkua matĩgĩte na mwana.

30 Wana wa kaĩrĩ,

31 wana wa kathatũ wa tabu, nkinya wa mũgwanja, na monthe ma-gũraga mũka ũnu magĩkucaga, na matĩkũgĩa na mwana.

32 Thuubani, mũka ũnu wanawe agĩkua.

33 Rĩu rĩ, ta twĩre, bĩndĩ ĩrĩa marĩa akuũ makariũkua, mũntũ mũka ũnu agatuĩka mũka wa nthaka ĩrĩkũ bo, nĩ ũntũ nthaka inu mũgwanja nĩciamũgũrĩte?”

34 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Antũ ma nthĩ ĩno nĩmo magũranaga na makagũrwa,

35 Ĩndĩ marĩa mataragwa mabatiĩ kwona kaanya mabindani marĩa magaaca na mabindani ma kũriũka kwa marĩa akuũ, matĩgũrana kana magũrwa.

36 Na matĩkua rĩngĩ, nĩ ũntũ mekari ta araika. Namo nĩ ciana cia Ngai, nĩ ũntũ nĩ ciana cia ũriũkio.

37 Maũntũ ma kũriũka kwa marĩa akuũ rĩ, wana Muca nĩandĩkĩte wega barĩa agwetete maũntũ ma kĩthaka kĩrĩa kĩabĩcaga. Amwĩtĩte Mwathani, ‘Ngai wa Iburaimu, Icaka na Njakubu.’

38 We tĩ Ngai wa marĩa akuũ, ĩndĩ nĩ Ngai wa marĩa marĩ mwoo. Nĩ ũntũ kũrĩ Ngai, monthe marĩ mwoo.”

39 Arimo mamwe ma Watho makĩmwĩra, “Mwarimo, ũgũtwĩra wega!”

40 Na kuuma mũthenya ũnu, gũtĩ waciao watamba kũmũũria kĩũria kĩngĩ.

Kĩũria gĩkoniĩ Kiristũ

(Mathayo 22:41-46; Mariko 12:35-37)

41 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩkĩ antũ maugaga Kiristũc nĩ mwana wa Ndaundi?

42 Ndaundi we mwene augĩte mbukuni ya Thaburi,

‘Mwathani Ngai e-rire Mwathani wakwa,

Ĩkara nthĩ mwena wakwa wa ũrĩo,

43 Nkinya ntue nthũ ciaku

gĩtĩ gĩa gũkinyithia magũrũ maku.’

44 “Ũgaaca kwĩgua Ndaundi nĩeta Kiristũ ‘Mwathani’ rĩ, Kiristũ angĩtuĩka mwana wawe atĩa?”

Njĩcũ kũmenereria arimo ma Watho

(Mathayo 23:1-36; Mariko 12:38-40)

45 Antũ monthe mathikĩrĩrĩtie, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ,

46 “Ĩmenyerereni kuumana na arimo ma Watho. Mo mendaga kũthiĩ mekĩrĩte nguo irĩa ndaca, na mendete gũkethagua nĩ antũ na gĩtĩĩo rĩrĩa marĩ thokoni. Na mendaga gwĩkarĩra itĩ cia gĩtĩĩo cinagoguni na ciathoni.

47 Mathaagĩrĩria aka ma ntigwa makamacuuna into ciao, na nĩ kenda meonania, makaboya maboya maraaca. Nĩ ũntũ wogu, antũ mama makaberithua mũno.”

a 

20:22 Kaicarĩ nĩ riĩtwa rĩrĩa mũthamaki wa Roma e-tagwa narĩo.

b 

20:27 Acandukai marĩ atongoria ma ndini ma Kĩyaundi na ma-rĩ arimo ma Watho wa Muca, na matetĩkĩtie ũriũkio wa marĩa akuũ.

c 

20:41 Riĩtwa rĩngĩ rĩa Kiristũ nĩ Mecia na nĩ kuuga Ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta.

Maruta ma mũka wa ntigwa

(Mariko 12:41-44)

21

1 Njĩcũ nĩ a-cũũthire ĩgũrũ, akĩona bũrĩa itonga ciarutaga ibeo igĩĩkagĩra ĩthanthũkũni rĩrĩa rĩethĩranagĩrua mũbothi Ekarũni.

2 Na akĩona mũka ũmwe wa ntigwa, ũrĩa warĩ mũthĩĩni agĩĩkĩra tũcere twĩrĩ twa gĩcango.

3 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra nama! Mũntũ mũka ũyũ wa ntigwa akũruta mĩngĩ nkũrũki ya mau mangĩ monthe.

4 Nĩ ũntũ mama mangĩ monthe maruta ibeo ciao kuuma matigarini ma ũtonga wao. Ĩndĩ mũka ũyũ wa ntigwa, bamwe na ũthĩĩni wawe, aruta cionthe irĩa ararĩ nacio.”

Ũrathi wa kwomorwa gwa Ekarũ

(Mathayo 24:3-14; Mariko 13:3-13)

5 Arutwa mamwe ma Njĩcũ nĩ ma-ugaga bũrĩa Ekarũ yagemetue na mabiga magemu mũno, na ibeo irĩa antũ ma-rutagĩra Ngai. Ĩndĩ Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ,

6 “Nĩmũkwona mĩako ĩno yonthe! Ntukũ ĩgakinya ĩrĩa gũtĩ ĩbiga nwarĩ rĩmwe rĩgatigwa ĩgũrũ rĩa rĩrĩa rĩngĩ. Monthe makoomorwa!”

Cionereria cia mũthiro wa nthĩ

(Mathayo 24:3-14; Mariko 13:3-13)

7 Arutwa makĩmũũria atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ rĩ maũntũ mama magekarĩka? Na nĩ cionereria irĩkũ ikonania marĩ bakubĩ gwĩkarĩka?”

8 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Ĩmenyerereni mũtaca kũbenererua. Nĩ ũntũ engĩ magaaca na riĩtwa rĩakwa, makiugaga, ‘Nĩ niũ Kiristũ!’ Na kabinda karĩ bakubĩ gũkinya. Mũtĩkamarũmĩrĩre.

9 Rĩrĩa mũkegua nteto cia mbaara na gacagaca, mũtĩkamake. Nwa nkinya maũntũ mau mekarĩke mbere. Ĩndĩ ũnu tĩu mũthiro.”

10 Akĩthiĩ na mbere kwaria akĩmeera, “Nthĩ ĩkarũa na ĩrĩa ĩngĩ, nau ũthamaki ũrũe na ũrĩa ũngĩ.

11 Gũkegua kũrĩ na ithingithia gũntũ na gũntũ, yũũra, na mĩrimo mĩthũũku. Gũkegua kũrĩ na maũntũ mengĩ makoneka ma kũmakania na kũrigaria, kuuma ĩgũrũ.

12 “Ĩndĩ mbere ya maũntũ mama monthe mekarĩka, makamwambata na mamũthitange. Mamũbire mbere ya anene ma cinagogu, na nceera, na mamũbire kũrĩ athamaki na mangabana, nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa.

13 Kaanya kau gakegua karĩ keenu ga kũruta ũira.

14 Ĩndĩ mbere ya ĩgamba rĩenu rĩambĩrĩria, mũtĩgeetange mũgĩĩciria bũrĩa mũgeeteterera.

15 Nĩ ũntũ nkamũnenkera ciugo na ũũgĩ, irĩa gũtĩ mũmũthitangi wenu nwarĩ ĩmwe ũkabota kũrega kana gũkararia.

16 Mũgakũnyanĩrwa nĩ aciari menu, mamũruanyũkwe, antũ ma mĩciĩ yenu, na arata menu. Na makaũragithia mamwe menu.

17 Antũ monthe makamũmena nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa.

18 Ĩndĩ gũtĩ rũcuĩrĩ rwa kĩongo nwarĩ rũmwe rũkaũra.

19 Kũũmĩrĩria kwenu nĩku gũgatũma mũbonokie mĩoo yenu.”

Ũrathi wa kũthũkangua kwa Njerucaremu

(Mathayo 24:15-21; Mariko 13:14-19)

20 Njĩcũ akiuga, “Na rĩrĩa mũkoona Njerucaremu yacĩgĩrĩrua nĩ mbũtũ ya athigari, mũmenye kũthũkangua kwayo kũrĩ bakubĩ.

21 Bĩndĩ ĩnu, marĩa marĩ Njundea nĩmaũre mathiĩ irĩmani. Marĩa marĩ taũnini ya Njerucaremu maumagare. Namo marĩa marĩ nja yayo, matĩkathũngĩre ku.

22 Nĩ ũntũ bĩndĩ ĩnu ĩkegua ĩrĩ ya kĩberithio, nĩ kenda maũntũ marĩa mandĩkĩtwe monthe mabingua.

23 Aka marĩa makegua marĩ na nda, na marĩa makegua magĩonkagia bĩndĩ ĩnu, makoona thĩĩna ĩmarige! Nĩ ũntũ gũkethĩrwa kũrĩ na kĩnyamaara kĩnene mũno gũkũ nthĩ, na mũthũũro mũnene wa Ngai ĩgũrũ rĩa antũ mama.

24 Antũ mamwe makaũragwa na mbiũ, na marĩa mangĩ matabwe mabirwe nceera nthĩ ciĩngĩ. Na Njerucaremu ĩkaathwa nĩ antũ matĩ Ayaundi, nkinya rĩrĩa kabinda kao gakathira.”

Gũũca kwa Mwana wa Mũntũ

(Mathayo 24:29-31; Mariko 13:24-27)

25 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Gũkethĩrwa kũrĩ na magegania riũani, mwerini, na ndatani. Na mĩgongo ya gũkũ nthĩ ĩkegua ĩrĩ na kĩnyamaara. Na antũ makagĩa ũguoya, nĩ ũntũ wa mũrurumo wa rũncĩ rwa ĩria na makũmbĩ ma rĩo.

26 Antũ makagirĩka nĩ ũntũ wa ũguoya na kwona maũntũ marĩa magaaca gũkũ nthĩ. Nĩ ũntũ mabinya ma ĩgũrũ makainainua.

27 Bĩndĩ ĩnu nĩrĩo antũ makoona Mwana wa Mũntũ acĩte arĩ ĩtuni, na arĩ na binya, na ũkengi mwĩngĩ.

28 Rĩrĩa maũntũ mau makaambĩrĩria gwĩkarĩka, mũrũngame na mũũkĩrĩrie ciongo cienu, nĩ ũntũ gũkũũrwa kwenu gũgũkubĩbĩrĩria!”

Kĩthomo kĩa mũkũũ

(Mathayo 24:32-35; Mariko 13:28-31)

29 Njĩcũ akĩmaba ngerekano ĩno akĩmeera atĩrĩ, “Ta cũũthĩrĩriani mũtĩ wa mũkũũ na mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ yonthe.

30 Rĩrĩa yathuntha, mwiũ eene nĩmwonaga na mũkamenya atĩ thaano ĩrĩ bakubĩ.

31 Ũgu nwabu gũkegua kũrĩ. Rĩrĩa mũkoona maũntũ mama magĩĩkarĩka, mũmenyeni atĩ Ũthamaki wa Ngai ũgũkubĩbĩrĩria.

32 Nama ga nkũmwĩra, rũciaro rũrũ rũtĩthira maũntũ mau monthe matĩĩkarĩkĩte.

33 Ĩgũrũ na nthĩ ikathira, ĩndĩ ciugo ciakwa itĩkathira.”

Ĩkaragani mwĩbaarĩrĩtie

(Mathayo 24:36-44; Mariko 13:32-37)

34 Njĩcũ akĩmeera, “Mwĩmenyagĩrĩreni, giria nkoro cienu itabwa nĩ mĩago na ikeno cia nthĩ ĩno, ũreebi, na mĩang'o ya ũtũũro ũyũ. Wegua tĩ ũgu, ntukũ ĩnu ĩkamwĩthĩrĩra mũtĩĩbaarĩrĩtie.

35 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa mũtego ũbiũkaga, ũgu nĩbu ntukũ ĩnu ĩkethĩrĩra marĩa matwĩre nthĩ ĩno yonthe.

36 Kwogu ĩkaragani mwĩmenyererete rĩonthe, na mũkĩboyaga mũbote kũbonokua maũntũni mau magaaca monthe, na mũbote gwĩtĩkĩrĩka mbere ya Mwana wa Mũntũ.”

37 Wa mũthenya, Njĩcũ nĩ a-gengendaga Ekarũni kũthomithia antũ, ĩndĩ ũtukũ wakinya, a-gendaga kũraara Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ.

38 Namo antũ monthe ma-raũkaga kĩraũko tene kũthikĩrĩria akĩthomithania Ekarũni.

Mũbango wa kũũraga Njĩcũ

(Mathayo 26:1-5; Mariko 14:1-2, 10-11)

22

1 Rĩu, Thigũnkũ ya Mĩgate Ĩtĩmimbithie, ĩrĩa yetagwa Bacaka, yarĩ bakubĩ gũkinya.

2 Na athĩnjĩri anene ma Ngai na arimo ma Watho nĩ ma-ceragia njĩra ya kũũragithia Njĩcũ na mbithũ nĩ ũntũ nĩ ma-kĩraga antũ.

3 Rĩu, Caitani akĩthũngĩra Njundaci ũrĩa wetagwa Mũicikariota, ũmwe wa arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ ma Njĩcũ.

4 Njundaci akĩthiĩ akĩonana na athĩnjĩri anene ma Ngai, na anene ma athigari, marĩa me-karagia Ekarũ. Akĩaranĩria namo bũrĩa agakũnyanĩra Njĩcũ.

5 Magĩkena mũno na makĩĩgucanĩra kũmũrĩba mbeca.

6 Njundaci agĩĩtĩkĩrĩria, na akĩambĩrĩria gũceria kaanya keega ga kũnenkanĩra Njĩcũ kũrĩ mo, na kĩrĩndĩ gĩtĩ bakubĩ.

Kũbaarĩrĩria irio cia kĩbwaĩ cia mũthia

(Mathayo 26:17-19; Mariko 14:12-16)

7 Rĩu, ntukũ ya Thigũnkũ ya Mĩgate Ĩtĩmimbithie nĩ yakinyire. Nĩrĩo kagondu ka thigũnkũ ya Bacaka ka-thĩnjagwa.

8 Njĩcũ agĩtũma Betũro na Njũana akĩmeera, “Thiĩni mũgatũbaarĩrĩrie irio cia Bacaka tũrĩe.”

9 Makĩmũũria, “Nĩkũ ũkwenda tũthiĩ gũciĩbaarĩrĩria?”

10 Njĩcũ akĩmeera, “Mũkĩthũngĩra taũnini ya Njerucaremu, mũgatũngana na mũntũ mũrũme akuĩte nyũngũ ya rũncĩ. Mũmũrũmĩrĩreni, nkinya nyomba ĩrĩa akathũngĩra.

11 Mwĩreni mwene nyomba ĩrĩa akathũngĩra atĩrĩ, ‘Mwarimo nĩaũria atĩrĩ, nĩkũ nyomba ya ageni ĩrĩ, ĩrĩa nĩnkĩrĩĩra irio cia Bacaka bamwe na arutwa makwa?’

12 Nawe akamwonia ruumu nene ngorobani ĩgũrũ, ĩbangabangĩtwe wega. Kũu nĩku mũkabaarĩrĩria kĩatho.”

13 Makĩthiĩ makĩĩthĩra maũntũ monthe mekari wa ta bũrĩa Njĩcũ a-merĩte, na makĩbaarĩrĩria irio cia Bacaka.

Irio cia kĩbwaĩ cia mũthia

(Mathayo 26:20-30; Mariko 14:17-26; 1 Akorintho 11:23-25)

14 Rĩrĩa kabinda ga-kinyire, Njĩcũ na atũmwa mawe magĩĩkara nthĩ methani kũrĩa.

15 Akĩmeera atĩrĩ, “Nĩnerirĩrĩtie mũno kũrĩcanĩra irio ino cia Bacaka bamwe namwi, mbere ya nthĩĩnua.

16 Na ga nkũmwĩra, ntĩkarĩa Bacaka ĩno rĩngĩ, nkinya rĩrĩa ĩgakinyanĩrua Ũthamakini wa Ngai.”

17 Arĩĩkia gwĩũkia gĩkombe, agĩciokeria Ngai nkatho, akiuga, “Yũkiani gĩkĩ mũnyunyanĩre mwinthe.

18 Na ga nkũmwĩra, kuuma rĩu, ntĩkanyua ndibei rĩngĩ nkinya rĩrĩa Ũthamaki wa Ngai ũgaaca.”

19 Agĩcioka agĩũkia mũgate, agĩciokeria Ngai nkatho, akĩwenyũra, akĩmanenkera na akiuga, “Ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa ũrĩa ũnenkanĩrĩtwe nĩ ũntũ wenu. Rũthagani ũũ mũkĩndirikana.”

20 Rĩrĩa ma-rĩkirie kũrĩa, akĩrũtha wa tabu. Agĩũkia gĩkombe, akiuga, “Gĩkombe gĩkĩ nĩ Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Kĩerũ, kĩrĩa kĩrĩ nthakameni yakwa, ĩrĩa ĩgwĩtũrũrwa nĩ ũntũ wenu.

21 Ĩndĩ, ũrĩa ũgankũnyanĩra, tũrĩ bamwe nawe baba methani ĩno.

22 Mwana wa Mũntũ akathiĩ wa ta bũrĩa Ngai abangĩte. Ĩndĩ ũrĩa ũkamũkũnyanĩra akoona thĩĩna mũno!”

23 Arutwa makĩambĩrĩria kũũrania, “Nũũ gatagatĩni getũ ũkarũtha ũgu?”

Arutwa kũũrania nũũ mũnene

24 Arutwa ma Njĩcũ makĩambĩrĩria gũkararania, makĩũranagia nũũ waciao onagwa taka a-rĩ mũnene gũkĩra marĩa mangĩ.

25 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Athamaki ma antũ matĩ Ayaundi megucaga marĩ na wathani ĩgũrũ rĩao, na aathani mau meĩtaga ‘arata ma antũ.’

26 Ĩndĩ mwiũ mũtĩbatiĩ kwĩgua mwĩkari ũgu. Ũrĩa mũnene gatagatĩni keenu abatiĩ gwĩkara tawe mũniini kũrĩ mwiũ mwinthe. Na mũtongoria wenu, ekare tawe mũtungati wenu.

27 Rĩu rĩ, nũũ mũnene? Nĩ ũrĩa wĩkaraga methani areterwa irio, kana nĩ mũtungati? Anga tĩ ũnu wĩkaraga methani? Ĩndĩ niũ ndĩ bamwe namwi ta mũtungati wenu.

28 Mwiũ mwĩthĩrĩtwe mũrĩ bamwe naani rĩrĩa narĩ magerioni.

29 Na nkũmũnenkera ũthamaki, wa ta bũrĩa Baaba a-nenkere ũthamaki.

30 Nĩ kenda tũkarĩcanĩra na tũnyunyanĩre methani ĩmwe namwi, Ũthamakini wakwa, na mũgekarĩra itĩ cia ũthamaki, mwathe mĩĩrĩga ĩkũmi na ĩĩrĩ ya Iciraeri.”

Njĩcũ kwĩra Cimioni Betũro atĩ akamũkaana

(Mathayo 26:31-35; Mariko 14:27-31; Njũana 13:36-38)

31 Njĩcũ akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Cimioni, Cimioni, ta nthikĩrĩria! Caitani arombete rũũtha rwa kũmũcunka mwiũ mwinthe, ta bũrĩa mũntũ acunkaga ngano.

32 Ĩndĩ nĩnkũboerete Cimioni, wĩtĩkio waku ũtĩkathire. Na warĩkia gũnciokerera, ũkaũmĩrĩria mamũruanyũkwe.”

33 Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani nĩnĩĩbaarĩrĩtie kũthiĩ nceera, wana kana gũkua bamwe negwe.”

34 Njĩcũ akĩmũciokeria, “Ka ngũkwĩra Betũro, mbere ya ngũkũ ĩkurura ũtukũ wa ũmũnthĩ, ũgankaana maita mathatũ atĩ ũtĩmbicĩ.”

35 Njĩcũ akĩũria arutwa mawe, “Rĩrĩa na-mũtũmire mũthiĩ mũtĩna mbeeti, kana mbooro, kana iratũ rĩ, kũrĩ kĩo mwa-gire?” Arutwa makĩmwĩra, “Gũtĩkĩo twa-gire.”

36 Njĩcũ akĩmeera, “Ĩndĩ ũrĩa ũrĩ na mbeeti nĩeũkie, na ũrĩa ũrĩ na mbooro nĩarũthe wa tabu. Na ũkegua ũtĩna rũbiũ, endia kabuuti gaku ũgũre rũbiũ.a

37 Nĩ ũntũ ga nkũmwĩra, Mandĩko marĩa maugaga atĩ, ‘A-taranĩrue bamwe na auni watho,’ nwa nkinya mabingue. Ĩĩ, na maũntũ monthe mankoniĩ nĩka makũbingua.”

38 Arutwa makĩmwĩra, “Ene Mwathani! Baba tũrĩ na mbiũ ciĩrĩ!” Njĩcũ akĩmeera, “Maũntũ mau nĩmathirĩre wa bau!”

Njĩcũ kũthiĩ kũboya kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ

(Mathayo 26:36-46; Mariko 14:32-42)

39 Njĩcũ akiuma taũni ĩnu akĩthiĩ kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ wa bũrĩa a-menyeretie. Arutwa mawe makĩmũrũmĩrĩra nabo.

40 Rĩrĩa a-kinyire nabo, akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Boyani mũtaaca kũgwa magerioni.”

41 Agĩcioka akĩmatiga, akĩthiĩ gataaria ma, bantũ mũntũ ankĩgera ĩbiga rĩgakinya, agĩturia maru na akĩboya akiuga atĩrĩ,

42 “Baaba, ũkegua nwa wende, ndutĩra gĩkombe gĩkĩ kĩa thĩĩna mbere yakwa. Na tĩ kwenda gwakwa, ĩndĩ wendi waku wĩkarĩke.”

43 Mũraika akiuma ĩgũrũ akĩmũũmĩrĩria.

44 Njĩcũ a-rĩ na kĩeba mũno. Akĩthiĩ na mbere kũboya mũno, na ĩthithina rĩawe rĩetĩkaga nthĩ rĩkari ta matanta ma nthakame.b

45 Rĩrĩa a-rĩkirie kũboya, akĩrũngama agĩcioka kũrĩ arutwa mawe. Akĩĩthĩra mamamĩte, marĩ anogu nĩ ũntũ wa kĩeba kĩrĩa ma-rĩ nakĩo.

46 Akĩmaũria, “Ka mũmamiĩ nĩkĩ? Ũkĩrani mũboye, mũtaaca kũgwa magerioni.”

Kwambatwa kwa Njĩcũ

(Mathayo 26:47-56; Mariko 14:43-50; Njũana 18:2-11)

47 Njĩcũ wa akĩaragia, gĩkundi gĩa antũ gĩgĩĩca gĩtongoreretue nĩ Njundaci, ũrĩa warĩ ũmwe wa arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ. Njundaci agĩkubĩbĩrĩria Njĩcũ na akĩmũmumunya.

48 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmũũria, “Njundaci! Ka wamumunya Mwana wa Mũntũ ũkĩmũkũnyanĩra?”

49 Rĩrĩa arũmĩrĩri ma Njĩcũ mo-nire bũrĩa kwathiĩte gwĩkara, makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, tũmatemange na mbiũ?”

50 Na ũmwe wao agĩtema ntungata ya mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai gũtũ kwa ũrĩo.

51 Ĩndĩ Njĩcũ akiuga, “Tigani!” Akĩbũrũria gũtũ kwa mũntũ ũnu akĩmũboria.

52 Njĩcũ akĩũria athĩnjĩri anene ma Ngai, na arangĩri ma Ekarũ, bamwe na akũrũ marĩa ma-cĩte kũmwambata atĩrĩ, “Ka mwaca na mbiũ na mĩraagi kũnyambata, taka ndĩ mũcuunani?

53 Tũratindaga namwi Ekarũni ntukũ cionthe na mũtanyambataga. Rĩrĩ nĩrĩo ĩthaa rĩenu, rĩrĩa mbindu ĩkwathana.”

Betũro gũkaana Njĩcũ

(Mathayo 26:57-58, 69-75; Mariko 14:53-54, 66-72; Njũana 18:12-18,25-27)

54 Antũ mau magĩcioka makĩambata Njĩcũ, makĩmũbira nyomba kwa mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai. Betũro akĩmarũmĩrĩra arĩ thuuba yao, arĩ baraca.

55 Rĩrĩa ma-kinyire, makĩbuuba mwanki kĩbaaroni kĩa nyomba ĩnu, na magĩĩkara bamwe monthe. Betũro akĩthiĩ agĩĩkaranĩra namo.

56 Mwarĩ ũmwe wa wĩra akĩona Betũro bau mwankini. Akĩmũcũũtha tũũ, akiuga atĩrĩ, “Wana mũntũ ũyũ, ararĩ bamwe na Njĩcũ.”

57 Ĩndĩ Betũro agĩkaana, akiuga, “Mũka ũyũ, niũ wana ntĩmwicĩ!”

58 Thuuba ya kabinda kaniini, mũntũ ũngĩ akĩona Betũro, akiuga, “Wanegwe ũrĩ ũmwe wao!” Ĩndĩ Betũro agĩciokia, “Mũntũ mũrũme ũyũ, niũ ntĩ ũmwe wao!”

59 Thuuba ya gĩntũ ta ĩthaa rĩmwe ũgu, mũntũ ũngĩ tiga ũnu agĩkinyĩrĩria, akiuga, “Nĩna ma mũntũ ũyũ mararĩ na Njĩcũ, nĩ ũntũ wana we nĩ wa kuuma Gariiri!”

60 Betũro akĩmwĩra, “Mũntũ mũrũme ũyũ, wana ntĩkũmenya bũrĩa ũkuuga!” Betũro akĩaragia woogu, ngũkũ ĩgĩkurura.

61 Mwathani akĩgarũka agĩcũũtha Betũro. Rĩu nĩrĩo Betũro a-ririkanire bũrĩa Mwathani a-mwĩrĩte atĩ, “Ũtukũ wa ũmũnthĩ, mbere ya ngũkũ ĩkurura, ũgankaana maita mathatũ.”

62 Betũro akiuma nja akĩrĩra arĩ na makanya mũno.

Njĩcũ kũnyũrũrua

(Mathayo 26:67-68; Mariko 14:65)

63 Antũ marĩa ma-rangĩrĩte Njĩcũ makĩambĩrĩria kũmũnyũrũria na kũmũbũũra.

64 Makĩmũkunĩka metho na gĩtambaa makĩmwĩra atĩrĩ, “Ratha ũtwĩre nũũ wakũringa!”

65 Na makĩmwĩra maũntũ mangĩ mengĩ ma icengo.

Njĩcũ kũgambithua nĩ kĩama kĩa Ayaundi

(Mathayo 26:59-66; Mariko 14:55-64; Njũana 18:19-24)

66 Rĩrĩa gwakeere rũyũni, kĩama gĩa akũrũ, athĩnjĩri anene ma Ngai, na arimo ma Watho wa Muca magĩtũngana bamwe, na Njĩcũ akĩretwa.

67 Makĩmwĩra atĩrĩ, “Twĩre kana nĩ weũ Kiristũ.”c Njĩcũ akĩmeera, “Wana namwĩra mũtĩmbĩtĩkia.

68 Na namũũria kĩũria, mũtĩnciokeria.

69 Ĩndĩ kuuma rĩu, Mwana wa Mũntũ ageekara nthĩ mwena wa ũrĩo wa Ngai Mwene Binya.”

70 Monthe makĩmũũria, “Rĩu rĩ, nĩ weũ Mwana wa Ngai?” Njĩcũ akĩmeera, “Nwa mwiũ mwauga atĩ nĩ niũ we.”

71 Makiuga, “Ga kũrĩ ũira ũngĩ tũkwenda? Twiũ twingwa tũkwĩĩguĩra akiuga na kanyua kawe.”

a 

22:36 Ũgũre rũbiũ nĩ ta kwĩra arutwa ma Njĩcũ mebaarĩrĩrie kũthĩĩnua.

b 

22:44 Mbuku imwe cia tene itĩ mũbari wa 43-44.

c 

22:67 Mecia

Njĩcũ kũbirwa kũrĩ Biratũ

(Mathayo 27:1-2; 11-14; Mariko 15:1-5; Njũana 18:28-38)

23

1 Kĩrĩndĩ gĩa antũ marĩa monthe ma-gambithagia Njĩcũ, gĩkĩrũngama na gĩkĩmũbira kũrĩ Biratũ.

2 Makĩambĩrĩria kũmũthitanga makiugaga, “Twĩthĩrĩre mũntũ ũyũ akĩbĩtithagia antũ ma nthĩ yetũ, akĩmeeraga matĩkarĩbe gooti kũrĩ Kaicarĩ, na akiugaga atĩ nĩwe Kiristũ, na nĩ mũthamaki.”

3 Nawe Biratũ akĩũria Njĩcũ, “Nĩ weũ mũthamaki wa Ayaundi?” Njĩcũ akĩmũciokeria, “Ũkuuga bu.”

4 Biratũ akĩĩra athĩnjĩri anene ma Ngai na kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩarĩ bo atĩrĩ, “Niũ ntĩkwona mabĩtia ma mũntũ ũyũ.”

5 Ĩndĩ monthe magĩkinyĩrĩria maũntũ mau makiuga atĩrĩ, “Nĩaringithania antũ ma Njundea yonthe na ithomo ciawe. A-mbĩrĩrie Gariiri na rĩu aaca nkinya naa!”

Njĩcũ kũbirwa kũrĩ Eronde

6 Rĩrĩa Biratũ e-guire ũgu, akĩũria, “Ka mũntũ ũyũ arĩ wa kuuma Gariiri?”

7 Rĩrĩa a-menyire atĩ Njĩcũ a-umĩte gĩcigoni kĩrĩa Eronde a-thaga, akiuga abirwe kũrĩ Eronde, ũrĩa warĩ Njerucaremu wana we, mabindani mau.

8 Rĩrĩa Eronde o-nire Njĩcũ, agĩkena mũno nĩ ũntũ nĩ e-riragĩria kũmwona gwa kabinda karaaca, kuumana na bũrĩa e-gucaga maũntũ mamũkoniĩ. Nĩ e-ndaga kwona akĩringa kĩama.

9 Eronde akĩmũũria ciũria mĩngĩ mũno. Ĩndĩ Njĩcũ ata-mũciokeria.

10 Athĩnjĩri anene ma Ngai na arimo ma Watho wa Muca ma-rũngamĩte bau, makĩmũthitangaga na binya mũno.

11 Rĩu Eronde na athigari mawe makĩmũnyũrũra, na makĩmũng'ũrũtha. Makĩmwĩkĩrĩra nguo mbega mũno ta ya mũthamaki, na makĩmũciokia kũrĩ Biratũ.

12 Na kuuma ntukũ ĩnu, Biratũ na Eronde magĩtuĩka arata, nĩ ũntũ mbere ya maũntũ mama ma-rĩ nthũ.

Njĩcũ gũtuĩrwa kũũragwa

(Mathayo 27:15-26; Mariko 15:6-15; Njũana 19:1-16)

13 Biratũ agĩĩta athĩnjĩri anene ma Ngai, atongoria na antũ.

14 Akĩmeera atĩrĩ, “Mũndeteere mũntũ ũyũ mwauga nĩka akũbĩtithia antũ. Ĩndĩ namũtuĩria mwiũ mũrĩ bo, na gũtĩ mabĩtia noona arũthĩte, kũrĩ mau monthe mũkũmũthitangĩra.

15 Wana Eronde gũtĩ mabĩtia onire arĩ namo. Nĩ gĩtũmi amũciokia kũrĩ twiũ. Gũtĩ bu mũntũ ũyũ arũthĩte bũrĩa bũngĩtũma aũragwa.

16 Kwogu, ka mbuge aringwe iboko na arekererue athiĩ.”

17 Warĩ wĩthĩre mũbungwa ũmwe kũrekererua, bĩndĩ ya Bacaka.a

18 Antũ monthe makiugĩrĩria makiuga, “Nĩebererue! Tũthaũrĩre Baraba!”

19 Baraba a-bingĩrĩtwe nceera nĩ ũntũ wa kũringĩrĩra antũ mareta gacagaca taũnini ya Njerucaremu, na kũũragana.

20 Biratũ akĩarĩria antũ rĩngĩ, akĩendaga kũrekereria Njĩcũ.

21 Ĩndĩ antũ makiugĩrĩria makiuga, “Mwambe! Mwambe!”

22 Biratũ akĩmaũria rĩa kathatũ, “Nĩkĩ? Ka arũthĩte mabĩtia marĩkũ? Ntĩkwona mabĩtia marĩa arũthĩte marĩa mangĩtũma aũragwa! Kwogu nĩmbuga aringwe iboko, ncioke nĩmũrekererie.”

23 Ĩndĩ kĩrĩndĩ gĩkĩthiĩ na mbere kuugĩrĩria na binya, gĩkiugaga Njĩcũ ambwe, nkinya kuugĩrĩria kwao kwabootana.

24 Kwogu Biratũ agĩtua ĩgamba kũringana na bũrĩa antũ me-ndaga.

25 Akĩrekereria ũrĩa wathaĩkĩtwe nĩ ũntũ wa kũringĩrĩra antũ magoma, na a-rĩ mũũragani, na nĩwe antũ me-ndaga athaũrwa. Biratũ akĩnenkanĩra Njĩcũ kũrĩ mo, marũthe bũrĩa me-ndaga nawe.

Kwambwa kwa Njĩcũ

(Mathayo 27:32-44; Mariko 15:21-32; Njũana 19:17-27)

26 Wa mathiĩte kwamba Njĩcũ, athigari magĩtũngana na mũntũ wetagwa Cimioni, wa kuuma Cairini, aumĩte mũgũndani. Makĩmwambata, makĩmũkamatithia mũtharaba, na akĩrũmĩrĩra Njĩcũ.

27 Kĩrĩndĩ kĩnene mũno gĩkĩmũrũmĩrĩra. Mamwe bo ma-rĩ aka, marĩa ma-mũrĩragĩra na makaugĩrĩria.

28 Njĩcũ akĩmagarũkĩra akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ ciarĩ cia Njerucaremu mũtĩkandĩrĩre. Ĩrĩrĩreni mwiũ eene na ciana cienu!

29 Nĩ ũntũ mabinda magakinya, rĩrĩa antũ makauga, ‘Kĩtharimo nĩ kũrĩ aka marĩa nthaata, na nda irĩa itanagĩa twana, na nonto irĩa itanonkwa!’

30 Nĩrĩo antũ makambĩrĩria kwĩra irĩma, ‘Tũgwĩreni!’ Na meere itũmbĩ, ‘Tũthikeni!’

31 Nĩ ũntũ ũgaaca kwĩgua antũ nĩmarũtha maũntũ ta mama rĩrĩa mũtĩ ũrĩ mwĩthĩ rĩ, ĩ waũma narĩo makarũtha atĩa?”

32 Eei mangĩ maĩrĩ, wana mo nĩ ma-birĩtwe kũũragwa bamwe na Njĩcũ.

33 Rĩrĩa ma-kinyire bantũ be-tagwa Bantũ ba Ĩbĩndĩ rĩa Kĩongo, makĩamba Njĩcũ bamwe na eei mau. Mwei ũmwe akĩambwa mwena wawe wa ũrĩo na ũnu ũngĩ akĩambwa mwena wa ũmũtho.

34 Njĩcũ akiuga, “Baaba, marekere, nĩ ũntũ matĩkũmenya bũrĩa makũrũtha.” Athigari makĩgaana nguo ciawe na njĩra ya gũciĩringĩra kuura.

35 Kĩrĩndĩ gĩkĩrũngama gĩcũthĩrĩrĩtie. Namo atongoria ma Ayaundi makĩnyũrũria Njĩcũ makiugaga atĩrĩ, “Nĩarabonokanagia, rĩu nĩebonokie wegua nĩwe Kiristũ wa Ngai ũrĩa Mũthuure.”

36 Athigari makĩnyũrũria Njĩcũ wana mo, makĩthiĩ makĩmũkundia ndibei ĩrĩa yarĩ na gana.

37 Makĩmwĩra atĩrĩ, “Ũkegua ũrĩ Mũthamaki wa Ayaundi, ĩbonokie weũ mwene!”

38 Bau ĩgũrũ mũtharabani wa Njĩcũ, nĩ kwarĩ na kabaũ ka-ndĩkĩtwe, “Ũyũ nĩwe Mũthamaki wa Ayaundi.”

39 Nawe ũmwe wa eei mau ma-mbĩtwe nawe akĩng'ũrũtha Njĩcũ akĩmwĩra, “Anga tĩ weũ Mecia?b Ĩbonokie na ũtũbonokie!”

40 Ĩndĩ mwei ũnu ũngĩ akĩmũkũũba akĩmũũria, “Ga ũtĩkĩraga Ngai, nĩ ũntũ wanegwe mũtuĩrĩtwe bũmwe nawe?

41 Twiũ tũtuĩrĩtwe wega, nĩ ũntũ nĩtũberithua kũringana na ciĩko cietũ. Ĩndĩ mũntũ ũyũ atĩrũthĩte ũthũũku nwarĩ ũrĩkũ.”

42 Mwei wa kaĩrĩ akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Njĩcũ, ũndirikane rĩrĩa ũgakinya Ũthamakini waku!”

43 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Ka ngũkwĩra nama! Ũmũnthĩ ũkegua ũrĩ bamwe naani barandico.”c

Gũkua kwa Njĩcũ

(Mathayo 27:45-56; Mariko 15:33-41; Njũana 19:28-30)

44 Kwarĩ gĩntũ ta thaa thiita cia mũthenya, gũkĩgĩa mbindu nthĩ yonthe nkinya thaa kenda.

45 Riũa rĩgĩtiga kwara, na gĩtambaa gĩa Ekarũ gĩgĩtembũka gĩkiuma icunce ciĩrĩ.d

46 Njĩcũ akiugĩrĩria wĩca mũno akiuga, “Baaba, naiga mwoo wakwa njarani ciaku.” Rĩrĩa a-rĩkirie kuuga ũgu, agĩkua.

47 Rĩrĩa mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma o-nire bũrĩa gwekara, agĩkumia Ngai akiuga atĩrĩ, “Nama mũntũ ũyũ ararĩ mũthingu.”

48 Rĩrĩa antũ monthe, marĩa me-thĩranĩte kwĩonera ũntũ ũnu mo-nire bũrĩa gwekara, makĩringaringa ithũri ciao, kwonania ma-rĩ na kĩeba kĩngĩ mũno, na magĩcioka mĩciĩ kwao.

49 Ĩndĩ antũ marĩa ma-menyaga Njĩcũ, bamwe na aka marĩa ma-mũrũmĩrĩrĩte kuuma Gariiri, nĩ ma-rũngiĩ baraca makĩĩonagĩra maũntũ mau.

Kũthikwa kwa Njĩcũ

(Mathayo 27:57-61; Mariko 15:42-47; Njũana 19:38-42)

50-51 Rĩu, nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe wetagwa Njucubu wa kuuma Arimathea, taũni ya Njundea. A-rĩ mũntũ mwega na mũthingu, na a-rĩ ũmwe wa atongoria ma kĩama kĩa Ayaundi. Njucubu ate-tĩkanĩrĩrĩtie na ĩtua na ciĩko cia atongoria mau mangĩ ma Ayaundi. Na nĩ e-tererete gũũca kwa Ũthamaki wa Ngai.

52 Njucubu akĩthiĩ kũrĩ Biratũ, akĩmwĩra amwĩtĩkĩrĩrie eũkie mwĩrĩ wa Njĩcũ.

53 Agĩcurũkia mwĩrĩ kuuma mũtharabani, na akĩwoba wega na cuka. Akĩthiĩ akĩwiga kaburini karĩa ke-njĩtwe ĩbigani, na gũtĩ mwĩrĩ ũngĩ waroigwa ku.

54 Kwarĩ Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria,e na Cabatũf yarĩ bakubĩ kwambĩrĩria.

55 Antũ marĩa ma-rũmĩrĩrĩte Njĩcũ kuuma Gariiri makĩrũmĩrĩra Njucubu, makĩona kaburi, na bũrĩa mwĩrĩ wa Njĩcũ waigĩtwe ku.

56 Magĩcioka mĩciĩ, makĩrũtha tũnyamũ twanunkaga wega, na maguta ma kũbaka mwĩrĩ wa Njĩcũ mbere ya athikwa. Ĩndĩ ntukũ ya Cabatũ makĩnogoka, kũringana na watho.

a 

23:17 Mbuku ĩmwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari wa 17.

b 

23:39 Mecia nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Kiristũ na nĩ ta kuuga Ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta nĩ Ngai.

c 

23:43 Barandico na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ gũntũ kũrĩa antũ marĩa mendete Ngai magendaga rĩrĩa maakua.

d 

23:45 Ndaani ya Ekarũ nĩ kwarĩ na gĩtambaa kĩrĩa kĩagaũkanĩtie nyomba ĩrĩa ntheru, na nyomba ĩrĩa ntheru mũno. Nyomba ĩrĩa ntheru mũno yathũngagĩrwa nĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai wenka.

e 

23:54 Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria nĩ mũthenya wa Wetano. Ntukũ ĩnu nĩrĩo Ayaundi me-baaragĩrĩria nĩ ũntũ wa Cabatũ. Cabatũ ya-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wena nkinya kĩbwaĩ kĩa Wetano.

f 

23:54 Cabatũ nĩ ntukũ ĩrĩa Ayaundi ma-nogokaga, makathathaia Ngai. Ya-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wetano nkinya kĩbwaĩ kĩa Ncumamoci.

Kũriũka kwa Njĩcũ

(Mathayo 28:1-10; Mariko 16:1-8; Njũana 20:1-10)

24

1 Kĩraũko tene mũno, mũthenya wa mbere wa kiumia,a aka mau makĩthiĩ kaburini, marĩ na maguta marĩa ma-rũthĩte.

2 Makĩĩthĩra ĩbiga rĩebereretue kaburini.

3 Ĩndĩ rĩrĩa ma-thũngĩre ku, mato-nire mwĩrĩ wa Mwathani Njĩcũ.

4 Na rĩrĩa marigaragua nĩ ũntũ ũnu, wa rĩmwe, arũme maĩrĩ magĩĩca mekĩrĩte nguo ikũbenabenia mũno, makĩrũngama bakubĩ namo.

5 Aka mau makĩmaka mũno, na makĩĩnĩka mothiũ mao nthĩ. Arũme mau makĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũgũceria ũrĩa ũrĩ mwoo kũrĩ marĩa akuũ?

6 Atĩ gũkũ, nĩmũriũku! Ririkanani bũrĩa a-mwĩrire rĩrĩa a-rĩ namwi nau Gariiri.

7 A-mwĩrire atĩrĩ, ‘Mwana wa Mũntũ nwa nkinya anenkanĩrwe kũrĩ antũ ebia, ambwe mũtharabani, na ntukũ ya kathatũ ariũkue.’ ”

8 Rĩu nĩrĩo ma-ririkanire ciugo cia Njĩcũ.

9 Rĩrĩa ma-ciokire kuuma kaburini, makĩthiĩ makĩĩra arutwa ĩkũmi na ũmwe ma Njĩcũ maũntũ mau, bamwe na antũ marĩa mangĩ monthe.

10 Aka mau ma-rĩ, Maria wa kuuma Magindara, Njoani, Maria ng'ina wa Njakubu, na aka marĩa mangĩ ma-rĩ bamwe namo. Mau nĩmo me-rire atũmwa maũntũ mau.

11 Atũmwa magĩũkia maũntũ mau ta mathe, kwogu mate-tĩkia aka mau.

12 Betũro akĩrũngama, akĩng'aria nkinya kaburini. Agĩkuamĩrĩria, agĩcũthĩrĩria akĩona ntaame cia nguo irĩa Njĩcũ o-betwe nacio cionka. Akĩthiĩ arigarĩtue nĩ bũrĩa gwekarĩte.

Njĩcũ kwĩonania kũrĩ arutwa mawe mathiĩte Emaũ

(Mariko 16:1-2)

13 Ntukũ ĩnu yongwa, arutwa maĩrĩ ma Njĩcũ nĩ ma-thiĩte ntũũrani yetagwa Emaũ, ĩrĩa yarĩ gĩntũ ta mairũ mũgwanja kuuma Njerucaremu.

14 Ma-thiĩte makĩaragia maũntũ mama monthe marĩa me-karĩkĩte.

15 Na wa makĩaranagĩria na gwĩciranĩria maũntũ mau, Njĩcũ agĩĩca bakubĩ namo na makĩgendania bamwe.

16 Nĩ ma-mwonire ĩndĩ mata-mũmenyire.

17 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ maũntũ marĩkũ mama mũthiĩte mũkĩaragia?” Makĩrũngama, mothiũ mao makĩonanagia kĩeba.

18 Ũmwe waciao ũrĩa wetagwa Kireobaci, akĩmũũria, “Ka weũ ũrĩ mũgeni wenka Njerucaremu, nĩ ũntũ ũtĩkũmenya maũntũ marĩa mekarĩkĩte nabo ntukũni ino?”

19 Njĩcũ akĩmaũria, “Maũntũ marĩkũ?” Makĩmwĩra, “Maũntũ makoniĩ Njĩcũ wa Nacarethi. Njĩcũ ũrĩa ũrarĩ kĩroria, na ararĩ na ũboti mũnene wa kũrũtha na kũthomithania, methoni ma Ngai na antũ monthe.

20 Athĩnjĩri anene ma Ngai na atongoria metũ makĩmũnenkanĩra, agĩtuĩrwa kũũragwa na makĩmwambithia.

21 Ĩndĩ tũrerĩgĩrĩrĩte atĩ nĩwe ũgakũũra Iciraeri. Ĩgũrũ rĩa maũntũ mau monthe, ũmũnthĩ nĩyo ntukũ ya kathatũ kuuma maũntũ mau mekarĩka.

22 Na rĩngĩ, aka mamwe ma gĩkundi gĩetũ nĩmatũmakĩtie mũno. Maraũkire kaburini ũmũnthĩ,

23 ĩndĩ matĩĩthĩre mwĩrĩ wawe. Magĩĩca magĩtwĩra atĩ makuumĩrĩrwa nĩ araika, marĩa mameerire atĩ Njĩcũ arĩ mwoo!

24 Na mamwe ma marĩa mararĩ bamwe natwi, mathiĩre kaburini, moona wa ta bũrĩa aka mau maraugĩte, ĩndĩ matĩonire Njĩcũ.”

25 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ka mũriitĩte atĩa antũ mama! Ga nkoro cienu ciũmĩte atĩa mũkũrega gwĩtĩkia na karũgĩ maũntũ monthe marĩa iroria ciaroretie!

26 Anga Kiristũ ata-batiĩ kũthĩĩnua ta ũgu akĩnacioka ũkengini wawe?”

27 Njĩcũ akĩmataũrĩra bũrĩa Mandĩko maugĩte maũntũ mamũkoniĩ, kwambĩrĩria na Muca kũthiĩ iroria cionthe.

28 Rĩrĩa ma-kinyir+ \fr 24:28 \ft e bakubĩ na ĩtũũra rĩrĩa ma-thiĩte, Njĩcũ agĩĩkara taka athiĩte mbere na rũgendo.

29 Arutwa mau makĩmũkaĩra makĩmwĩra, “Ĩkara natwi! Nĩ ũntũ rĩu nĩ kĩbwaĩ na kũrĩ bakubĩ gũtuka.” Kwogu Njĩcũ akĩthiĩ gwĩkara namo.

30 Rĩrĩa Njĩcũ e-karire nthĩ methani bamwe namo, agĩũkia mũgate, agĩciokeria Ngai nkatho, akĩwĩng'enyũranga akĩmanenkera.

31 Rĩu nĩrĩo metho mao ma-kunũkire makĩmũmenya, nawe akĩũrĩra, na mata-mwona bau rĩngĩ.

32 Makĩũrania atĩrĩ, “Anga nĩkĩo gĩtũmi nkoro cietũ igũtuumatuumaga ũgu rĩrĩa akwaragia natwi njĩrani, agĩtũtaũragĩra Mandĩko?”

33 Makiuma bau wa rĩmwe magĩcioka Njerucaremu. Makĩĩthĩra arutwa marĩa ĩkũmi na ũmwe, matũnganĩte bamwe, bamwe na antũ mangĩ marĩa ma-rĩ namo,

34 makiugaga atĩrĩ, “Nĩ ũũma Mwathani nĩmũriũku, na nĩaumĩrĩrĩte Cimioni!”

35 Namo arutwa mau maĩrĩ makiuga bũrĩa gwekarĩkĩte marĩ njĩrani, na bũrĩa ma-menyire nĩ Njĩcũ rĩrĩa a-mang'enyũrĩre mũgate.

Njĩcũ kwĩonania kũrĩ arutwa mawe

(Mathayo 28:16-20; Mariko 16:14-18; Njũana 20:19-23; Atũmwa 1:6-8)

36 Na makĩaragia maũntũ mau, Njĩcũ we mwene akĩrũngama gatagatĩni kao, akĩmeera, “Thayũ ĩrogĩa namwi!”

37 Makĩbabũkania na makĩgĩa na ũguoya nĩ ũntũ me-ciragia makwona kĩrundu.

38 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũkũmaka? Na nĩkĩ mũrĩ na nkanja nkoroni cienu?

39 Cũũthani njara ciakwa na magũrũ makwa mwone nĩ niũ ningwa. Mbũrũriani mwone, nĩ ũntũ kĩrundu gĩtĩ nyama na mabĩndĩ, ta bũrĩa mũkwona nĩnamo.”

40 Rĩrĩa a-ugire ũgu, akĩmoonia njara ciawe na magũrũ.

41 Ĩndĩ wana rĩo mate-tĩkia nĩ ũntũ wa bũrĩa ma-kenete na makagega. Nawe akĩmaũria atĩrĩ, “Mũrĩ na gĩntũ gĩa kũrĩa gũkũ?”

42 Makĩmũnenkera kĩnuku gĩa ĩkũũ rĩrĩa ĩtherũkie.

43 Agĩũkia na akĩrĩa makĩonaga.

44 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mama nĩmo maũntũ marĩa na-mwĩraga rĩrĩa na-rĩ bamwe namwi. Atĩ nwa nkinya maũntũ monthe marĩa mandĩkĩtwe Wathoni wa Muca, mbukuni cia iroria, na Thaburini, marĩa mankoniĩ mabingue.”

45 Rĩu nĩrĩo a-makunũrire meciria mao nĩ kenda mataũkĩrwa nĩ Mandĩko.

46 Akĩmeera atĩrĩ, “Kwandĩkĩtwe, Kiristũ akanyamarua, ĩndĩ akariũka kuuma kũrĩ akuũ ntukũ ya kathatũ.

47 Na atĩ antũ ma mĩgongo yonthe makabunjĩrua kwĩrira na kũrekerwa mebia, ndaani ya riĩtwa rĩawe, kwambĩrĩria Njerucaremu.

48 Mwiũ mũrĩ aira ma maũntũ mama.

49 Na nkamũtũmĩra kĩrĩa Baaba a-rĩkanĩrĩte. Ĩndĩ ĩkarani Njerucaremu nkinya rĩrĩa mũgecũrwa nĩ binya ya kuuma ĩgũrũ.”

Gwĩtia ĩgũrũ kwa Njĩcũ

(Mariko 16:19-20; Atũmwa 1:9-11)

50 Njĩcũ agĩtongoria arutwa mawe kuuma Njerucaremu nkinya Bethania. Agĩũkĩrĩria njara ciawe na akĩmatharima.

51 Na wa akĩmatharimaga, akĩmatiga, agĩĩtithua ĩgũrũ.

52 Arutwa mawe makĩmũthathaia, na magĩcioka Njerucaremu makenete mũno.

53 Magĩĩkara Ekarũni mabinda monthe magĩkumagia Ngai.

a 

24:1 Kũringana na karenda ya Ayaundi, Mũthenya wa mbere wa kiumia nĩ Ntukũ ya Kiumia.

WĨRA WA

ATŨMWA

Maũntũ makoniĩ mbuku ĩno

Mbuku ĩno ya Wĩra wa Atũmwa, nĩ mbuku ya kaĩrĩ kwandĩkwa nĩ Ruka, ũrĩa warĩ mũrutwa wa Njĩcũ Kiristũ. Mbuku ya mbere yarĩ Ruka. Wa ta mbuku ya Ruka, mbuku ĩno ya Atũmwa ya-ndĩkĩrĩtwe Thiobira, nĩ kenda ataũkĩrwa cararũkũ nĩ Nteto Mbega cia Kiristũ. Ya-ndĩkirwe mwakani wa 63 KGK. Ruka a-rĩ ndagĩtarĩ na a-rĩ mũrata wa Baũro na nĩ ma-gendanagia nawe mũno kũbunjia Nteto Mbega cia Kiristũ.

Rũgono rwa Mbuku ĩno rwambĩrĩrĩtie barĩa rũgono rwa mbuku ya Ruka rũthirĩrĩte. Ĩthiĩte na mbere gũtwĩra bũrĩa arutwa na atũmwa ma Njĩcũ meterere Njerucaremu mabĩngĩrua kĩrĩko kĩrĩa Njĩcũ amabeete kĩa Roo Mũtheru. Ntukũ ya Bentekosti nĩmecũrirwe nĩ Roo Mũtheru nawe akĩmanenkera binya. Na kuuma au kanitha ĩgĩkũra na karũgĩ kwambĩrĩria Njerucaremu na gũntũ kunthe gũkũ nthĩ (1:8).

Gĩcunce kĩa mbere mbukuni ĩno, kĩarĩrĩtie Mũtũmwa Betũro na kanitha ya Njerucaremu. Gĩcunce gĩa kaĩrĩ kĩarĩrĩrĩtie Mũtũmwa Baũro na ng'endo ciawe cia ũbunjia nthĩ ya Roma, na rũgendo rwawe rwa kũthiĩ gũcirithĩrua taũni ya Roma.

Mbuku ya Atũmwa nĩ rũgono rwa bũrĩa kanitha ya Kiristũ ya-mbĩrĩrie, maũntũ na mathĩĩna marĩa yabetũkĩrĩre, na bũrĩa yakũrangire. Mbukuni ĩno nĩtũthomaga maũntũ megiĩ binya ya Roo Mũtheru ndaani ya kanitha na ndaani ya mũtũũrĩre wa mũkiristũ. Mbuku ĩno nĩyonania atĩ Njĩcũ a-cire kũbonokia antũ monthe, nĩ megue nĩ Ayaundi kana tĩ Ayaundi.

Icunce cia mbuku ĩno:

Gweterera Roo Mũtheru (1:1-26)

Etĩkia gwĩcũrwa nĩ Roo Mũtheru (2:1-13)

Kwambĩrĩrua gwa Kanitha Njerucaremu (2:14-7:60)

Kũbunjia gwa Nteto Mbega Njundea na Camaria (8:1-12:25)

Rũgendo rwa mbere rwa Baũro rwa kũbunjia (13:1-14:28)

Kwarĩrĩria Watho Njerucaremu (15:1-35)

Rũgendo rwa kaĩrĩ rwa Baũro rwa kũbunjia (15:36-18:22)

Rũgendo rwa kathatũ rwa Baũro rwa kũbunjia (18:23-21:16)

Baũro kwambatĩrwa Njerucaremu na kũbirwa kũrĩ Kaicarĩ (21:17-26:32)

Baũro kũbirwa Roma gũtuĩrwa ĩgamba (27:1-28:31.)

WĨRA WA

ATŨMWA

Kĩambĩrĩria kĩa mbuku ĩno

1

1 Mbukuni yakwa ya mberea ĩrĩa na-kwandĩkĩre Thiobira, na-ndĩkire maũntũ monthe marĩa Njĩcũ a-rũthire, na marĩa a-thomithanirie kuuma rĩrĩa a-mbĩrĩrie wĩra wawe,

2 nkinya ntukũ ĩrĩa e-tirie ĩgũrũ kwa Ngai. Na mbere ya gwĩtithua ĩgũrũ, a-mbire kũnenkera atũmwa marĩa a-thuurĩte mawatho, kũbetũkĩrĩra Roo Mũtheru.

3 Thuuba ya gũkua kwawe, Njĩcũ nĩ a-riũkirue na akiumĩrĩra atũmwa mawe. Akĩonania na njĩra mĩngĩ atĩ nama a-rĩ mwoo. Akĩmaumĩrĩra kabinda ga ntukũ mĩrongo ĩna, akĩaragia namo maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai.

4 Bĩndĩ ĩmwe rĩrĩa Njĩcũ a-rĩcanagĩra namo, nĩ a-mabere yathani rĩrĩ, “Mũtĩkaume Njerucaremu ĩndĩ mweterere kĩbeo kĩa Roo Mũtheru, kĩrĩa Baaba a-rĩkanĩre, wa ta bũrĩa mweguire nkĩarĩrĩria.

5 Nĩ ũntũ Njũana a-batithanagia na rũncĩ, ĩndĩ thuuba ya ntukũ niini mũkabatithua na Roo Mũtheru.”

Njĩcũ gwĩtia ĩgũrũ

(Mariko 16:19-20; Ruka 24:50-53)

6 Na rĩrĩa atũmwa ma-tũnganĩte bamwe na Njĩcũ, makĩmũũria atĩrĩ, “Mwathani, rĩrĩ nĩrĩo ĩbinda rĩa gũciokeria Aiciraeri ũthamaki wao?”

7 Nawe akĩmaciokeria atĩrĩ, “Tĩ ĩgũrũ rĩenu kũmenya mabinda kana matukũ marĩa Baaba atuĩte kũringana na wathani wawe we mwene.

8 Ĩndĩ mũkaamũkĩra binya rĩrĩa mũgecũrwa nĩ Roo Mũtheru, na mũgatuĩka aira makwa kwambĩrĩria Njerucaremu, Njundea yonthe, Camaria na gũntũ kunthe gũkũ nthĩ.”

9 Na rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kuuga ũgu, agĩĩtithua ĩgũrũ atũmwa mawe mamũcũthĩte, na ĩtu rĩkĩmũkunĩka rĩkĩmũbitha na magĩtiga kũmwona.

10 Na wa mathiĩte na mbere gũcũũtha bũrĩa Njĩcũ e-tithagua ĩgũrũ, wa rĩmwe makĩona araika maĩrĩb mekĩrĩte nguo njerũ marũngamĩte bakubĩ namo.

11 Araika mau makĩmaũria atĩrĩ, “Antũ ma Gariiri, nĩ atĩa mũkũrũtha baba mũcũũthĩte ĩgũrũ tũũ? Wa ũgu mwona Njĩcũ agĩĩtia ĩgũrũ, nwa bu agacioka.”

Mathia kũthuurwa bantũ ba Njundaci

(Mathayo 27:3-10)

12 Rĩu, atũmwa makiuma Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ na makĩthiĩ gĩntũ ta kiromita ĩmwe ũgu, magĩkinya Njerucaremu.

13 Na rĩrĩa ma-kinyire, magĩtwa ngorobani makĩthiĩ nyomba ĩrĩa me-karaga. Atũmwa mau ma-rĩ; Betũro, Njũana, Njakubu, Enderea, Biribũ, Toma, Bathoromeo, Mathayo, Njakubu wa Arubayo, Cimioni ũrĩa wetagwa Mũcirotec na Njundaci wa mũntũ wetagwa Njakubu.

14 Atũmwa nĩ ma-tũnganaga kũboya. Bamwe namo, nĩ kwarĩ na aka mamwe ta Maria ng'ina wa Njĩcũ, na mamũruang'ina ma Njĩcũ.

15 Kabindani kau, etĩkia ta ĩgana rĩmwe rĩa mĩrongo ĩĩrĩ nĩ ma-tũnganĩte bamwe, nawe Betũro akĩrũngama akiuga atĩrĩ,

16 “Endwa, nwa nkinya ũrathi ũrĩa ũrĩ Mandĩkoni Matheru ũbingue. Tene muno Roo Mũtheru nĩ a-ririe kũbetũkĩrĩra Ndaundi maũntũ megiĩ Njundaci ũrĩa a-tongorerie kĩrĩndĩ kwambata Njĩcũ.

17 Njundaci a-rĩ ũmwe wa gĩkundi gĩetũ na a-thuurĩtwe arute wĩra wa atũmwa.”

18 (Na mbeca irĩa Njundaci o-nire rĩrĩa a-kũnyanĩre Njĩcũ, a-thiĩre akĩgũra kĩthaka nacio, na agĩtiira nthĩ na kĩongo kĩthakani kĩu, na nda yawe ĩgĩtũndũka na mara monthe makiuma.

19 Rĩrĩa antũ monthe ma Njerucaremu ma-menyire maũntũ mau ma Njundaci, magĩĩta kĩthaka kĩu Akerindama. Na rũthiomi rwao, ũgu nĩ ta kuuga, Kĩthaka kĩa Nthakame.)

20 Betũro akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga kwandĩkĩtwe mbukuni ya Thaburi atĩrĩ,

“Nyomba yawe ĩrokira ĩbooru,

na gũtĩkagĩe mũntũ ũkarotũũra ku.”

Na rĩngĩ Mandĩko maugĩte,

“Na mũntũ ũngĩ nĩeũkie ũtongoria wawe.”

21 “Kwogu, nĩtũbatiĩ kũthuura mũntũ wa gwĩũkia kaanya ka Njundaci. Nawe nwa nkinya egue a-rĩ bamwe naatwi kuuma rĩrĩa twagendanagia na Mwathani Njĩcũ,

22 kuuma rĩrĩa Njĩcũ a-batithirue nĩ Njũana nkinya rĩrĩa e-tirie ĩgũrũ kwa Ngai.”

23 Makĩnenkanĩra mariĩtwa ma antũ maĩrĩ, ma antũ marĩa me-ndaga kũthuura. Ũmwe a-rĩ Njucubu, ũrĩa wetagwa Baricaba kana Njũstũ, na wa kaĩrĩ e-tagwa Mathia.

24 Rĩu makĩboya makiuga, “Mwathani, weũ nĩwicĩ nkoro cia antũ monthe. Twagũkaĩra twonie nĩ ũrĩkũ ũthuurĩte, gatagatĩni ga antũ mama maĩrĩ,

25 nĩ kenda eũkia kaanya ũtungatani ũyũ ka gũtuĩka mũtũmwa karĩa Njundaci a-tigire akĩthiĩ kũrĩa a-batiĩ.”

26 Nĩrĩo ma-ringire kuura, na Mathia agĩkĩthuurwa na akĩongererwa kũrĩ atũmwa marĩa ĩkũmi na ũmwe.

a 

1:1 Mbukuni yakwa ya mbere Mbuku yawe ya mbere nĩ Ruka

b 

1:10 Araika maĩrĩ Kĩngiriki kiugĩte antũ arũme maĩrĩ mekĩrĩte nguo njerũ.

c 

1:13 Cirote kĩarĩ gĩkundi kĩa Ayaundi kĩrĩa kĩ-endaga antũ ma Roma matiga kwatha nthĩ ya Iciraeri.

Gũũca kwa Roo Mũtheru

2

1 Rĩrĩa ntukũ ya Bentekostia yakinyire, etĩkia monthe ma-tũnganĩte bamwe.

2 Wa rĩmwe mũrurumo mũnene, ũrĩa warĩ ta wa kĩbuubani, ũkiuma ĩgũrũ, na ũgĩĩcũra nyomba ĩnu me-karĩte.

3 Na makĩona gĩntũ gĩekari ta irĩrĩmbĩ cia mwanki irĩa ciagaũkanire na igĩĩkara ĩgũrũ rĩa kĩongo kĩa wa ũmwe waciao.

4 Antũ monthe magĩĩcũrwa nĩ Roo Mũtheru, na makĩambĩrĩria kwaria na nthiomi ngeni, kũringana na bũrĩa Roo Mũtheru a-mabotithagia.

5 Rĩu, kũu Njerucaremu nĩ kwarĩ na Ayaundi marĩa ma-kĩraga Ngai ma kuuma mĩgongo yonthe ya nthĩ.

6 Rĩrĩa me-guire kĩnegene kĩu, makĩthiĩ kwona bũrĩa gwekarĩkaga. Antũ mau makĩgega mũno, nĩ ũntũ wa mũntũ bo e-gucaga rũthiomi rwawe rũkĩarua.

7 Na nĩ ũntũ wa kũgega kũu, makĩũrania atĩrĩ, “Anga antũ mama monthe makwaria ũũ tĩ ma kuuma Gariiri?

8 Abu nĩkĩ twiũ twinthe tũrĩ baba tũkwĩgua makĩaria na rũthiomi rwa wa ũmwe wacietũ?

9 Anga mamwe macietũ tĩ Abarĩthia, Amindia, Aerami na antũ ma kuuma Mecobotamia, Njundea, Kabandokia, Bonito, Ĩcia,

10 Birigia, Bambĩria, na Miciri? Na mangĩ nĩ ma kuuma mwena wa Rĩbia bakubĩ na Cairini. Na mangĩ nĩ ageni ma kuuma Roma,

11 na mamwe maciao nĩ Ayaundi, na mangĩ nĩ Aroma marĩa ma-garũrũkire makĩambĩrĩria kũrũmĩrĩra ndini ya Kĩyaundi. Na mangĩ nĩ Akĩrete na Arabu, na nĩtwĩgua makĩaria maũntũ ma Ngai ma magegania, magĩtũmagĩra nthiomi cietũ ciongwa.”

12 Kĩrĩndĩ kĩonthe gĩkĩgega, gĩkĩrigicana na gĩkĩũrania atĩrĩ, “Bũbũ nĩ ta kuuga atĩa?”

13 Ĩndĩ antũ mamwe makĩmanyũrũra makiuga atĩrĩ, “Antũ mama manyuĩte na marĩĩwa.”

Betũro abunjĩria kĩrĩndĩ

14 Rĩu Betũro akĩrũngama bamwe na atũmwa mau mangĩ ĩkũmi na ũmwe. Akiugĩrĩria akĩmeera atĩrĩ, “Antũ metũ Ayaundi na mwiũ mwinthe mũtũũraga Njerucaremu, ta nthikĩrĩriani wega nĩmũtaũrĩre ũntũ ũyũ.

15 Antũ mama tĩka marĩĩtwe nĩ ndibei ta bũrĩa mũgwĩciria, nĩ ũntũ rĩu ũgu nĩ thaa ithatũ cia kĩraũko.

16 Ĩndĩ ũntũ ũyũ nĩu warathĩtwe nĩ kĩroria Njoeri, akiuga atĩrĩ,

17 ‘Ntukũni cia mũthia,

Ngai nĩauga atĩrĩ,

ngetĩrĩria antũ monthe Roo wakwa.

Nthaka na ciarĩ cienu, ikaroria,

na antũ menu ethĩ makoona cioneki,

na akũrũ menu makarota irooto.

18 Wana kũrĩ ntungata ciakwa, cia aka na cia arũme,

ngaciĩtĩrĩria Roo wakwa ntukũni inu, na ikaroria.

19 Nkonania magegania ĩgũrũ matuni,

na ciama gũkũ nthĩ,

gũkegua kũrĩ na nthakame, mwanki na mĩthũnthũrĩ ya ntoogo.

20 Riũa rĩkagarũrũka rĩĩkare ta mbindu,

na mweri wĩkare ta nthakame,

mbere ya gũkinya kwa mũthenya mũnene wa Mwathani

ũrĩa ũkegua ũrĩ na riiri.

21 Na mũntũ wonthe ũrĩa ũkaboya Mwathani

akabonokua.’

22 “Antũ metũ ma Iciraeri, thikĩrĩriani maũntũ mama nkũmwĩra ma Njĩcũ wa kuuma Nacarethi. Ngai nĩonanĩtie atĩ nĩwe a-tũmire Njĩcũ, kũringana na magegania na ciama irĩa Ngai a-ringire gatagatĩni kenu kũbetũkĩrĩra we, wa ta bũrĩa mwiũ mwingwa mwicĩ.

23 Ngai nĩ a-bangĩte kuuma wa tene atĩ Njĩcũ akanenkanĩrwa kũrĩ mwiũ. Kwogu mũkĩmwĩũkia na mũgĩtethua nĩ antũ ebia kũmũũragĩra mũtharabani.

24 Ĩndĩ Ngai nĩ a-mũriũkirie na akĩmũruta kuuma ũrũrũni wa gĩkuũ, nĩ ũntũ binya ya gĩkuũ ĩtĩnkĩa-mũbootire.

25 Ndaundi a-ugire ũũ ĩgũrũ rĩa Njĩcũ,

‘Nĩ no-naga Mwathani arĩ mbere yakwa rĩonthe,

na nĩ ũntũ arĩ mwena wakwa wa ũrĩo,

ntĩenyenya.

26 Kwogu nkoro yakwa ĩrĩ na gĩkeno,

na rũrĩme rwakwa rũrĩ na nkuma,

wana mwĩrĩ wakwa nau ũkanogoka ũrĩ na kĩrĩgĩrĩro.

27 Nĩ ũntũ weũ ũtĩgatiganĩria mwoo wakwa kũrĩ marĩa akuũ,

kana wĩtĩkĩrĩria Mũtheru waku oora.

28 Nĩũmenyithĩtie njĩra cia mwoo,

na ngecũrwa nĩ gĩkeno naaca barĩa ũrĩ.”

29 “Endwa, nĩnkwenda mũmenye nama atĩ cũcũ wetũ Ndaundi nĩ a-kwire na akĩthikwa, na kaburi kawe karĩ naa nkinya ũmũnthĩ.

30 Ĩndĩ a-rĩ kĩroria, na nĩ a-icĩ wega atĩ Ngai nĩ a-rĩkanĩrĩte nawe na mwĩbĩtwa atĩ agatua ũmwe wa rũrĩco rwawe mũthamaki.

31 Na nĩ ũntũ nĩ a-menyaga bũrĩa Ngai akarũtha, akĩaria maũntũ megiĩ kũriũka gwa Kiristũ akiuga: ata-tigirwe kũrĩ marĩa akuũ kana mwĩrĩ wawe woora.

32 Ngai nĩ a-riũkirie Njĩcũ ũyũ na twiũ twinthe, tũrĩ aira ma ũntũ ũnu.

33 Njĩcũ e-tirie ĩgũrũ na agĩĩkara mwena wa ũrĩo wa Ngai, na Ĩthe akĩmũnenkera Roo Mũtheru wa ta bũrĩa a-rĩkanĩrĩte nawe. Nawe agĩtũnenkera Roo ũyũ, na bũbũ rĩu nĩbu mwiũ mũkwĩonera na mũkeĩguĩra.

34 Nĩ ũntũ Ndaundi ate-tirie ĩgũrũ. Ĩndĩ kũnarĩ ũgu, a-ugire atĩrĩ,

‘Mwathani Ngai e-rire Mwathani wakwa atĩrĩ,

“Ĩkara nthĩ mwena wakwa wa ũrĩo,

35 nkinya ntue nthũ ciaku

gĩtĩ kĩa gũkinyithia magũrũ maku.” ’

36 “Kwogu antũ monthe ma Iciraeri, nĩmamenye nama atĩ Njĩcũ ũyũ mwiũ mwingwa mwa-mbire, nĩwe Ngai atuĩte Mwathani na Mecia.”

37 Rĩrĩa antũ me-guire maũntũ mau, makĩringithua nkoroni ciao na makĩũria Betũro na atũmwa mau mangĩ atĩrĩ, “Endwa, tũkarũtha atĩa?”

38 Betũro akĩmaciokeria atĩrĩ, “Ĩrireni na mũbatithue wa ũmwe wacienu ndaani ya riĩtwa rĩa Njĩcũ Kiristũ, nĩ kenda mũrekerwa mebia menu na mũkaamũkĩra kĩbeo kĩa Roo Mũtheru.

39 Nĩ ũntũ kĩrĩĩko gĩkĩ nĩ kĩenu na gĩa ciana cienu, na antũ monthe marĩa marĩ kũraca namwi, marĩa Mwathani Ngai wetũ akethuurĩra.”

40 Betũro akĩthiĩ na mbere gũkinyĩrĩria ciugo inu, akĩmeera atĩ, “Bonokani mũtigane na maũntũ monthe mathũũku ma rũciaro rũrũ rũthũũku na rwaganu!”

41 Antũ monthe marĩa me-tĩkirie ntũmĩrĩri ĩnu ya Betũro makĩbatithua. Ma-rĩ antũ ta ngiri ithatũ marĩa mo-ngererekire ngwatanĩroni ya etĩkia ntukũ ĩnu.

42 Namo etĩkia monthe makĩĩrutĩra kũthoma kuumana na atũmwa, ngwatanĩroni, kwenyũra mũgate na maboyani.

Ngwatanĩro ya etĩkia

43 Antũ monthe makĩrigarua nĩ magegania na ciama irĩa atũmwa ma-ringaga.

44 Na etĩkia monthe makĩthiĩ na mbere gwĩkara marĩ na ngwatanĩro na makĩgaanaga into irĩa ma-rĩ nacio.

45 Me-ndagia ithaka na into ciao makagaĩra wa mũntũ kũringana na mabata mawe.

46 Na wa ntukũ nĩ ma-tũnganaga Ekarũni, na makeenyũra mũgate mĩciĩni yao, makarĩcanĩra bamwe makenete na marĩ na nkoro ntheru,

47 magĩkumagia Ngai, na magĩkenagia antũ monthe. Na wa ntukũ marĩa Mwathani a-bonokagia nĩ mo-ngererekaga kũrĩ ngwatanĩro ya etĩkia.

a 

2:1 Bentekosti na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ kuuga mĩrongo ĩtano. Thigũnkũ ya Bentekosti nwayo yetagwa thigũnkũ ya maketha ma irio kana thigũnkũ ya ciumia. Na ciarĩ ntukũ mĩrongo ĩtano kuuma rĩrĩa Ayaundi ma-kenagĩrĩra thigũnkũ ya Bacaka. Na Ayaundi nĩ ma-kenagĩrĩra Bentekosti makĩririkana kabinda karĩa ma-nenkerwe Watho wa Muca.

Kũborua gwa kĩonje

3

1 Ntukũ ĩmwe Betũro na Njũana nĩ ma-thiĩte Ekarũni thaa kenda cia mũthenya, ĩthaa rĩa kũboya.

2 Rĩu, mwĩrĩgani wa Ekarũ nĩgwekaraga mũntũ warĩ kĩonje kuuma gũciarwa kwawe. A-kamatagwa nĩ antũ wa ntukũ akaigwa mwĩrĩgani ũrĩa wetagwa “Mwĩrĩga Mwega” akarombaga mbeca kuuma kũrĩ antũ marĩa ma-gendaga Ekarũni.

3 Na rĩrĩa mũntũ ũnu o-nire Betũro na Njũana makubĩbĩrĩria kũthũngĩra Ekarũni, akĩmaromba mbeca.

4 Betũro na Njũana magĩcũũtha mũntũ ũnu tũũ, nawe Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Ta tũcũũthe.”

5 Kwogu mũntũ ũnu akĩmacũũtha erĩgĩrĩrĩte kwamũkĩra mbeca kuuma kũrĩ mo.

6 Ĩndĩ Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Ntĩna bethaa kana thaabu,b ĩndĩ kĩrĩa nĩnakĩo nĩngũkũnenkera. Ndaani ya riĩtwa rĩa Njĩcũ Kiristũ wa Nacarethi, rũngama wĩthiĩre!”

7 Betũro akĩambata mũntũ ũnu njara ya ũrĩo na akĩmũtethereria kũrũngama. Na wa rĩmwe magũrũ na ncũng'ua cia mũntũ ũnu ikĩgĩa na binya.

8 Agĩtũũba, akĩrũngama na akĩambĩrĩria kũthiĩ arĩ wengwa. Akĩgendania na Betũro na Njũana Ekarũni agĩtũũbatũũbaga na akĩthathaagia Ngai.

9 Rĩrĩa antũ monthe mo-nire athiĩte na magũrũ akĩthathaagia Ngai,

10 makĩmenya nwawe mũntũ ũrĩa ũrekaraga akĩrombaga mbeca mwĩrĩgani wa Ekarũ ũrĩa wetagwa, “Mwĩrĩga Mwega.” Makĩgega na makĩmaka nĩ ũntũ wa bũrĩa gwekarĩkĩte kũrĩ mũntũ ũnu.

Rwaria rwa Betũro Ekarũni

11 Rĩrĩa antũ mo-nire mũntũ ũnu waboretue ambatĩte Betũro na Njũana njara, makĩrigara mũno na makĩthiĩ monthe mang'arĩtie bau ma-rĩ Kĩnogokoni gĩa Cureimani.

12 Rĩrĩa Betũro o-nire antũ makwĩthĩrana, akĩmaũria atĩrĩ, “Antũ ma Iciraeri, nĩkĩ mũkũrigarua nĩ ũntũ ũyũ? Nĩkĩ mũgũtũkũũrĩra metho tũũ taka ĩrĩ binya yetũ kana ũthingu wetũ ciatũma mũntũ ũyũ ambĩrĩria kũthiĩ?

13 Ngai wa Iburaimu, Icaka na Njakubu, Ngai wa cũcũ metũ, nĩanenkerete ntungata yawe Njĩcũ ũkumio. Njĩcũ ũrĩa mwanenkanĩre aũragwa na mũkĩmũkaana mbere ya Biratũ, wana wegua Biratũ a-bangĩte kũmũrekereria.

14 Mwaregire ũrĩa mũthingu na mũtheru, mũkiuga mũrekererue mũũragani bantũ ba Njĩcũ.

15 Mũkĩũraga ũrĩa ũnenkanagĩra mwoo, ĩndĩ Ngai nĩ a-mũriũkirie kuuma kũrĩ akuũ. Twiũ tũrĩ aira ma ũntũ ũnu.

16 Na kũbetũkĩrĩra riĩtwa rĩa Njĩcũ, mũntũ ũyũ mũkwona na mwicĩ agwĩkĩrwa binya. Na nĩ ũntũ nĩtwĩtĩkĩtie Njĩcũ, akũmũnenkera ũgima wa mwĩrĩ bururu mũkĩonaga mwinthe.

17 “Endwa, nĩnkũmenya mwarũthire ũgu nĩ ũntũ wa gũtura ũmenyo wa ta bũrĩa atongoria menu wana mo ma-rũthire.

18 Ĩndĩ ũũ nĩbu Ngai a-bingirie maũntũ marĩa iroria cionthe ciaugĩte, atĩ Mecia a-rĩ akanyamarua.

19 Kwogu ĩrireni na mũciokerere Ngai, nĩ kenda mũrekerwa mebia menu.

20 Na mwarũtha ũgu, mũkegua mũrĩ na mabinda ma gwĩkĩrwa binya nĩ Mwathani Ngai, na agatũma Njĩcũ ũrĩa a-thuurire arĩ Mecia.

21 Nwa nkinya Njĩcũ ageekara ĩgũrũ, nkinya rĩrĩa Ngai akerũbia maũntũ monthe marĩa a-ugire kũbetũkĩrĩra iroria ciawe ntheru.

22 Muca a-ugire atĩ, ‘Mwathani Ngai wenu akamũthuurĩra kĩroria taani kuuma kũrĩ antũ menu, nwa nkinya mũkathikĩrĩria bũrĩa bunthe akamwĩraga.

23 Mũntũ wonthe ũtĩkathikĩrĩria kĩroria kĩu akebererua bururu kuuma kũrĩ antũ ma Ngai.’

24 Nama iroria cionthe, kwambĩrĩria Camweri na marĩa mangĩ ma-cire thuuba yawe monthe nĩ ma-rathire maũntũ mama.

25 “Mwiũ mũrĩ ciana cia iroria na cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa Ngai a-rĩkanĩre na cũcũ menu, rĩrĩa e-rire Iburaimu atĩrĩ, ‘Kũbetũkĩrĩra rũciaro rwaku antũ monthe ma nthĩ makatharimwa.’

26 Kwogu, rĩrĩa Ngai a-riũkirie Mwana wawe, a-mũtũmire kwenu mbere, nĩ kenda amũtharime na njĩra ya kũmũgarũra mũtigane na mebia.”

a 

3:6 betha nĩ mbeca

b 

3:6 thaabu nĩ mbeca.

Betũro na Njũana kũbirwa kũrĩ kĩama

4

1 Rĩrĩa Betũro na Njũana ma-thiĩte na mbere kwarĩria antũ, athĩnjĩri Ngai na mũnene wa arangĩri ma Ekarũ bamwe na Acandukai magĩĩca.

2 Ma-thũrĩte mũno nĩ ũntũ atũmwa ma-thomithanagia na makabunjia atĩ kũrĩ na kũriũka kwa marĩa akuũ ta bũrĩa Njĩcũ a-riũkirue.

3 Makĩambata Betũro na Njũana kĩbwaĩ kĩu na makĩmabingĩra nceera nkinya rũyũni kĩraũko.

4 Ĩndĩ bamwe na ũgu, antũ engĩ marĩa me-guire ntũmĩrĩri ya Betũro na Njũana magĩĩtĩkia na etĩkia monthe magĩkinya ta antũ arũme ngiri itano.

5 Rũyũni, atongoria ma Ayaundi, akũrũ, na arimo ma Watho, magĩtũngana Njerucaremu.

6 Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũrĩa wetagwa Anaci a-rĩ bo, na Kaiyaba, Njũana, Aregicanda na antũ monthe ma mũciĩ wa mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai.

7 Betũro na Njũana makĩbirwa mbere yao nĩ kenda magambithua. Namo atongoria mau makĩmaũria atĩrĩ, “Nĩmũrũtha maũntũ mama na binya ya ũũ kana na wathani wa ũũ?”

8 Betũro ecũrĩtwe nĩ Roo Mũtheru akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mwiũ atongoria ma antũ na akũrũ,

9 Ũmũnthĩ nĩmũtũgambithia nĩ ũntũ wa gĩĩko kĩega kĩrĩa kĩonje kĩrarũthĩrwe, na rĩu nĩka mũkũũria bũrĩa araborangirue.

10 Rĩu menyani ũũ, mwiũ mwinthe na antũ ma Iciraeri yonthe atĩ, mũntũ ũyũ arũngiĩ mbere yenu arĩ na ũgima ndaani ya riĩtwa rĩa Njĩcũ Kiristũ wa kuuma Nacarethi. Njĩcũ ũrĩa mwiũ mwambithĩrie, ĩndĩ Ngai akĩmũriũkia kuuma kũrĩ akuũ.

11 Njĩcũ wonu nĩwe Mandĩko maugĩte nĩwe, ‘Ĩbiga rĩrĩa mwiũ atumi mwaregire, nĩrĩo rĩtuĩkĩte rĩa koona.’

12 “Gũtĩ ũngĩ ũnkĩbonokania, nĩ ũntũ gũtĩ riĩtwa rĩngĩ ĩgũrũ na nthĩ rĩnenkanĩrĩtwe kũrĩ antũ rĩrĩa rĩngĩtũbonokia.”

13 Rĩrĩa atongoria mau me-guire bũrĩa Betũro na Njũana ma-ragia marĩ na ũcamba, na nĩ ma-icĩ atĩ mo tĩ antũ athomu ĩndĩ nĩ antũ wogu, makĩrigara mũno na makĩmenya atĩ nĩ me-karanagia na Njĩcũ.

14 Ĩndĩ nĩ ũntũ nĩ mo-nire mũntũ ũnu warĩ mũborie arũngamĩte bamwe namo, makĩaga ũntũ wa kuuga wa kũregana namo.

15 Kwogu makiuga atũmwa marutwe nja nĩ kenda matigwe maciokanĩrie mĩgambo. Na rĩrĩa ma-tigirwe, makĩũrania atĩrĩ,

16 “Rĩu nĩtũrũtha antũ mama atĩa? Nĩ ũntũ antũ monthe ma Njerucaremu nĩmakũmenya kĩama kĩnene kĩrĩa antũ mama maringĩte na tũtĩbota gũgĩkaana.

17 Ĩndĩ giria maũntũ mau matamba nkũrũki, tũmakaanieni matĩkaarĩrie mũntũ nwarĩ ũmwe rĩngĩ maũntũ makoniĩ riĩtwa rĩrĩ.”

18 Kĩama kĩu gĩkĩmeeta rĩngĩ na gĩkĩmakaania matĩkaarie kana mathomithia nwarĩ baniini ndaani ya riĩtwa rĩa Njĩcũ.

19 Ĩndĩ Betũro na Njũana makĩmaciokeria atĩrĩ,“Tuani ciira mwiũ eene wegua nĩ wega tũmwathĩkĩre mwiũ, kana twathĩkĩre Ngai.

20 Nĩ ũntũ tũtĩnkĩbota gũtiga kwaria maũntũ marĩa monthe twonete na tũkegua.”

21 Thuuba ya kũmamakia rĩngĩ, atongoria mau makĩrekereria Betũro na Njũana. Matĩnkĩo-nire gĩtũmi gĩa kũmaberithia, nĩ ũntũ antũ monthe nĩka ma-thathagia Ngai nĩ ũntũ wa bũrĩa gwekarĩkĩte.

22 Mũntũ ũnu waboretue na njĩra ya kĩama a-rĩ wa mĩaka nkũrũki ya mĩrongo ĩna.

Ĩboya rĩa etĩkia

23 Rĩrĩa Betũro na Njũana ma-rekererue, ma-ciokire warĩo kũrĩ etĩkia mau mangĩ na makĩmeera bũrĩa athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ ma kĩama ma-merĩte.

24 Na rĩrĩa me-guire ũgu, monthe makĩboya Ngai makiuga atĩrĩ, “Mwathani, nĩ weũ waũmbire ĩgũrũ na nthĩ, ĩria, na into cionthe irĩa irĩ gũntũ kũu kunthe.

25 Nĩ weũ, wa-ririe tene mũno kũbetũkĩrĩra Roo Mũtheru, ũgĩtũmagĩra cũcũ wetũ Ndaundi, ntungata yaku ũkiuga,

‘Nĩkĩ antũ matĩ Ayaundi mathũrĩte?

Na nĩkĩ antũ mabangaga mĩbango ĩtĩngĩkinyanĩra?

26 Athamaki ma nthĩ nĩmabangĩte kũthiĩ mbaarani,

na aathani nĩmatũnganĩte bamwe

makĩregana na Mwathani

na Mecia wawe.”

27 “Nama, ũntũ ũyũ ũbingĩrĩtue taũnini ĩno ya Njerucaremu. Nĩ ũntũ Eronde, Bontio Biratũ, bamwe na antũ matĩ Ayaundi, na antũ ma Iciraeri nĩ ma-tũnganire bamwe na makĩregana na ntungata yaku ntheru tayo Njĩcũ, ũrĩa wathuurire atuĩka Mecia.

28 Ĩndĩ maũntũ mau me-karĩkire nĩ ũntũ nĩu warĩ mũbango na wendi wa Ngai kuuma tene.

29 Rĩu Mwathani, ĩgua bũrĩa makuuga magĩtũmakia! Twĩkĩre ũcamba twiũ ntungata ciaku, nĩ kenda tũbote kũbunjia kiugo gĩaku.

30 Onania binya yaku nene ũboranie, ũringe ciama na ũrũthe maũntũ ma magegania ndaani ya riĩtwa rĩa ntungata yaku ntheru, Njĩcũ.”

31 Thuuba ya kũboya ũgu, gũntũ kũu ma-tũnganĩte gũkiinaina na monthe magĩĩcũrwa nĩ Roo Mũtheru, na makĩambĩrĩria kũbunjia kiugo kĩa Ngai marĩ na ũcamba.

Bũrĩa etĩkia ma-tũmagĩra into ciao

32 Etĩkia monthe me-gucaga marĩ na nkoro ĩmwe na mworoto ũmwe. Na gũtĩ mũntũ ũnkĩa-ugire atĩ into ciawe ciarĩ ciawe wenka, nĩ ũntũ ma-tũmagĩra into ciao cionthe marĩ bamwe.

33 Atũmwa makĩthiĩ na mbere kũruta ũira wa kũriũka kwa Mwathani Njĩcũ marĩ na binya mĩngĩ, na ũtugi wa Ngai nĩwarutaga wĩra ndaani yao monthe.

34 Na gũtĩ we waciao wagaga gĩntũ nĩ ũntũ marĩa ma-rĩ na ithaka kana nyomba, nĩ ma-ciendagia na makabira mbeca

35 kũrĩ atũmwa, na wa mũntũ akagaĩrwa kũringana na mabata mawe.

36 Nĩ kwarĩ na Mũrawi ũmwe wetagwa Njucubu wa kuuma nthĩ ya Caĩburaci, ũrĩa atũmwa meetaga Baranaba, (ũgu nĩ ta kuuga mũntũ ũrĩa ũmagĩrĩria antũ.)

37 Njucubu nĩ e-ndirie kĩthaka kĩawe na akĩbira mbeca irĩa kĩaumire kũrĩ atũmwa.

Anania na Cabira

5

1 Mũntũ ũmwe wetagwa Anania na mũka wawe Cabira makĩendia kĩthaka kĩao wana mo.

2 Anania akĩgaũra mbeca imwe cia irĩa me-ndetie kĩthaka kĩu, na mũka nĩ a-menyaga. Nawe Anania akĩbirĩra atũmwa inu ciĩngĩ.

3 Nawe Betũro akĩmũũria atĩrĩ, “Anania, nĩkĩ Caitani agũgũtongoria? Nĩkĩ ũbenetie Roo Mũtheru, na ũgetigarĩria mbeca imwe cia irĩa ũrendirie kĩthaka?

4 Mbere ya wendia kĩthaka kĩu, anga gĩtarĩ gĩaku? Na warĩkia kwendia kĩthaka kĩu rĩ, anga mbeca inu itarĩ ciaku cia kũrũtha bunthe bũrĩa ũnkĩendire? Rĩu, nĩkĩ ũreciririe kũrũtha ũntũ ta ũyũ? Tĩ antũ ũbenetie ĩndĩ nĩ Ngai ũbenetie.”

5 Na rĩrĩa Anania e-guire ciugo inu, akĩgwa nthĩ na agĩkua. Na antũ monthe marĩa me-guire maũntũ mau makĩmaka mũno.

6 Na nthaka igĩĩca, ikĩobania mwĩrĩ wa Anania na cuka, ikĩwĩkamata, ikĩwĩruta nja na ikĩwĩthika.

7 Na thuuba ya mathaa ta mathatũ ũgu, mũka wa Anania tawe Cabira agĩĩca wanawe, na ata-menyaga bũrĩa gwekarĩkĩte.

8 Betũro akĩmũũria, “Ta mbĩĩra atĩrĩ, ino nĩcio mbeca irĩa weũ na mũrũmegu mũrendirie kĩthaka kĩenu?”

Cabira akĩmũciokeria atĩrĩ, “Ĩĩ, nĩcio.”

9 Nawe Betũro akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũrabangire kũgeria Roo wa Mwathani? Ta thikĩrĩria wĩgue makinywa ma nthaka irĩa ithiĩre kũthika mũrũmegu marĩ bakubĩ na mũrango. Wanegwe nĩmagũkũruta nja na magakũthike.”

10 Na wa rĩmwe, Cabira akĩgwa nthĩ magũrũni ma Betũro, na agĩkua. Nacio nthaka inu igĩĩca na ikĩĩthĩra akuĩte. Na ikĩmũkamata, ikĩmũruta nja, ikĩthiĩ na ikĩmũthika bakubĩ na mũrũme.

11 Na kanitha yonthe na antũ monthe marĩa me-guire maũntũ mau makĩgĩa na ũguoya mũno.

Ciama na magegania

12 Rĩu atũmwa nĩ ma-ringaga ciama mĩngĩ na makarũtha maũntũ ma magegania gatagatĩni ga antũ. Namo etĩkia monthe nĩ ma-tũnganaga bamwe Ekarũni bantũ be-tagwa Kĩnogokoni gĩa Cureimani marĩ na mworoto ũmwe.

13 Ĩndĩ gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wacũyia kũthiĩ ngwatanĩroni yao, wana wegua antũ nĩ ma-tĩĩaga etĩkia mau mũno.

14 Kũnarĩ ũgu, arũme na aka nĩ me-tĩkagia Mwathani, na gĩkundi kĩu gĩkĩongerereka.

15 Na nĩ ũntũ wa ciama irĩa atũmwa ma-ringaga, antũ nĩ ma-kamataga arwaru na makamamaamia mĩgekani rũteere rwa njĩra, nĩ kenda rĩrĩa Betũro akegua abetũkĩte, makaborua rĩrĩa kĩrundu kĩawe gĩkabetũkĩrĩra ĩgũrũ rĩao.

16 Na nĩ kwarĩ na antũ engĩ mũno marĩa ma-caga, ma kuuma taũni irĩa ciarĩ bakubĩ na Njerucaremu, maretete arwaru mao na marĩa ma-rĩ na maroo mathũũku, na monthe nĩ ma-boragua.

Kũthaĩkwa gwa atũmwa

17 Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai, na antũ ma gĩkundi kĩawe, tamo Acandukai, makĩĩgua rũritho mũno.

18 Makĩambata atũmwa na makĩmabingagĩra nceera.

19 Ĩndĩ ũtukũ ũnu mũraika wa Mwathani agĩĩca, akĩmarugũrĩra mĩrango ya nceera, akĩmaruta ku na akĩmeera atĩrĩ,

20 “Thiĩni Ekarũni mũkeere antũ maũntũ monthe ma ũtũũro ũyũ mwerũ.”

21 Kwogu atũmwa makĩathĩkĩra mũraika ũnu, makĩthiĩ Ekarũni kĩraũko tene mũno na makĩambĩrĩria kũthomithania.

Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai na antũ mawe magĩtũngania kĩama gĩa akũrũ na atongoria monthe ma Iciraeri bamwe. Magĩtũmana nceera makiuga atũmwa maretwe kuuma ku.

22 Ĩndĩ rĩrĩa arangĩri ma Ekarũ ma-thiĩre nceera, mata-methĩra ku na magĩcioka kũrĩ kĩama na makiuga atĩrĩ,

23 “Twathiĩ twethĩra mĩrango ya nceera ĩrĩ mĩbinge wega, na arangĩri marũngamĩte mĩrangoni, ĩndĩ rĩrĩa twarugũra na twathũngĩra ku, gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe twethĩra ku!”

24 Na rĩrĩa athĩnjĩri anene ma Ngai na mũnene wa arangĩri ma Ekarũ me-guire ũgu makĩrigara mũno nĩ ũntũ mata-menyaga bũrĩa gwekarĩkĩte.

25 Nĩrĩo mũntũ ũmwe a-cire akĩmeera atĩrĩ, “Antũ marĩa mũrathaĩkithĩtie marĩ Ekarũni makĩthomithia antũ!”

26 Mũnene wa arangĩri ma Ekarũ akĩthiĩ na arangĩri mawe, na makĩambata atũmwa mau. Ĩndĩ mata-tũmĩra binya nĩ ũntũ nĩ ma-kĩraga antũ mamaringanga na mabiga.

27 Rĩrĩa atũmwa mau ma-birirwe mbere ya kĩama, mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai akĩmaũria atĩrĩ,

28 “Anga tũta-mũkanirie twamwĩra mũtĩkathomithanie na riĩtwa rĩa Njĩcũ? Ĩndĩ rĩu mwĩcũrĩtie Njerucaremu yonthe na ithomo ciawe, na nĩka mũkwenda gũtwigĩrĩra ĩgi rĩa gĩkuũ kĩawe.”

29 Ĩndĩ Betũro na atũmwa mau mangĩ makĩmaciokeria atĩrĩ, “Nwa nkinya twathĩkĩre Ngai, na tĩ antũ.

30 Mwa-mbire Njĩcũ mũtharabani na agĩkua, ĩndĩ Ngai wa cũcũ metũ akĩmũriũkia kuuma kũrĩ akuũ.

31 Ngai akĩmũũkĩrĩria na akĩmwiga bantũ barĩ na gĩtĩĩo mwena wawe wa ũrĩo, arĩ Mũtongoria na Mũbonokia nĩ kenda anenkera antũ ma Iciraeri kaanya ga kwĩrira na kũrekerwa mebia mao.

32 Na twiũ tũrĩ aira ma maũntũ mau, bamwe na Roo Mũtheru ũrĩa Ngai anenkagĩra marĩa mamwathĩkagĩra.”

33 Rĩrĩa atongoria ma Ayaundi me-guire ũgu, makĩthũũra mũno na makĩenda kũũraga atũmwa mau.

34 Ĩndĩ Mũbaricai ũmwe, ũrĩa wetagwa Ngamarieri, na a-rĩ mwarimo wa Watho ũrĩa warĩ mũbe gĩtĩĩo mũno nĩ antũ monthe, akĩrũngama na akiuga atĩ atũmwa marutwe nja baniini.

35 Agĩcioka akĩĩra kĩama atĩrĩ, “Antũ ma Iciraeri, menyererani mũno bũrĩa mũkwenda kũrũtha antũ mama.

36 Ta ririkanani, kabinda gatĩ karaaca nĩ kwarĩ na mũntũ wetagwa Theunda, ũrĩa wetuĩte mũntũ wa bata mũno, na antũ ta magana mana magĩtuĩka arũmĩrĩri mawe. Ĩndĩ agĩcioka akĩũragwa na arũmĩrĩri mawe monthe makĩnyagarara, na ũnu nĩu warĩ mũthia wawe.

37 Na thuuba ya Theunda, bĩndĩ ĩrĩa antũ ma-taragwa, nĩ gwacire mũntũ ũngĩ wetagwa Njundaci wa kuuma Gariiri. Na antũ engĩ magĩtuĩka arũmĩrĩri mawe, ĩndĩ wana we nĩ a-ũragirwe na arũmĩrĩri mawe makĩnyagarara.

38 Kwogu bũrĩa nkwenda kũmũtaara nĩ atĩrĩ, tiganaani na antũ mama. Marekererieni mathiĩ! Nĩ ũntũ ũkegua mĩbango yao kana maũntũ marĩa makũrũtha nĩ ma kuuma kũrĩ mũntũ, makathira.

39 Ĩndĩ ũkegua nĩ kuuma kũrĩ Ngai, mũtĩbota kũmagirĩrĩria nĩ ũntũ mũnkĩĩthĩrwa mũkĩrũaga na Ngai.”

Na kĩama gĩkĩĩguithua nĩ Ngamarieri,

40 na magĩĩta atũmwa ndaani. Makĩmaringa iboko na makĩmakaania matĩkaarie na riĩtwa rĩa Njĩcũ rĩngĩ, na makĩmarekereria mathiĩ.

41 Atũmwa makiuma kĩamani makenete mũno, nĩ ũntũ wa gũtarwa marĩ antũ marĩa mabatiĩ gũconorithua nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩa Njĩcũ.

42 Na ntukũ cionthe me-karaga Ekarũni, na makĩgendaga kuuma mũciĩ ũmwe nkinya ũrĩa ũngĩ, na mata-tigithĩria kũthomithania na kũbunjia Nteto Mbega atĩ Njĩcũ nĩwe Mecia.

Atũmwa kũthuura antũ mũgwanja

6

1 Kabindani kau, rĩrĩa etĩkia ma-thiĩte na mbere kwongerereka, gũkĩgĩa na manegene. Etĩkia Angiriki makiuga atĩ aka mao ma ntigwa nĩ ma-cĩgagwa nĩ etĩkia Aibirania rĩrĩa irio ikũgawa wa ntukũ.

2 Kwogu atũmwa mau ĩkũmi na maĩrĩ magĩĩta etĩkia monthe bamwe na makĩmeera atĩrĩ, “Tĩ wega tũtiganĩria kũbunjia kiugo kĩa Ngai nĩ kenda tũgaa irio.

3 Rĩu endwa, thuurani kuuma gatagatĩni kenu antũ arũme mũgwanja marĩa marĩ na gĩtĩĩo, mecũrĩtwe nĩ Roo Mũtheru na marĩ na ũũgĩ. Na nĩmo tũkanenkera wĩra ũnu wa kũgaa irio.

4 Twiũ atũmwa tũgatũmĩra mabinda metũ kũboya na kũruta wĩra wa kũbunjia kiugo kĩa Ngai.”

5 Na etĩkia monthe magĩkenerera ũntũ ũnu na makĩthuura antũ mama: Stebano, ũrĩa wecũrĩtwe nĩ wĩtĩkio na Roo Mũtheru, Biribũ, Borokoro, Nikanori, Timoni, Baramenaci na Nikoraci (wa kuuma Antiokia, ũrĩa wa-garũrũkĩte agĩtuĩka wa ndini ya kĩyaundi).

6 Antũ mau mũgwanja makĩbirwa kũrĩ atũmwa, namo makĩmaboera na makĩmaigĩrĩra njara.

7 Kiugo kĩa Ngai gĩkĩthiĩ na mbere gũtamba, na antũ engĩ kũu Njerucaremu magĩtuĩka etĩkia. Wana nkinya athĩnjĩri Ngai engĩ magĩĩtĩkia Mwathani.

Stebano kwambatwa

8 Stebano nĩ e-cũrĩtwe nĩ ũtugi na binya ya Ngai, na nĩ a-ringaga ciama na akarũtha maũntũ manene ma magegania gatagatĩni ga antũ.

9 Ĩndĩ ntukũ ĩmwe antũ mamwe ma gĩkundi gĩa cinagogu ĩrĩa yetagwa “Cinagogu ya Antũ Athaũre” makĩambĩrĩria gũkararia Stebano. Antũ mau ma-rĩ ma kuuma Cairini, Aregicandiria, Ciricia na Ĩcia.

10 Ĩndĩ mata-bota gũkĩria binya ũũgĩ ũrĩa Roo Mũtheru a-mũnenkerete.

11 Kwogu makĩĩgwithia antũ mamwe na njĩra ya mbithũ mauge atĩ, “Nĩtwĩguire Stebano akĩaria maũntũ ma kũmenereria Muca na Ngai.”

12 Kwogu makĩĩgwithia antũ, akũrũ ma kĩama, na arimo ma Watho wa Muca gũũkĩrĩra Stebano, na makĩmwambata na makĩmũbira mbere ya kĩama.

13 Makĩreta aira ma ũrongo namo makiuga, “Mũntũ ũyũ aragia maũntũ ma kũmenereria Ekarũ ĩno ntheru na Watho wa Muca rĩonthe.

14 Nĩ ũntũ twĩguĩte akiuga atĩ Njĩcũ ũyũ wa Nacarethi akoomora Ekarũ ĩno na agarũre mĩtugo ĩrĩa twanenkerwe nĩ Muca!”

15 Na antũ monthe marĩa ma-rĩ kĩamani magĩcũũtha Stebano tũũ, na makĩona ũthiũ wawe ũkĩbenia ta wa mũraika.

Stebano gwĩteterera mbere ya kĩama

7

1 Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai akĩũria Stebano atĩrĩ, “Maũntũ mama ũkũthitangĩrwa nĩ ma ũũma?”

2 Nawe akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mamũruamaitũ na mabaaba, nthikĩrĩriani nĩmwĩre! Ngai Mwene riiri nĩ e-onanirie kũrĩ ĩthe wetũ Iburaimu rĩrĩa a-rĩ Mecobotamia mbere ya athiĩ gũtũũra nthĩ ya Arani.

3 Akĩĩra Iburaimu atĩrĩ, ‘Thaama nthĩ yenu, ũtige antũ menu ma mũciĩ na ũthiĩ nthĩ ĩrĩa ngakwonia!’

4 “Iburaimu akiuma nthĩ ya Akarinderia, akĩthiĩ gũtũũra nthĩ ya Arani. Thuuba ya gĩkuũ kĩa ĩthe, Ngai akĩmũruta kũu na akĩmũreta gũkũ tũtwĩre rĩu.

5 Ngai ata-mũnenkere ĩgai gũkũ kana ĩkinywa nwarĩ rĩmwe nthĩ ĩno rĩtuĩka ĩgai rĩawe. Ĩndĩ Ngai nĩ a-rĩkanĩre nawe akĩmwĩra akamũnenkera nthĩ ĩno ĩtuĩke yawe na ya nciarwa ciawe, wana wegua bĩndĩ ĩnu Iburaimu ata-rĩ na mwana.

6 Ngai akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Nciarwa ciaku igatũũra nthĩ ngeni, irĩ nkombo, na inyarirwe kabinda ka mĩaka magana mana.

7 Ĩndĩ nkaberithia nthĩ ĩrĩa ĩkamatua nkombo, na thuubani nkamaruta ũkomboni ũnu, maace manthathaagie marĩ gũntũ gũkũ.’

8 Ngai akĩrĩkanĩra na Iburaimu na agĩtua rũtaano rũrĩ rũũri rwa kũririkanaga kĩrĩkanĩro kĩu. Kwogu rĩrĩa Icaka a-kinyirie ntukũ inyaanya kuuma gũciarwa, Iburaimu akĩmũtaana. Na thuubani, Icaka agĩtuĩka ĩthe wa Njakubu, nawe Njakubu agĩtuĩka ĩthe wa nthaka ĩkũmi na ciĩrĩ, na nĩcio cũcũ metũ.

9 “Namo cũcũ makĩĩguĩra Njucubu, mũruang'ina wao, rũritho, makĩmwendia Miciri akĩthiĩ gũtuĩka nkombo, ĩndĩ Ngai a-rĩ bamwe nawe.

10 Ngai akĩmũbonokia kuuma mathĩĩnani monthe, akĩmũba ũũgĩ, na kwendererwa nĩ Baraũ mũthamaki wa Miciri, ũrĩa wamũtwire ngabana wa Miciri na mũrũngamĩrĩri wa nyomba yawe.

11 “Gũkĩgĩa na yũũra ĩnene mũno nthĩ yonthe ya Miciri na ya Kanani. Na gũkĩgĩa na mĩnyamaro mũno, na cũcũ metũ magĩtura gĩa kũrĩa.

12 Rĩrĩa Njakubu e-guire nĩ kwarĩ na irio Miciri, agĩtũma ciana ciawe ithiĩ ikathũgũre nabo rita rĩa mbere.

13 Rĩrĩa ma-thiĩre rĩngĩ, Njucubu akĩĩmenyithania kũrĩ mamũruang'ina, na akĩmamenyithania kũrĩ Baraũ.

14 Na thuubani, Njucubu agĩtũmana, akiuga ĩthe Njakubu na antũ monthe ma mũciĩ wawe maretwe Miciri. Na monthe marĩa ma-thiĩre ku ma-rĩ antũ mĩrongo mũgwanja na matano.

15 Kwogu, Njakubu akĩthiĩ Miciri, kũrĩa we na cũcũ metũ ma-kuĩrĩre.

16 Ĩndĩ mĩĩrĩ yao ĩgĩciokua Cekemu, na makĩthikwa kaburini karĩa Iburaimu a-gũrĩte mbeca ciĩgana ũna kuuma kũrĩ ciana cia Amori.

17 “Rĩrĩa kabinda ga-kubĩbĩrĩrie ga kũbingia kĩrĩkanĩro kĩrĩa Ngai a-rĩkanĩrĩte na Iburaimu, antũ metũ marĩa ma-rĩ Miciri nĩ mo-ngererekete mũno.

18 Na gũkĩgĩa na mũthamaki ũngĩ Miciri ũrĩa ũta-menyaga maũntũ megiĩ Njucubu.

19 Mũthamaki ũnu akĩatha antũ metũ na waara na akĩnyamaria cũcũ metũ na njĩra ya kũmateera tũgenke twao nĩ kenda tũkue.

20 “Kabindani kau nĩrĩo Muca a-ciarirwe na a-rĩ mwana mwega methoni ma Ngai. Aciari mawe makĩmũrera kabinda ka mĩeri ĩthatũ yonka.

21 Rĩrĩa ma-remirwe kũthiĩ na mbere kũmũbitha, makĩmwiga bantũ mũboroni, na mwarĩ wa Baraũ akĩmwoca na akĩmũrera ta mwana wawe.

22 Muca a-thomithagua ũũgĩ unthe wa antũ ma Miciri na agĩtuĩka mũntũ wa ĩgweta nĩ ũntũ wa rwaria rwawe na maũntũ marĩa a-rũthaga.

23 “Na rĩrĩa Muca a-kinyirie ũkũrũ wa mĩaka mĩrongo ĩna, agĩĩciria kũthiĩ kũriũngĩra antũ mao ma Iciraeri.

24 Rĩrĩa a-thiĩre akĩona Mũiciraeri akĩnyamarua nĩ Mũmiciri. Nawe Muca akĩũraga Mũmiciri, akĩrĩbĩrĩria mũntũ wao.

25 Muca e-ciragia antũ mao magataũkĩrwa atĩ nĩka Ngai a-mũtũmagĩra kũmakũũra kuuma ũkomboni, ĩndĩ namo mata-taũkĩrwa bu.

26 Rũyũni, Muca akĩĩthĩra Aiciraeri maĩrĩ makĩrũaga. Akĩgeria kũmegwithania na akĩmaũria atĩrĩ, ‘Mwiũ mũrĩ mũntũ na mũruang'ina. Rĩu nĩkĩ mũkũrũa?’

27 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa warĩ na mabĩtia agĩtindĩka Muca na akĩmũũria atĩrĩ, ‘Nũũ ũgũtuĩte mũnene na mũgambithania wetũ?

28 Nĩka ũkwenda kũmbũraga ta bũrĩa ũraũragire Mũmiciri ĩgoro?’

29 Rĩrĩa Muca e-guire ũgu akĩũra akĩthiĩ gũtũũra ũgenini nthĩ ya Mindia. Rĩrĩa a-rĩ ku, akĩgĩa na nthaka ciĩrĩ.

30 “Rĩrĩa mĩaka mĩrongo ĩna yathirire, mũraika akiumĩrĩra Muca arĩ rwanda, bakubĩ na Kĩrĩma gĩa Cinai. Mũraika a-rĩ kĩthakani kĩrĩa kĩabĩcaga.

31 Rĩrĩa Muca o-nire ũgu, akĩrigara mũno na akĩthiĩ bakubĩ kwĩonera wega. Ĩndĩ akĩĩgua mũgambo wa Mwathani ũkĩmwĩra atĩrĩ,

32 ‘Nĩ niũ Ngai wa cũcũ menu, Ngai wa Iburaimu, Icaka na Njakubu!’ Muca akĩambĩrĩria kwinaina nĩ ũguoya, na ata-geria gũcũũtha nkando ĩnu rĩngĩ.

33 Mwathani akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Ruta iratũ nĩ ũntũ bantũ bau ũrũngamĩte nĩ batheru.

34 Nama nĩmonete bũrĩa antũ makwa makũnyamarua marĩ Miciri na nĩmbĩguĩte kĩrĩro kĩao. Rĩu nyumĩte ĩgũrũ nĩ kenda nĩmathaũre, kwogu nĩngũgũtũma Miciri.’

35 “Muca ũyũ nwawe antũ ma-regire rĩrĩa ma-ugire, ‘Nũũ ũgũtuĩte mũnene na mũgambithania wetũ?’ Ngai a-mũtũmire atuĩka mũtongoria na mũkũũri wao, kũbetũkĩrĩra mũraika ũrĩa a-mumĩrĩre nkandoni ĩrĩa ya-kanaga.

36 Akĩmatongoria kuuma Miciri na akĩrũtha maũntũ ma magegania na akĩringa ciama kũu Miciri, marĩ Ĩria Ĩtuune, na marĩ rwanda kabinda ka mĩaka mĩrongo ĩna.

37 Muca ũyũ nĩwe werire Aiciraeri atĩ, ‘Ngai akamũthuurĩra kĩroria taani kuuma kũrĩ antũ menu, wa ta bũrĩa a-ntũmire.’

38 Muca ũyũ nwawe watũnganirie cũcũ metũ bamwe marĩ rwanda, na mũraika akĩmwarĩria arĩ Kĩrĩmani gĩa Cinai, nawe akĩamũkĩra ciugo irĩ na mwoo, nĩ kenda atũnenkera.

39 “Ĩndĩ cũcũ metũ makĩrega kũmwathĩkĩra. Bantũ bogu, makĩmũrega, na nkoro ciao ikĩambĩrĩria kwĩrirĩria gũcioka Miciri.

40 Makĩĩra Arũni atĩrĩ, ‘Tũrũthĩre ngai irĩa igatũtongoreria rũgendoni nĩ ũntũ tũtĩkũmenya bũrĩa Muca ũrĩa watũrutire Miciri arekarire.’

41 Rĩu nĩrĩo, ma-rũthire ngai ya mũbuanano ĩrĩa yekari ta gacaũ, makĩmĩrutĩra kĩgongwana magĩkenerera gĩntũ kĩrĩa ma-rũthĩte na njara ciao.

42 Nawe Ngai akĩmatiganĩria na akĩmarekereria mathiĩ na mbere kũthathaia riũa, mweri na ndata. Wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe mbukuni cia iroria atĩrĩ:

‘Ingwa nĩmwandetere magongwana na ibeo

mĩaka mĩrongo ĩna mũrĩ rwanda mwiũ ciana cia Iciraeri?

43 Arĩ, mwiũ mwakamatire ĩgema rĩa ngai Moreki

na ndata ya ngai Rebani,

mĩbuanano ĩrĩa mũtuĩte ngai cienu cia kuthathaagia.

Nĩ ũntũ wogu, nkamũthamithia nĩmũbire kũraca nkũrũki ya Mbabĩroni.’

44 “Cũcũ metũ ma-rĩ na ĩgema rĩa kwonania Ngai a-rĩ bamwe namo rwanda. Na rĩarũthĩtwe bũrĩa Ngai e-rĩte Muca, na kũringana na mbica ĩrĩa Muca o-netue nĩ Ngai.

45 Cũcũ metũ magĩtigĩrwa ĩgema rĩu nĩ meethe mao, na nĩ ma-rĩkamataga rĩrĩa ma-rĩ na Njocua. Magĩũkia nthĩ cia antũ marĩa Ngai e-ngĩrĩrie. Na ĩgema rĩu rĩgĩĩkara ku nkinya bĩndĩ ya Ndaundi.

46 Nawe Ndaundi a-rĩ mwenderere nĩ Ngai, na akĩboya etĩkĩrĩrue gũtumĩra Ngai wa Njakubu gĩĩkaro.

47 Ĩndĩ nĩ Cureimani a-tumire nyomba ya Ngai.

48 “Kũnarĩ ũgu, Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno atĩtũũraga nyombani irĩa itumĩtwe nĩ njara cia antũ. Wa ta bũrĩa kĩroria kĩaugire,

49 ‘Ĩgũrũ nĩ gĩtĩ gĩakwa kĩa ũnene,

na nthĩ nĩ gĩtĩ gĩa gũkinyithia magũrũ makwa.

Rĩu nĩ nyomba ya mũthemba ũrĩkũ mũngĩntumĩra? Kana bantũ bakwa ba kũnogoka nĩ barĩkũ?

50 Anga tĩ njara yakwa yaũmbire into ino cionthe?’

51 “Mwiũ antũ mama aremu, mwiũ mũrĩ na nkoro nyũmo itĩĩtĩkĩtie, na mũrĩ na matũ matĩĩgucaga kiugo kĩa Ngai! Ũgu nwabu cũcũ menu me-kari, na nwabu wanamwi mũtũũraga mũreganĩte na Roo Mũtheru.

52 Ga kũrĩ kĩroria gĩta-nyaririrwe nĩ cũcũ menu? Ma-ũragire iroria irĩa ciarathire maũntũ ma gũũca kwa Ũrĩa Mũthingu. Na rĩu mwiũ mũtuĩkĩte antũ ma kũmũkũnyanĩra na kũmũũraga.

53 Nĩ mwiũ mwa-mũkĩre watho ũrĩa waretirwe kwenu nĩ araika, ĩndĩ bamwe na ũgu, mũkĩrega kũwathĩkĩra.”

Stebano kũũragwa na mabiga

54 Rĩrĩa atongoria ma kĩama kĩa Ayaundi me-guire ũgu, magĩkabakaba magego nĩ ũntũ wawe, makĩonania bũrĩa ma-thũũrĩte.

55 Ĩndĩ Stebano ecũrĩtwe nĩ Roo Mũtheru, agĩcũũtha ĩgũrũ, akĩona riiri wa Ngai, na Njĩcũ arũngiĩ mwena wa ũrĩo wa Ngai.

56 Stebano akiuga atĩrĩ, “Ta cũũthani mwone! Nĩnkwona ĩgũrũ rĩrugũkĩte na Mwana wa Mũntũ arũngiĩ mwena wa ũrĩo wa Ngai.”

57 Rĩrĩa antũ mau me-guire ũgu, makiugĩrĩria makunĩkĩte matũ mao, na monthe makĩmũũmbĩrĩra,

58 makĩmũkururia, makĩmũruta nja ya taũni ĩnu na makĩmũringanga na mabiga. Namo aira makĩruta tũbuuti twao na magĩtwiga magũrũni ma nthaka ĩmwe yetagwa Caũrũ.

59 Na rĩrĩa ma-mũringangaga na mabiga, Stebano akĩboya akiuga, “Mwathani Njĩcũ, amũkĩra mwoo wakwa!”

60 Agĩturia maru, akiugĩrĩria wĩca akiuga atĩrĩ, “Mwathani, ũtĩkamatarĩre ĩbia rĩrĩ.” Na rĩrĩa a-rĩkirie kuuga ũgu, agĩkua.

8

1 Nawe Caũrũ agĩĩtĩkĩrĩria atĩ kũũragwa gwa Stebano kwarĩ ũntũ mwega.

Kũnyamarua gwa etĩkia

Ntukũ ĩnu, kanitha ĩrĩa yarĩ Njerucaremu ĩkĩambĩrĩrĩa kũnyamarua mũno. Etĩkia monthe tiga atũmwa makĩnyagarara gũntũ kunthe, makĩũrĩra Njundea na Camaria.

2 Antũ marĩa ma-kĩraga Ngai makĩthika Stebano na makĩmũrĩrĩra mũno.

3 Ĩndĩ Caũrũ akĩambĩrĩria kũnyamaria kanitha. A-gendaga kuuma nyomba ĩmwe kũthiĩ ĩrĩa ĩngĩ akĩrutũrũraga aka na arũme, na akĩmabingagĩra nceera.

Biribũ kũbunjia Camaria

4 Etĩkia marĩa ma-nyagararĩte, ma-bunjagia Nteto Mbega gũntũ kunthe kũrĩa ma-gendaga.

5 Biribũ akĩthiĩ taũni ya Camaria na akĩbunjĩria antũ Nteto Mbega cia Kiristũ.

6 Rĩrĩa antũ me-guire maũntũ marĩa Biribũ a-ragia, na makĩona ciama irĩa a-ringaga, monthe makĩmũthikĩrĩria wega.

7 Nĩ ũntũ roo nthũũku ciaumaga kũrĩ antũ engĩ, marĩa ma-rĩ nacio, igĩkaaga mũno. Na antũ engĩ marĩa ma-rĩ cionje kana ithua nĩ ma-borirue.

8 Kwogu gũkĩgĩa na gĩkeno kĩnene mũno taũni ĩnu.

Cimioni na ciama ciawe

9 Taũnini ĩnu nĩ kwarĩ na mũntũ wetagwa Cimioni. Nĩ a-rigaragia antũ ma Camaria mũno, nĩ ũntũ wa ciama irĩa a-ringaga. Na e-kumagia akĩonaga taka a-rĩ mũntũ wa gĩtũmi mũno.

10 Antũ monthe nĩ ma-mũthikagĩrĩria, nĩ wĩgue nĩ anene kana aniini. Na ma-ugaga, “Nama mũntũ ũyũ nĩ binya ya Ngai, ũrĩa wĩtagwa ‘Binya Mũnene.’ ”

11 Antũ ma-mũthikagĩrĩria nĩ ũntũ nĩ a-marigaragia na ũrogi wawe gwa kabinda karaaca.

12 Ĩndĩ rĩrĩa antũ me-tĩkirie rĩrĩa Biribũ a-bunjagia Nteto Mbega cia Ũthamaki wa Ngai na riĩtwa rĩa Njĩcũ Kiristũ, monthe makĩbatithua, aka bamwe na arũme.

13 Wana Cimioni agĩĩtĩkia na akĩbatithua wana we. Na agĩtua kũthingataga Biribũ gũntũ kunthe, akĩrigaragua nĩ ciama nene na magegania marĩa o-naga.

14 Rĩrĩa atũmwa marĩa ma-rĩ Njerucaremu me-guire atĩ antũ ma Camaria makwamũkĩra kiugo kĩa Ngai, magĩtũma Betũro na Njũana nabo.

15 Na rĩrĩa atũmwa mau ma-kinyire, makĩboera etĩkia mau nĩ kenda maamũkĩra Roo Mũtheru,

16 nĩ ũntũ gũtĩ waciao wamũkĩrĩte Roo Mũtheru, ĩndĩ nĩka ma-batithĩtue akĩ ndaani ya riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ.

17 Nĩrĩo Betũro na Njũana ma-igĩrĩre antũ mau ma-batithĩtue njara, namo makĩamũkĩra Roo Mũtheru.

18 Rĩrĩa Cimioni o-nire atĩ antũ nĩka makwamũkĩra Roo Mũtheru na njĩra ya kwigĩrĩrwa njara nĩ atũmwa, akĩenda kũnenkera Betũro na Njũana mbeca,

19 akĩmeera atĩrĩ,“Wanaani nenkerani binya ĩno nĩ kenda mũntũ wonthe ũrĩa nkaigĩrĩra njara akaamũkĩra Roo Mũtheru.”

20 Betũro akĩmũciokeria atĩrĩ, “Ũroũra na mbeca ciaku! Nĩ ũntũ nĩwĩciria atĩ nwa ũgũre kĩbeo kĩa Ngai na mbeca!

21 Weũ ũtĩna kaanya kana ĩgai ũtungatani ũyũ, nĩ ũntũ nkoro yaku ĩtĩagĩrĩrĩte methoni ma Ngai.

22 Kwogu ĩrire wĩbia waku na ũboye Mwathani Ngai, nĩ kenda gũnkĩboteka, akũrekere nĩ ũntũ wa kwĩgua ũrĩ na meciria ta mau nkoroni yaku.

23 Nĩ ũntũ nĩnkwona ũrĩ na marũrũ mengĩ ma rũritho na ũrĩ nkombo ya mebia.”

24 Cimioni akĩmeera atĩrĩ, “Mboerani Mwathani nĩ kenda ntĩkagwatwe nĩ ũntũ nwarĩ ũmwe wa mau mwagweta.”

25 Na rĩrĩa Betũro na Njũana ma-rĩkirie kuumbũra na kũbunjia kiugo kĩa Mwathani, magĩcioka Njerucaremu, na makĩthiĩ magĩtambagia Nteto Mbega ntũũrani cia kũu Camaria.

Biribũ na Mũnene wa kuuma Ethiobia

26 Rĩu mũraika wa Mwathani akĩĩra Biribũ atĩrĩ, “Thiĩ na mbarĩ ya mũburo na njĩra ya rwanda ĩrĩa yumĩte Njerucaremu ĩthiĩte bwa Gaca.”

27 Kwogu Biribũ akĩambĩrĩria kũthiĩ, agĩtũngana na mũntũ wa kuuma nthĩ ya Ethiobia, na a-umĩte Njerucaremu kũthathaia Ngai. Mũntũ mũrũme ũnu a-rĩ mũkabe, na a-rĩ mũrũngamĩrĩri wa mbeca cia Kandake (ũgu nĩ kuuga mũthamaki mũntũ mũka wa Ethiobia).

28 Na mũntũ ũnu e-karĩte ngarini yawe ya mbarathi akĩthomaga mbuku ya kĩroria Icaya.

29 Roo Mũtheru akĩĩra Biribũ atĩrĩ, “Thiĩ bakubĩ na ngari ĩnu ya mbarathi na ũgendanie nayo.”

30 Nĩrĩo Biribũ a-ng'aririe akĩgwata ngari ĩnu na akĩĩgua mũntũ ũnu akĩthoma mbuku ya kĩroria Icaya. Na Biribũ akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩũgũtaũkĩrwa nĩ kĩrĩa ũkũthoma?”

31 Mũntũ ũnu akĩmũciokeria atĩrĩ, “Nĩngĩtaũkĩrwa atĩa na ntĩna mũntũ wa gũntaũrĩra?” Kwogu akĩĩra Biribũ atwe ngarini mekare ku nawe.

32 Mũntũ ũnu a-thomaga gĩcunce gĩkĩ kĩa Mandĩko:

“Wa ta bũrĩa ng'ondu ĩbiragwa kĩthĩnjĩroni,

na ta bũrĩa kagondu gakiraga kibi gakĩenjwa guoya,

ũgu nwabu wana we ata-tumũra kanyua kawe.

33 Nĩ a-conorithirue na ata-tuĩrwa ciira na kĩbooto kĩa ma.

Nũũ ũnkĩaria ĩgũrũ rĩa rũciaro rwawe?

Nĩ ũntũ ũtũũro wawe nĩũrutĩtwe kuuma nthĩ ĩno.”

34 Mũntũ ũnu akĩũria Biribũ,“Ta mbĩĩra atĩrĩ, kĩroria nĩkĩaria ĩgũrũ rĩa ũũ? Nĩ ĩgũrũ rĩawe mwene, kana nĩ mũntũ ũngĩ?”

35 Nĩrĩo Biribũ a-mbĩrĩrie gũtũmĩra Mandĩko mau, na akĩmũtaarĩrĩria Nteto Mbega cia Njĩcũ.

36 Wa mathiĩte na mbere na rũgendo, magĩkinya bantũ ba-rĩ na rũncĩ. Mũntũ ũnu akĩĩra Biribũ, “Ene, baba kũrĩ na rũncĩ! Nĩ indũ ĩnkĩgiria mbatithua?”

37 [Biribũ akĩmũciokeria atĩrĩ,“Ũkegua ũgetĩkia na nkoro yaku yonthe nwa ũbatithue.”

Mũntũ ũnu akĩmwĩra, “Nĩngwĩtĩkia Njĩcũ Kiristũ nĩ Mwana wa Ngai.]a”

38 Mũntũ ũnu akiuga ngari ĩrũngamue. Nĩrĩo Biribũ na mũntũ ũnu ma-umire ngarini na makĩthiĩ rũncĩni, nawe Biribũ akĩmũbatithia.

39 Rĩrĩa ma-umire rũncĩni, Roo wa Mwathani akĩebereria Biribũ, na mũntũ ũnu ata-mwona rĩngĩ, nawe Mũithiobia ũnu akĩthiĩ na mbere na rũgendo rwawe akenete mũno.

40 Biribũ akĩĩthĩra arĩ taũnini ya Acoto, na a-gendaga akĩbunjagia Nteto Mbega taũnini cionthe nkinya agĩkinya taũni ya Kaicaria.

a 

8:37 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ.

Kũgarũrũka gwa Caũrũ

(Atũmwa 22:6-16; 26:12-18)

9

1 Bĩndĩ ĩnu, Caũrũ nĩ a-thiĩte na mbere kwĩbĩta atĩ akaũraga arutwa ma Mwathani. Akĩthiĩ kũrĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai

2 na akĩmwĩra amwandĩkĩre barũa cia kũthiĩ nacio cinagoguni cia Ndamaciki. A-rũthire ũgu nĩ kenda angĩĩca kwona mũrũmĩrĩri wa Njĩra ya Mwathania amũthaĩke na amũbire Njerucaremu, nĩ wĩgue nĩ mũntũ mũka kana mũntũ mũrũme.

3 Rĩu rĩrĩa a-kinyire bakubĩ na Ndamaciki, wa rĩmwe werũ ũkiuma ĩgũrũ ũkĩmũrigicĩria.

4 Caũrũ akĩgwa nthĩ na akĩĩgua mũgambo ũkĩmwĩra atĩrĩ, “Caũrũ, Caũrũ, nĩkĩ ũnyamaragia?”

5 Caũrũ akĩũria, “Weũ ũrĩ ũũ, Mwathani?”

Nau mũgambo ũnu ũkĩmũciokeria atĩrĩ, “Nĩ niũ Njĩcũ ũrĩa ũkũnyamaria.

6 Rĩu rũngama ũthiĩ taũnini na ũkerwa bũrĩa ũbatiĩ kũrũtha.”

7 Antũ marĩa ma-gendanĩtie na Caũrũ makĩrũngama na magĩkira kibi nĩ ũntũ nĩ me-guire mũgambo ĩndĩ gũtĩ mũntũ mo-nire.

8 Caũrũ akĩrũngama. Na rĩrĩa a-mincũkirie, ata-botire kwona nwarĩ kĩ. Kwogu antũ mau makĩmwambata njara makĩmũtongoria nkinya Ndamaciki.

9 Caũrũ agĩĩkara ntukũ ithatũ arĩ mũtumumu na gũtĩ gĩntũ a-rĩre kana anyua.

10 Rĩu, kũu Ndamaciki nĩ kwarĩ na mũrũmĩrĩri wa Mwathani wetagwa Anania. Mwathani akĩmwarĩria na njĩra ya kĩoneki akĩmwĩta, “Anania!”

Anania agĩĩtĩka akiuga, “Ĩĩ, Mwathani!”

11 Mwathani akĩmwĩra atĩrĩ, “Thiĩ na njĩra ĩrĩa ĩtagwa Njĩra Ndũngaru nkinya kwa Njundaci, ũkĩnaũrĩrĩria barĩa Caũrũ wa kuuma Taracici arĩ, nĩ ũntũ rĩu ũgu nĩka akũboya.

12 Nĩonete kĩoneki atĩ mũntũ ũgwĩtwa Anania agũũca, amwigĩrĩra njara nĩ kenda acioka kwona rĩngĩ.”

13 Anania akĩĩra Mwathani atĩrĩ, “Mwathani, nĩmbĩguĩte maũntũ mengĩ mathũũku ma mũntũ ũyũ kuuma kũrĩ antũ engĩ, ma bũrĩa anyamarĩtie antũ maku nau Njerucaremu.

14 Nawe acĩte naa arĩ na wathani wa kuuma kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai nĩ kenda ambata antũ monthe marĩa mathathaagia na riĩtwa rĩaku.”

15 Ĩndĩ Mwathani agĩciokeria Anania atĩrĩ, “Thiĩ, nĩ ũntũ mũntũ ũyũ nĩwe nthurĩte nĩ kenda atambia riĩtwa rĩakwa kũrĩ antũ matĩ Ayaundi, athamaki na antũ ma Iciraeri.

16 Na nkamwonia atĩ nwa nkinya anyamarue nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa.”

17 Kwogu Anania akĩthiĩ nkinya kwa Njundaci na akĩthũngĩra ku. Akiigĩrĩra Caũrũ njara akiuga, “Mwendwa wakwa Caũrũ, Mwathani Njĩcũ, ũrĩa wakumĩrĩre ũrĩ njĩrani, nĩantũmĩte kũrĩ weũ nĩ kenda ũcioke kwona rĩngĩ na wĩcũrwa nĩ Roo Mũtheru.”

18 Warĩo gĩntũ gĩekari ta maramo gĩkiuma methoni ma Caũrũ na agĩcioka kwona rĩngĩ, na akĩbatithua.

19 Na rĩrĩa a-rĩkirie kũrĩa irio akĩgwata binya rĩngĩ.

Caũrũ kũbunjia taũnini ya Ndamaciki

Caũrũ agĩĩkara Ndamaciki ntukũ ciĩgana ũna na arutwa ma Njĩcũ.

20 Na bĩndĩ ĩnu akĩambĩrĩria kũbunjia cinagoguni atĩ Njĩcũ nĩ Mwana wa Ngai.

21 Antũ monthe marĩa me-guire Caũrũ akĩbunjia makĩrigara na makĩũrania atĩrĩ, “Anga mũntũ ũyũ tĩ ũrĩa waũragaga marĩa ma-thathaagia na riĩtwa rĩrĩ rĩa Njĩcũ kũu Njerucaremu? Anga atĩĩcĩte naa kũmaambata nĩ kenda amabire kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai?”

22 Kũnarĩ ũgu, Caũrũ akĩthiĩ na mbere kũgĩa na binya na akĩrigaria Ayaundi marĩa ma-tũũraga kũu Ndamaciki nĩ ũntũ wa kwonania nama atĩ Njĩcũ nĩwe Kiristũ.

23 Thuuba ya ntukũ mĩngĩ, Ayaundi makĩbanga na mbithũ kũũraga Caũrũ,

24 ĩndĩ Caũrũ akĩmenya mũbango wao. Ayaundi makĩrangĩra mĩrĩga yonthe ya taũni ĩnu, ũtukũ na mũthenya, nĩ kenda mamũũrage.

25 Ĩndĩ ũtukũ ũmwe arũmĩrĩri ma Caũrũ makĩmwĩndamia arĩ gĩkabũni kũbetũkĩrĩra mwanya ũrĩa warĩ bantũ rũthingoni.

Caũrũ gũcioka Njerucaremu

26 Na rĩrĩa Caũrũ a-kinyire Njerucaremu, akĩgeria kũgwatanĩra na arutwa ĩndĩ monthe makĩmũkĩra nĩ ũntũ mate-tĩkagia atĩ nama we nĩatuĩkĩte mũrutwa wa Njĩcũ.

27 Ĩndĩ Baranaba agĩũkia Caũrũ na akĩmũbira kũrĩ atũmwa. Akĩmataarĩrĩria bũrĩa Caũrũ o-nire Mwathani arĩ rũgendoni, na bũrĩa Mwathani a-mwĩrire, na bũrĩa Caũrũ a-bunjirie riĩtwa rĩa Njĩcũ kũu Ndamaciki arĩ na ũcamba.

28 Kwogu Caũrũ agĩĩkara na akĩgwatanĩra namo, na a-gendaga akĩbunjagia riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ arĩ na ũcamba kũu Njerucaremu.

29 Caũrũ a-ragia na agakararania na Ayaundi marĩa ma-ragia Kĩngiriki ĩndĩ mo makĩgeria kũmũũraga.

30 Na rĩrĩa etĩkia ma-menyire ũgu, makĩbira Caũrũ nkinya Kaicaria, makĩmwĩra athiĩ kwao Taracici.

31 Nĩrĩo kanitha ĩrĩa yarĩ Njundea, Gariiri, na Camaria yakenerere kabinda ka thayũ. Kanitha ĩkĩthiĩ na mbere gũkĩra Mwathani, ĩgĩĩkagĩrwa binya nĩ Roo Mũtheru na ĩkĩthiĩ na mbere kwongerereka.

Kũborua kwa Ainea

32 Rĩrĩa Betũro a-ceraga gũntũ na gũntũ, akĩthiĩ gũcerera etĩkia marĩa ma-tũũraga taũni ya Runda.

33 Na akĩĩthĩra mũntũ wa taũni ĩnu ũrĩa wetagwa Ainea na a-rĩ kĩonje na a-tũũrĩte amamĩtue ũrĩrĩni kabinda ka mĩaka ĩnaana.

34 Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Ainea, Njĩcũ Kiristũ nĩagũkũboria. Ũkĩra na ũkũnje ũrĩrĩ waku.” Na warĩo, Ainea akĩrũngama.

35 Na rĩrĩa antũ monthe ma taũni ya Runda na ya Caroni mo-nire ũgu, magĩĩtĩkia Mwathani.

Kũriũkua kwa Ndorokaci

36 Na kũu taũni ya Njoba nĩ kwarĩ na mũrutwa ũmwe wetagwa Tabitha (riĩtwa rĩrĩ na Kĩngiriki nĩ ta kuuga Ndorokacib). A-rĩ mũntũ mũka warũthaga maũntũ meega na nĩ a-tethagia nkĩa rĩonthe.

37 Kabindani kau akĩrwara na agĩkua, na antũ makĩthambia mwĩrĩ wawe na makĩwiga ngorobani ya ĩgũrũ.

38 Rĩrĩa etĩkia ma-menyire Betũro a-rĩ Runda magĩtũma antũ maĩrĩ, nĩ ũntũ taũni ĩnu ya Njoba ĩta-rĩ baraca na taũni ya Runda. Antũ mau makĩthiĩ makĩmwĩra atĩrĩ, “Rũũi tũthiĩ gwetũ na karũgĩ.”

39 Kwogu Betũro akĩthiĩ namo. Na rĩrĩa a-kinyire, magĩĩtia ngorobani. Aka engĩ ma ntigwa makĩrũngama bakubĩ na Betũro makĩrĩraga na makĩmwonagia nguo irĩa Ndorokaci a-tumĩte rĩrĩa a-rĩ mwoo.

40 Betũro akĩĩra antũ monthe maume nja, na agĩturia maru akĩboya. Na akĩgarũkĩra mwĩrĩ wa Ndorokaci akiuga atĩrĩ, “Tabitha, ũkĩra!” Tabitha akĩmincũkia na rĩrĩa o-nire Betũro, agĩĩkara nthĩ.

41 Betũro akĩmwambata njara na akĩmũtethereria kũrũngama. Agĩcioka agĩĩta etĩkia na aka ma ntigwa na akĩmũnenkanĩra kũrĩ mo arĩ mwoo.

42 Maũntũ mau makĩmenyekana Njoba yonthe na antũ engĩ magĩĩtĩkia Mwathani.

43 Betũro agĩĩkara Njoba ntukũ mĩngĩ kwa mũntũ wetagwa Cimioni na a-rĩ mũtaatuki wa njũo.

a 

9:2 Njĩra ya Mwathani nĩ kuuga mũtũũrĩre wa Ũkiristũ.

b 

9:36 Riĩtwa Ndorokacirĩtaũkaga Ciakathia na rũthiomi rwa Gĩchuka.

Korinerio kwona kĩoneki

10

1 Kũu taũnini ya Kaicaria, nĩ kwarĩ na mũntũ wetagwa Korinerio, na a-rĩ mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma. A-rĩ mũtongoria wa mbũtũ ĩrĩa yetagwa Mbũtũ ya Aitariano.

2 Korinerio a-rĩ mũntũ mũthingu. We bamwe na antũ monthe ma mũciĩ wawe nĩ ma-kĩraga Ngai. Nĩ a-tethagia antũ marĩa ma-rĩ na mabata na nĩ a-boyaga Ngai bĩndĩ cionthe.

3 Ntukũ ĩmwe gĩntũ ta thaa kenda cia mũthenya, akĩona kĩoneki wega kĩa mũraika wa Ngai acĩte na akĩmwĩta, “Korinerio!”

4 Nawe Korinerio akĩmũcũũtha tũũ amakĩte na akĩmũũria atĩrĩ, “Nĩ indũ, Mwathani?”

Mũraika ũnu akĩmũciokeria atĩrĩ, “Ngai nĩeguĩte maboya maku na nĩaririkanĩte ũtethio waku kũrĩ nkĩa.

5 Rĩu, tũma antũ mathiĩ Njoba mageete mũntũ wĩtagwa Cimioni na nwawe wĩtagwa Betũro.

6 Na nĩekara mũciĩ gwa Cimioni ũrĩa ũtaatukaga njũo, na nyomba yawe ĩrĩ bakubĩ na ĩria.”

7 Rĩrĩa mũraika a-thiĩre, Korinerio agĩĩta aruti wĩra mawe maĩrĩ na mũthigari ũmwe ũrĩa wakĩraga Ngai.

8 Akĩmeera maũntũ monthe na akĩmatũma mathiĩ Njoba.

9 Rũyũni gĩntũ ta thaa thiita cia mũthenya ũgu, warĩrĩa antũ mau ma-rĩ njĩrani na marĩ bakubĩ gũkinya Njoba, Betũro a-gĩtwa nyombani ĩgũrũ kũboya.

10 Na Betũro akĩbũũta na akĩĩgua kũrĩa. Ĩndĩ rĩrĩa irio ciabaragĩrĩrua, akĩmaama na akĩona kĩoneki.

11 Akĩona ĩgũrũ rĩarugũka na akĩona gĩntũ gĩekari ta gĩtambaa kĩnene kĩambatĩtwe koonani inya kĩĩndamĩtue nkinya nthĩ.

12 Gĩtambaa kĩu kĩarĩ na mĩthemba yonthe ya nyamũ cia magũrũ mana, nyamũ irĩa itambaga nthĩ ta njoka na icici.

13 Akĩĩgua mũgambo wamwĩra atĩrĩ, “Ũkĩra Betũro! Thĩnja na ũrĩe!”

14 Nawe Betũro akiuga, “Arĩ Mwathani! Ntanarĩa gĩntũ kĩrĩa gĩtaragwa gĩtĩkĩtheru kana kĩrĩ na mũgiro.”

15 Mũgambo ũnu ũkĩmwarĩria rita rĩa kaĩrĩ ũkiuga atĩrĩ,“Gĩntũ kĩrĩa Ngai atheretie, ũtĩbatiĩ kuuga atĩ kĩrĩ na mũgiro.”

16 Ũntũ ũnu ũgĩkarĩka maita mathatũ, na wa rĩmwe gĩtambaa kĩu gĩgĩciokua ĩgũrũ.

17 Rĩrĩa Betũro a-rigarĩte agĩĩciragia bũrĩa kĩoneki kĩu gĩgũtaũka, antũ marĩa ma-tũmĩtwe nĩ Korinerio makĩmenya nyomba ya Cimioni, thuuba ya kũũrĩrĩria, na makĩrũngama mwĩrĩgani.

18 Magĩĩtana makĩũria wegua Cimioni ũrĩa wĩtagwa Betũro ekaraga mũciĩ ũnu.

19 Rĩrĩa Betũro a-thiĩte na mbere gwĩciria ĩgũrũ rĩa kĩoneki kĩu, Roo Mũtheru akĩmwĩra atĩrĩ, “Kũrĩ na antũ mathatũ magũgũceria.

20 Ũkĩra wĩgũrũke nthĩ, na ũthiĩ namo ũtĩna nkanja, nĩ ũntũ nĩ niũ nĩmatũmĩte.”

21 Kwogu Betũro akĩĩgũrũka na akĩĩra antũ mau atĩrĩ, “Nĩ niũ ũrĩa mũgũceria. Mwaca mũkĩenda atĩa?”

22 Antũ mau makĩmwĩra atĩrĩ, “Tũtũmĩtwe kũrĩ weũ nĩ Korinerio, mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma. We nĩ mũntũ mũthingu, nĩakĩraga Ngai na nĩatĩĩagwa nĩ Ayaundi monthe. Mũraika wa Ngai aramwĩrire akwĩre ũthiĩ mũciĩ kwawe nĩ kenda egue bũrĩa ũkauga.”

23 Betũro akĩgwata antũ mau ũgeni na akĩmathũngĩria nyomba.

Betũro kũthiĩ gwa Korinerio

Rũyũni kĩraũko, Betũro akĩthiĩ namo na makĩgendania bamwe na etĩkia mamwe ma kuuma Njoba.

24 Rũyũni rwa ntukũ ĩnu magĩkinya taũni ya Kaicaria. Korinerio nĩ a-metererete na nĩ e-tĩte antũ ma mũciĩ wawe na arata mawe ma bakubĩ.

25 Na rĩrĩa Betũro a-thũngagĩra nyomba, Korinerio akĩthiĩ kũmũthagaana na akĩĩgwĩthia magũrũni mawe akĩmũthathaia.

26 Ĩndĩ Betũro akĩmũũkĩrĩria akĩmwĩra atĩrĩ, “Rũngama! Wanaani ndĩ mũntũ tegwe.”

27 Betũro na Korinerio makĩthũngĩra nyomba wa makĩaragia. Betũro akĩĩthĩra antũ engĩ matũnganĩte ku.

28 Akiuga, “Mwiũ eene nĩmũkũmenya atĩ watho wetũ ũtĩĩtĩkĩrĩrĩtie Mũyaundi kũgwatanĩra kana gũcerera mũntũ ũtĩ Mũyaundi. Ĩndĩ Ngai nĩamonetie atĩ ntĩbatiĩ kuuga mũntũ tĩmũtheru kana arĩ na mũgiro.

29 Na nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, ngĩĩtĩkĩra gũũca naa na ntĩgũkararia. Rĩu ta mbĩra nĩkĩ ũmbĩtĩte?”

30 Korinerio akĩmũciokeria atĩrĩ, “Ntukũ inya nthiru, na-rĩ nyombani yakwa nkĩboyaga, gĩntũ ta thaa ino ũgu, thaa kenda cia mũthenya. Na wa rĩmwe, mũntũ warĩ na nguo ciabenagia akĩrũngama mbere yakwa.

31 Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Korinerio! Ngai nĩeguĩte maboya maku na nĩaririkanĩte ũtethio waku kũrĩ nkĩa.

32 Kwogu tũma antũ mathiĩ Njoba mageete mũntũ wĩtagwa Cimioni, na nwawe wĩtagwa Betũro. Na nĩekara mũciĩ gwa Cimioni ũrĩa ũtaatukaga njũo, na nyomba yawe ĩrĩ bakubĩ na ĩria.’

33 Kwogu ngĩgũtũmanĩra warĩo, negwe ũkũrũtha wega waaca. Na rĩu tũrĩ baba twinthe tũrĩ mbere ya Ngai nĩ kenda twĩgue bũrĩa bunthe Mwathani akwĩrĩte ũtwĩre.”

34 Nawe Betũro akĩambĩrĩria kwaria akĩmeera atĩrĩ,“Rĩu, nĩnkũmenya nama atĩ Ngai atĩ kĩmenyano,

35 ĩndĩ we amũkagĩra mũntũ wa wonthe ũrĩa ũmũkĩraga na ũrũthaga bũrĩa kũbatiĩ, na gũtĩkũmakania nĩ wa kuuma mũgongo ũrĩkũ.

36 Mwiũ nĩmũkũmenya ntũmĩrĩri ĩrĩa Ngai a-tũmire kũrĩ antũ ma Iciraeri, ya kwanĩrĩra Nteto Mbega cia thayũ kũbetũkĩrĩra Njĩcũ Kiristũ, ũrĩa nĩwe Mwathani wa antũ monthe.

37 Mwiũ nĩmũkũmenya maũntũ marĩa me-karĩkire gĩcigoni kĩonthe kĩa Njundea, kwambĩrĩria kũu Gariiri thuuba ya kũbunjua gwa ntũmĩrĩri ya ũbatithio nĩ Njũana Mũbatithania.

38 Nĩmwicĩ bũrĩa Ngai e-tĩrĩrie Njĩcũ wa Nacarethi maguta na njĩra ya kũmũnenkera Roo Mũtheru na binya yawe, na bũrĩa a-gendaga akĩrũthaga maũntũ meega na akĩboragia antũ monthe marĩa ma-kanyĩrĩrĩtue nĩ nkoma, nĩ ũntũ Ngai a-rĩ bamwe nawe.

39 “Twiũ tũrĩ aira ma maũntũ monthe marĩa Njĩcũ a-rũthire nthĩ ya Ayaundi na Njerucaremu. A-ũragirwe na njĩra ya kwambwa mũtharabani,

40 ĩndĩ Ngai akĩmũriũkia ntukũ ya kathatũ na agĩtũma oonwa nĩ antũ arĩ mwoo.

41 Ĩndĩ tĩ antũ monthe ma-mwonire, tiga nĩ twiũ marĩa Ngai a-thuurĩte kuuma wa tene tũtuĩka aira. Na nwa twiũ twarĩcanĩre na twanyunyanĩra nawe thuuba ya kũriũka kwawe kuuma kũrĩ akuũ.

42 Njĩcũ agĩtwatha tũbunjagĩrie antũ monthe na tũrutage ũira atĩ we nĩwe ũrĩa ũthuurĩtwe nĩ Ngai atuĩka wa kũgambithia marĩa marĩ mwoo na marĩa akuũ.

43 Iroria cionthe ikĩandĩka ikiuga mũntũ wonthe ũrĩa ũmwĩtĩkagia nĩarekagĩrwa mebia mawe kũbetũkĩrĩra riĩtwa rĩawe.”

Antũ matĩ Ayaundi kwamũkĩra Roo Mũtheru

44 Wa bũrĩa Betũro a-thiĩte na mbere kwaria maũntũ mau, Roo Mũtheru akĩĩgũrũkĩra marĩa monthe ma-thikĩrĩrĩtie ntũmĩrĩri ĩnu.

45 Etĩkia Ayaundi marĩa ma-cĩte na Betũro ma kuuma Njoba makĩrigara mũno rĩrĩa mo-nire ũgu, nĩ ũntũ Ngai nĩ a-becanĩte kĩbeo kĩa Roo Mũtheru nkinya kũrĩ antũ matĩ Ayaundi.

46 Nĩ ũntũ Ayaundi mau nĩ me-guire antũ mau makĩaria na nthiomi ngeni magĩkumagia Ngai.

Nawe Betũro akĩũria atĩrĩ,

47 “Kũrĩ mũntũ ũnkĩgiria antũ mama mabatithua na rũncĩ? Antũ mama nĩmaamũkĩrĩte Roo Mũtheru, wa ta bũrĩa wanatwi twa-mũkĩre.”

48 Kwogu Betũro akiuga mabatithue ndaani ya riĩtwa rĩa Njĩcũ Kiristũ. Na antũ mau makĩũria Betũro ekare namo ntukũ ciĩgana ũna.

Gwĩteterera kwa Betũro kũrĩ kanitha ya Njerucaremu

11

1 Atũmwa na etĩkia marĩa ma-rĩ Njundea makĩĩgua atĩ antũ matĩ Ayaundi nĩmaamũkĩrĩte kiugo kĩa Ngai wana mo.

2 Kwogu rĩrĩa Betũro e-tirie Njerucaremu, namo etĩkia Ayaundi makĩmũmenereria,

3 makĩmũũria atĩrĩ, “Nĩkĩ ũrathiĩre kũrĩ antũ matĩ ataane na warĩcanĩra namo?”

4 Nawe Betũro akĩambĩrĩria kũmataarĩrĩria wega bũrĩa gwekarĩkĩte. Akĩmeera atĩrĩ,

5 “Na-rĩ taũnini ya Njoba nkĩboyaga, na wa rĩmwe nkĩona kĩoneki. Nkĩona gĩntũ gĩekari ta gĩtambaa kĩnene kĩĩndamĩtue kuuma ĩgũrũ, na kĩrĩ kĩambate koona cionthe inya na gĩgĩĩca bakubĩ naani.

6 Ngĩcũthĩrĩria wega nkĩona nyamũ cia magũrũ mana, nyamũ cia kĩthaka, na nyamũ irĩa itambaga nthĩ ta njoka na icici.

7 Ngĩcioka nkĩĩgua mũgambo wambĩra atĩrĩ, ‘Ũkĩra Betũro! Thĩnja na ũrĩe.’

8 “Ĩndĩ nkiuga, ‘Arĩ Mwathani! Ntanarĩa gĩntũ kĩrĩa gĩtaragwa gĩtĩkĩtheru kana kĩrĩ na mũgiro.’

9 “Mũgambo ũkiuma ĩgũrũ rita rĩa kaĩrĩ ũkĩmbĩra atĩrĩ, ‘Gĩntũ kĩrĩa Ngai atheretie, ũtĩbatiĩ kuuga atĩ kĩrĩ na mũgiro.’

10 Ũntũ ũnu wekarĩkire maita mathatũ, na thuuba wogu gĩtambaa kĩu gĩgĩciokua ĩgũrũ.

11 “Na warĩo antũ mathatũ ma kuuma taũni ya Kaicaria makĩrũngama nyombani ĩrĩa ne-karaga.

12 Nawe Roo Mũtheru akĩmbĩra nthiĩ namo ntĩna nkanja. Na nkĩthiĩ bamwe na etĩkia mangĩ mathanthatũ ma kuuma Njoba, na tũkĩthũngĩra nyomba ya mũntũ ũnu wetagwa Korinerio.

13 Agĩtwĩra bũrĩa mũraika a-mumĩrĩre arĩ nyomba kwawe akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Tũmana Njoba wĩtĩrwe mũntũ wĩtagwa Cimioni Betũro,

14 ũrĩa ũgakwĩra bũrĩa weũ na antũ monthe ma mũciĩ waku mũkabonokua.’

15 “Na rĩrĩa na-mbĩrĩrie kwaria, Roo Mũtheru akĩĩgũrũka ĩgũrũ rĩao ta bũrĩa a-twĩgũrũkĩre bau kĩambĩrĩria.

16 Nĩrĩo na-ririkanire ciugo irĩa Mwathani a-ugĩte, ‘Njũana a-batithanagia na rũncĩ, ĩndĩ mwiũ mũkabatithua na Roo Mũtheru.’

17 Rĩu, ũkegua Ngai nĩ a-nenkere antũ matĩ Ayaundi kĩbeo wa ta kĩrĩa a-tũnenkere rĩrĩa twetĩkirie Mwathani Njĩcũ Kiristũ rĩ, rĩu niũ ndĩ ũũ wa kũregana na mũbango wa Ngai?”

18 Rĩrĩa me-guire maũntũ mau magĩtiga gũkararia Betũro na magĩkumia Ngai makiugaga,“Kwogu Ngai nĩanenkerete antũ matĩ Ayaundi kaanya ga kwĩgua ntũmĩrĩri ya kũmeera meerire nĩ kenda matũũra mwoo.”

Kanitha ya Antiokia

19 Etĩkia marĩa ma-nyagararire nĩ ũntũ wa kũnyamarua kũrĩa kwaumanire na gĩkuũ gĩa Stebano, ma-thiĩre nkinya gĩcigoni kĩa Boinĩcia, gĩcĩgĩrĩrani gĩa Caĩburaci, na taũnini ya Antiokia makĩbunjagia Nteto Mbega kũrĩ Ayaundi monka.

20 Ĩndĩ nĩ kwarĩ na etĩkia mamwe bo ma kuuma Caĩburaci na ma taũni ya Cairini, marĩa ma-cire Antiokia na makĩbunjia Nteto Mbega cia Mwathani Njĩcũ kũrĩ Ayaundi marĩa ma-ragia Kĩngiriki.

21 Na binya ya Mwathani yarĩ bamwe namo, na antũ engĩ magĩĩtĩkia na makĩamũkĩra Mwathani Njĩcũ.

22 Rĩrĩa antũ ma kanitha ya Njerucaremu me-guire bũrĩa gwekarĩkire, magĩtũma Baranaba athiĩ Antiokia.

23 Rĩrĩa a-kinyire, akĩona bũrĩa ũtugi wa Ngai warutĩte wĩra na agĩkena mũno. Akĩmaũmĩrĩria akĩmeera mathiĩ na mbere gũtuĩka ebokeku kũrĩ Mwathani na nkoro ciao cionthe.

24 Baranaba a-rĩ mũntũ mwega, na wecũrĩtwe nĩ Roo Mũtheru, na a-rĩ na wĩtĩkio mũnene. Namo antũ engĩ magĩĩtĩkia Mwathani.

25 Kwogu, Baranaba akiuma Antiokia akĩthiĩ Taracici gũceria Caũrũ,

26 na rĩrĩa a-mwonire makĩthiĩ nawe Antiokia. Kwogu gwa kabinda ka mwaka mũgima, Baranaba na Caũrũ magĩtũngana na kanitha na makĩthomithia antũ engĩ. Kũu Antiokia nĩ ku arutwa me-tirwe Akiristũ rita rĩa mbere.

27 Kabindani kau, iroria imwe ikiuma Njerucaremu ikĩĩndama Antiokia.

28 Na kĩroria kĩmwe gĩa cio kĩrĩa gĩetagwa Agabo, gĩkĩrũngama kĩbotithĩtue nĩ Roo Mũtheru gĩkĩroria atĩ gũkagĩa na yũũra ĩnene nthĩ yonthe (kwagĩre na yũũra bĩndĩ ya mũthamaki Kĩraundio).

29 Etĩkia ma Antiokia makĩbanga wa mũntũ arute gĩntũ kũringana na ũboti wawe nĩ kenda matũmane ũtethio kũrĩ etĩkia marĩa ma-tũũraga Njundea.

30 Makĩrũtha ũgu, na magĩtũma Baranaba na Caũrũ mabire ũtethio ũnu kũrĩ akũrũ ma kanitha ya Njerucaremu.

Eronde kũnyamaria kanitha

12

1 Kabindani kau, Eronde Angiriba akĩambĩrĩria kũnyamaria kanitha.

2 Akĩathana akiuga Njakubu, mũruang'ina wa Njũana, aũragwe na rũbiũ.

3 Rĩrĩa Eronde o-nire atongoria ma Ayaundi magũkenerera ũntũ ũnu akĩambata Betũro wana we. A-mbatirwe bĩndĩ ya Thigũnkũ ya Mĩgate Ĩtĩmimbithie

4 na akĩbirwa nceera. Eronde akiuga arangĩrwe nĩ ikundi inya cia athigari. A-bangĩte kũmũruta na kũmũtuĩra ĩgamba mbere ya antũ thuuba ya Bacaka.

5 Ĩndĩ rĩrĩa Betũro a-rĩ nceera, etĩkia nĩ ma-thiĩte na mbere kũboya Ngai matĩgũtigithĩria nĩ ũntũ wawe.

6 Ũtukũ ũnu, mbere ya Eronde aruta Betũro nceera athiĩ kũmũtuĩra, Betũro a-mamĩte gatagatĩ ka athigari maĩrĩ athaĩkĩtwe na nyororo ciĩrĩ. Na nĩ kwarĩ na athigari mangĩ marĩa ma-rangĩrĩte mũrango wa nceera.

7 Wa rĩmwe mũraika wa Mwathani akĩmuumĩrĩra na gũkĩgĩa na werũ mũnene kũu nceera. Mũraika ũnu akĩringaringa Betũro mbaru, akĩmũũkĩria na akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũkĩra na karũgĩ!” Na wa rĩmwe nyororo irĩa Betũro a-thaĩkĩtwe nacio njara ikĩgwa nthĩ.

8 Mũraika akĩmwĩra, “Ĩkĩra nguo na iratũ ciaku.” Betũro akĩrũtha ũgu. Mũraika agĩcioka akĩmwĩra, “Ĩkĩra kabuti gaku na ũndũmĩrĩre.”

9 Kwogu Betũro akiuma na akĩrũmĩrĩra mũraika ũnu nja ya nceera. Betũro ata-menyaga bũrĩa gwekarĩkaga mabinda mau monthe, nĩ ũntũ e-ciragia nĩ kĩoneki o-naga.

10 Rĩrĩa ma-betũkire gĩkundi kĩa mbere na gĩa kaĩrĩ kĩa arangĩri, magĩkinya mwĩrĩga wa cuuma ũrĩa wathũngagĩra taũni ĩnu. Mwĩrĩga ũnu ũkĩrugũka ũrĩ u, na makiuma, makĩambĩrĩria kũthiĩ na njĩra ĩmwe na wa rĩmwe mũraika akĩmũtiga.

11 Rĩrĩa Betũro e-ricũkirwe akiuga,“Rĩu nkũmenya nama atĩ Mwathani arantũmĩrĩte mũraika wawe nĩ kenda ambonokia kuuma kũrĩ Eronde na kuuma kũrĩ bũrĩa bunthe atongoria ma Ayaundi marerirĩrĩtie kũndũtha.”

12 Rĩrĩa Betũro o-nire ũgu, akĩthiĩ nyomba ya Maria ũrĩa warĩ ng'ina wa Njũana ũrĩa wetagwa Mariko, kũrĩa antũ engĩ ma-tũnganĩte na nĩka ma-boyaga.

13 Rĩrĩa a-ringaringire mwĩrĩga wa nja, mwarĩ wa wĩra ũrĩa wetagwa Ronda agĩĩca gwĩtĩka.

14 Rĩrĩa e-guire mũgambo wa Betũro, agĩkena mũno na bantũ ba kũrugũra mwĩrĩga agĩcioka nyomba ang'arĩtie mũno na akĩmeera atĩ Betũro arũngamĩte mwĩrĩgani.

15 Namo antũ makĩmwĩra, “Ũrĩ na nthũũ!” Mwarĩ ũnu akĩthiĩ na mbere gũkinyĩrĩria atĩ nĩ Betũro, ĩndĩ makiuga, “Nwa nkinya egue nĩ mũraika wawe.”

16 Nawe Betũro akĩthiĩ na mbere kũringaringa mwĩrĩga nkinya rĩrĩa ma-rugũrire. Na rĩrĩa ma-rugũrire, makĩmwona na makĩrigara mũno.

17 Betũro akĩmonereria na njara makire na akĩmatarĩrĩria bũrĩa Mwathani amũrutire nceera. Akĩmeera atĩrĩ,“Mwĩreni Njakubu na etĩkia mau mangĩ maũntũ mama.” Agĩcioka akiuma na akĩthiĩ gũntũ kũngĩ.

18 Rũyũni kĩraũko, gũkĩgĩa na kĩrigicano mũno gatagatĩni ka athigari nĩ ũntũ mata-menyaga bũrĩa gwekarĩkire kũrĩ Betũro.

19 Eronde Angiriba akĩathana Betũro acerue, ĩndĩ mata-mwonire. Na akĩgambithia athigari marĩa ma-rangĩrĩte Betũro na akĩathana maũragwe.

Gĩkuũ kĩa Eronde Angiriba

Eronde Angiriba akiuma gĩcigoni kĩa Njundea, akĩthiĩ taũni ya Kaicaria na agĩĩkara nabo kabinda kaniini.

20 Eronde nĩ a-tũũrĩte arĩ matĩkwĩgucana na antũ ma taũni cia Turo na Cindoni. Kwogu antũ ma taũni inu makĩbanga kũthiĩ kũmwona. Na mbere ya mathiĩ, makĩamba kwona mũntũ wetagwa Burasto, ũrĩa a-rĩ mũrũngamĩrĩri mũnene wa mũciĩ wa Eronde. Me-ndaga amatethereria megua marĩ na thayũ, nĩ ũntũ taũni ciao ciarutaga irio kuuma nthĩ ĩrĩa yathagwa nĩ Eronde.

21 Rĩrĩa ntukũ ĩrĩa ma-bangĩte yakinyire, Eronde agĩĩkĩra nguo cia ũthamaki, agĩĩkara gĩtĩni kĩawe kĩa ũthamaki, na akĩarĩria antũ ma Turo na Cindoni.

22 Namo makiugĩrĩria na binya, “Ũyũ nĩ mũgambo wa ngai, na tĩ wa mũntũ.”

23 Wa rĩmwe, Eronde akĩberithua nĩ mũraika wa Mwathani, nĩ ũntũ wa kũrega kũba Ngai ũkumio. Akĩrĩwa nĩ iginyo na agĩkua.

Baranaba na Caũrũ gũcioka Antiokia

24 Kiugo kĩa Ngai gĩkĩthiĩ na mbere gũtamba, na etĩkia makĩongerereka.

25 Rĩrĩa Baranaba na Caũrũ ma-rĩkirie ũtungata wao, makiuma Njerucaremu makĩthiĩ taũni ya Antiokia, marĩ bamwe na Njũana ũrĩa wetagwa Mariko.

Kũthuurwa kwa Baranaba na Caũrũ

13

1 Kanithani ya Antiokia, nĩ kwarĩ na iroria na arimo. Namo ma-rĩ Baranaba, Cimioni ũrĩa wetagwa Mũntũ Mwirũ, Roukioci wa kuuma Cairini, Manaeni ũrĩa ma-kũrĩrĩte bamwe na Eronde Antiba, na Caũrũ.

2 Na rĩrĩa ma-thathaagia Mwathani meimĩte kũrĩa, Roo Mũtheru akĩmeera atĩrĩ, “Mbathũrĩrani Caũrũ na Baranaba nĩ kenda makarute wĩra ũrĩa nĩmetĩrĩte.”

3 Na thuuba ya etĩkia kũboya meimĩte irio, makiigĩrĩra Caũrũ na Baranaba njara na makĩrekereria mo ĩĩrĩ mathiĩ.

Baranaba na Caũrũ kũbunjia Caĩburaci

4 Baranaba na Caũrũ magĩtũmwa nĩ Roo Mũtheru. Makiuma taũni ya Antiokia makĩĩndama nkinya taũni ya Cerukia, kũrĩa ma-twerere meeri na makĩthiĩ nkinya Caĩburaci.

5 Rĩrĩa ma-kinyire taũni ĩrĩa yetagwa Caramini, makĩbunjia kiugo kĩa Ngai cinagoguni cia Ayaundi. Na ma-rĩ bamwe na Njũana Mariko ũrĩa wamatethagĩrĩria.

6 Makĩbetũkĩrĩra gĩcĩgĩrĩrani kĩu kĩonthe, na magĩkinya taũni ĩrĩa yetagwa Baboci. Magĩtũngana na Mũyaundi ũmwe wetagwa Bari Njĩcũ, ũrĩa warĩ mũrogi na a-rĩ kĩroria kĩa ũrongo.

7 Ngabana wa Caĩburaci e-tagwa Canjio Baũro, na a-rĩ mũrata wa Bari Njĩcũ. Ngabana ũnu a-rĩ mũntũ mũũgĩ na agĩĩta Baranaba na Caũrũ nĩ ũntũ nĩ e-ndaga kwĩgua kiugo kĩa Ngai.

8 Ĩndĩ Bari Njĩcũ (ũrĩa wetagwa Erimaci na rũthiomi rwa Kĩngiriki) agĩkararia Baranaba na Caũrũ na akĩgeria kũgarũra ngabana ũnu atige gwĩtĩkia Mwathani.

9 Nawe Caũrũ ũrĩa wetagwa Baũro ecũrĩtwe nĩ Roo Mũtheru, agĩcũũtha Erimaci tũũ na akĩmwĩra,

10 “Weũ ũrĩ mwana wa nkoma na mũnthũ wa maũntũ monthe ma ũthingu! Wĩcũrĩtwe nĩ ũrongo wa mĩthemba yonthe na mawaara monthe. Ga ũtĩkarotiga kũbĩtithia antũ na kũgarũra njĩra irĩa ndũngaru cia Mwathani?

11 Rĩu njara ya Mwathani ĩrĩ mũgarũ negwe. Nĩũgũtuĩka mũtumumu na ũtĩbota kwona werũ wa riũa gwa kabinda kegana ũna.”

Na wa rĩmwe agĩkunĩkwa nĩ mũrundu na mbindu, agĩtuĩka mũtumumu, na akĩambĩrĩria gwatata agĩceragia mũntũ ũnkĩmwambata njara.

12 Na rĩrĩa ngabana ũnu o-nire bũrĩa gwekarĩka, agĩĩtĩkia Mwathani nĩ ũntũ nĩ a-rigarirue mũno nĩ ũrutani wĩgiĩ Mwathani.

Baũro na Baranaba kũbunjia Antiokia ya Bicindia

13 Baũro na antũ marĩa a-rĩ namo magĩtwa meeri makiuma taũni ya Baboci makĩthiĩ taũni ya Beriga, gĩcigoni kĩa Bambĩria. Ĩndĩ Njũana Mariko akĩmatiga agĩcioka Njerucaremu.

14 Kuuma Beriga, makĩthiĩ taũni ĩrĩa yetagwa Antiokia ya nthĩ ya Bicindia. Na rĩrĩa ntukũ ya Cabatũ ya-kinyire, makĩthiĩ cinagoguni magĩĩkara nthĩ.

15 Thuuba ya kũthoma Watho wa Muca na mbuku cia iroria, atongoria ma cinagogu magĩtũmana kũrĩ Baũro na Baranaba makĩmeera atĩrĩ,“Mamũruamaitũ, ũgaaca kwĩgua mũrĩ na kiugo gĩa kwĩra antũ, nwa mũmeere.”

16 Kwogu Baũro akĩrũngama, agĩũkĩrĩria njara, na akĩambĩrĩria kwaria akiuga atĩrĩ, “Antũ ma Iciraeri na mwiũ mangĩ marĩa mũkumagia Ngai, nthikĩrĩriani!

17 Ngai wa antũ ma Iciraeri nĩ a-thuurire cũcũ metũ, na agĩtũma mongerereka na magĩa binya rĩrĩa ma-tũũraga nthĩ ya Miciri, na akĩmaruta nthĩ ĩnu na binya yawe.

18 Ngai akĩũmĩrĩria mĩtugo yao marĩ rwanda kabinda ka mĩaka mĩrongo ĩna.

19 Na thuuba ya kũthiria mĩgongo mũgwanja ĩrĩa yatũũraga nthĩ ya Kanani, akĩnenkanĩra nthĩ ĩnu kũrĩ antũ ma Iciraeri.

20 Na yeũkirie kabinda ka mĩaka ta magana mana ma mĩrongo ĩtano ũgu maũntũ mama monthe magĩĩkarĩka.

“Na thuuba wogu, Ngai agĩcioka akĩmanenkera acirithania, namo makĩmatongoria nkinya bĩndĩ ya kĩroria Camweri.

21 Namo antũ makiuga nĩmakwenda mũthamaki, kwogu Ngai akĩthuura Caũrũ mwana wa Kici, ũrĩa warĩ wa kuuma mwĩrĩga wa Benjameni, atuĩka mũthamaki wao. Na akĩathana mĩaka mĩrongo ĩna.

22 Ngai akĩruta Caũrũ ũthamakini, na akĩthuura Ndaundi atuĩka mũthamaki wao. Ngai akĩruta ũira wĩgiĩ Ndaundi akiuga, ‘Nkwona Ndaundi mwana wa Njecii, mũntũ ũrĩa ũkenetie nkoro yakwa, na ũrĩa ũkarũtha bũrĩa bunthe nkwenda arũtha.’

23 “Na kuuma rũciaroni rwa Ndaundi, Ngai akĩthuura mũntũ ũmwe tawe Njĩcũ, atuĩka mũbonokia wa Iciraeri, wa ta bũrĩa a-rĩkanĩrĩte.

24 Mbere ya Njĩcũ ambĩrĩria wĩra wawe, Njũana Mũbatithania a-bunjagĩria antũ monthe ma Iciraeri akĩmeeraga meerire mebia mao nĩ kenda mabatithue.

25 Na rĩrĩa Njũana a-rĩ bakubĩ kũrĩkĩrĩria wĩra wawe, akĩũria antũ atĩrĩ, ‘Mwĩciragia niũ ndĩ ũũ? Niũ ntĩ ũrĩa mwetererete. Ĩndĩ kũrĩ na ũrĩa ũcĩte thuuba yakwa ũrĩa ntĩagĩrĩrĩte nwarĩ gũkundũra ndigi cia iratũ ciawe.’

26 “Mamũruamaitũ, mwiũ ciana cia Iburaimu, bamwe na antũ matĩ Ayaundi marĩa makĩraga Ngai, nĩ twiũ tũtũmĩrĩtwe ntũmĩrĩri ĩno ya ũbonokio.

27 Antũ ma Njerucaremu na atongoria mao mata-menyaga Njĩcũ a-rĩ ũũ, na mata-taũkĩrwa nĩ ciugo cia iroria irĩa ithomagwa rĩonthe ntukũ ya Cabatũ. Na nĩ ũntũ wogu, makĩmũtuĩra kũũragwa wa ta bũrĩa iroria ciarathĩte.

28 Wana wegua mata-rĩ na gĩtũmi kĩega gĩa kũmũũraga, makĩũria Biratũ arute wathani wa kũũragithia Njĩcũ.

29 Nĩrĩo ma-bingirie maũntũ monthe marĩa mandĩkĩtwe Mandĩkoni ĩgũrũ rĩa Njĩcũ. Makĩmwambũra kuuma mũtharabani na makĩmwiga kaburini.

30 Ĩndĩ Ngai akĩmũriũkia kuuma kũrĩ akuũ.

31 Na kabinda ga ntukũ mĩngĩ, akĩonwa nĩ antũ marĩa ma-mũthingatĩte kuuma Gariiri nkinya Njerucaremu. Na rĩu nĩmo aira mawe kũrĩ antũ metũ.

32 “Tũmũbunjagĩria Nteto Mbega, cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa Ngai a-rĩkanĩre na cũcũ metũ,

33 na nĩatũbingĩrĩtie twiũ ciana ciao, na njĩra ya kũriũkia Njĩcũ kuuma kũrĩ akuũ, wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe Thaburini ya kaĩrĩ atĩrĩ,

‘Weũ ũrĩ Mwana wakwa,

ũmũnthĩ ngũtuĩka ĩbaagu.’

34 “Ngai a-mũriũkirie kuuma kũrĩ akuũ nĩ kenda atĩkoore. Wa ta bũrĩa Ngai augĩte,

‘Nkamũnenkera itharimo ntheru cia ma cia gwĩtĩkĩkua,

cia kĩrĩĩko kĩrĩa na-nenkere Ndaundi.’

35 “Ta bũrĩa augĩte Thaburini ĩngĩ atĩ,

‘Ũtĩreka Mũtheru waku oora.’

36 “Nĩ ũntũ rĩrĩa Ndaundi a-rĩkirie kũrũtha wendi wa Ngai mabindani mawe, nĩ a-kwire na akĩthikwa bamwe na cũcũ mawe, na mwĩrĩ wawe ũkĩora.

37 Ĩndĩ Njĩcũ ũrĩa Ngai a-riũkirie kuuma kũrĩ akuũ, mwĩrĩ wawe ũto-ra.

38 “Kwogu arata makwa nĩnkwenda mũmenye nĩmũbunjĩrua atĩ Njĩcũ nĩwe ũrekanagĩra mebia.

39 Na kũbetũkĩrĩra we, mũntũ wonthe ũrĩa ũmwĩtĩkagia nĩataragwa arĩ mũthingu methoni ma Ngai, ũntũ ũrĩa Watho wa Muca ũtĩnkĩa-botire kũrũtha.

40 Kwogu ĩmenyerereni nĩ kenda maũntũ marĩa iroria ciaugire matĩgekarĩke kũrĩ mwiũ, atĩ:

41 ‘Thikĩrĩriani, mwiũ antũ ma kĩnyũrũri,

makani na mũthire!

Nĩ ũntũ nĩnkũrũtha ũntũ bĩndĩ yenu,

ũrĩa mũtĩkaromwetĩkia,

wana mũntũ ankĩmwĩra.’ ”

42 Rĩrĩa Baũro na Baranaba ma-umaga cinagoguni, antũ makĩmakaĩra magaaca kwaria maũntũ mau rĩngĩ, mũthenya ũnu ũngĩ wa Cabatũ.

43 Na thuuba ya mũcemanio wa cinagogu kũthira, Ayaundi engĩ, na antũ matĩ Ayaundi marĩa ma-rũmagĩrĩra ndini ya Kĩyaundi, makĩrũmĩrĩra Baũro na Baranaba. Atũmwa mau magĩkaĩra etĩkia mau mathiĩ na mbere gwĩkara ũtugini wa Ngai.

44 Rĩrĩa Cabatũ ĩnu ĩngĩ yakinyire, antũ ta monthe ma taũni ĩnu magĩtũngana bamwe kwĩgua Nteto Mbega cia Mwathani.

45 Ĩndĩ rĩrĩa atongoria ma Ayaundi mo-nire kĩrĩndĩ gĩa antũ makĩĩgua rũritho, na makĩambĩrĩria gũkararia ũntũ unthe ũrĩa Baũro a-ugaga na makĩmũcenga.

46 Namo Baũro na Baranaba makĩmaciokeria marĩ na ũcamba makiuga atĩrĩ, “Kũrarĩ na bata atĩ kiugo kĩa Ngai kĩbunjue kũrĩ mwiũ mũrĩ ma mbere. Ĩndĩ nĩ ũntũ mũkũrega gũkĩamũkĩra, mũkwonania atĩ mũtĩagĩrĩrĩte kũgaa ũtũũro wa tene na tene. Nĩ ũntũ wogu, ga tũkabunjĩrie antũ matĩ Ayaundi.

47 Nĩ ũntũ ũũ nĩbu Mwathani atwathĩte,

‘Nĩnĩmũtuĩte werũ wa antũ matĩ Ayaundi,

nĩ kenda mũbunjĩrie antũ ma gũntũ kunthe gũkũ nthĩ ntũmĩrĩri ya ũbonokio.’ ”

48 Rĩrĩa antũ matĩ Ayaundi me-guire ũgu magĩkena na magĩkumia kiugo kĩa Mwathani. Na antũ marĩa monthe Ngai a-thuurĩte marĩ ma ũtũũro wa tene na tene, magĩĩtĩkia.

49 Na kiugo kĩa Mwathani kĩgĩtamba gĩcigoni kĩu kĩonthe.

50 Ĩndĩ atongoria ma Ayaundi makĩringĩrĩra antũ aka ma gĩtĩĩo marĩa ma-kĩraga Ngai, bamwe na arũme ma gĩtĩĩo ma taũni ĩnu. Na makĩringĩrĩra antũ manyamaria Baũro na Baranaba, na makĩmengĩrĩria kuuma gĩcigoni kĩao.

51 Kwogu Baũro na Baranaba makĩbuurabuura tĩĩri ya magũrũ mao kwonania makũregana namo, na makĩthiĩ taũni ya Ikoniamu.

52 Namo etĩkia ma Antiokia magĩĩcũrwa nĩ gĩkeno na Roo Mũtheru.

Baũro na Baranaba kũbunjĩria antũ ma Ikoniamu

14

1 Rĩrĩa Baũro na Baranaba ma-rĩ kũu Ikoniamu, wa ta wĩthĩre wao, makĩthiĩ cinagoguni ya Ayaundi. Makĩbunjia Nteto Mbega marĩ na ũboti mũnene nkinya Ayaundi engĩ bamwe na Angiriki engĩ mgĩĩtĩkia Mwathani.

2 Ĩndĩ Ayaundi marĩa ma-regire gwĩtĩkia Mwathani, makĩringĩrĩra antũ matĩ Ayaundi, na magĩĩkĩra ũthũ ndaani ya nkoro ciao, namo antũ matĩ Ayaundi makĩmena etĩkia.

3 Kwogu Baũro na Baranaba magĩĩkara kũu Ikoniamu gwa kabinda karaaca makĩbunjagia kiugo kĩa Mwathani marĩ na ũcamba. Na Mwathani akĩonania atĩ ntũmĩrĩri ya ũtugi wawe yarĩ ya ma, nĩ ũntũ nĩ a-mabotithirie kũringa ciama na kũrũtha maũntũ ma magegania.

4 Antũ ma taũni ĩnu makĩgĩa na mbathũkano nĩ ũntũ mamwe ma-rĩ mwena wa Ayaundi na mangĩ ma-rĩ mwena wa atũmwa.

5 Antũ matĩ Ayaundi, Ayaundi bamwe na atongoria mao, makĩbanga kũnyarira atũmwa na kũmaringanga na mabiga.

6 Ĩndĩ rĩrĩa Baũro na Baranaba ma-menyire mũbango wao, makĩũra na makĩthiĩ taũni cia Rĩstira na Ndabĩ, cia gĩcigo kĩa Rikaonia na gũntũ kũrĩa kwarĩ bakubĩ na gĩcigo kĩu.

7 Makĩthiĩ na mbere kũbunjia Nteto Mbega cia Mwathani nabo.

Baũro kũboria mũntũ taũnini ya Rĩstira

8 Kũu taũnini ya Rĩstira, nĩgwatũũraga mũntũ warĩ na wonje magũrũ na ata-botaga kũthiĩ kuuma gũciarwa kwawe.

9 Ntukũ ĩmwe wa bũrĩa mũntũ ũnu a-thikĩrĩrĩtie Baũro akĩbunjia, Baũro akĩmũcũũtha tũũ na akĩona atĩ a-rĩ na wĩtĩkio ũngĩtũma aborua.

10 Kwogu Baũro akĩmwĩra na mũgambo mũnene, “Rũngama na magũrũ maku!” Wa rĩmwe mũntũ ũnu agĩtũũba na akĩambĩrĩria kũthiĩ.

11 Rĩrĩa kĩrĩndĩ kĩo-nire bũrĩa Baũro a-rũthire, gĩkĩambĩrĩrĩa kuuga na rũthiomi rwa Kĩrikaonia atĩ, “Ngai igũtwĩgũrũkĩra ciĩkari ta antũ!”

12 Magĩtuĩra Baranaba riĩtwa Ceũ, nawe Baũro makĩmwĩta Amĩci nĩ ũntũ nĩwe warĩ mwaria mũnene.a

13 Ekarũ ya ngai ĩnu yetagwa Ceũ yarĩ bakubĩ na mwĩrĩga wa taũni ĩnu. Mũthĩnjĩri ngai wa yo agĩĩca na ndegwa na maũa mwĩrĩgani wa taũni ĩnu, nĩ ũntũ we na antũ mau mangĩ nĩ me-ndaga kũrutĩra Baũro na Baranaba kĩgongwana.

14 Ĩndĩ rĩrĩa atũmwa, tamo Baũro na Baranaba, me-guire ũgu, magĩtembũranga nguo ciao na makĩng'aria kũrĩ kĩrĩndĩ kĩu makiugagĩrĩria na binya atĩrĩ,

15 “Mwiũ antũ, nĩkĩ mũkũrũtha maũntũ mama? Anga twiũ tũtĩ antũ tamwi! Tũmũreterete Nteto Mbega nĩ kenda mũgarũrũke, mũtigane na maũntũ mama, marĩa matĩ bata. Na mũrũmĩrĩre Ngai ũrĩa ũtũũraga mwoo, we ũrĩa waũmbire ĩgũrũ na nthĩ, ĩria, na into cionthe irĩa irĩ gũntũ kũu kunthe.

16 Tene, Ngai nĩ a-rekereretie antũ ma nthĩ marũthage wa bũrĩa ma-nkĩendire.

17 Ĩndĩ Ngai atanatiga kwonania atĩ arĩ bo. Onanĩtie wega wawe na njĩra ya kuurithia mbura, kũmũnenkera kĩmera kĩega bĩndĩ ya kĩo, kũmũnenkera irio mĩngĩ, na gwĩcũria nkoro cienu na gĩkeno.”

18 Bamwe na kwaria maũntũ mau monthe, Baũro na Baranaba mata-botire kũgirĩrĩria antũ mau kũruta kĩgongwana.

19 Ayaundi mamwe magĩĩca maumĩte Antiokia na Ikoniamu makĩringĩrĩra antũ maregana na Baũro. Makĩmũringanga na mabiga, makĩmũkururia nkinya nja ya taũni magĩĩciragia atĩ nĩmũriũku.

20 Ĩndĩ rĩrĩa etĩkia ma-thiũrũrũkĩrie Baũro, agĩũkĩra na agĩcioka taũni ĩnu rĩngĩ. Rũyũni makĩthiĩ na Baranaba taũni ya Ndabĩ.

Baũro na Baranaba macioka Antiokia

21 Thuuba ya Baũro na Baranaba kũbunjia Nteto Mbega taũnini ya Ndabĩ, antũ engĩ magĩtuĩka etĩkia. Na magĩcioka makĩthiĩ taũni cia Rĩstira, Ikoniamu na Antiokia ya Bicindia,

22 magĩĩkagĩra etĩkia binya na makĩmaũmagĩrĩria mathiĩ na mbere kũnyinya wĩtĩkioni. Makĩĩra etĩkia atĩrĩ, “Nwa nkinya tũnyamarue mũno nĩ kenda tũthũngĩra Ũthamakini wa Ngai.”

23 Thuuba ya Baũro na Baranaba kũthuurĩra wa kanitha akũrũ mayo, makĩboya meimĩte kũrĩa na makĩnenkanĩra akũrũ mau kũrĩ Mwathani ũrĩa me-tĩkĩtie.

24 Baũro na Baranaba makĩbetũkĩrĩra Bicindia, makĩthiĩ gĩcigoni kĩa Bambĩria.

25 Na rĩrĩa ma-bunjirie taũni ya Beriga, makĩĩndama makĩthiĩ taũni ya Ataria.

26 Kuuma Ataria, Baũro na Baranaba magĩtwa meeri na magĩcioka taũni ya Antiokia ya gĩcigo gĩa Cĩria, kũrĩa ma-mbĩrĩrĩtie rũgendo rwao, na nwa ku ma-boeretwe nĩ etĩkia nĩ kenda marute wĩra wa ũtugi wa Ngai, ũrĩa ma-rĩkĩtie.

27 Rĩrĩa ma-kinyire Antiokia, magĩĩta kanitha bamwe na makĩmeera maũntũ monthe marĩa Ngai a-rũthĩte kũbetũkĩrĩra mo, na bũrĩa a-nenkere antũ matĩ Ayaundi kaanya ka gwĩtĩkia.

28 Namo magĩĩkara bamwe na etĩkia gwa kabinda karaaca.

a 

14:12 Ceũ a-rĩ mũnene wa ngai cia Angiriki nawe Amĩci a-rĩ mũtũmwa wa ngai cionthe.

Atongoria ma kanitha gũtũngana Njerucaremu

15

1 Na rĩrĩa Baũro na Baranaba ma-rĩ taũni ya Antiokia gĩcigoni gĩa Cĩria, nĩ kwarĩ na antũ mamwe ma-umire gĩcigoni kĩa Njundea na makĩambĩrĩria kũthomithia etĩkia atĩ, “Ũgaaca kwĩgua mũntũ tĩ mũtaane kũringana na Watho wa Muca, mũntũ ũnu atĩnkĩbonoka.”

2 Ũntũ ũnu ũgĩtũma Baũro na Baranaba magĩa na nkarari namo, nkinya kanitha yathuura Baũro na Baranaba bamwe na etĩkia mangĩ, nĩ kenda mathiĩ makaarĩrĩrie ũntũ ũnu bamwe na atũmwa na akũrũ marĩa ma-rĩ Njerucaremu.

3 Kwogu kanitha ĩkĩmatũma mathiĩ Njerucaremu na makĩbetũkĩrĩra icigoni cia Boinĩcia na Camaria makĩmeera bũrĩa antũ matĩ Ayaundi ma-mũkĩre Mwathani. Na ũntũ ũnu ũgĩtũma etĩkia monthe magĩa na gĩkeno kĩnene.

4 Na rĩrĩa ma-kinyire Njerucaremu, makĩamũkĩrwa nĩ kanitha, atũmwa, na akũrũ ma kanitha. Namo Baũro na Baranaba makĩmeera maũntũ monthe marĩa Ngai a-rũthĩte kũbetũkĩrĩra mo.

5 Ĩndĩ etĩkia mamwe ma gĩkundi kĩa Abaricai makĩrũngama makiuga atĩrĩ, “Nwa nkinya antũ matĩ Ayaundi mataanwe na maathwe maathĩkagĩre Watho wa Muca.”

6 Kwogu atũmwa na akũrũ ma kanitha magĩtũngana nĩ kenda maarĩrĩrie ũntũ ũnu.

7 Thuuba ya kwarĩrĩria ũntũ ũnu mũno, Betũro akĩrũngama akiuga, “Endwa, mwiũ nĩmũkũmenya atĩ, tene Ngai nĩ a-nthuurire kuuma gatagatĩni kenu nĩ kenda nkabunjĩrie antũ matĩ Ayaundi megue Nteto Mbega na metĩkie.

8 Na Ngai ũrĩa wicĩ kĩrĩa kĩrĩ nkoroni cia antũ monthe, akĩonania atĩ nĩ a-mũkĩre antũ matĩ Ayaundi nĩ ũntũ nĩ a-manenkere Roo Mũtheru wa ta bũrĩa a-tũnenkere wanatwi.

9 Ngai nĩ o-nanirie gũtĩ mũkũũrani wetũ namo, nĩ ũntũ nĩ a-matheririe nkoro ciao rĩrĩa me-tĩkirie.

10 Rĩu nĩkĩ mũkwenda kũgeria Ngai na kwigĩrĩra antũ matĩ Ayaundi gĩcioki nkingo, kĩrĩa twiũ na cũcũ metũ twaremirwe nĩkũ gĩtitika?

11 Ĩndĩ twiũ twĩtĩkĩtie atĩ tũbonokagua nĩ ũtugi wa Mwathani Njĩcũ Kiristũ wa ta bũrĩa wanamo mabonokagua.”

12 Antũ monthe magĩkira na makĩthikĩrĩria Baũro na Baranaba makĩmeera bũrĩa kũbetũkĩrĩra mo Ngai a-ringire ciama na arũtha maũntũ ma magegania gatagatĩni ga antũ matĩ Ayaundi.

13 Rĩrĩa Baũro na Baranaba ma-rĩkirie kwaria, Njakubu akĩrũngama akiuga, “Endwa, ta nthikĩrĩriani!

14 Cimioni Betũro agũtaarĩrĩria bũrĩa Ngai o-nanirie wendo wa kwamũkĩra antũ matĩ Ayaundi rita rĩa mbere nĩ kenda matuĩka antũ mawe.

15 Na ũntũ ũnu ũkĩgwatanĩra na ciugo cia iroria, ta bũrĩa kwandĩkĩtwe atĩrĩ,

16 ‘Thuuba ya maũntũ mama ngacioka,

na ngatuma nyomba ya Ndaundi rĩngĩ ĩrĩa ĩgwĩte.

Ngatuma maganjo mayo rĩngĩ,

na nĩmĩrũngĩke.

17 Nĩ kenda antũ mau mangĩ monthe mabote gũceria Mwathani,

wana antũ matĩ Ayaundi marĩa monthe metanagua na riĩtwa rĩakwa.

Ũgu nĩbu Mwathani augĩte,

ũrĩa ũrũthaga maũntũ mama,

18 marĩa ma-menyekanire kuuma tene.’ ”

19 Njakubu akĩthiĩ na mbere kũmeera atĩrĩ, “Endwa, tũtĩbatiĩ kũthĩnia antũ matĩ Ayaundi marĩa makũgarũrũkĩra Ngai.

20 Bantũ bogu, tũbatiĩ kũmaandĩkĩra barũa tũmeere atĩ matĩkarĩe irio irĩa irutagĩrwa ngai cia mĩbuanano, matige ũmaramari, na matĩkarĩe nyama cia nyamũ irĩa ciũragĩtwe na njĩra ya kũthiora nkingo, kana marĩa nthakame.

21 Nĩ ũntũ Watho wa Muca wĩthĩrĩtwe ũkĩbunjagua taũnini cionthe kuuma tene mũno, na ũkĩthomagwa cinagoguni wa ntukũ ya Cabatũ.”

Barũa kũrĩ antũ matĩ Ayaundi

22 Kwogu atũmwa, akũrũ ma kanitha, na kanitha yonthe makĩbanga kũthuura antũ mamwe gatagatĩni kao nĩ kenda mamatũma taũni ya Antiokia na magendanie bamwe na Baũro na Baranaba. Makĩthuura Njundaci ũrĩa wetagwa Baricabani na Ciira, marĩa ma-rĩ atongoria ma kanitha.

23 Makĩmatũma na barũa ĩno:

Nĩ twiũ atũmwa na akũrũ ma kanitha tũkũmwandĩkĩra mwiũ etĩkia marĩa matĩ Ayaundi, marĩa marĩ Antiokia, Cĩria na Ciricia.

Amũkĩrani Nkeethi cietũ!

24 Nĩtwĩguĩte atĩ kũrĩ na antũ mamwe ma kuuma naa marĩa ma-cire kwenu matĩna rũũtha kuumana natwi, marĩa ma-mwĩrire maũntũ marĩa ma-mũthĩnirie na matũma mwagaga meciria.

25 Kwogu twiũ twinthe tũkĩgwatanĩra na tũkĩona nĩ wega tũthuure antũ mamwe nĩ kenda tũmatũme bamwe na endwa metũ Baranaba na Baũro,

26 marĩa meguĩte marĩ ũgwatini nĩ ũntũ wa kũbunjia kiugo kĩa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

27 Kwogu tũgũtũma Njundaci na Ciira marĩa magekĩra ũira na tũnyua twao, wa maũntũ mama tũkũmwandĩkĩra.

28 Na Roo Mũtheru nĩ a-twonirie tũtĩbatiĩ kũmũkamatithia, mũrigo ũngĩ tiga maũntũ marĩa marĩ ma gĩtũmi.

29 Namo nĩ rĩ, mũtĩkarĩe irio irĩa irutagĩrwa ngai cia mĩbuanano, mũtige ũmaramari, na mũtĩkarĩe nyama cia nyamũ irĩa ciũragĩtwe na njĩra ya kũthiora nkingo kana mũrĩa nthakame. Na ũgaaca kwĩgua mũgatiga maũntũ mama, mũkegua mũrũthĩte ũntũ mwega mũno.

Tigwani wega.

30 Kwogu antũ mau makĩmarekereria makĩĩndama makĩthiĩ taũni ya Antiokia. Rĩrĩa ma-kinyire nabo, magĩĩta etĩkia monthe bamwe na makĩmanenkera barũa.

31 Na rĩrĩa etĩkia marĩa matĩ Ayaundi ma-thomire barũa ĩnu magĩkena mũno nĩ ũntũ wa ntũmĩrĩri ya kũmaũmĩrĩria.

32 Njundaci na Ciira, marĩa ma-rĩ iroria, makĩarĩria etĩkia. Makĩmeera ciugo mĩngĩ cia kũmaũmĩrĩria na kũmekĩra binya.

33 Magĩĩkara taũnini ya Antiokia kabinda karaaca, na etĩkia makĩmarekereria macioka Njerucaremu na thayũ kũrĩ kanitha ĩrĩa yamatũmĩte.

34 (Ĩndĩ Ciira akĩthiĩ na mbere gwĩkara Antiokia.)a

35 Baũro na Baranaba magĩtigwa Antiokia wana mo makĩthomithanagia na makĩbunjagia Nteto Mbega cia Mwathani marĩ bamwe na antũ mangĩ engĩ.

Kũbathũkana kwa Baũro na Baranaba

36 Thuuba ya ntukũ ciĩgana ũna, Baũro akĩĩra Baranaba atĩrĩ, “Tũcioke taũnini cionthe irĩa twabunjirie Nteto Mbega cia Mwathani, tũkariũngĩre etĩkia na tũkamenye bũrĩa mathiĩte na mbere.”

37 Baranaba e-ndaga mathiĩ bamwe na Njũana Mariko,

38 ĩndĩ Baũro akĩona tĩ wega kũthiĩ nawe nĩ ũntũ nĩ a-matigĩte gĩcigoni kĩa Bambĩria, na akĩrega kũthiĩ kũruta wĩra namo.

39 Baũro na Baranaba magĩkararania mũno nkinya makĩbathũkana. Baranaba makĩthiĩ na Njũana Mariko, magĩtwa meeri makĩthiĩ Caĩburaci.

40 Nawe Baũro akĩthuura Ciira. Namo etĩkia marĩkia kũmaboera mathiĩ marĩ na ũtugi wa Mwathani, Baũro na Ciira makĩthiĩ.

41 Makĩbetũkĩrĩra icigoni cia Cĩria na Ciricia, makĩũmagĩrĩria etĩkia ma kanitha inu.

a 

15:34 Ĩndĩ Ciira akĩthiĩ na mbere gwĩkara AntiokiaMbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ wa 34.

Timotheo kũgwatanĩra na Baũro na Ciira

16

1 Baũro na Ciira makĩthiĩ taũni cia Ndabĩ na Rĩstira. Kũu taũnini ya Rĩstira nĩ kwarĩ na mũrutwa wa Njĩcũ wetagwa Timotheo. Na ng'ina wa Timotheo a-rĩ Mũyaundi na a-rĩ mwĩtĩkia, ĩndĩ ĩthe a-rĩ Mũngiriki.

2 Etĩkia ma taũni cia Rĩstira na Ikoniamu nĩ ma-ragia maũntũ meega megiĩ Timotheo.

3 Na nĩ ũntũ Baũro nĩ e-ndaga kũgendania na Timotheo rũgendoni, akĩmũtaana nĩ ũntũ Ayaundi monthe marĩa ma-tũũraga nau nĩ ma-menyaga atĩ ĩthe a-rĩ Mũngiriki.

4 Ma-gendagĩrĩra wa taũni makĩĩraga etĩkia maathĩkĩre bũrĩa atũmwa na akũrũ ma kanitha ma-tuĩte marĩ Njerucaremu.

5 Kwogu, kanitha ikĩthiĩ na mbere gwĩkĩrwa binya wĩtĩkioni na etĩkia nĩ mo-ngererekaga wa ntukũ.

Kĩoneki gĩa Baũro arĩ Tiroaci

6 Baũro na antũ marĩa ma-rĩ nawe makĩgenderera icigoni cia Birigia na Garatia, nĩ ũntũ Roo Mũtheru nĩ a-magirĩtie kũbunjia kiugo kĩa Ngai gĩcigoni kĩa Ĩcia.

7 Na rĩrĩa ma-kinyire mũbakani wa gĩcigo kĩa Micia, makĩgeria kũthiĩ gĩcigoni kĩa Bethania, ĩndĩ Roo wa Njĩcũ akĩmagirĩrĩria.

8 Kwogu makĩbetũkĩrĩra gĩcigo kĩa Micia makĩĩndama magĩkinya taũni ya Tiroaci.

9 Na ũtukũ ũnu Baũro akĩona kĩoneki kĩa mũntũ wa kuuma Makendonia arũngamĩte mbere yawe akĩmũkaagĩra akamwĩra, “Ncũ naa Makendonia ũtũtethie!”

10 Na thuuba ya Baũro kwona kĩoneki kĩu, tũkĩĩbarĩrĩria wa rĩmwe kũthiĩ Makendonia tũrĩ nama atĩ nĩ Ngai ũtwĩtĩte kũbunjia Nteto Mbega nabo.

Kũgarũrũka kwa Rĩndia

11 Tũgĩtwa meeri na tũkiuma taũni ya Tiroaci tũkĩthiĩ gĩcĩgĩrĩrani gĩa Camothirakeni na rũyũni tũkĩthiĩ taũni ya Neani.

12 Kuuma bau tũkĩthiĩ taũni ya Biribi, ĩrĩa yarĩ taũni nene ya Makendonia na ya-thagwa nĩ Roma. Tũgĩĩkara ku ntukũ ciĩgana ũna.

13 Na rĩrĩa ntukũ ya Cabatũ yakinyire, tũkĩthiĩ nja ya mwĩrĩga wa taũni ĩnu, rũteere rwa mũburo, barĩa tweciragia nĩbo Ayaundi ma-tũnganaga kũboya. Na tũgĩĩkara nthĩ tũkĩambĩrĩria kwaria na antũ aka marĩa ma-tũnganĩte bo.

14 Nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe bo wetagwa Rĩndia wa kuuma taũni ya Thiatira. A-rĩ mwendia wa nguo cia goro mũno na a-rĩ mũbooi Ngai. Mwathani akĩmũrugũra nkoro na akĩamũkĩra ntũmĩrĩri ya Baũro.

15 Rĩrĩa Rĩndia na antũ ma mũciĩ wawe ma-batithirue, agĩtũkaĩra agĩtwĩra atĩrĩ, “Ũgaaca kwĩgua nĩmũkwona nama atĩ niũ ndĩ mwĩtĩkia wa Mwathani, ncũni mwĩkare mũciĩ gwakwa.” Nawe agĩtũkaĩrĩria nkinya twetĩkĩra kũthiĩ mũciĩ kwawe.

Baũro na Ciira kũbingĩrwa nceera

16 Ntukũ ĩmwe tũkĩthiĩ bantũ barĩa antũ ma-boyagĩra. Tũgĩtũngana na mwarĩ ũmwe, ũrĩa warĩ nkombo, na a-rĩ na roo ya kwonera antũ maũntũ. Na nĩ a-retagĩra eene we mbeca mĩngĩ mũno nĩ ũntũ wa wĩra ũnu wa kwonanĩra.

17 Mwarĩ ũnu nĩ a-thingataga Baũro bamwe natwi, akiugaga na mũgambo mũnene atĩrĩ, “Antũ mama nĩ ntungata cia Ngai ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ Mũno, na nĩmamwĩra bũrĩa mũnkĩbonokua!”

18 Mwarĩ ũnu akĩthiĩ na mbere kũrũtha ũgu kabinda ga ntukũ mĩngĩ. Ĩndĩ Baũro agĩtangĩka mũno na akĩgondokera roo ĩnu akĩmĩĩra atĩrĩ, “Ga ngũkwatha ndaani ya riĩtwa rĩa Njĩcũ Kiristũ uume kũrĩ mwarĩ ũyũ!” Na roo ĩnu ĩkiuma warĩo.

19 Rĩrĩa eene mwarĩ ũnu mo-nire mwĩrĩgĩrĩro wao wa kwona mbeca ũkũthira, makĩambata Baũro na Ciira na makĩmakururia nkinya thokoni, mbere ya anene ma taũni ĩnu.

20 Antũ mau makĩmabira mbere ya acirithania, na makiuga atĩ, “Antũ mama nĩ Ayaundi na nĩka makũreta gacagaca taũnini yetũ,

21 nĩ ũntũ nĩmathomithia mĩthiĩre ĩrĩa twiũ antũ ma Roma, tũtĩbota gwĩtĩkĩra kana kũrũtha!”

22 Kĩrĩndĩ gĩgĩĩca na gĩgĩtethereria kũregana na Baũro na Ciira, namo acirithania makĩathana makiuga nguo cia Baũro na Ciira itembũrangwe na maringwe iboko.

23 Na thuuba ya kũmabũũra, makĩbirwa nceera na mũrangĩri mũnene wa nceera akĩĩrwa amarangĩre wega.

24 Na rĩrĩa mũnene ũnu a-mũkĩre watho ũnu, akĩbingĩra Baũro na Ciira kombani ka ndaani mũno ga nceera ĩnu na akĩmathaĩka magũrũ mao na nyororo ikingini ndito mũno.

25 Gĩntũ ta thaa thiita cia ũtukũ, Baũro na Ciira nĩka ma-boyaga na makiinaga nyĩmbo cia gũkumia Ngai, na abungwa mau mangĩ mathikĩrĩrĩtie.

26 Na wa rĩmwe, gũkĩgĩa na kĩthingithia kĩnene mũno nkinya mĩcingi ya nceera yainaina. Na wa rĩmwe, mĩrango yonthe ĩkĩrugũka na nyororo cionthe irĩa ciathaĩkĩte abungwa ikĩoboka.

27 Rĩrĩa mũrangĩri mũnene wa nceera a-ũkĩre, akĩona mĩrango ĩrĩ mĩrugũku, akĩruta rũbiũ rwawe akĩenda kwĩũraga nĩ ũntũ e-ciragia abungwa makũũra.

28 Baũro akiugĩrĩria akiuga,“Ũtĩkeũrage nĩ ũntũ twinthe tũrĩ gũkũ!”

29 Mũrangĩri ũnu agĩĩtia gĩntũ gĩa kũmũrĩka nakĩo, na akĩng'aria nkinya kũrĩa Baũro na Ciira ma-rĩ, na agĩturia maru mbere yao akiinainaga nĩ ũguoya.

30 Mũrangĩri ũnu akĩmatongoreria makiuma nja na akĩmaũria atĩrĩ, “Anene makwa, nĩ atĩa mbatiĩ kũrũtha nĩ kenda mbonokua?”

31 Namo makĩmũciokeria atĩrĩ, “Ĩtĩkia Mwathani Njĩcũ, negwe ũkabonoka bamwe na antũ ma mũciĩ waku.”

32 Baũro na Ciira makĩmũbunjĩria kiugo kĩa Mwathani, we bamwe na antũ monthe marĩa ma-rĩ nyombani yawe.

33 Ĩthaani wa rĩu rĩa ũtukũ, mũrangĩri ũnu akĩthiĩ na Baũro na Ciira, akĩmathambia ironda, na agĩcioka akĩbatithua warĩo, we bamwe na antũ monthe marĩa ma-rĩ nyombani yawe.

34 Mũrangĩri ũnu nĩ a-rĩ akũbira Baũro na Ciira nyomba kwawe, na amarũmia irio. Na magĩkenanĩra nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia Ngai, we bamwe na antũ monthe ma mũciĩ wawe.

35 Na rũyũni kĩraũko, acirithania magĩtũma arangĩri mathiĩ kũrĩ mũrangĩri mũnene wa nceera mamwĩre,“Thaũra antũ mau na ũmarekererie mathiĩ!”

36 Mũrangĩri ũnu akĩĩra Baũro atĩrĩ, “Acirithania makũruta watho mauga weũ na Ciira mũthaũrwe. Rĩu, mwiũ thiĩni na thayũ!”

37 Ĩndĩ Baũro akĩĩra arangĩri mau atĩrĩ, “Maratũbũũrire iboko mbere ya mwĩngĩ matĩtũcirithĩtie na magĩtũbingĩra nceera tũtĩna mabĩtia, tũnarĩ Aroma. Rĩu nĩka makwenda gũtũruta nceera na mbithũ? Arĩ! Nwa nkinya acirithania ma Roma maace baba matũrute nceera marĩ mo.”

38 Arangĩri mau makĩthiĩ makĩĩra acirithania maũntũ mau, namo makĩmaka mũno rĩrĩa ma-menyire Baũro na Ciira ma-rĩ Aroma.

39 Kwogu magĩĩca makĩmaromba ũrekeri, makĩmaruta nceera, na makĩmakaĩra maume taũni ĩnu.

40 Thuuba ya Baũro na Ciira kuuma nceera, ma-thiĩre mũciĩ kwa Rĩndia, makĩũmĩrĩria etĩkia marĩa matũnganĩte nabo, magĩcioka makiuma taũni ĩnu.

Gacagaca taũnini ya Thecaronika

17

1 Baũro na antũ marĩa ma-gendanagia nawe makĩbetũkĩrĩra taũnini cia Ambibori na Aboronia, na magĩkinya taũni ya Thecaronika kũrĩa kwarĩ na cinagogu ya Ayaundi.

2 Na wa ta wĩthĩre wawe, Baũro akĩthiĩ cinagoguni na agĩĩkara akĩaranagĩria namo nteto ciĩgiĩ Mandĩko Matheru, wa mũthenya wa Cabatũ kabinda ga ciumia ithatũ.

3 Akĩmataarĩrĩria na akĩmegwithia atĩ kwarĩ nwa nkinya Kiristũ anyamarue na ariũkue kuuma kũrĩ akuũ. Baũro akĩmeera atĩrĩ, “Njĩcũ ũyũ nkũmwĩra bwawe nwawe Mecia.”

4 Ayaundi mamwe magĩĩtĩkia na makĩgwatanĩra na Baũro na Ciira, wa ta bũrĩa Angiriki engĩ marĩa ma-thathaagia Ngai, bamwe na aka engĩ ma ĩgweta ma-rũthire.

5 Ĩndĩ Ayaundi mamwe ma marĩa mate-tĩkĩtie, makĩĩgua rũritho na magĩceria ntũrĩka thokoni, magĩtuĩka gĩkundi kĩnene. Makĩreta gacagaca taũnini ĩnu, makĩtharĩkĩra nyomba ya mũntũ wetagwa Njaconi magĩceria Baũro na Ciira, nĩ kenda mamabira mbere ya kĩrĩndĩ.

6 Ĩndĩ rĩrĩa ma-turire Baũro na Ciira, makĩrutũrũra Njaconi na etĩkia mangĩ na makĩmabira mbere ya anene ma taũni ĩnu makiugĩrĩria na binya atĩrĩ, “Antũ mama matũmĩte kwagĩa thĩĩna nthĩ yonthe, na rĩu marĩ naa gwetũ.

7 Njaconi nĩwe ũmatũũrĩtie mũciĩ kwawe. Na nĩka makuuna watho wa Kaicarĩ, makiugaga atĩ kũrĩ na mũthamaki ũngĩ wĩtagwa Njĩcũ.”

8 Na rĩrĩa kĩrĩndĩ na anene ma taũni ĩnu me-guire maũntũ mau, makĩthũũra mũno.

9 Atongoria makĩrutithia Njaconi na etĩkia mau mangĩ baini na makĩnamarekereria.

Baũro na Ciira kũthiĩ Berea

10 Rĩrĩa gwatukire, etĩkia ma taũni ya Thecaronika magĩtũma Baũro na Ciira taũni ya Berea. Rĩrĩa ma-kinyire nabo, makĩthiĩ cinagoguni ya Ayaundi.

11 Ayaundi ma Berea ma-rĩ na nkoro mbega nkũrũki ya ma Thecaronika, nĩ ũntũ nĩ me-ndaga kũmenya maũntũ cararũkũ na nĩ ma-mũkĩre Nteto Mbega marĩ na wendo mũnene. Ma-thomaga Mandĩko wa ntukũ, nĩ kenda matuĩria wegua maũntũ marĩa ma-thomithagua ma-rĩ ma ũũma.

12 Kwogu Ayaundi engĩ magĩĩtĩkia, bamwe na aka na arũme Angiriki ma ĩgweta.

13 Ĩndĩ rĩrĩa Ayaundi ma taũni ya Thecaronika me-guire atĩ Baũro nĩabunjia kiugo kĩa Ngai taũni ya Berea, makĩthiĩ nabo na makĩringĩrĩra antũ.

14 Na wa rĩmwe, etĩkia magĩkinyia Baũro athiĩ rũteere wa ĩria. Ĩndĩ Ciira na Timotheo magĩtigwa Berea.

15 Etĩkia marĩa ma-kinyĩtie Baũro makĩthiĩ nawe nkinya Athene. Magĩcioka Berea matũmĩtwe nĩ Baũro meere Ciira na Timotheo mamũrũmĩrĩre na karũgĩ.

Kũbunjia kwa Baũro taũnini ya Athene

16 Rĩrĩa Baũro a-rĩ Athene etererete Ciira na Timotheo, akĩona ngai cia mĩbuanano ciĩcũrĩte taũni ĩnu na agĩtangĩka nkoro.

17 Kwogu akĩthiĩ cinagoguni kwaranĩria na Ayaundi na Angiriki marĩa ma-thathaagia Ngai. Na agĩtua kwaranagĩria na antũ monthe marĩa a-tũnganaga namo thokoni.

18 Agĩtũngana na antũ aũgĩ mũno ma gĩkundi kĩa Ebĩkiurioa na mangĩ ma gĩkundi gĩa Stoĩkonib marĩa ma-mbĩrĩrie gũkararania na Baũro. Mamwe mao makĩũria, “Nĩ atĩa mũroboki ũyũ akũgeria kuuga?” Na mangĩ makauga, “Nĩoneka taka arĩ mũbunjia wa maũntũ ma ngai ngeni.” Antũ mau ma-ugaga ũgu nĩ ũntũ Baũro a-bunjagia Nteto Mbega ciĩgiĩ Njĩcũ na kũriũka kwa marĩa akuũ.

19 Kwogu, makĩbira Baũro kĩamani kĩa gũcirithania kĩrĩa gĩetagwa Areiyoni, na gĩkĩmũũria atĩrĩ, “Ũrutani ũyũ mwerũ ũkũthomithania nĩ ũrĩkũ?

20 Nĩtwĩguĩte ũkĩaria maũntũ mageni mũno, na nĩ tũkwenda gũtaũkĩrwa nĩmo wega.”

21 (Nĩ ũntũ gũtĩ ũntũ ũngĩ antũ ma Athene na ageni marĩa ma-tũũraga ku ma-rũthaga tiga kwaria kana kũthikĩrĩria maũntũ mageni).

22 Kwogu, Baũro akĩrũngama mbere ya kĩama kĩa Areiyoni na akĩmeera atĩrĩ, “Antũ ma Athene, nĩnkwona atĩ maũntũni monthe mũrĩ antũ ma ndini mũno.

23 Nĩ ũntũ rĩrĩa nagenderere taũnini yenu, nĩnacũũthire wega na noona into irĩa mũthathaagia, na noona mathabaũ marĩa mandĩkĩtwe, ‘Kũrĩ Ngai ũrĩa ũticĩkene.’ Rĩu, ũnu mũthathaagia mũtĩkũmũmenya nĩwe nkũmũbunjĩria.

24 “Ngai ũrĩa waũmbire nthĩ yonthe na into cionthe irĩa irĩ ku, nwawe Mwathani wa Ĩgũrũ na nthĩ, na atĩĩkaraga Ekarũni irĩa itumĩtwe na njara cia antũ.

25 Na atĩtungatagwa na njara cia antũ taka kũrĩ gĩntũ akũbatara kuumana namo, nĩ ũntũ Ngai nĩwe ũnenkagĩra antũ monthe mwoo, mĩruke, na into cionthe.

26 Na kuumana na mũntũ ũmwe, Ngai akĩũmba antũ ma mĩgongo yonthe nĩ kenda matũũra nthĩ yonthe. Nĩwe wabangire kuuma wa tene mabinda marĩa antũ magatũũra gũkũ nthĩ, na mĩbaka ya gũntũ kũrĩa magatũũra.

27 Ngai a-rũthire ũgu nĩ kenda antũ makamũceria, kana magaatata makĩmũceria na mamwone, wana wegua atĩgucaga arĩ kũraca na wa ũmwe wacietũ.

28 Nĩ ũntũ,

‘Ndaani yawe, nĩtũtũũraga, tũkathiĩ, na tũkegua tũrĩ bo.’

“Wa ta bũrĩa andĩki menu ma cairi maugĩte,

‘Nĩ ũntũ wanatwi tũrĩ rũciaro rwawe.’

29 “Na nĩ ũntũ twiũ tũrĩ ciana cia Ngai, tũtĩbatiĩ gwĩciria atĩ Ngai ekari ta gĩntũ kĩrũthĩtwe na thaabu, betha, kana ĩbiga, irũthĩtwe na njara cia mũntũ, kũringana na meciria mawe.

30 Tene rĩrĩa antũ mata-menyaga ũũma, Ngai e-karaga taka atĩkwona mebia mao, ĩndĩ rĩu nĩka akwatha antũ monthe ma gũntũ kunthe merire mebia mao.

31 Nĩ ũntũ nĩabangĩte ntukũ ya gũtuĩra nthĩ yonthe ciira na kĩbooto kĩa ma kũbetũkĩrĩra mũntũ ũrĩa athuurĩte. Na ariũkĩtie mũntũ ũnu kuuma kũrĩ akuũ ũrĩ ũira kũrĩ antũ monthe atĩ akarũtha bu.”

32 Rĩrĩa antũ mau me-guire Baũro akĩarĩrĩria maũntũ ma kũriũka kwa marĩa akuũ, mamwe ma maciao makĩambĩrĩria kũmũthekerera. Ĩndĩ mamwe makiuga, “Nĩtũkwenda kwĩgua ũkĩaria ĩgũrũ rĩa ũntũ ũyũ rĩngĩ.”

33 Kwogu Baũro akĩthiĩ agĩtiga kĩama.

34 Ĩndĩ antũ mamwe magĩĩtĩkia na makĩgwatanĩra na Baũro. Na ũmwe wao a-rĩ Ndionicio ũrĩa warĩ wa kĩama gĩa acirithania kĩa Areiyoni, na mũntũ mũka wetagwa Ndamarĩci na antũ mangĩ engĩ.

a 

17:18 Ebĩkiurio Ma-rĩ Angiriki marĩa ma-rũmagĩrĩra ũrutani wa mũntũ wetagwa Ebĩkiurio. Na a-rutanaga atĩ, ũntũ ũrĩa ũrĩ na gĩtũmi mũtũũrĩreni wa mũntũ, nĩ gwĩkenia.

b 

17:18 Stoĩkoni Ma-rĩ Angiriki wanamo. Ma-thingataga ũrutani wa mũntũ wetagwa Ceno. Nawe a-rutanaga atĩ, mũntũ abatiĩ kwathaga mwĩrĩ wawe na atongorague nĩ thamiri yawe mwene.

Baũro kũthiĩ Korintho

18

1 Thuuba ya maũntũ mau, Baũro akiuma taũnini ya Athene akĩthiĩ taũni ya Korintho.

2 Agĩtũngana na Mũyaundi wetagwa Akuira wa kuuma gĩcigo kĩa Bontiko, marĩ na mũka wawe Biricira. Me-karĩte ntukũ niini kuuma rĩrĩa ma-umire nthĩ ya Itaria, nĩ ũntũ Kaicarĩ Kĩraundio a-rĩ akwathana atĩ Ayaundi monthe mathaame kuuma taũni ya Roma. Baũro akĩthiĩ kũmoona.

3 Na nĩ ũntũ ma-rĩ atumi ma magema wa ta Baũro, agĩĩkara namo makĩrutaga wĩra ũnu.

4 Wa mũthenya wa Cabatũ, Baũro a-gendaga cinagoguni akaaranĩria na Ayaundi na Angiriki kiugo kĩa Ngai, akĩgeria kũmegwithia.

5 Na rĩrĩa Ciira na Timotheo ma-kinyire kuuma taũni ya Makendonia, Baũro agĩtũmĩra mabinda mawe monthe kũbunjĩria Ayaundi atĩ Njĩcũ nwawe Mecia.

6 Na rĩrĩa Ayaundi ma-reganire na Baũro na makĩambĩrĩria kũmũcenga, akĩribariba nguo ciawea na akĩmeera atĩrĩ, “Nthakame yenu ĩromũcioka, niũ nkũthamba njara! Kuuma rĩu nkabunjagĩria antũ matĩ Ayaundi!”

7 Kwogu Baũro akiuma cinagoguni ĩnu, akĩthiĩ mũciĩ kwa mũbooi ũmwe wa Ngai ũrĩa wetagwa Titio Njũstũ, na a-tũũraga bakubĩ na cinagogu ĩnu.

8 Mũtongoria wa cinagogu ĩnu e-tagwa Kiriciba, na agĩĩtĩkia Mwathani bamwe na antũ monthe ma mũciĩ wawe. Na rĩrĩa Akorintho mangĩ engĩ me-guire Baũro akĩbunjia kiugo kĩa Ngai, magĩĩtĩkia wanamo na makĩbatithua.

9 Ũtukũ ũmwe, Mwathani akĩĩra Baũro kũbetũkĩrĩra kĩoneki atĩrĩ, “Ũtĩkamake! Thiĩ na mbere kũbunjia na ũtĩgakire,

10 nĩ ũntũ ndĩ bamwe negwe. Gũtĩ mũntũ ũgakũrũtha ũntũ mũthũũku, nĩ ũntũ antũ engĩ taũnini ĩno nĩ makwa.”

11 Kwogu Baũro agĩĩkara Korintho kabinda ka mwaka ũmwe na nuthu, akĩbunjagia kiugo kĩa Ngai.

12 Rĩrĩa Gario a-rĩ ngabana wa Akaia, Ayaundi makĩgwatanĩra kũtharĩkĩra Baũro, makĩmwambata na makĩmũbira kũgambithua.

13 Na makiuga atĩrĩ, “Mũntũ ũyũ nĩka akũgeria kwĩgwithia antũ mathathaia Ngai na njĩra ĩrĩa ĩrĩ mũgarũ na watho wetũ.”

14 Ĩndĩ wa bũrĩa Baũro e-ndaga kwaria, Gario akĩĩra Ayaundi atĩrĩ, “Ũgaaca kwĩgua mwiũ Ayaundi nĩka mũkũthitanga mũntũ ũyũ arũthĩte mabĩtia manene mũno, nĩngũcaga kwĩgua nĩna gĩtũmi gĩa kũmũthikĩrĩria.

15 Ĩndĩ nĩ ũntũ ĩgamba rĩenu rĩgiĩ mĩgambo, mariĩtwa, na watho wenu wa kĩyaundi, mũtuĩreni mũrĩ mwiũ, nĩ ũntũ niũ ntĩtuĩka mũgambithania wa maũntũ ta mau.”

16 Na Gario akĩathana akiuga, mengwe kuuma kotini.

17 Nakĩo kĩrĩndĩ gĩkĩambata mũtongoria wa cinagogu, ũrĩa wetagwa Cocithini, na makĩmũbũũrĩra mbere ya koti. Ĩndĩ Gario ata-tindanĩrĩra namo.

Baũro gũcioka Antiokia

18 Thuuba ya Baũro gwĩkara na etĩkia ma Korintho gwa kabinda karaaca, akĩmeera matigwe wega. Baũro agĩtwa meeri akĩthiĩ gĩcigo gĩa Cĩria bamwe na Biricira na Akuira. Rĩrĩa ma-kinyire taũni ya Kenicerea, Baũro akĩenjwa njuĩrĩ nĩ ũntũ nĩ e-bĩtĩte.

19 Na rĩrĩa ma-kinyire taũni ya Ebeco, Baũro agĩtiga Biricira na Akuira nabo, akĩamba kũthiĩ cinagoguni kwaranĩria na Ayaundi.

20 Ayaundi mau magĩkaĩra Baũro ekare namo gwa kabinda karacaraca ĩndĩ akĩrega.

21 Rĩrĩa a-umaga nabo, akĩmeera matigwe wega na akĩmeera atĩrĩ, “Ũgaaca kwĩgua nĩ wendi wa Ngai, ngacioka.” Baũro agĩtwa meeri na akiuma taũni ya Ebeco.

22 Rĩrĩa a-kinyire taũni ya Kaicaria ĩrĩa yarĩ gĩcigoni kĩa Njundea, akĩthiĩ gũkeethia kanitha ya Njerucaremu. Na kuuma bau, akĩthiĩ Antiokia ya gĩcigo gĩa Cĩria.

Ũtungati wa Aboro

23 Thuuba ya Baũro gwĩkara Antiokia gwa kabinda karaaca, akĩthiĩ gũntũ na gũntũ nau icigoni cia Garatia na Birigia, akĩũmagĩrĩria etĩkia monthe.

24 Kabindani kau, Mũyaundi ũmwe ũrĩa wetagwa Aboro agĩĩca Ebeco. Aboro a-rĩ wa kuuma taũni ya Aregicandiria. A-rĩ mwaria mwega na nĩ a-icĩ Mandĩko Matheru mũno.

25 A-rĩ mũthomithie maũntũ megiĩ Njĩra ya Mwathanib, na a-thomithanagia maũntũ ma Njĩcũ arĩ na kwĩrutĩra kũnene. A-thomithagia maũntũ megiĩ Njĩcũ arĩ na ũmenyo mwĩngĩ mũno, wana wegua a-icĩ maũntũ ma ũbatithio wa Njũana unka.

26 Aboro a-bunjagia cinagoguni arĩ na ũcamba mũno. Na rĩrĩa Biricira na Akuira ma-mwĩgwire akĩaria, makĩmũgwata ũgeni mũciĩ kwao na makĩmũtaarĩrĩria maũntũ ma Ngai wega nkũrũki.

27 Aboro akĩbanga kũthiĩ kũbunjia kiugo kĩa Ngai gĩcigoni gĩa Akaia. Etĩkia ma Ebeco makĩmũũmĩrĩria na makĩandĩkĩra etĩkia ma Akaia barũa, makĩmeeraga mamũgwate ũgeni. Na rĩrĩa Aboro a-kinyire nabo, agĩtuĩka mũntũ wa ũtethio mũno kũrĩ antũ monthe marĩa me-tĩkĩtie kũbetũkĩrĩra ũtugi wa Mwathani.

28 Nĩ ũntũ Aboro nĩ a-botaga gũkararania na Ayaundi na akamaboota mbere ya antũ, agĩtũmĩra Mandĩko akĩmoonia atĩ Njĩcũ nĩwe Mecia.

a 

18:6 Akĩribariba nguo ciawe ũntũ ũnu wa-rĩ wa kwonania atĩ antũ mau matakenagia Ngai.

b 

18:25 Njĩra ya Mwathani nĩ kuuga mũtũũrĩre wa Ũkiristũ.

Wĩra wa Baũro taũnini ya Ebeco

19

1 Rĩrĩa Aboro a-rĩ Korintho, Baũro akĩgenderera gũntũ na gũntũ agĩkinya Ebeco. Na rĩrĩa a-kinyire nabo, akĩthĩrĩra etĩkia mamwe.

2 Akĩmaũria atĩrĩ, “Ingwa nĩ mwa-mũkĩre Roo Mũtheru rĩrĩa mwetĩkirie?”

Namo makĩmũciokeria atĩrĩ, “Arĩ! Wana tũtanegua kũrĩ gĩntũ ta Roo Mũtheru?”

3 Baũro agĩcioka akĩmaũria atĩrĩ, “Mwabatithirue na ũbatithio ũrĩkũ?”

Namo makĩmũciokeria atĩrĩ, “Twabatithirue na ũbatithio wa Njũana Mũbatithania.”

4 Baũro akĩmeera, “Njũana Mũbatithania a-batithagia antũ kwonania nĩmerirĩte mebia mao. Na akĩĩra antũ atĩ mabatiĩ gwĩtĩkia ũrĩa ũcĩte thuuba yawe, na nĩwe Njĩcũ.”

5 Rĩrĩa me-guire ũgu makĩbatithua ndaani ya riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ.

6 Nawe Baũro akĩmaigĩrĩra njara, na Roo Mũtheru akĩmegũrũkĩra na makĩambĩrĩria kwaria na nthiomi ngeni, na makĩratha maũntũ.

7 Na monthe ma-rĩ ta antũ arũme ĩkũmi na maĩrĩ.

8 Na gwa kabinda ka mĩeri ĩthatũ, Baũro a-gendaga cinagoguni na akabunjia arĩ na ũcamba mũno, na akĩmegwithagia maũntũ makoniĩ Ũthamaki wa Ngai.

9 Ĩndĩ antũ mamwe makĩũmia nkoro ciao na makĩrega gwĩtĩkia, na makĩambĩrĩria kwaria maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa Njĩra ya Mwathania mbere ya antũ. Baũro akĩmatiga, agĩũkia etĩkia ma Mwathani akĩthiĩ namo, na agĩtua kũmathomithagia wa ntukũ wa ntukũ nyombani ya kũthomithanĩria ya mũntũ wetagwa Turano.

10 Baũro akĩthiĩ na mbere kũthomithania kiugo kĩa Ngai kũu gwa kabinda ka mĩaka ĩĩrĩ. Na antũ monthe marĩa ma-tũũraga Ĩcia, tamo Ayaundi na Angiriki makĩĩgua kiugo kĩa Mwathani.

Nthaka mũgwanja cia Cikeba

11 Ngai akĩringa ciama cia mwanya kũbetũkĩrĩra Baũro,

12 ũũ atĩ itambaa kana nguo irĩa ciabũrũragia Baũro ciabiragwa kũrĩ arwaru, makaborua mĩrimo yao na marĩa ma-rĩ na maroo mathũũku makaumwa nĩmo.

13 Ayaundi mamwe makĩambĩrĩria kũriũnga makĩrutaga roo nthũũku kuuma kũrĩ antũ, magĩtũmagĩra riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ. Meraga roo inu atĩrĩ, “Namwatha muume, ndaani ya riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ ũrĩa Baũro abunjagia!”

14 Nthaka mũgwanja cia Mũyaundi wetagwa Cikeba, ũrĩa warĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai, nĩ ciarũthaga ũgu.

15 Ĩndĩ roo nthũũku ĩkĩmaciokeria atĩrĩ, “Niũ nĩmbicĩ Njĩcũ, na nĩmbicĩ Baũro. Ĩndĩ mwiũ namwi mũrĩ ma ũũ?”

16 Na mũntũ ũnu warĩ na roo nthũũku akĩmatũbĩra, akĩmakĩria binya monthe, akĩmabũũra mũno na akĩmatembũrangĩra nguo ciao. Namo makiuma nyombani ĩnu mang'arĩtie mũno, marĩ ũtheri na makiuraga nthakame.

17 Na rĩrĩa maũntũ mau ma-menyekanire kũrĩ Ayaundi na Angiriki marĩa ma-tũũraga Ebeco, monthe makĩgĩa na ũguoya mũno na magĩtĩĩa riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ.

18 Namo etĩkia engĩ makiumĩra kuumbũra mbere ya antũ maũntũ mathũũku marĩa ma-rũthĩte.

19 Namo antũ ago engĩ makĩreta mbuku irĩa ma-tũmagĩra kũringa ciama na magĩciĩbĩbia mbere ya antũ. Na rĩrĩa ma-tarire mathabu, makĩona mbuku inu cionthe ciarĩ cia betha ngiri mĩrongo ĩtano.b

20 Kwogu, kiugo kĩa Mwathani kĩgĩtamba na kĩrĩ na binya nkũrũki.

Gacagaca taũnini ya Ebeco

21 Thuuba ya maũntũ mau, Baũro akĩbanga kũthiĩ Njerucaremu abetũkĩrĩrĩte icigoni cia Makendonia na Akaia. Akiuga, “Na thuuba ya kũthiĩ Njerucaremu, nkathiĩ taũni ya Roma.”

22 Baũro agĩtũma antũ maĩrĩ, marĩa ma-mũtethagia, tamo Timotheo na Erastũ mathiĩ gĩcigoni kĩa Makendonia. Nawe Baũro agĩtigwa gĩcigo kĩa Ĩcia kabinda kaniini.

23 Kabindani kau, gũkĩgĩa na gacagaca nene mũno nĩ ũntũ wa Njĩra ya Mwathanic taũnini ya Ebeco.

24 Nĩ ũntũ nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe wetagwa Ndemeterio, mũturi wa into cia betha. A-turaga mĩbuanano ya betha ya ngai ĩrĩa yetagwa Atemi, ngai ya mũntũ mũka, na antũ marĩa ma-rutaga wĩra ũnu nĩ mo-naga baita nene mũno.

25 Ndemeterio agĩĩta antũ monthe marĩa ma-rutaga wĩra wa ũturi tawe na akĩmeera atĩrĩ, “Arata makwa, nĩmũkũmenya atĩ ũtonga wetũ umanaga na wĩra ũyũ.

26 Ĩndĩ mwiũ nĩmwonete na mũkegua bũrĩa mũntũ ũyũ ũgwĩtwa Baũro egwithĩtie na akagucĩrĩria antũ engĩ gũkũ taũni ya Ebeco na Ĩcia yonthe, akiugaga atĩ ngai irĩa irũthĩtwe na njara cia antũ tĩ ngai.

27 Rĩu, kũrĩ na ũgwati biacarani yetũ nĩ ũntũ antũ makaambĩrĩria kũmaria wĩra wetũ. Na rĩngĩ ekarũ ya ngai Atemi, ũrĩa mũnene mũno na ũthathaagua Ĩcia na nthĩ yonthe, ĩgacunwa mwago wayo wa ũngai.”

28 Rĩrĩa antũ me-guire ũgu, makĩthũũra mũno na makĩambĩrĩria kuugĩrĩria makiugaga atĩrĩ,“Atemi wa Aebeco nĩ mũnene!”

29 Thuuba ya kabinda kanini, gũkĩgĩa na gacagaca taũnini ĩnu, na antũ makĩambata Gayaci na Aristakaci ma kuuma Makendonia, marĩa ma-gendanagia na Baũro. Na makĩmabira bantũ barĩa antũ ma-tũnganaga.

30 Baũro nĩ e-ndaga kũthiĩ kwarĩria kĩrĩndĩ kĩu ĩndĩ arutwa makĩmũgiria.

31 Wana atongoria mamwe ma nthĩ ya Ĩcia, marĩa ma-rĩ arata mawe, magĩtũmana na makĩmũkaĩra atĩkathũngĩre nau antũ ma-tũnganaga.

32 Nĩ kwarĩ na kĩrigicano nĩ ũntũ, antũ mamwe ma marĩa ma-tũnganĩte, ma-ugagĩrĩria ũntũ ũmwe, na mangĩ makaugĩrĩria ũntũ ũngĩ na engĩ mao mata-menyaga nĩkĩ ma-tũnganĩte.

33 Atongoria mamwe ma Ayaundi magĩtindĩka mũntũ ũmwe wetagwa Aregicanda akiumĩra mbere ya kĩrĩndĩ, na antũ mamwe makĩmwĩra bũrĩa akeera kĩrĩndĩ. Agĩũkĩrĩria njara nĩ kenda antũ makire na akĩgeria gwĩteterera.

34 Ĩndĩ rĩrĩa ma-menyire atĩ Aregicanda a-rĩ Mũyaundi, makĩambĩrĩria kuugĩrĩria rĩngĩ makiugaga, “Atemi wa Aebeco nĩ mũnene!” Na makĩrũtha ũgu kabinda ka mathaa ta maĩrĩ.

35 Thuubani, karani wa taũni ĩnu agĩkiria kĩrĩndĩ na agĩkĩĩra atĩrĩ, “Antũ metũ ma Ebeco, nũũ ũticĩ atĩ taũni ya Ebeco nĩyo ĩmenyagĩrĩra ekarũ ya Atemi ũrĩa mũnene, na atĩ ĩbiga rĩrĩa rĩcaĩtwe we, rĩagwĩre kuuma ĩgũrũ?

36 Na nĩ ũntũ gũtĩ mũntũ ũngĩkararia maũntũ mama, mũbatiĩ gũkira na matĩkarũthe ũntũ nwarĩ ũrĩkũ na karũgĩ.

37 Mwareta antũ mama baba na tĩka marĩ eei marĩa maiaga Ekarũni kana manyũrũrũrĩtie ngai yetũ.

38 Ũgaaca kwĩgua Ndemeterio na marĩa marutaga wĩra ta wawe marĩ na ĩgamba na mũntũ nwarĩ ũrĩkũ, tũrĩ na koti na agambithania, na nwa mathiĩ makathitange nabo.

39 Ĩndĩ ũkegua kũrĩ na ũntũ ũngĩ nkũrũki ya ũnu, ũntũ ũnu nwa nkinya ũthikĩrĩrue nĩ kĩama kĩa agambithania kũringana na watho.

40 Na rĩu ũgu, tũrĩ ũgwatini wa kũthitangwa nĩ ũntũ wa kũreta gacagaca ũmũnthĩ. Nĩ ũntũ tũtĩna gĩtũmi kĩa gacagaca ĩno.”

41 Na thuuba ya kuuga ũgu, akĩĩra kĩrĩndĩ kiumagare.

a 

19:9 Njĩra ya Mwathani nĩ kuuga mũtũũrĩre wa Ũkiristũ.

b 

19:19 Betha ĩmwe nĩ ta ĩrĩbi rĩa ntukũ ĩmwe rĩa mũntũ wa wĩra.

c 

19:23 Njĩra ya Mwathani nĩ kuuga mũtũũrĩre wa Ũkiristũ.

Baũro kũthiĩ icigoni cia Makendonia na Akaia

20

1 Na rĩrĩa gacagaca ciathirire kũu taũni ya Ebeco, Baũro agĩĩta etĩkia bamwe. Akĩmaũmĩrĩria na akĩmeera matigwe wega nawe akĩthiĩ gĩcigoni kĩa Makendonia.

2 Akĩbetũkĩrĩra gũntũ kũu, akĩũmagĩrĩria etĩkia na ciugo mĩngĩ, na akĩthiĩ agĩkinya nthĩ ya Ngiriki.

3 Agĩĩkara nabo mĩeri ĩthatũ. Na wa bũrĩa a-rĩ bakubĩ gũtwa meeri athiĩte Cĩria, akĩmenya atĩ Ayaundi nĩ ma-mũbangĩrĩte ũntũ mũthũũku, kwogu akĩgarũra mũbango wa kũthiĩ na meeri, agĩcioka na njĩra nkinya Makendonia.

4 Baũro a-gendanĩtie na Cobatiro mwana wa Buro wa kuuma taũni ya Berea, Aristakaci na Cekundo ma kuuma Thecaronika, Gayaci wa kuuma Ndabĩ, Timotheo, na Tikikaci bamwe na Turobimo ma kuuma gĩcigo kĩa Ĩcia.

5 Antũ mau makĩthiĩ marĩ mbere yetũ gũtweterera Tiroaci.

6 Thuuba ya Thigũnkũ ya Mĩgate Ĩtĩmimbithie, tũkĩthiĩ na meeri kuuma Biribi na tũgĩtũngana namo Tiroaci thuuba ya ntukũ itano. Na tũgĩĩkara nabo kabinda ga ntukũ mũgwanja.

Kũriũkua kwa Yutĩkaci

7 Ntukũ ya mbere ya kiumia, tũgĩtũngana bamwe nĩ kenda tũgĩa na ngwatanĩro ya kũng'enyũra mũgate. Baũro akĩarĩria antũ nĩ ũntũ nĩ a-bangaga kũthiĩ rũyũni kĩraũko, na akĩmaarĩria nkinya thaa thiita cia ũtukũ.

8 Nĩ kwarĩ na taa mĩngĩ mũno nyombani ĩnu twatũnganĩte ngorobani.

9 Nthaka ĩmwe ĩrĩa yetagwa Yutĩkaci nĩ yekarĩte ndiricani. Yutĩkaci akĩgwatwa nĩ toro na akĩgwa nthĩ kuuma ngorobani ya kathatũ, wa bũrĩa Baũro a-thiĩte na mbere kwaria. Na rĩrĩa antũ ma-thiĩre kũmwoca, makĩĩthĩra akuĩte.

10 Baũro akĩĩndama kuuma ngorobani, akĩmũmamĩra, akĩmũkumbata na akiuga atĩrĩ,“Mũtĩkamakeni, nĩ ũntũ arĩ wa mwoo!”

11 Baũro bamwe na etĩkia mau mangĩ magĩcioka ĩgũrũ ngorobani, makĩng'enyũra mũgate na makĩrĩa. Akĩthiĩ na mbere kũmaarĩria nkinya kĩraũko, akĩnathiĩ.

12 Antũ mau namo makĩbira Yutĩkaci mũciĩ arĩ mwoo na maũmĩrĩrĩtue mũno.

Rũgendo rwa Baũro kuuma Tiroaci nkinya Miretoni

13 Twiũ tũgĩtwa meeri na tũkĩthiĩ nkinya Aconi, ĩndĩ Baũro agĩĩca na magũrũ nkinya Aconi, na nwaku a-bangĩte gũtwera meeri.

14 Na rĩrĩa Baũro a-twĩthĩre Aconi, agĩtwa meeri na tũkĩthiĩ bamwe nkinya taũni ya Mitureni.

15 Rũyũni tũgĩkinya bakubĩ na Kioci, na ntukũ ĩnu yarũmĩrĩre tũgĩkinya Camoni. Na rũyũni rwa ntukũ ĩnu tũgĩkinya Miretoni.

16 Baũro a-bangĩte tũtĩkabetũkĩrĩre taũni ya Ebeco giria atũmĩra kabinda karaaca gĩcigoni kĩu gĩa Ĩcia, nĩ ũntũ nĩ e-riragĩria gũkinya Njerucaremu, mbere ya ntukũ ya Bentekosti.

Rwaria rwa Baũro kũrĩ akũrũ ma kanitha ya Ebeco

17 Rĩrĩa Baũro a-rĩ Miretoni, agĩtũmana kũrĩ akũrũ ma kanitha ya Ebeco akĩmeera maace matũngane nawe nabo.

18 Na rĩrĩa ma-kinyire, Baũro akĩmeera atĩrĩ:

Mwiũ eene nĩmũkũmenya bũrĩa na-tũũraga gatagatĩni kenu mabinda monthe, kuuma ntukũ ĩrĩa na-kinyire gĩcigoni kĩa Ĩcia.

19 Na-tungataga Mwathani ndĩnyibĩtie mũno na nĩna methori. Na nkĩũmĩrĩria magerio marĩa na-geragua namo kuumana na mĩbango mĩthũũku ya Ayaundi.

20 Nĩmwicĩ atĩ na-mũbunjĩrie ũntũ unthe ũrĩa ũnkĩamũgunire ntĩgũtigaria nwarĩ kĩ, ĩndĩ na-thomithanirie mbere ya antũ, na ngĩcioka nkĩbunjia kuuma mũciĩ ũmwe kũthiĩ ũrĩa ũngĩ.

21 Na nkiumbũrĩra Ayaundi na antũ matĩ Ayaundi atĩ nĩmabatiĩ gũciokerera Ngai na njĩra ya kwĩrira mebia na gwĩtĩkia Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

22 Na rĩu ntindĩkĩrĩrĩtue kũthiĩ Njerucaremu nĩ Roo Mũtheru. Na ntĩkũmenya maũntũ marĩa makambĩthĩrĩra nabo,

23 tiga Roo Mũtheru nũmenyithagia atĩ wa taũni ng'endaga, mbĩgucaga mbetereretwe nthaĩkwa nceera na nyamarua.

24 Bakwa ntĩonaga ũtũũro wakwa ũrĩ na bata nkũrũki ya kũthiria wĩra ũrĩa Mwathani Njĩcũ a-nenkere ndutage. Na wĩra ũnu nĩ kũbunjia Nteto Mbega cia ũtugi wa Ngai.

25 Na rĩu nĩnkũmenya gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wacienu ũrĩa na-bunjĩrie maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai, nkĩgendaga gũntũ na gũntũ, ũkaromona rĩngĩ.

26 Kwogu ga nkũmwĩra ũmũnthĩ atĩ ntĩna ĩgi rĩa mũntũ nwarĩ ũrĩkũ ũrĩa ũkaũra.

27 Nĩ ũntũ na-mwĩrire maũntũ monthe marĩa Ngai e-ndaga mũmenya.

28 Ĩrangĩreni mwiũ ene na mũrangĩre ũrĩthi unthe ũrĩa Roo Mũtheru amũnenkerete mũrĩthagie. Rĩthagiani kanitha ya Ngai ĩrĩa a-gũrire na nthakame ya Mwana wawe.

29 Nĩmbicĩ atĩ rĩrĩa nkathiĩ, arimo ma ũrongo mekari ta ncũũgi magaaca methũngĩrĩrie gatagatĩni kenu, na matĩtigaria rũũri rũu.

30 Wana nkinya antũ mamwe gatagatĩni kenu makagarũra ũũma, nĩ kenda magucĩrĩria etĩkia ma Mwathani matuĩke arũmĩrĩri mao.

31 Kwogu ĩkaragani mwĩũgĩte, na mũkĩririkanaga atĩ, kabindani ka mĩaka ĩthatũ ntatiga kũmũtaara mwinthe ũtukũ na mũthenya nĩna methori.

32 Na rĩu, namwiga njarani cia Ngai, na Nteto Mbega cia ũtugi wawe, irĩa inkĩbota kũmũũmĩrĩria na kũmũnenkera ĩgai rĩenu bamwe na monthe marĩa matheretue.

33 Ntanerirĩria betha ya mũntũ kana thaabu kana nguo.

34 Mwiũ eene nĩmũkũmenya atĩ na-rutaga wĩra na njara ciakwa nĩ kenda mbota kũrũngamĩrĩra mabata makwa na ma antũ marĩa twagendanagia namo.

35 Maũntũni mau monthe na-rũthire, na-mwonirie atĩ kũbetũkĩrĩra kũruta wĩra na kĩĩo nĩtũbatiĩ gũtethagia marĩa matĩna binya. Ririkanagani ciugo irĩa Mwathani wetũ Njĩcũ a-ugire we mwene atĩ, “Kũnenkanĩra kũrĩ na kĩtharimo nkũrũki ya kwamũkĩra.”

36 Rĩrĩa Baũro a-rĩkirie kwaria maũntũ mau, agĩturia maru bamwe namo monthe na akĩboya.

37 Monthe makĩrĩra mũno, makĩmũkumbata na makĩmũmumunya

38 marĩ na kĩeba mũno nĩ ũntũ Baũro a-merĩte atĩ matĩkaromwona rĩngĩ. Namo makĩmumagaria nkinya meerini.

Rũgendo rwa Baũro rwa kũthiĩ Njerucaremu

21

1 Thuuba ya gũtigana na akũrũ ma kanitha ya Ebeco, tũgĩtwa meeri tũkĩthiĩ tũtĩkwathũkĩra nkinya taũni ya Koci. Rũyũni tũgĩkinya gĩcĩgĩrĩrani kĩa Rondeci, na kuuma nau tũkĩthiĩ nkinya taũni ya Batara.

2 Tũkĩĩthĩra meeri ye-ndaga kũthiĩ Boinĩcia na tũkĩmĩtwa tũkĩthiĩ nayo.

3 Tũkĩona gĩcĩgĩrĩra gĩa Caĩburaci, tũgĩkĩbetũka na tũkĩgĩtiga mwena wa ũmũtho, tũkĩthiĩ nkinya gĩcigoni gĩa Cĩria na tũkiumĩra taũni ya Turo, nĩ ũntũ nĩ kwarĩ na mĩrigo yarutagwa kuuma meerini.

4 Thuuba ya kwonana na etĩkia ma nabo, tũgĩĩkara namo ntukũ mũgwanja. Namo etĩkia mau magĩtongorua nĩ Roo Mũtheru na magĩkaania Baũro makĩmwĩra atĩkathiĩ Njerucaremu.

5 Ĩndĩ rĩrĩa mabinda metũ ma gwĩkara ku ma-thirire, tũkiumagara na tũkĩthiĩ na mbere na rũgendo rwetũ. Arutwa monthe bamwe na aka mao na ciana magĩtũkinyia nkinya nja ya taũni ĩnu. Twinthe tũgĩturia maru rũteere rwa ĩria tũkĩboya.

6 Thuuba ya gũtigana namo, tũgĩtwa meerini namo magĩcioka mĩciĩ kwao.

7 Tũkĩthiĩ na mbere na rũgendo rwetũ kuuma taũni ya Turo na tũgĩkinya taũni ya Toremaci. Tũgĩkeethia etĩkia ma nabo na tũgĩĩkara namo ntukũ ĩmwe.

8 Rũyũni tũkĩthiĩ nkinya taũni ya Kaicaria na tũgĩĩkara mũciĩ kwa mũbunjia ũmwe wetagwa Biribũ, ũrĩa warĩ ũmwe wa antũ mũgwanja marĩa ma-thuurĩtwe gũtethereria atũmwa Njerucaremu.

9 Biribũ a-rĩ na ciarĩ inya irĩa ita-rĩ ngũre, na nĩciarĩ na kĩbeo gĩa kũroria.

10 Thuuba ya gwĩkara taũnini ya Kaicaria ntukũ ciĩgana ũna, kĩroria kĩmwe kĩrĩa gĩetagwa Agabo gĩgĩĩca kiumĩte Njundea.

11 Agabo agĩũkia mũcibi wa Baũro, na akĩĩoba magũrũ na njara nau, na akiuga atĩrĩ, “Roo Mũtheru nĩauga atĩrĩ, ‘Ũũ nĩbu Ayaundi ma Njerucaremu makooba mwene mũcibi ũyũ, na mamũnenkanĩre kũrĩ antũ matĩ Ayaundi.’ ”

12 Na rĩrĩa tweguire ũgu, twiũ twinthe bamwe na etĩkia mau mangĩ, tũgĩkaĩra Baũro tũkĩmwĩra atĩkathiĩ Njerucaremu.

13 Ĩndĩ Baũro agĩciokia atĩrĩ, “Nĩkĩ mũkũrĩra na mũkauna nkoro yakwa? Nĩ ũntũ niũ tĩ kwambatwa gunka nĩnĩbaarĩrĩtie, ĩndĩ nĩnĩbaarĩrĩtie wana gũkuĩra Njerucaremu nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ.”

14 Na rĩrĩa two-nire tũtĩbota kũmwĩgwithia, tũgĩtigana nawe na tũkiuga, “Wendi wa Mwathani nĩ wĩkarĩke.”

15 Na thuuba yogu, tũkĩĩbarĩria kũthiĩ Njerucaremu.

16 Tũkĩgendania na etĩkia mamwe ma kuuma taũni ya Kaicaria, na magĩtũbira mũciĩ kwa mũntũ wetagwa Manaconi, ũrĩa a-rĩ wa kuuma Caĩburaci na a-rĩ ũmwe wa etĩkia ma mbere.

Baũro gũkinya Njerucaremu

17 Rĩrĩa twakinyire Njerucaremu, etĩkia magĩtũgwata ũgeni wega mũno.

18 Rũyũni, tũkĩthiĩ kwona Njakubu tũrĩ na Baũro bamwe na etĩkia marĩa twarĩ namo, na tũkĩĩthĩra akũrũ ma kanitha monthe marĩ nabo.

19 Baũro akĩmakeethia na akĩmeera maũntũ monthe marĩa Ngai a-rũthĩrĩte antũ matĩ Ayaundi kũbetũkĩrĩra ũtungati wawe.

20 Rĩrĩa me-guire ũgu, makĩthathaia Ngai. Makĩĩra Baũro atĩrĩ, “Mũruamaitũ, nĩũkwona bũrĩa Ayaundi ngiri mĩngĩ matuĩkĩte etĩkia! Na monthe marĩ na kĩĩo gĩa kũrũmĩrĩra Watho wa Muca.

21 Ĩndĩ Ayaundi etĩkia ma gũkũ merĩtwe ũthomithagia atĩ Ayaundi marĩa monthe matũũranagia na antũ matĩ Ayaundi matigane na Watho wa Muca. Na atĩ matige gũtaana ciana ciao na matige kũrũmĩrĩra wĩthĩre wa Kĩyaundi.

22 Rĩu, nĩ atĩa tũkũrũtha? Nĩ ũntũ nwa nkinya megue atĩ ũrĩ gũkũ Njerucaremu.

23 Kwogu twagũkaĩra ũrũthe bũrĩa tũgakwĩra. Tũrĩ na antũ mana baba, marĩa marĩ na mwĩbĩtwa na Ngai.

24 Gwatanĩra na antũ mama mũtaratarani wa kwĩtheria, na ũmarĩbĩre mbeca cia kwenjwa ciongo ciao. Na rĩrĩa ũkarũtha ũgu, antũ monthe makamenya maũntũ marĩa me-guĩte magũkoniĩ tĩ ma ũũma, na atĩ weũ mwene nĩwathĩkagĩra Watho wa Muca.

25 Namo etĩkia marĩa matĩ Ayaundi, mabatiĩ kũrũtha bũrĩa twamandĩkĩre barũani atĩ: Matĩkarĩe irio irĩa irutĩrĩtwe ngai cia mĩbuanano, na matĩkarĩe nyama irĩa irĩ na nthakame kana nyama cia nyamũ irĩa ithioretwe nkingo, na matigane na waganu.”

26 Kwogu rũyũni Baũro akĩthiĩ na antũ mau mana, na akĩĩtheria bamwe namo. Na akĩthiĩ Ekarũni na akĩanĩrĩra rĩrĩa kabinda kawe ga kwĩtheria gakathira nĩ kenda mũthĩnjĩri Ngai akarutĩra wa ũmwe waciao kĩgongwana.

Baũro kwambatĩrwa Ekarũni

27 Na rĩrĩa ntukũ mũgwanja cia kwĩtheria ciarĩ bakubĩ kũthira, Ayaundi ma kuuma nthĩ ya Ĩcia marĩa mo-nire Baũro Ekarũni makĩringĩrĩra kĩrĩndĩ na makĩmwambata.

28 Makiugĩrĩria na binya atĩrĩ, “Antũ metũ ma Iciraeri tũtethieni! Mũntũ ũyũ nĩwe ũthomithagia antũ maũntũ mũgarũ natwi twiũ Ayaundi, watho wetũ na nkinya Ekarũ ĩno. Na ĩgũrũ rĩa ũgu nĩaretete antũ matĩ Ayaundi Ekarũni, na nĩ ũntũ wogu magekĩra Ekarũ ntheru mũgiro.”

29 (Antũ mau me-ciragia atĩ Baũro nĩ a-thũngĩrie Turobimo ũrĩa ũta-rĩ mũyaundi wa kuuma Ebeco Ekarũni, nĩ ũntũ nĩ mo-nete Baũro marĩ bamwe nawe kũu Njerucaremu.)

30 Gũkĩgĩa na gacagaca taũni yonthe na antũ magĩĩca mang'arĩtie kuuma nteere cionthe, makĩĩthĩrana na makĩrũtha gĩtutu. Makĩambata Baũro na makĩmũkururia nkinya nja ya Ekarũ, na mĩrango ya Ekarũ ĩkĩbingwa.

31 Rĩrĩa ma-geragia kũmũũraga, mũnene wa mbũtũ ya Roma akĩmenyithua atĩ taũni ya Njerucaremu yonthe ĩrĩ na gacagaca.

32 Nawe mũnene ũnu, akĩgendania na anene ma mbũtũ bamwe na athigari, na makĩng'aria kũrĩa kĩrĩndĩ kĩu kĩarĩ. Rĩrĩa gĩtutu kĩu kĩo-nire mũnene wa mbũtũ acĩte na athigari, kĩgĩtiga kũbũũra Baũro.

33 Nawe mũnene wa mbũtũ agĩĩca akĩruta watho atĩ Baũro obwe na nyororo ciĩrĩ. Na agĩcioka akĩũria atĩrĩ, “Mũntũ ũyũ nũũ, na nĩ atĩa arũthĩte?”

34 Antũ mamwe makiugĩrĩria ũntũ ũmwe na mangĩ makiugĩrĩria ũntũ ũngĩ, nawe mũnene ũnu akĩrigwa nĩ atĩa gwekarĩkaga nĩ ũntũ wa kĩnegene. Kwogu akĩathana akiuga atĩ Baũro abirwe kambĩ ya athigari.

35 Na rĩrĩa ma-kinyire nkathĩni cia gwĩtia kũu kambĩ, athigari magĩũkĩrĩria Baũro na makĩmũkamata na ĩgũrũ nĩ ũntũ gĩtutu kĩaretete thĩĩna mũno.

36 Gĩtutu kĩu kĩamarũmĩrĩrĩte nwaka kĩaugagĩrĩria na binya, “Nĩaũragwe!”

37 Wa bũrĩa athigari ma-rĩ bakubĩ kũthũngĩria Baũro kambĩni, Baũro akĩũria mũnene wa mbũtũ atĩrĩ, “Nwa ũmbĩtĩkĩrĩrie nkwĩre ũntũ?”

Nawe mũnene ũnu akĩmũũria atĩrĩ, “Weũ nĩwaragia Kĩngiriki?

38 Anga tĩ weũ Mũmiciri ũrĩa wa-mbĩrĩrie gacagaca na ũgĩtongoria antũ ngiri inya na mũkĩthiĩ bwa rwanda ntukũ niini nthiru?”

39 Nawe Baũro akĩmũciokeria atĩrĩ, “Niũ ndĩ Mũyaundi na nyumĩte Taracici, gĩcigoni gĩa Ciricia, kwogu ndĩ mũtũũri wa taũni ya bata mũno. Nagũkaĩra mbĩtĩkĩrĩria mbarĩrie antũ mama.”

40 Na thuuba ya kũbewa rũũtha nĩ mũnene ũnu, Baũro akĩrũngama nkathĩni na akĩonereria antũ makire agĩtũmagĩra njara. Na rĩrĩa kĩrĩndĩ gĩakirire akĩmaarĩria na rũthiomi rwa Kĩibirania.

22

1 Baũro akiuga,“Ayaundi metũ na atongoria, nthikĩrĩriani ndĩteterere!”

2 Na rĩrĩa antũ me-guire Baũro akĩaria rũthiomi rwao rwa Kĩibirania, magĩkira kibi!

Nawe Baũro akĩmeera atĩrĩ,

3 “Niũ ndĩ Mũyaundi na na-ciarĩrwe taũnini ya Taracici gĩcigoni gĩa Ciricia, ĩndĩ nkũrĩrĩte taũnini ĩno ya Njerucaremu. Na-thomithirue nĩ Ngamarieri, na nkĩthomithua watho wa cũcũ metũ wega bururu. Na-rĩ na kĩĩo mũno maũntũni ma Ngai wa ta bũrĩa mwiũ mwinthe mũrĩ nakĩo ũmũnthĩ.

4 Nĩ na-nyamaragia arũmĩrĩri ma Njĩra ya Mwathani nkinya nkaũraga mamwe, na nkambata aka na arũme nkamathaĩka nceera.

5 Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai na kĩama kĩa Ayaundi kĩonthe nwa marute ũira wakwa. Wana nĩ na-mũkĩre barũa kuumana namo nĩ kenda nthiĩ kwambata arũmĩrĩri ma Njĩra ya Mwathani ma Ndamaciki, ncioke nĩmarete Njerucaremu marĩ abungwa nĩ kenda maberithue.”

Baũro gũtarĩrĩria bũrĩa a-garũrũkire

(Atũmwa 9:1-19; 26:12-18)

6 Baũro akĩthiĩ na mbere kuuga,“Rĩrĩa na-rĩ njĩrani nthiĩte Ndamaciki na ndĩ bakubĩ gũkinya ku, gĩntũ ta thaa thiita cia mũthenya, wa rĩmwe werũ mũnene mũno ũkiuma ĩgũrũ na ũkĩndigicĩria.

7 Nkĩgwa nthĩ na nkĩĩgua mũgambo ũkĩmbĩra atĩrĩ ‘Caũrũ, Caũrũ, nĩkĩ ũnyamaragia?’

8 “Naani nkĩũria atĩrĩ, ‘Weũ ũrĩ ũũ, Mwathani?’

“Nawe agĩnciokeria atĩrĩ, ‘Nĩ niũ Njĩcũ wa Nacarethi ũrĩa ũnyamaragia.’

9 Antũ marĩa twagendanĩtie namo nĩ mo-nire werũ ũnu, ĩndĩ mata-taũkĩrwa nĩ mũgambo ũnu wambaragĩria.

10 “Na nkĩũria, ‘Nĩ atĩa nkũrũtha, Mwathani?’

“Mwathani akĩmbĩra atĩrĩ, ‘Rũngama ũthiĩ Ndamaciki, na wakinya nabo ũkerwa bũrĩa bunthe ũbatiĩ kũrũtha.’

11 Na nĩ ũntũ nta-botaga kwona nĩ ũntũ werũ ũnu nĩwabenetie mũno, antũ marĩa twagendanĩtie namo makĩnyambata njara na magĩntongoreria nkinya Ndamaciki.

12 “Rĩu, kũu Ndamaciki nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe wetagwa Anania, na nĩ a-thĩkagĩra watho mũno, na a-rĩ mũtĩĩe mũno nĩ Ayaundi monthe marĩa ma-tũũraga ku.

13 Agĩĩca akĩrũngama bakubĩ naani na akiuga, ‘Mwendwa wakwa Caũrũ, ona rĩngĩ!’ Na wa rĩmwe ngĩcioka kwona na nkĩbota kũmwona.

14 “Nawe Anania akiuga atĩrĩ, ‘Ngai wa cũcũ metũ nĩakũthuurĩte nĩ kenda ũmenya wendi wawe, ũmwone we Ũrĩa Mũthingu na wĩgue ciugo kuuma kanyuani kawe.

15 Nĩ ũntũ ũgatuĩka mũira wawe kũrĩ antũ monthe, wa maũntũ marĩa wonete na wĩguĩte.

16 Rĩu nĩ indũ wetererete? Rũngama ũbatithue na ũtherue mebia maku, ũgĩĩtaga riĩtwa rĩawe.’

17 “Rĩrĩa na-ciokire Njerucaremu, ndĩ Ekarũni nkĩboyaga, nkĩona kĩoneki.

18 Na nkĩona Mwathani akĩmbĩra, ‘Rũthanga uume Njerucaremu na karũgĩ nĩ ũntũ antũ ma gũkũ matĩĩtĩkĩra ũmarutĩra ũira waku ĩgũrũ rĩakwa.’

19 “Naani nkĩmũciokeria atĩrĩ, ‘Mwathani, mo eene nĩmakũmenya atĩ na-gendaga cinagoguni cionthe nkĩambataga na nkĩbũũraga antũ monthe marĩa ma-gwĩtĩkĩtie.

20 Na rĩrĩa mũira waku Stebano a-ũragagwa, niũ mwene na-rũngiĩ bo ngĩtĩkanagĩrĩria na ũntũ ũnu na nkĩrangagĩra tũbuuti tũrĩa antũ marĩa ma-mũragaga ma-rutĩte.’

21 “Nawe Mwathani akĩmbĩra, ‘Thiĩ nĩ ũntũ ngagũtũma gũntũ kũraca, kũrĩ antũ matĩ Ayaundi.’ ”

22 Na antũ nĩ ma-thikĩrĩrĩtie Baũro nkinya rĩrĩa a-ugire ũgu, ĩndĩ makĩambĩrĩria kũnegena makiugaga, “Nĩ aũragwe! Atĩbatiĩ kwĩgua arĩ mwoo!”

23 Na rĩrĩa ma-negenaga, makĩgeraga tũbuuti twao nthĩ, na makĩgeraga tĩĩri ĩgũrũ,

24 mũnene wa mbũtũ akĩathana atĩ Baũro abirwe kambĩ. Na akiuga Baũro abũũrwe iboko, na aũrue ciũria nĩ kenda auge nĩkĩ antũ makũmũnegenera ũgu.

25 Na rĩrĩa athigari ma-mũthaĩkaga nĩ kenda mamũringe iboko, Baũro akĩũria mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma, ũrĩa warũngiĩ bakubĩ nawe atĩrĩ, “Watho nĩũmũbete rũũtha rwa kũbũũra raia wa Roma atĩtuĩrĩtwe ciira?”

26 Na rĩrĩa mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma e-guire ũgu, akĩthiĩ kũrĩ mũnene wa mbũtũ akĩmũũria, “Nĩ atĩa ũkwenda kũrũtha? Mũntũ ũyũ nĩ raia wa Roma!”

27 Mũnene wa mbũtũ akĩthiĩ kũrĩ Baũro na akĩmũũria, “Ta mbĩra, weũ ũrĩ raia wa Roma?”

Baũro akĩmũciokeria, “Ĩĩ, ndĩ raia wa Roma.”

28 Nawe mũnene ũnu wa mbũtũ akiuga, “Na-rĩbire mbeca mĩngĩ mũno nĩ kenda ntuĩka raia wa Roma.”

Ĩndĩ Baũro akiuga atĩrĩ, “Niũ ndaciarirwe ndĩ raia wa Roma.”

29 Athigari marĩa me-ndaga kũũria Baũro ciũria makĩmwĩrũkĩra warĩo. Nawe mũnene wa mbũtũ akĩmaka mũno rĩrĩa a-menyire Baũro a-rĩ raia wa Roma, na nĩ ũntũ nĩ a-mũthaĩkĩte na nyororo.

Baũro kũbirwa kũrĩ kĩama

30 Rũyũni mũnene wa mbũtũ nĩ e-ndaga kũmenya nĩkĩ Ayaundi ma-thitangaga Baũro. Kwogu akĩmũthaũra na akĩathana atĩ athĩnjĩri anene ma Ngai na kĩama kĩonthe kĩa Ayaundi gĩtũngane. Na agĩcioka akĩĩndamia Baũro na akĩmũrũngamia mbere yao.

23

1 Baũro agĩcũũtha akũrũ ma kĩama tũũ, na akĩmeera atĩrĩ, “Mamũruamaitũ, ntungatĩte Ngai nĩna thamiri ntheru nkinya ũmũnthĩ.”

2 Na wa rĩmwe, mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũrĩa wetagwa Anania akĩatha antũ marĩa ma-rũngiĩ bakubĩ na Baũro mamũringe ĩkobi rĩa kanyua.

3 Nawe Baũro akĩmwĩra, “Ngai arĩ bakubĩ gũkũringa, weũ rũthingo rũrũ rũbakĩtwe rangi ĩrĩa njerũa! Weũ wĩkarĩte nthĩ gũntuĩra ĩgamba kũringana na Watho wa Muca, ĩndĩ nĩ weũ mwene ũkuuna watho rĩrĩa ũkuuga ndingwe mũgarũ na watho ũnu!”

4 Antũ marĩa ma-rũngiĩ bakubĩ na Baũro makĩmũũria, “Nĩkĩ ũgũcenga mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai?”

5 Baũro akĩmaciokeria atĩrĩ, “Mamũruamaitũ, ntĩkũmenyaga wegua nĩwe mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai, nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Ũtĩkaarie ũntũ mũthũũku ĩgũrũ rĩa mũnene wa antũ menu.’ ”

6 Rĩrĩa Baũro a-menyire atĩ nĩ kwarĩ na Acandukai na Abaricai ku, akiugĩrĩria na binya kũu kĩamani akiuga atĩrĩ, “Mamũruamaitũ, niũ ndĩ Mũbaricai na ndĩ mwana wa Mũbaricai. Niũ nĩnthitangwa nĩ ũntũ wa mwĩrĩgĩrĩro wakwa ĩgũrũ rĩa kũriũkua kwa marĩa akuũ!”

7 Rĩrĩa Baũro a-ugire ũgu, Acandukai na Abaricai makĩambĩrĩria gũkararania, na gũkĩgĩa na mbathũkano kĩamani.

8 Nĩ ũntũ Acandukai me-tĩkĩtie gũtĩ araika, kana roo, kana kũriũka kwa marĩa akuũ. Ĩndĩ namo Abaricai nĩ me-tĩkĩtie kũrĩ into inu cionthe.

9 Gũkĩgĩa na kĩnegene kĩnene, na arimo ma Watho ma gĩkundi kĩa Abaricai makĩrũngama magĩkararia mũno makiuga,“Gũtĩ mabĩtia mũntũ ũyũ arũthĩte! Nwa wĩgue nĩ roo kana mũraika ũmwarĩrĩtie.”

10 Nkarari ikĩĩngĩba mũno, nkinya mũnene wa mbũtũ agĩkĩra akĩonaga taka magatamburura Baũro. Kwogu akĩathana akiuga athigari mendame mamũrute gatagatĩni kao kwa binya na mamũbire kambĩni ya athigari.

11 Ũtukũ ũnu, Mwathani akĩrũngama bakubĩ na Baũro akĩmwĩra, “Gĩa na ũcamba, nĩ ũntũ wa ta bũrĩa ũrutĩte ũira ĩgũrũ rĩakwa gũkũ Njerucaremu, nwabu ũkaruta ũira nau Roma.”

Ayaundi kũbanga kũũraga Baũro

12 Rũyũni kĩraũko Ayaundi mamwe magĩtũngana na makĩbangĩra Baũro maũntũ mathũũku. Makĩĩbĩta makiuga matĩkarĩe kana manyua gĩntũ nkinya mamũũrage.

13 Antũ marĩa ma-bangaga maũntũ mau ma-rĩ nkũrũki ya mĩrongo ĩna.

14 Na makĩthiĩ kũrĩ athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ ma kĩama kĩa Ayaundi makĩmeera atĩrĩ, “Nĩtwĩbĩtĩte bamwe twinthe atĩ tũtĩrĩa kana tũnyua gĩntũ nkinya tũũrage Baũro.

15 Kwogu rĩu, mwiũ bamwe na kĩama mũbatiĩ mũmenyithie mũnene wa mbũtũ amwĩgũrũkĩrie Baũro, mwĩtuĩte nĩka mũkwenda gũtuĩria maũntũ mawe wega. Natwi nĩtwĩĩbarĩrĩtie kũmũũraga mbere ya akinya baba kĩamani.”

16 Ĩndĩ nthaka ya mwarĩ wa ng'ina na Baũro ĩkĩĩgua maũntũ mau, ĩkĩthiĩ kambĩni na ĩkĩĩra Baũro maũntũ mau monthe.

17 Nawe Baũro agĩĩta mũtongoria ũmwe wa athigari ĩgana ma Roma akĩmwĩra, “Bira nthaka ĩno kũrĩ mũnene wa mbũtũ nĩ ũntũ arĩ na ũntũ akwenda kũmwĩra.”

18 Mũtongoria ũnu akĩbira nthaka ĩnu kũrĩ mũnene wa mbũtũ na akĩmwĩra, “Mũbungwa Baũro ambĩta ambĩra nkũretere nthaka ĩno nĩ ũntũ ĩrĩ na ũntũ wa gũkwĩra.”

19 Mũnene wa mbũtũ akĩambata nthaka ĩnu njara, makĩthiĩ nkirebe na akĩmĩũria, “Nĩ atĩa ũkwenda kũmbĩra?”

20 Nthaka ĩnu ĩkĩmwĩra atĩrĩ, “Ayaundi mamwe nĩ metĩkanĩrĩrĩtie maace makũũrie ũbire Baũro kĩamani kĩa Ayaundi rũũyũ, metuĩte nĩka makwenda kũmũtuĩria nkũrũki ĩgũrũ rĩa ĩgamba rĩawe.

21 Kwogu ũtĩgetĩkĩrĩrie bũrĩa magakwĩra nĩ ũntũ kũrĩ na nkũrũki ya antũ mĩrongo ĩna marĩa mebĩtĩte atĩ, gũtĩ gĩntũ makarĩa kana manyua nkinya maũrage Baũro. Rĩu ũgu nĩmebaarĩrĩtie, na nĩka metererete wĩtĩkĩre ĩromba rĩao.”

Baũro kũbirwa Kaicaria

22 Mũnene wa mbũtũ akĩĩra nthaka ĩnu atĩrĩ,“Ũtĩkeere mũntũ nwarĩ ũrĩkũ atĩ ũkũmbĩra maũntũ mama.” Agĩcioka akĩrekereria nthaka ĩnu ĩkĩthiĩ.

23 Mũnene ũnu agĩcioka agĩĩta atongoria maĩrĩ ma athigari ĩgana ma Roma akĩmeera atĩrĩ,“Ĩbarĩrĩrieni kũthiĩ Kaicaria thaa ithatũ cia ũtukũ ũmũnthĩ mũrĩ na athigari magana maĩrĩ, athigari ma mbarathi mĩrongo mũgwanja, na athigari ma matumo magana maĩrĩ.

24 Na mũcioke mũbaarĩrĩrie mbarathi cia gũkamata Baũro, na mũmũbire kathanje kaboro kũrĩ ngabana Berika.”

25 Nawe mũnene wa mbũtũ agĩcioka akĩandĩkĩra Berika barũa ĩkiugaga ũũ:

26 “Nĩ niũ Kĩraundio Ruciaci, ngũkwandĩkĩra weũ Mũkaathe Ngabana Berika.

Amũkĩra nkeethi ciakwa.

27 Mũntũ ũyũ araambatĩtwe nĩ Ayaundi na mararĩ bakubĩ kũmũũraga, ĩndĩ nanthiĩ na athigari makwa, na namũbonokia nĩ ũntũ nĩnamenyire atĩ we nĩ raia wa Roma.

28 Na nĩ ũntũ nĩnendaga kũmenya nĩkĩ maramũthitangaga, nkĩmũbira kũrĩ kĩama kĩao kĩa Ayaundi.

29 Na nkĩmenya atĩ nĩathitangwa na maũntũ makoniĩ watho wao, na tĩ ũntũ ũngĩtũma akaũragwa kana akathaĩkwa.

30 Na rĩrĩa namenyire atĩ kũrarĩ na mũbango wa kũmũũraga, nkĩmũtũma kũrĩ weũ wa rĩmwe, na ngĩcioka nkĩĩra atongoria marĩa maramũthitangaga maace makũretere ĩgamba rĩao.”

31 Kwogu, ũtukũ ũnu athigari makĩrũmĩrĩra bũrĩa mũnene wa mbũtũ a-thanĩte. Makĩthiĩ na Baũro ũtukũ nkinya taũni ya Antibatirindab.

32 Rũyũni athigari ma mbarathi makĩthiĩ na mbere na rũgendo marĩ na Baũro, ĩndĩ mau mangĩ magĩcioka kambĩni.

33 Rĩrĩa ma-kinyire taũni ya Kaicaria, athigari mau makĩnenkera ngabana Berika barũa, na makĩnenkanĩra Baũro kũrĩ we.

34 Na rĩrĩa ngabana Berika a-thomire barũa ĩnu, akĩũria gĩcigo kĩrĩa Baũro aumĩte nĩ kĩrĩkũ. Na rĩrĩa a-menyire Baũro a-umĩte Ciricia,

35 ngabana akĩĩra Baũro, “Nkathikĩrĩria ĩgamba rĩaku rĩrĩa marĩa magũkũthitanga magakinya baba.” Agĩcioka akĩathana atĩ Baũro ekare arangĩrĩtwe nyombani ya ũthamaki ya mũthamaki Eronde.

a 

23:3 Rũthingo rũrũ rũbakĩtwe rangi ĩrĩa njerũ nĩ ta kuuga mbinga

b 

23:31 Antibatirinda yarĩ taũni ya gĩcigo kĩa Njundea.

Baũro kũbirwa kũrĩ ngabana Berika

24

1 Thuuba ya ntukũ itano, mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũrĩa wetagwa Anania, bamwe na akũrũ mamwe ma Ayaundi na mũgambi ũmwe ũrĩa wetagwa Terituro makĩĩndama nkinya Kaicaria. Makĩthiĩ kũbira ĩgamba rĩao rĩgiĩ Baũro kũrĩ ngabana Berika.

2 Na rĩrĩa Baũro e-tirwe, Terituro akĩambĩrĩria kũmũthitanga mbere ya Berika akiuga, “Mũkaathe Berika, twiũ nĩtũkenererete kabinda karaaca ka thayũ tũrĩ ruungu rwaku. Na nĩ ũntũ wa ũboti waku wa kwona mbere, tũkĩgĩa na ũgarũrũku mwega wa maũntũ nthĩ ĩno yetũ.

3 Na nĩ ũntũ wogu mũkaathe Berika, twiũ twinthe nĩtũgũgũciokeria nkatho mũno.

4 Ĩndĩ nĩ ũntũ ntĩkwenda gũkũnogia nkũrũki, nagũkaĩra tũthikĩrĩrie kabinda kaniini.

5 “Nĩtwonete mũntũ ũyũ nĩ kĩbaragania na mũntũ wa kũringĩrĩra antũ makaambĩrĩria gacagaca gatagatĩni ka Ayaundi ma gũntũ kunthe nthĩ ĩno. Na nwawe mũtongoria wa gĩkundi kĩa Anacarethi,

6 wana nĩarageragia kũbaka Ekarũ mũgiro, na nĩ gĩtũmi tũramwambatire. (Tũrabangĩte kũmũtuĩra ciira kũringana na watho wetũ.

7 Ĩndĩ Ruciaci, mũnene wa mbũtũ ya Roma nĩwe ũracire, akĩmũũkia kwa binya kuuma kũrĩ twiũ. Na agĩcioka akiuga marĩa makũmũthingata maace kũrĩ weũ.)a

8 Weũ mwene wamũtuĩria ũkamenya maũntũ monthe marĩa magũtũma tũmũthitanga.”

9 Namo Ayaundi marĩa ma-rĩ bo makiuga atĩ maũntũ mau monthe marĩ ma ũũma.

Baũro gwĩteterera mbere ya Berika

10 Rĩrĩa Ngabana Berika o-nererie Baũro na njara atĩ nĩ ĩbinda rĩawe rĩa kwaria, Baũro agĩĩteterera akiuga atĩrĩ, “Nĩnkũmenya atĩ wĩguĩte ũrĩ mũgambithania wa nthĩ ĩno mĩaka mĩngĩ, kwogu nĩnĩĩteterera nkenete.

11 Nĩ ũbũthũ kũmenya atĩ, itĩbetũkĩte ntukũ ĩkũmi na ciĩrĩ kuuma rĩrĩa ne-tirie nkinya Njerucaremu kũthathaia.

12 Antũ mama makũnthitanga mata-mbĩthĩrĩre ngĩkararania na muntũ nwarĩ ũmwe Ekarũni, kana nkĩringĩrĩra kĩrĩndĩ kĩreta gacagaca cinagoguni, kana gũntũ kũngĩ taũnini.

13 Na matĩna ũira wa maũntũ marĩa makũnthitangĩra.

14 Ĩndĩ, nĩngwĩtĩkĩrĩria atĩ nthathaagia Ngai wa cũcũ metũ, na nkarũmĩrĩra Njĩra ya Mwathani, ĩrĩa magwĩta gĩkundi kĩa ũrutani wa ũrongo kĩa Anacarethi. Na nĩmbĩtĩkĩtie maũntũ monthe megiĩ Watho wa Muca na marĩa mandĩkĩtwe mbukuni cia iroria.

15 Na mwĩrĩgĩrĩro wakwa ũrĩ kũrĩ Ngai, wa ta bũrĩa antũ mama marĩ nau, atĩ Ngai akariũkia antũ marĩa athingu na ebia.

16 Kwogu mabinda monthe nĩnĩĩrutanagĩria kwĩgua ntĩna ĩgi mbere ya Ngai na antũ.

17 “Na thuuba ya kwĩgua ntĩku mĩaka mĩngĩ, ngĩcioka Njerucaremu kũretera antũ makwa ũtethio na kũrutĩra Ngai kĩgongwana.

18 Rĩrĩa na-rũthaga maũntũ mama, makĩmbĩthĩrĩra Ekarũni nkĩtherua kũringana na mũtaratara wa kĩgongwana. Na gũtĩ kĩrĩndĩ na-rĩ nakĩo na gũtĩ gacagaca na-retire.

19 Ĩndĩ kũrĩ na Ayaundi mamwe ma kuuma nthĩ ya Ĩcia marĩa ma-rĩ kũu Ekarũni. Mau nĩmo mabatiĩ kwĩgua marĩ baba mbere yaku nĩ kenda manthitanga, mankĩgua marĩ na ũntũ wakũnthitangĩra.

20 Kana antũ mama marĩ baba makwĩre nĩ mabĩtia marĩkũ mo-nire ndĩ namo rĩrĩa na-rũngamire mbere ya kĩama kĩa Ayaundi,

21 tiga na-ugĩrĩrie ũntũ ũmwe unka na mũgambo mũnene ndĩ mbere yao. Naugĩrĩrie nauga atĩrĩ, ‘Niũ nĩnthitangwa mbere yenu ũmũnthĩ nĩ ũntũ wa mwĩrĩgĩrĩro wakwa ĩgũrũ rĩa kũriũkua kwa marĩa akuũ!’ ”

22 Nawe Berika nĩ ũntũ nĩ a-menyaga wega maũntũ makoniĩ ũrutani wa Njĩra ya Mwathani, agĩtĩĩria ĩgamba rĩu akiugaga atĩrĩ, “Rĩrĩa Ruciaci, mũnene wa mbũtũ akendama naa, ngatua ĩgamba rĩaku.”

23 Na Berika akĩatha mũtongoria ũmwe wa athigari ĩgana ma Roma akĩmwĩra arangĩre Baũro, ĩndĩ amũbe wĩathi mũniini na atĩkagirie arata ma Baũro mamũmenyerera.

24 Thuuba ya ntukũ ciĩgana ũna, Berika magĩĩca na Ndurucira mũka wawe ũrĩa a-rĩ Mũyaundi. Berika agĩtũmana etĩrwe Baũro, na akĩmũthikĩrĩria akĩaria maũntũ makoniĩ wĩtĩkio ndaani ya Kiristũ Njĩcũ.

25 Rĩrĩa Baũro a-thiĩte na mbere kwaria maũntũ makoniĩ ũthingu, kwatha mwĩrĩ, na gũcirithua kũrĩa gũcĩte, Berika akĩĩgua ũguoya akiuga atĩrĩ “Nĩibĩe na rũu! Nwa ũthiĩ rĩu. Rĩrĩa nkoona kaanya, ngagũtũmanĩra.”

26 Mabindani mau, Berika a-rĩ na mwĩrĩgĩrĩro atĩ Baũro akamũbaka, na nĩ ũntũ wogu agĩĩkara akĩmũtũmanagĩra maita mengĩ, na akĩaragia nawe.

27 Thuuba ya mĩaka ĩĩrĩ, Bokio Besto agĩtuĩka ngabana bantũ ba Berika. Na nĩ ũntũ ngabana Berika nĩ e-ndaga gũkenia Ayaundi, agĩtiga Baũro nceera.

a 

24:7 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ icunce cia kuuma mũthia wa mũbari wa 6 nkinya kĩambĩrĩria kĩa 8

Baũro kũbirwa mbere ya Besto

25

1 Rĩrĩa ntukũ ithatũ cĩathirire kuuma rĩrĩa Besto a-kinyire gĩcigoni gĩa Kaicaria, akĩthiĩ Njerucaremu.

2 Namo athĩnjĩri anene ma Ngai na atongoria ma Ayaundi magĩĩca kũrĩ we na makĩmwĩra maũntũ marĩa ma-thitangagĩra Baũro.

3 Makĩthaitha Besto amatethie na njĩra ya kũreta Baũro Njerucaremu, nĩ ũntũ ma-rĩ na mũbango wa kũmũkabĩra na kũmũũraga arĩ njĩrani.

4 Nawe Besto akĩmaciokeria atĩrĩ, “Baũro athaĩkĩtwe nau Kaicaria, na niũ mwene nthiĩte nabo kabinda gatĩ karaaca.

5 Rĩu atongoria mamwe menu nĩmarũmanĩrĩre naani, na ũgaaca kwĩgua kũrĩ na mabĩtia mũntũ ũnu arũthĩte, nĩmaace makamũthitangĩre nabo.”

6 Na thuuba ya Besto gwĩkarania namo kabinda ga ntukũ ta inyanya ũgu kana ĩkũmi, akĩĩndama agĩcioka Kaicaria. Na rũyũni agĩĩkarĩra gĩtĩ kĩawe kĩa gũtua ciira na akĩathana Baũro aretwe.

7 Rĩrĩa Baũro a-kinyire, Ayaundi marĩa ma-umĩte Njerucaremu makĩrũngama mamũthiũrũkĩrĩtie, na makĩmũthitanga na mabĩtia mengĩ na manene mũno, ĩndĩ makĩremwa kwonania maũntũ mau ma-rĩ ma ũũma.

8 Baũro agĩĩteterera akiuga, “Gũtĩ ĩbĩtia nwarĩ rĩmwe ndũthĩte, nĩ wĩgue nĩ kuuna watho wa Ayaundi, kana wa Ekarũ, kana kũrega kwathĩkĩra Kaicarĩ.”

9 Na nĩ ũntũ Besto nĩ e-ndaga gũkenia atongoria ma Ayaundi, akĩũria Baũro atĩrĩ, “Nwa wende kũthiĩ Njerucaremu ngakũgambithĩrie maũntũ mama nabo?”

10 Baũro akĩmũciokeria atĩrĩ, “Rĩu niũ ndũngamĩte mbere ya gooti ya Kaicarĩ na nĩku mbatiĩ gũtuĩrĩrwa ĩgamba. Ntĩbĩtĩrĩtie Ayaundi, na weũ mwene nĩũkũmenya ũgu wega.

11 Ũgaaca kwĩgua kũrĩ na mabĩtia ndũthĩte marĩa mangĩtũma nkaũragwa, ntĩkũrega kũũragwa. Ĩndĩ ũgaaca kwĩthĩrwa maũntũ marĩa nthitangĩrĩtwe nĩ Ayaundi mama tĩ ma ũũma, gũtĩ mũntũ ũbatiĩ kũũnenkanĩra kũrĩ mo. Kwogu ngũciokia ĩgamba rĩakwa riiko kũrĩ Kaicarĩ!”

12 Na thuuba ya Besto kwaranĩria na kĩama kĩawe, akĩĩra Baũro atĩrĩ, “Nĩ ũntũ nĩ weũ mwene waromba kũthiĩ gũtuĩrwa ciira nĩ Kaicarĩ, kũrĩ Kaicarĩ nĩku ũkũthiĩ.”

13 Thuuba ya ntukũ niini, mũthamaki Angiriba na Berinike mwarwang'ina, magĩĩtia taũni ya Kaicaria gũkeethia Besto.

14 Na nĩ ũntũ ma-rĩ mekare gwa kabinda karaaca kũu Kaicaria, Besto akĩĩra mũthamaki Angiriba maũntũ makoniĩ ĩgamba rĩa Baũro. Akĩmwĩra atĩrĩ, “Kũrĩ mũntũ watigirwe nceera nĩ ngabana Berika.

15 Na rĩrĩa na-rĩ Njerucaremu, athĩnjĩri anene ma Ngai na akũrũ ma Ayaundi makĩmũthitanga kũrĩ niũ, na makĩmbĩra nĩmũtuĩre nĩ abĩtĩĩtie.

16 “Ĩndĩ nkĩmaciokeria atĩ tĩ wĩthĩre wa Aroma kũnenkanĩra mũntũ aũragwe, atĩambĩte kũnenkerwa kaanya ka gwĩteterera ĩgũrũ rĩa maũntũ marĩa athitangĩrĩtwe.

17 Rĩrĩa atongoria ma Ayaundi ma-cire naa, ntaata kaanya, rũyũni kĩraũko ngĩĩtia mũcemanio gootini, na nkĩathana Baũro aretwe.

18 Ĩndĩ rĩrĩa marĩa ma-mũthitangĩte ma-rũngamire kwaria, mata-mũthitangire na ũntũ nwarĩ ũmwe mũthũũku ta bũrĩa ne-ciragia.

19 Bantũ bogu, magĩkararania nawe ĩgũrũ rĩa ndini yao na ĩgũrũ rĩa mũntũ ũmwe wetagwa Njĩcũ, ũrĩa wakuĩte, ĩndĩ Baũro a-kinyagĩrĩria akiugaga atĩ arĩ mwoo.

20 Na nĩ ũntũ nta-menyire bũrĩa ngatuĩria maũntũ mau, nkĩũria Baũro kana nwa ende kũbirwa Njerucaremu agatuĩrwe ciira nabo.

21 Ĩndĩ rĩrĩa Baũro a-ciokirie ĩgamba riiko nĩ kenda rĩthikĩrĩrue nĩ Kaicarĩ, nkĩathana arangĩrwe wega nkinya rĩrĩa nkona kaanya ga kũmũbira kũrĩ Kaicarĩ.”

22 Nĩrĩo Angiriba e-rire Besto atĩrĩ, “Nwa meende kũthikĩrĩria mũntũ ũnu niũ ningwa.”

Besto akĩmũciokeria atĩrĩ, “Ũkamũthikĩrĩria rũũyũ.”

Baũro kũbirwa mbere ya Angiriba

23 Rũyũni, Mũthamaki Angiriba na Berinike magĩkinya marĩ na mwago mũnene, makĩthũngĩra gootini bamwe na anene ma mbũtũ na antũ ma ĩgweta ma taũni ĩnu. Besto akĩathana Baũro aretwe.

24 Besto akiuga atĩrĩ, “Mũthamaki Angiriba na antũ monthe marĩa marĩ bamwe natwi, nĩmũkwona mũntũ ũyũ? Nĩwe mũgongo unthe wa Ayaundi ma Njerucaremu, na marĩa marĩ gũkũ, marambũrĩtie nĩmũtuĩre ciira makiugagĩrĩria atĩ atĩbatiĩ gũtũũra rĩngĩ.

25 Ĩndĩ gũtĩ mabĩtia no-nire arũthĩte marĩa ma-ngĩatũmire aũragwa. Na nĩ ũntũ nĩ a-rĩ agũciokia ĩgamba riiko kũrĩ Kaicarĩ, nkĩbanga kũmũbira Roma.

26 Ĩndĩ ntĩna ũntũ nĩnkĩandĩkĩra Kaicarĩ ĩgũrũ rĩa mũntũ ũyũ. Kwogu nareta mũntũ ũyũ mbere yenu mwinthe, na mũno kũrĩ weũ Mũthamaki Angiriba, nĩ kenda kuumana na ciũria irĩa ũkamũũria ngĩe na ũntũ wa kwandĩkĩra Kaicarĩ.

27 Nĩ ũntũ gũtĩ na gĩtũmi gĩa kũbira mũbungwa ũyũ Roma, tũtĩkũgweta mabĩtia marĩa akũthitangĩrwa.”

Baũro gwĩteterera mbere ya Angiriba

26

1 Mũthamaki Angiriba akĩĩra Baũro atĩrĩ, “Ũrĩ na rũũtha rwa gwĩteterera.”

Kwogu Baũro agĩũkĩrĩria njara, na akĩambĩrĩria gwĩteterera akiuga,

2 “Mũthamaki Angiriba, nĩna mũnyaka mũno ũmũnthĩ nĩ ũntũ wa kũbewa kaanya ka gwĩteterera mbere yaku, ĩgũrũ rĩa maũntũ monthe marĩa nkũthitangwa namo nĩ Ayaundi.

3 Na mũno, nĩ ũntũ nĩwicĩ wĩthĩre unthe wa Ayaundi na maũntũ marĩa tũkararanagĩria. Kwogu nagũkaĩra nthikĩrĩria ũtĩkũnoga.

4 “Ayaundi monthe nĩmaicĩ bũrĩa na-tũũraga kuuma rĩrĩa na-rĩ mwana, kwambĩrĩria rĩrĩa na-rĩ nthĩ yetũ na rĩrĩa na-rĩ Njerucaremu.

5 Nĩmaamenyete gwa kabinda karaaca, na ũkegua nwa metĩkĩre, mauga atĩ niũ na-rĩ Mũbaricai. Abaricai nĩkĩo gĩkundi kĩrĩa kĩrĩ mawatho maũmo mũno kĩa ndini yetũ.

6 Na rĩu, nĩngambithua ũmũnthĩ nĩ ũntũ wa mwĩrĩgĩrĩro ũrĩa nĩna u, ũrĩa Ngai a-rĩkanĩre na cũcũ metũ.

7 Kĩu nĩkĩo kĩrĩĩko kĩrĩa mĩrĩga yetũ ĩkũmi na ĩĩrĩ ĩrĩgagĩrĩra rĩrĩa magũtungata Ngai ũtukũ na mũthenya. Ayaundi mama nĩmanthitanga nĩ ũntũ wa mwĩrĩgĩrĩro ũyũ, Mũthamaki Angiriba.

8 Nĩkĩ antũ makwona kũriũkia antũ marĩa akuũ taka ũrĩ ũntũ mũũmo kũrĩ Ngai?

9 “Wanaani mwene ne-ciragia atĩ na-batiĩ kũrũtha ũntũ unthe nĩnkĩabotire kũregana na Njĩcũ wa kuuma Nacarethi.

10 Na ũgu nĩbu na-rũthire kũu Njerucaremu. Nkĩthaĩka arũmĩrĩri ma Njĩcũ nceera, nenkeretwe rũũtha nĩ athĩnjĩri anene ma Ngai, na nkĩringa kuura ya gwĩtĩkanĩrĩria na kũũragwa kwa arũmĩrĩri mawe.

11 Maita mengĩ, na-gendaga kuuma cinagogu ĩmwe nkinya ĩrĩa ĩngĩ, nkĩberithagia arũmĩrĩri ma Njĩcũ, na nkĩgeragia kũmatindĩkĩrĩria kwaria ũthũũku wa Njĩcũ. Na nĩ ũntũ nĩ na-rĩ na kĩĩo gĩa kũmanyamaria mũno, nkĩthiĩ kũmaceria nkinya taũni cia nthĩ ciĩngĩ.”

Baũro gũtaarĩrĩria bũrĩa a-garũrũkire

(Atũmwa 9:1-19; 22:6-16)

12 Baũro akĩthiĩ na mbere kuuga, “Ntukũ ĩmwe na-rĩ rũgendoni nthiĩte Ndamaciki kũnyamaria arũmĩrĩri ma Njĩcũ, na mbetwe rũũtha na wathani nĩ athĩnjĩri anene ma Ngai.

13 Kwarĩ gĩntũ ta thaa thiita cia mũthenya ndĩ njĩrani, Mũthamaki Angiriba, nkĩona werũ mũnene nkũrũki ya riũa kuuma ĩgũrũ, na werũ ũnu ũgĩtũrigicĩria, niũ bamwe na antũ marĩa twagendanĩtie namo.

14 Twinthe tũkĩgwa nthĩ, na nkĩĩgua mũgambo ũkĩmbarĩria na rũthiomi rwa Kĩibirania ũkĩmbũria atĩrĩ, ‘Caũrũ, Caũrũ, nĩkĩ ũnyamaragia? Nĩka ũgwĩcamũrithia burĩ ta mbunda ĩkĩringa mũragi wa mwene na rũbuukũ.’

15 Naani nkĩũria, ‘Weũ ũrĩ ũũ Mwathani?’ Nawe Mwathani agĩnciokeria atĩrĩ, ‘Nĩ niũ Njĩcũ ũrĩa ũnyamaragia.

16 Rĩu rũngama na magũrũ maku, nĩ ũntũ nkũthuurĩte ũtuĩke ntungata yakwa na ũrĩ mũira wa maũntũ marĩa woona, na marĩa ngakwonia.

17 Ngakũbonokia kuumana na antũ menu Ayaundi na kuumana na antũ matĩ Ayaundi, marĩa ngagũtũma kũrĩ mo.

18 Ũthiĩ ũkamatumũre metho, nĩ kenda maume mbinduni maace werũni. Na maume wathanini wa Caitani matuĩke antũ ma Ngai, nĩ kenda marekerwa mebia mao, na magĩe na kaanya bamwe na marĩa matheretue nĩ ũntũ wa kũmbĩtĩkia.’

19 “Kwogu, Mũthamaki Angiriba, ntĩnkĩa-regire kwathĩkĩra kĩoneki kĩu gĩa kuuma ĩgũrũ.

20 Ĩndĩ na-mbĩrĩrie kũbunjĩria antũ ma Ndamaciki, ngĩcioka nkĩbunjia Njerucaremu na Njundea yonthe, na kũrĩ antũ matĩ Ayaundi. Nkĩbunjia atĩ nĩmabatiĩ kwĩrira mebia mao, na maciokerere Ngai, na moonanie atĩ nĩmerirĩte na njĩra ya kũrũtha ciĩko mbega.

21 Na nĩ ũntũ wogu, Ayaundi makĩnyambata ndĩ Ekarũni na makĩgeria kũmbũraga.

22 Ĩndĩ Ngai nĩantethetie nkinya rĩu ũgu, na nĩ gĩtũmi nkũruta ũira ũyũ kũrĩ antũ aniini na anene. Gũtĩ ũntũ nkuuga nkũrũki ya bũrĩa iroria na Muca ma-ugire magekarĩka

23 atĩ, nwa nkinya Mecia akanyamarua, na atĩ we agatuĩka mũntũ wa mbere kũriũkua kuuma kũrĩ akuũ, na akabunjia Nteto Mbega cia kũreta werũ kũrĩ Ayaundi na kũrĩ antũ matĩ Ayaundi.”

24 Mbere ya Baũro arĩkia gwĩteterera, Besto akĩmũtua mĩario akĩmwĩra, “Ũrĩ na nthũũ, Baũro! Kĩthomo gĩkĩ ũrĩ nakĩo kĩngĩ nĩgĩtũmĩte wagũrũka.”

25 Baũro akĩmũciokeria atĩrĩ, “Niũ ntĩna nthũũ, Mũkaathe Besto, na bũrĩa nkwaria nĩ bwa ma na mĩario yakwa ĩrĩ na mũnkinyo.

26 Nĩna ma atĩ Mũthamaki nĩaicĩ maũntũ mama monthe, na nĩmbaria ntĩkũbitha nĩ ũntũ nĩnkũmenya wega atĩ nĩakũmenya maũntũ mama monthe, nĩ ũntũ mate-karĩkire na mbithũ.

27 Mũthamaki Angiriba, nĩwĩtĩkĩtie iroria? Nĩnkũmenya atĩ nĩũmetĩkĩtie.”

28 Angiriba akĩũria Baũro atĩrĩ, “Nĩwĩciria nwa ũmbĩgwithie ngatuĩka Mũkiristũ na karũgĩ ũgu?”

29 Baũro akĩmũciokeria atĩrĩ, “Wana kabinda gagakubĩba kana gakareeba, nĩmboya Ngai atĩ weũ bamwe na antũ marĩa monthe manthikĩrĩrĩtie ũmũnthĩ matuĩke etĩkia ma Kiristũ taani, tĩga mũtĩkegue mũthaĩkĩkwe na nyororo.”

30 Mũthamaki Angiriba akĩrũngama bamwe na Ngabana Besto, Berinike na antũ marĩa monthe me-karĩte nthĩ bamwe namo.

31 Na rĩrĩa ma-umagarĩte kuuma gootini makĩĩrana, “Mũntũ ũyũ atĩrũthĩte ũntũ ũngĩtũma akaũragwa kana athaĩkwa nceera.”

32 Angiriba akĩĩra Besto atĩrĩ, “Mũntũ ũyũ nwa athaũrwe tiga araciokirie ĩgamba riiko kũrĩ Kaicarĩ.”

Rũgendo rwa Baũro rwa kũthiĩ Roma

27

1 Rĩrĩa gwatuĩkire atĩ tũkathiĩ na meeri nkinya nthĩ ya Itaria, Baũro na abungwa mau mangĩ makĩnenkanĩrwa kũrĩ mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma, ũrĩa wetagwa Njuriaci. Njuriaci a-rĩ ũmwe wa mbũtũ ya Kaicarĩ.

2 Tũgĩtwa meeri ĩrĩa yaumĩte Andiramuteno, na yarĩ bakubĩ kũthiĩ taũni cia nteere cia ĩria cia gĩcigo kĩa Ĩcia, ĩkĩĩthĩranagia na ĩkĩrutaga mĩrigo. Na tũkĩambĩrĩria rũgendo rwetũ, na twarĩ bamwe na Aristakaci, Mũmakendonia wa kuuma Thecaronika.

3 Rũyũni tũgĩkinya taũni ya Cindoni na Njuriaci akĩĩguĩra Baũro kĩao, na akĩmwĩtĩkĩrĩria agacerere arata mawe nĩ kenda mamũnenkere ũtethio ũrĩa a-bataraga.

4 Kuuma Cindoni, tũkĩthũngĩra ĩriani rĩngĩ na tũkĩbetũkĩrĩra mwena wa nthemere wa ĩria, bakubĩ na Caĩburaci, nĩ ũntũ rũkũngi rwaumaga mwena ũrĩa twathiĩte.

5 Thuuba ya kũringa ĩria, bakubĩ na rũteere rwa ĩria rwa Ciricia na Bambĩria, tũgĩkinya taũni ya Mura gĩcigoni kĩa Rukiaci.

6 Rĩrĩa twarĩ nabo, mũtongoria wa athigari ĩgana ma Roma akĩona meeri ĩrĩa yaumĩte Aregicandiria ĩthiĩte nthĩ ya Itaria. Na agĩtũtwethia yo.

7 Tũkĩthiĩ kaboora ntukũ mĩngĩ na thĩĩna mĩngĩ, tũgĩkinya Kinindoni. Na nĩ ũntũ rũkũngi rũta-twĩtĩkĩrĩrie kũthiĩ tũthimĩte kũrĩa twe-ndaga kũthiĩ, tũkĩthiĩ mũgarũ na rũkũngi tũkĩthiĩ na rũteere rwa gĩcĩgĩrĩra gĩa Kirete. Tũkĩthiĩ tũkĩbetũka taũni ya Carumone.

8 Tũkĩgenderera rũteere rwa ĩria tũrĩ na thĩĩna mĩngĩ na tũgĩkinya bantũ betagwa Karuci Rimenaci,a bakubĩ na taũni ya Racea.

9 Nĩtwatete ĩbinda ĩraca kũu ĩriani, na kũthiĩ na mbere na rũgendo kwarĩ ũgwati. Wana nkinya, ntukũ ya kwĩima yarĩ ĩkũbetũka.b Kwogu Baũro akĩmakaania akĩmeera atĩrĩ,

10 “Nthikĩrĩriani arũme mama! Nĩnkwona rũgendo rwetũ rũrĩ na ũgwati, na tĩ kũrĩ meeri na mĩrigo yonka, ĩndĩ nĩ nkinya wana mĩoo yetũ.”

11 Ĩndĩ bantũ ba Njuriaci athikĩrĩria bũrĩa Baũro a-ugaga, akĩrũmĩrĩra bũrĩa mũruguti wa meeri na mwene yo ma-ugaga.

12 Na nĩ ũntũ gũntũ kũrĩa meeri ciarũngamaga gũta-rĩ gũntũ kwega mabindani ma mbebo, antũ engĩ magĩtua ĩtua atĩ tũthiĩ na mbere na rũgendo nkinya tũkinye Boinika, marĩ na mwĩrĩgĩrĩro atĩ tũgakinya na twĩkare ku nkinya mabinda ma mbebo mathire. Boinika yarĩ bantũ bega ba meeri kũrũngama. Yarĩ gĩcĩgĩrĩrani gĩa Kirete na mbarĩ ciĩrĩ cia yo ciabakanĩte na ĩria.

Kĩbuubani ĩriani

13 Na rĩrĩa rũkũngi rũniini rwambĩrĩrie kũburutana ruumĩte mwena wa Ũrĩo, antũ magĩĩciria atĩ mũbango wao ũkũbua. Kwogu makĩruta nanga ya meeri rũncĩni na makĩambĩrĩria kũthiĩ na rũteere rwa ĩria bakubĩ na Kirete.

14 Na thuuba ya kabinda kaniini, gũkĩgĩa na kĩbuubani kĩnene mũno kĩrĩa gĩetagwa “Eurakuronic.”

15 Kĩbuubani kĩu gĩkĩringa meeri, na tũkĩremwa kũthiĩ twerekerete mbarĩ ĩnu rũkũngi rwaumaga, kwogu tũkĩreka rũkũngi rũrugute meeri.

16 Tũkĩbetũkĩrĩra gacĩgĩrĩrani kaniini karĩa ge-tagwa Kaunda. Tũkĩthiĩ twĩĩthigithanĩtie nako, gagĩtũrigagĩrĩria rũkũngi, na tũkĩbota gũkinyĩra gatarũ ga kũbonokia antũ ka meeri ĩnu tũrĩ na thĩĩna mũno.

17 Kwogu antũ magĩkooberera ĩgũrũ rĩa meeri na makĩbetũkĩrĩria mĩkanda ruungu rwa meeri yo mene, nĩ kenda mamĩthaĩka wega na ĩnyiinye. Na nĩ ũntũ nĩ ma-kĩraga atĩ meeri ĩnu nwa ĩbaatĩre mũthangani wa gũntũ gwetagwa Ciriti, makĩbarũkia nanga na makĩreka meeri ĩtwarwe nĩ rũkũngi, wa kũrĩa rũnkĩendire kũmĩbira.

18 Tũkĩringwa na binya mũno nĩ kĩbuubani, nkinya rũyũni antũ makĩambĩrĩria kũgera mĩrigo ĩriani.

19 Na ntukũ ya kathatũ, makĩgera into imwe cia meeri ĩnu ĩriani.

20 Na rĩrĩa riũa na ndata ito-nekire kabinda ga ntukũ mĩngĩ, nakĩo kĩbuubani gĩkĩthiĩ na mbere kũburutana, tũkĩaga mwĩrĩgĩrĩro unthe wa kũbonokua.

21 Na thuuba ya gwĩkara gwa kabinda karaaca matĩkũrĩa irio, Baũro akĩrũngama mbere yao akĩmeera atĩrĩ, “Antũ mama, nĩ kaaba ũkegua nĩka mwathikĩrĩrie mataaro makwa ma gwĩkara Kirete, nĩ ũntũ nĩmwacaga kwĩbonokia kuumana na thĩĩna na athara ĩno.

22 Rĩu namũkaĩra mũthiĩ na mbere kũũmĩrĩria, nĩ ũntũ gũtĩ wana ũmwe wa wacienu ũgakua, ĩndĩ nĩ meeri yonka ĩkathũũkangua.

23 Nĩ ũntũ ĩgoro kĩbwaĩ, mũraika wa Ngai ũrĩa niũ ndĩ wawe na nĩwe ntungataga, ararũngamire bakubĩ naani

24 na ambĩra atĩrĩ, ‘Ũtĩkamake, Baũro! Nwa nkinya ũkarũngama mbere ya Kaicarĩ ũgambithue. Na nĩ ũntũ wa ũtugi wa Ngai, nĩakũbonokia antũ monthe marĩa mũthiĩte namo rũgendoni.’

25 Nĩ ũntũ wogu, thiĩni na mbere kũũmĩrĩria, mwiũ antũ mama, nĩ ũntũ wĩtĩkio wakwa kũrĩ Ngai nĩ atĩ gũgeekarĩka ũgu bungwa arambĩrire.

26 Kũnarĩ ũgu, nwa nkinya meeri yetũ ĩremere gĩcĩgĩrĩrani kĩna.”

27 Rĩrĩa ũtukũ wa mũthenya wa ĩkũmi na ĩna wakinyire, na nwaka twathiĩte na mbere kũrugutwa nĩ rũkũngi kũu ĩriani rĩa Andiria, aruguti ma meeri makĩona taka twarĩ bakubĩ na nthĩ nyũmo.

28 Kwogu makĩĩgũrũkia rũrigi rwa kũthima ũborokeru wa ĩria rwobereretwe cuuma ndito na makĩona atĩ rũncĩ rwarĩ na ũborokeru wa biiti ĩgana rĩmwe rĩa mĩrongo ĩĩrĩ. Na thuuba ya kabinda kaniini makĩthima rĩngĩ na makĩona rũncĩ rwarĩ na ũborokeru wa biiti mĩrongo kenda.

29 Na nĩ ũntũ nĩ ma-kĩraga meeri ĩringanga mabiga, makĩgera nanga inya mwena wa thuuba ya meeri, na makĩboya gũkĩe.

30 Na rĩrĩa aruguti ma meeri ma-geragia kũũra kuuma meerini, makĩĩgũrũkia gatarũ ga kũbonokia antũ ĩriani, magĩĩtucaga nĩka makwenda kũborokeria nanga na mwena wa kĩongo kĩa meeri.

31 Ĩndĩ Baũro akĩĩra Njuriaci na athigari atĩrĩ, “Twanga antũ mama magekara meerini, mũtĩbonoka.”

32 Kwogu athigari makĩrenga mĩkanda ĩrĩa yathaĩkĩte gatarũ, na gakĩthiĩ na rũncĩ.

33 Na rĩrĩa kwarĩ bakubĩ gũkĩa, Baũro akĩmakaĩra monthe marĩe gĩntũ akĩmeera, “Ĩno nĩ ntukũ ya ĩkũmi na inya ĩrĩa mwĩkarĩte mũtĩrũmĩte gĩntũ.

34 Rĩu namũkaĩra mũrĩe irio. Nĩmũkũbatara kũrĩa irio nĩ kenda mũtũũra mwoo. Gũtĩ mũntũ wacienu ũgaata rũcuĩrĩ nwarĩ rũmwe rwa kĩongo kĩawe.”

35 Thuuba ya kuuga ũgu, Baũro agĩũkia mũgate, agĩciokeria Ngai nkatho mbere yao monthe, akĩwenyũra na akĩambĩrĩria kũrĩa.

36 Namo monthe makĩĩgua maũmĩrĩria, na makĩrĩa irio.

37 Twinthe twarĩ antũ magana maĩrĩ ma mĩrongo mũgwanja na mathanthatũ, marĩa twarĩ meerini ĩnu.

38 Rĩrĩa antũ ma-rĩkirie kũrĩa na makĩbaa, makĩgera ngano ĩriani nĩ kenda meeri ĩbũthabũtha.

39 Na rĩrĩa kĩraũko gĩakinyire, aruguti ma meeri mata-menyire kũrĩa twarĩ. Ĩndĩ makĩona njara ya ĩria na nteere ciayo ciarĩ na mũthanga. Namo makĩbanga kũbaatĩria meeri mũthangani, gũnkĩboteka.

40 Kwogu makĩrenga nanga na igĩtigwa ĩriani na makĩobora mĩkanda ĩrĩa yo-bete thigũ cia kũgata meeri. Na magĩcioka magĩĩtithia gĩtambaa kĩrĩa kĩambagwa nĩ kenda gĩtaba rũkũngi, na makĩthiĩ mathimĩte rũteere rwa njara ĩnu ya ĩria.

41 Ĩndĩ meeri ĩkĩringa mũthanga na ĩkĩbaatĩra mũthangani. Meeri ĩkĩnyiinya mũthangani bururu mwena wa mbere, na ĩkĩremwa kũthiĩ, na ĩkiunangwa nĩ makũmbĩ ma rũncĩ mwena wa thuuba.

42 Na athigari makĩbanga kũũraga abungwa monthe nĩ kenda gũtĩkagĩe wana ũmwe waciao ũnkĩthambĩra aũra.

43 Ĩndĩ nĩ ũntũ mũtongoria ũnu wa athigari ĩgana ma Roma nĩ e-ndaga kũbonokia mwoo wa Baũro, akĩmagiria kũrũtha ũgu ma-bangĩte. Akĩathana atĩ antũ marĩa ma-botaga kũthambĩra maambe marũũge rũncĩni mathiĩ rũteere rwa ĩria,

44 namo antũ mau mangĩ makinye rũteere rwa ĩria maambatĩrĩrĩte inuku cia mbaũ kana icunce ciĩngĩ cia meeri. Ũgu nĩbu antũ monthe ma-kinyire nthĩ nyũmo marĩ mwoo.

a 

27:8 Karuci Rimenaci nĩ ta kuuga bantũ beega ba meeri kũrũngama.

b 

27:9 Ntukũ ya kwĩima yarĩ ĩkũbetũka Ntukũ ya kwĩima yabetũka, kwegucaga kũrĩ na ũgwati wa kũgenderera ĩriani nĩ ũntũ wa ibuubani.

c 

27:14 Eurakuroni nĩ kuuga rũkũngi rũnene ruumĩte mwena wa ĩgũrũ wa ĩthũĩro rĩa riũa.

Baũro arĩ Marita

28

1 Rĩrĩa twakinyire rũteere rwa ĩria tũrĩ mwoo, tũkĩmenya atĩ gĩcĩgĩrĩra kĩu gĩetagwa Marita.

2 Namo atũũri ma kũu magĩtwonia ũtugani wa mwanya. Magĩtũbuubĩra mwanki nĩ ũntũ nĩkwauraga na nĩ kwarĩ na mbebo.

3 Baũro akĩĩthĩrania kamũrigo ga nkũ, na rĩrĩa e-kagĩra nkũ inu mwankini, njoka ĩkiuma nkũni nĩ ũntũ wa mũrugutĩra, ĩkĩmũrũma na ĩgĩĩkara ĩcuncurĩte njarani yawe.

4 Na rĩrĩa antũ ma gũntũ kũu mo-nire njoka ĩcuncurĩĩte njarani ya Baũro, makĩĩrana atĩrĩ, “Mũntũ ũyũ nwa nkinya eegue nĩ mũũragani, nĩ ũntũ wana ũkegua nĩabonokire kuuma ĩriani, ngai wa kĩbootoa atĩmwĩtĩkĩrĩrĩtie gũtũũra mwoo.”

5 Na Baũro akĩribaribĩra njoka ĩnu mwankini, na ate-kara ũntũ mũthũũku.

6 Antũ mau me-tererete kwona Baũro akiimba mwĩrĩ kana kwona akĩgwa wa rĩmwe na gũkua. Ĩndĩ thuuba ya gweterera gwa kabinda karaaca, makĩona gũtĩ ũntũ mũthũũku agwĩkara na makĩgarũra meciria na makĩambĩrĩria kuuga, “Mũntũ ũyũ nĩ ngai.”

7 Rĩu, bakubĩ na bau twarĩ, nĩ kwarĩ na kĩthaka kĩa mũtongoria wa gĩcĩgĩrĩra kĩu ũrĩa wetagwa Baburio. Agĩtũgwata ũgeni kwawe mũciĩ, na tũgĩĩkara ntukũ ithatũ agĩtũtuga wega mũno.

8 Nawe ĩthe wa mũtongoria ũnu a-rĩ mũrwaru na a-mamĩte ũrĩrĩni arĩ na mwanki mwĩrĩ na akĩbaragwa nthakame. Baũro akĩthiĩ kũmwona, na thuuba ya kũmũboera akĩmwigĩrĩra njara na akĩmũboria.

9 Na rĩrĩa gwekarĩkire ũgu, antũ monthe marĩa ma-rĩ arwaru gĩcĩgĩrĩrani kĩu magĩĩca na makĩborua.

10 Nĩ ma-twonirie gĩtĩĩo na njĩra mĩngĩ, na rĩrĩa kabinda getũ ga kũthiĩ ga-kinyire, magĩtũnenkera into cionthe irĩa twabataraga.

Baũro gũkinya Roma

11 Thuuba ya mĩeri ĩthatũ, tũgĩtwa meeri ĩngĩ ĩrĩa yarĩ Marita yetererete kabinda ka mbebo kathira. Nayo yarĩ ya kuuma Aregicandiria na yarĩ na rũũri rwa ngai cia mabatha irĩa cietagwa Kasta na Boraki.

12 Tũgĩkinya taũni ya Curakuoca na tũgĩĩkara nabo kabinda ga ntukũ ithatũ.

13 Na kuuma Curakuoca tũkĩthiĩ na mbere na rũgendo na tũgĩkinya taũni ĩrĩa yetagwa Regamu. Rũyũni rũkũngi rwa kuuma mbarĩ ya Ũmũtho rũgĩĩca, na rũyũni rwa ntukũ ĩnu tũgĩkinya taũni ya Botioro.

14 Tũgĩtũngana na etĩkia ku na magĩtũgwata ũgeni na magĩtũũria twĩkare namo gwa kabinda ga ntukũ mũgwanja. Na kuuma bau tũkĩthiĩ Roma.

15 Etĩkia ma Roma nĩ me-guĩte atĩ nĩ tũthiĩte ku. Mamwe magĩĩca gũtũtũngatũnga gũntũ gwetagwa Thoko ya Abio na marĩa mangĩ magĩĩca bantũ betagwa Nyomba Ithatũ cia Ageni. Na rĩrĩa Baũro a-monire, agĩciokeria Ngai nkatho na akĩĩgua aũmĩrĩrua.

16 Rĩrĩa twakinyire Roma, Baũro agĩĩtĩkĩrĩrua gwĩkara wenka, ĩndĩ arĩ na mũthigari wa kũmũrangĩra.

Baũro kũbunjia Roma

17 Thuuba ya ntukũ ithatũ, Baũro agĩĩta atongoria ma Ayaundi matũngane bamwe. Rĩrĩa ma-tũnganire, akĩmeera atĩrĩ, “Mamũruamaitũ, bamwe na kwĩgua gũtĩ ũntũ mũthũũku ndũthĩrĩte antũ metũ kana nthũũkia wĩthĩre wa cũcũ metũ, nĩ na-mbatĩrwe Njerucaremu na nkĩnenkanĩrwa kũrĩ Aroma.

18 Magĩntuĩria na makĩenda kũndekia, nĩ ũntũ nta-rĩ na mabĩtia marĩa ma-ngĩatũmire ngatuĩrwa kũũragwa.

19 Ĩndĩ rĩrĩa Ayaundi ma-regire, nkĩona gũtĩ bũngĩ nĩnkĩarũthire tiga gũciokia ĩgamba rĩakwa riiko kũrĩ Kaicarĩ, ĩndĩ tĩka na-rĩ na gĩntũ gĩa kũthitanga antũ metũ nakĩo.

20 Kĩu nĩkĩo gĩtũmi gĩa kũmwĩta twonana na twaranĩria. Nthaĩkĩtwe na nyororo nĩ ũntũ wa mwĩrĩgĩrĩro ũrĩa antũ ma Iciraeri marĩ nau.”

21 Namo makĩmũciokeria atĩrĩ, “Gũtĩ barũa twamũkĩrĩte kuuma Njundea ĩgũkoniĩ, na gũtĩ mũntũ wetũ ũrĩa umĩte nabo ũretete riboti kana ũgwetete ũntũ mũthũũku ũgũkoniĩ.

22 Ĩndĩ nĩtũkwenda kũmenya meciria maku, nĩ ũntũ nĩtũkũmenya atĩ gũntũ kunthe antũ maaragia maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa gĩkundi gĩkĩ kĩenu gĩa Akiristũ.”

23 Makĩbanga gũtũngana na Baũro mũthenya mũna barĩa e-karaga. Mũthenya ũnu antũ marĩa ma-cire barĩa Baũro e-karaga marĩ engĩ nkũrũki ya rita rĩa mbere. Kuuma kĩraũko nkinya kĩbwaĩ Baũro akĩmaumbũrĩra maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai. Akĩmataarĩrĩria agĩtũmagĩra Watho wa Muca na mbuku cia iroria akĩgeria kũmegwithia maũntũ megiĩ Njĩcũ.

24 Mamwe mao magĩĩtĩkia maũntũ marĩa Baũro a-merire, ĩndĩ mangĩ makĩrega gwĩtĩkia.

25 Kwogu magĩkararania mo eene na makĩambĩrĩria kũthiĩ ũmwe kwa ũmwe, thuuba ya Baũro kũmeera atĩrĩ,“Roo Mũtheru nĩ a-ririe maũntũ ma ũũma kũrĩ cũcũ menu rĩrĩa a-tũmĩre kĩroria Icaya akiuga atĩrĩ,

26 ‘Thiĩ kũrĩ antũ mama, na ũmeere atĩrĩ,

“Mwiũ mũkathikĩrĩria, ĩndĩ mũtĩtaũkĩrwa;

Mũgacũũtha, ĩndĩ mũtĩona.

27 Na nĩ ũntũ nkoro cia antũ mama nĩ nyũmo;

matũ mao matĩnkĩbota kwĩgua,

na nĩmamincĩtie metho mao.

Ũkegua tĩ ũgu, mankĩona na metho mao,

na makegua na matũ mao,

na nkoro ciao ikagĩa na ũmenyo,

namo maganciokerera, naani nkamaboria.”

28 “Kwogu nĩnkwenda mũmenye atĩ ũbonokio wa Ngai nĩũtũmĩtwe kũrĩ antũ matĩ Ayaundi, namo makathikĩrĩria!”

29 (Na rĩrĩa Baũro a-ugire ũgu, Ayaundi makĩthiĩ magĩkararanagia mũno mo eene.)b

30 Na gwa kabinda ka mĩaka ĩĩrĩ mĩcũru, Baũro agĩĩkara nyombani ĩrĩa akomborete na akĩgwataga ũgeni antũ monthe marĩa ma-caga kũmwona.

31 Akĩbunjia maũntũ ma Ũthamaki wa Ngai na akĩthomithania maũntũ makoniĩ Mwathani Njĩcũ Kiristũ arĩ na ũcamba mũno, na atĩkũgirĩrĩrua.

a 

28:4 Kĩbooto nĩ ngai ĩrĩa nka ya antũ ma Marita.

b 

28:29 Mbuku imwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari ũyũ.

1 AKORINTHO

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno nĩ barũa ĩrĩa ya-ndĩkirwe nĩ mũtũmwa Baũro. Baũro a-ndĩkagĩra Akiristũ ma taũni ya Korintho ĩrĩa ĩrĩ nthĩ ya Ngiriki. Athomi engĩ meciragia Baũro akĩandĩka barũa ĩno a-rĩ taũni ya Ebeco (1 Akorintho 16:5-9). Baũro a-ndĩkire barũa ĩno mwakani wa 55 KGK.

Akorintho me-tĩkirie Nteto Mbega cia Kiristũ rĩrĩa ma-bunjĩrue rita rĩa mbere nĩ Baũro, wana wegua Ayaundi nĩmamũkararirie mũno (Atũmwa 18). Baũro a-ndĩkire barũa ĩno marĩ maciokio ma bũrĩa e-guĩte atĩ Akiristũ ma Korintho ma-rĩ na mawaganu.

Maũntũ marĩa magwetetwe barũani ĩno nĩ ngwatanĩro kũrĩ etĩkia, ũtharia, na kũboya ngai cia mĩbuanano. Akĩrĩkĩrĩria, Baũro nĩarĩtie ĩgũrũ rĩa ibeo cia Roo Mũtheru, na mũno maũntũ megiĩ wendo. Baũro augĩte atĩ wendo nĩu ũrĩ bata nkũrũki ngwatanĩroni ya etĩkia. Na rĩrĩa kwagĩa mbathũkano kanithani, wendo ũnkĩaga gũnkĩgua kũrĩ na binya mũno gũciokanĩrĩria etĩkia.

Icunce cia barũa ĩno

Gũtura ngwatanĩro kanithani (1:10-4:21)

Itharia kanithani (5:1-13)

Magamba gatagatĩ ga Akiristũ (6:1-11)

Mwĩrĩ wa mũntũ nĩ ekarũ ya Ngai (6:12-20)

Mataaro kũrĩ aka na arũme (7:1-40)

Kũboya ngai cia mĩbuanano nĩ kũrege (10:1-33)

Gũkunĩka kĩongo bĩndĩ ya maboya (11:2-16)

Irio cia Mwathani (11:17-34)

Ibeo cia Roo Mũtheru (12:1-14:40)

Kũriũka kwa marĩa akuũ (15:1-58)

Ciugo cia mũthia (16:1-24.)

1 AKORINTHO

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro, ũrĩa wetirwe atuĩka mũtũmwa wa Kiristũ Njĩcũ nĩ wendi wa Ngai, na nĩnĩmwandĩkĩra barũa ĩno tũrĩ na mũruamaitũ wetũ Cocithini.

2 Nĩnĩmwandĩkĩra mwiũ kanitha wa Ngai ũrĩa ũrĩ taũni ya Korintho, na kũrĩ antũ marĩa monthe metĩtwe matuĩke antũ ma Ngai, marĩa magĩte ngwatanĩro na Kiristũ Njĩcũ, na nkinya antũ monthe ma gũntũ kunthe marĩa mathathaagia Mwathani Njĩcũ, na nĩ Mwathani wao, na nwawe wetũ.

3 Ngai Baaba wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thayũ.

Baũro aciokeria Ngai nkatho

4 Nĩnciokagĩria Ngai nkatho rĩonthe nĩ ũntũ wenu, nĩ ũntũ wa ũtugi ũrĩa amũtugĩte nau, nĩ ũntũ mũrĩ na ngwatanĩro na Mũbonokia Njĩcũ.

5 Nĩ ũntũ wogu, nĩmũtharimĩtwe na njĩra cionthe, kũrĩ rwaria rwenu na ũmenyo.

6 Nĩ ũntũ nteto ikoniĩ Kiristũ irĩa tũmũbunjĩrĩtie nĩikinyĩrĩrĩtue atĩ nĩ cia ũũma.

7 Kwogu gũtĩ kĩbeo gĩa kĩroo mũgũtura, wa mwetererete Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ acioka.

8 Akamwiga mũrĩ na binya nkinya mũthia, nĩ kenda mũkegua mũtĩna ĩgi ntukũ ya Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

9 Ngai ũrĩa ũmwĩtĩte mũgĩa ngwatanĩro na Mwana wawe Njĩcũ Kiristũ, Mwathani wetũ, nĩ mwĩbokeku.

Gũtura ngwatanĩro kanithani

10 Nĩnkũmũkaĩra endwa atĩ mwiũ mwinthe mwĩgucane, na gũtĩkagĩe na mbathũkano gatagatĩni keenu, nĩ ũntũ mũrĩ na ngwatanĩro na Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ. Ĩthagĩrwani mũrĩ na meciria mamwe na nkoro ĩmwe.

11 Endwa makwa, mbĩrĩtwe nĩ antũ ma mũciĩ wa Kĩroe atĩ mũrĩ na manegene gatagatĩni keenu.

12 Mamwe menu nĩmauga atĩ, “Niũ ndũmagĩrĩra Baũro,” mangĩ makauga, “Niũ ndũmagĩrĩra Aboro,” mangĩ makauga, “Niũ ndũmagĩrĩra Keeba,” na mangĩ makauga, “Niũ ndũmagĩrĩra Kiristũ.”

13 Anga Kiristũ nĩagaũkanĩtue? Anga Baũro nĩwe wambirwe mũtharabani nĩ ũntũ wenu? Ka mwabatithirue ndaani ya riĩtwa rĩa Baũro?

14 Nĩnciokagĩria Ngai nkatho nĩ ũntũ gũtĩwe wa cienu na-batithirie, gũtiga Kiricibaci na Gaiyaci.

15 Kwogu gũtĩ mũntũ ũnkiuga atĩ nĩ na-mũbatithirie ndaani ya riĩtwa rĩakwa.

16 Ĩndĩ nĩ na-batithirie Stebana na antũ ma mũciĩ wawe wana mo. Gũtiga mau, ntĩkũririkana wegua kũrĩ mũntũ ũngĩ na-batithirie.

17 Kiristũ ata-ntũmire nkabatithanie, ĩndĩ a-ntũmire nkabunjie Nteto Mbega ntĩgũtũmĩra ciugo ciumanĩte na ũũgĩ wa mũntũ, nĩ ũntũ bũu bũngĩtũma gĩkuũ gĩa Kiristũ mũtharabani gĩture binya.

Kiristũ nĩwe binya na ũũgĩ wa Ngai

18 Nĩ ũntũ Nteto Mbega cia mũtharaba wa Kiristũ nĩ ũriitu kũrĩ marĩa makũũra, ĩndĩ kũrĩ twiũ tũkũbonokua, nĩ binya ya Ngai.

19 Ta bũrĩa kwandĩkĩtwe mandĩkoni, “Nkathũũkangia ũũgĩ wa marĩa meonaga marĩ aũgĩ, na ntegatekie ũmenyo wa marĩa monaga taka maicĩ.”

20 Nĩkũ mũntũ ũrĩa mũũgĩ arĩ? Na nĩkũ ũrĩa mũthomu arĩ? Mũgambi mũũgĩ wa mabinda mama nawe nĩkũ arĩ? Anga Ngai atĩtuĩte ũũgĩ wa nthĩ ĩno ũriitu?

21 Nĩ ũntũ wa ũũgĩ wa Ngai, ate-tĩkĩrĩrie antũ mamũmenya magĩtũmagĩra ũũgĩ wao mo eene. Bantũ bogu, o-nire kũbatiĩ atũmĩre ũriitu wa bũrĩa tũbunjagia nĩ kenda abonokie marĩa metĩkĩtie.

22 Ayaundi mendaga ciama nĩ kenda metĩkia, namo Angiriki maceragia ũũgĩ.

23 Ĩndĩ twiũ tũbunjagia nteto cia Kiristũ ũrĩa wambirwe mũtharabani. Ntũmĩrĩri ĩrĩa Ayaundi matĩendaga kwĩgua, na ĩrĩa Angiriki maugaga nĩ ũriitu.

24 Ĩndĩ kũrĩ antũ marĩa Ngai etĩte, megue nĩ Ayaundi kana Angiriki, Kiristũ nĩwe binya na ũũgĩ wa Ngai.

25 Nĩ ũntũ, ũriitu wa Ngai, ũrĩ na ũũgĩ makĩria ma ũũgĩ wa antũ, na ũtuĩku wa Ngai ũrĩ na binya makĩria ma binya ya antũ.

26 Endwa ririkanani bũrĩa mwekari rĩrĩa mwetirwe nĩ Ngai. Antũ atare ma cienu nĩmo ma-rĩ aũgĩ, makĩonwa na metho, na atare nĩmo ma-rĩ na ĩgweta, na atare nĩmo ma-ciarĩrĩtwe mĩciĩ ya ũnene.

27 Ĩndĩ Ngai a-thurire maũntũ ma gũkũ nthĩ marĩa moonagwa marĩ ma ũriitu, nĩ kenda aconora marĩa aũgĩ. Na Ngai a-thurire maũntũ marĩa moonagwa matĩna binya ma gũkũ nthĩ, nĩ kenda aconore marĩa marĩ ma binya.

28 Ngai akĩthuura into irĩa imaragua nĩ antũ makĩonaga taka itĩ bata, agĩciĩtũmĩra kũthiria bata into irĩa antũ moonaga irĩ na bata,

29 nĩ kenda gũtĩkooneke mũntũ nwarĩ ũmwe ũngĩtĩĩa mbere ya Ngai.

30 Ngai a-mũgwatithanirie na Kiristũ Njĩcũ, ũrĩa nĩwe ũũgĩ wetũ kuuma kũrĩ Ngai. Kũbetũkĩrĩra Kiristũ, nĩtwagwatithanirue na Ngai. Na Kiristũ agĩtũtua atheru na athingu, na agĩtũkũũra kuuma mebiani.

31 Kwogu, ta bũrĩa kwandĩkĩtwe,“Ũrĩa ũkwenda gwĩtĩĩa nĩetĩĩe nĩ ũntũ wa maũntũ marĩa Mwathani Ngai arũthĩte.”

Ntũmĩrĩri ĩkoniĩ Kiristũ ũrĩa wambirwe mũtharabani

2

1 Rĩrĩa na-cire kwenu endwa, nta-tũmĩre ciugo cia kũmũthaĩrĩria kana waara mwĩngĩ nkĩmũbunjĩria mbitho ya Ngai.

2 No-nire rĩrĩa nĩ bamwe namwi, nĩmwĩrage maũntũ ma Njĩcũ Kiristũ ũrĩa wambirwe mũtharabani monka, na gũtĩ bũngĩ.

3 Rĩrĩa na-rĩ namwi nta-rĩ na binya, na nĩ na-inainaga mũno nĩ ũntũ wa ũguoya.

4 Na rwaria rwakwa na kũbunjia gwakwa ita-rĩ na ciugo cia kũmũthaĩrĩria kana waara, ĩndĩ nĩka cionanagia Roo na binya ya Ngai.

5 Nĩ kenda wĩtĩkio wenu ũtĩkegue umanĩtie na ũũgĩ wa antũ, ĩndĩ wĩgue umanĩtie na binya ya Ngai.

Ũũgĩ wa Ngai

6 Ĩndĩ tũkĩarĩria antũ marĩa agima kĩroo, tũtũmagĩra ũũgĩ na tĩ ũũgĩ wa nthĩ ino, kana wa atongoria ma ntukũ ino marĩa mathiĩte kũthira.

7 Tũbunjagia mbitho ya ũũgĩ wa Ngai ũrĩa mũbithe kũrĩ antũ na ũrĩa Ngai a-thurire mbere ya kũmbwa kwa nthĩ nĩ ũntũ wa ũkengi wetũ.

8 Gũtĩ mwathani nwarĩ ũmwe wa nthĩ ĩno wamenyire ũũgĩ ũnu nĩ ũntũ ũkegua nĩ ma-umenyire matacaga kwamba Mwathani mwene ũkengi mũtharabani.

9 Nĩ ũntũ ta bũrĩa kwandĩkĩtwe atĩrĩ,

“Maũntũ marĩa gũtĩ mũntũ wanoona,

kana eegua,

marĩa matanecirĩrua nĩ mũntũ nwarĩ ũmwe kana nwa mekarĩke,

mau nĩmo maũntũ marĩa Ngai abaarĩrĩtie marĩa mamwendete.”

10 Ĩndĩ Ngai nĩ a-tũguũrĩrie maũntũ mau na Roo wawe. Roo atuĩragia maũntũ monthe, nkinya maũntũ ma Ngai ma mbithũ.

11 Nũũ gatagatĩni ga antũ ũnkĩmenya kĩrĩa kĩrĩ nkoroni ya mũntũ, tiga roo wa mũntũ ũnu? Woogu nwabu gwĩkari, gũtĩ mũntũ ũnkĩmenya meciria ma Ngai gũtiga Roo wa Ngai.

12 Tũta-nenkerwe roo wa nthĩ ĩno, ĩndĩ twanenkerwe Roo ũrĩa umĩte kũrĩ Ngai, nĩ kenda tũmenyaga ibeo irĩa Ngai atũbete burĩ.

13 Maũntũ mama tũtĩaragia na ciugo irĩa tũthomithĩtue nĩ ũũgĩ wa antũ, ĩndĩ twaragia na ciugo irĩa tũthomithĩtue nĩ Roo wa Ngai. Nĩ ũntũ Roo nĩwe ũtũtethagia gũtaũra ũũma wa kĩroo kũrĩ antũ marĩa marĩ na Roo.

14 Mũntũ ũrĩa ũtĩna Roo Mũtheru atĩbota kwamũkĩra ibeo irĩa inenkanagĩrwa nĩ Roo wa Ngai. Kũrĩ we, into inu nĩ ũriitu, na atĩbota kũmenya maũntũ mau, nĩ ũntũ bata wamo ũmenyekaga na njĩra ya kĩroo yonka.

15 Mũntũ ũrĩa ũrĩ na Roo Mũtheru nĩabotaga kũmenya bata wa maũntũ monthe. Ĩndĩ we, gũtĩ mũntũ ũnkĩmũtuĩra.

16 Ta bũrĩa Mandĩko maugaga atĩrĩ,“Nũũ ũnkĩmenya meciria ma Mwathani? Kana nũũ ũnkĩbota kũmũtaara?” Ĩndĩ twiũ tũrĩ na meciria ma Kiristũ.

Ntungata cia Ngai

3

1 Endwa, ntĩnkĩ-abotire kũmwarĩria ta bũrĩa nĩnkĩa-rĩrie antũ ma kĩroo. Na-mwarĩrie ta antũ ma nthĩ, kana ta antũ matĩakũrũ wĩtĩkioni wa Kiristũ.

2 Ũrutani ũrĩa na-mũrutanire warĩ ta ĩria, tĩ ta irio irĩa nyũmo, nĩ ũntũ mũtĩ-nkĩabotire gũciĩrĩa. Wana nkinya rĩu ũgu, mũtĩbotana nacio.

3 Mwiũ mũrĩ na mĩtugo ya antũ ma nthĩ, nĩ ũntũ wana rĩu mũrĩ na rũritho na nkarari gatagatĩni keenu. Anga ũgu tĩ kwonania mĩthiĩre yenu ĩkari ta ya antũ ma nthĩ ĩno?

4 Nĩ ũntũ rĩrĩa ũmwe akuuga,“Niũ nĩ wa Baũro,” na ũngĩ akauga, “Niũ nĩ wa Aboro,” anga kũu tĩ kũrũtha ta antũ ma nthĩ?

5 Ingwa Aboro nũũ? Ĩ Baũro nawe rĩ, ka arĩ ũũ? Twiũ tũrĩ ntungata cia Ngai wenka, irĩa kũbetũkĩrĩra kũrĩ cio mwetĩkirie. Na wa mũntũ arutaga wĩra ũrĩa abeetwe nĩ Mwathani.

6 Nĩ niũ na-bandire mbeũ, nawe Aboro aciĩtĩrĩria rũncĩ. Na Ngai nĩwe watũmire mbeũ inu ikũre.

7 Kwogu ũrĩa ũbandaga na ũrĩa wĩtagĩrĩria rũncĩ matĩ bata. Ũrĩa ũrĩ bata nĩ Ngai ũrĩa ũtũmaga ikũra.

8 Mũntũ ũrĩa ũbandaga na ũrĩa wĩtagĩrĩria rũncĩ marĩ na mworoto ũmwe. Na Ngai akarĩba wa mũntũ kũringana na wĩra ũrĩa wa ũmwe waciao arutĩte.

9 Nĩ ũntũ twiũ tũrutaga wĩra bamwe na Ngai, namwi nĩ mwiũ mũgũnda wa Ngai, na mwako wa Ngai.

10 Kũbetũkĩrĩra ũtugi wa Ngai ũrĩa mbetwe, na-mbire mũcingi ta mũtumi ũrĩa mũũgĩ, namo antũ mangĩ nĩka magũtuma ĩgũrũ rĩa u. Ĩndĩ wa mũntũ nĩamenyagĩrĩre bũrĩa agũtuma ĩgũrũ rĩa mũcingi ũnu.

11 Nĩ ũntũ, gũtĩ mũcingi ũngĩ mũntũ angĩtuma tiga ũrĩa ũtumĩtwe nĩ Ngai, na mũcingi ũnu nĩ Njĩcũ Kiristũ.

12 Rĩu, ũgaaca kwĩgua mũntũ agatuma ĩgũrũ rĩa mũcingi ũyũ na thaabu, betha, mabiga ma goro, mbaũ, nyaki kana ndagara,

13 wĩra wa wamũntũ ũkamenyeka bũrĩa wĩkari rĩrĩa Mũthenya wa Kiristũ ũgakinya. Nĩ ũntũ wĩra wa mũntũ wonthe ũkagerua na mwanki.

14 Ũkegua kĩrĩa mũntũ atumĩte gĩkaũmĩrĩria mwanki, akagwata marĩbi.

15 Ĩndĩ ũkegua kĩrĩa gĩtumĩtwe gĩkabĩbua nĩ mwanki, ũrĩa wagĩtumire akagĩa athara. Tiga we mwene akabonokua ta bũrĩa mũntũ amonyokaga ciarera kuuma mwankini.

16 Ingwa ka mũtĩkũmenya mwiũ mũrĩ ekarũ ya Ngai, na Roo wa Ngai ekaraga ndaani yenu?

17 Mũntũ ankĩthũũkangia ekarũ ya Ngai, nawe Ngai akamũthũũkangia, nĩ ũntũ ekarũ ya Ngai nĩ ntheru, na mwiũ nĩ mwiũ ekarũ ĩnu.

18 Tigani kwĩbeenia! Ũkegua ũmwe wacienu agĩĩciragia we nĩ mũũgĩ kũringana na ũũgĩ wa nthĩ ĩno, abatiĩ gwĩtua mũriitu, nĩ kenda atuĩka mũũgĩ.

19 Nĩ ũntũ ũũgĩ wa nthĩ ĩno nĩ ũriitu mbere ya Ngai. Ta bũrĩa kwandĩkĩtwe, “Ngai agwatagĩria marĩa aũgĩ waarani wao.”

20 Na rĩngĩ kwandĩkĩtwe, “Mwathani nĩ aicĩ meciria ma antũ aũgĩ, na nĩ ma burĩ.”

21 Kwogu gũtĩkethĩrwe kũrĩ na mũntũ ũgwĩtĩĩa nĩ ũntũ wa bũrĩa atongoria ma nthĩ ĩno mankĩrũtha. Nĩ ũntũ into cionthe nĩ cienu,

22 ethĩrwe arĩ Baũro, kana Aboro kana Keeba, kana nthĩ, kana mwoo, kana gĩkuũ, kana into cia ntukũ ino na cia ntukũ irĩa igaaca, into inu cionthe nĩ cienu.

23 Namwi mũrĩ ma Kiristũ, nawe Kiristũ nĩ wa Ngai.

Atũmwa ma Kiristũ

4

1 Kwogu antũ mabatiĩ gũtwonaga ta ntungata cia Kiristũ, na ta antũ marĩa metĩkĩtue na kĩriga gĩa ntũmwa cia Ngai.

2 Na rĩngĩ, atungati mabatiĩ gũtuĩka antũ ebokeku.

3 Niũ ntĩmakagua nĩ bũrĩa mũngĩntuĩra ciira kana bũrĩa antũ mangĩntuĩra. Wanaani mwene, ntĩĩtucagĩra ciira.

4 Ntĩkwĩgua nkoro yakwa ĩgĩncirithia, ĩndĩ ũgu tĩ kuuga ndĩmwagĩrĩru. Mwathani nĩwe ũntucagĩra ciira.

5 Kwogu mũtĩbatiĩ gũtua ũntũ mbere ya bĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩrĩte ĩkinya, ĩndĩ etererani nkinya Mwathani acioke. Akaumbũra maũntũ monthe marĩa mabithĩtwe mbinduni, na aumbũre bũrĩa antũ meciragia na nkoro. Na bĩndĩ ĩnu, wa mũntũ agakumua nĩ Ngai.

6 Rĩu endwa, nĩnenkanĩra ngerekano yakwa na Aboro nĩ kenda mũtetheka na mwĩrutane natwi ũtaũku wa bũrĩa kwandĩkĩtwe atĩrĩ, “Mũtĩkarũthe mũgarũ na bũrĩa kwandĩkĩtwe.” Kwogu mũtĩĩtĩa nĩ ũntũ wa mũntũ ũmwe, na mũmaria mũntũ ũnu ũngĩ.

7 Ga nkũrani yaku na mau mangĩ ĩrĩ ĩrĩkũ? Na ga kũrĩ kĩo ũrĩ nakĩo ũta-berwe? Na wegua nĩ kũbewa waberwe rĩ, nĩ atĩa ũgwĩtĩĩa taka gĩtĩ kĩbeo?

8 Rĩu mwiũ mũrĩ na kĩrĩa kĩonthe mũkũbatara. Rĩu mũrĩ atongu! Nĩmũtuĩkĩte athamaki, wana wegua twiũ tũtĩ athamaki. Gũnkĩbua mũno ũkegua nwa mũtuĩke athamaki mongwa, kenda tũtuĩka athamaki bamwe namwi!

9 Nĩ ũntũ nĩmona taka Ngai atũtuĩte atũmwa, twonekage taka tũrĩ ma mũthia gũkĩra antũ monthe, twĩkari ta antũ matuĩrĩtwe kũũragwa, na ta mbica ya kũmarua nĩ nthĩ, araika na antũ.

10 Twiũ twonagwa taka tũrĩ ciaa nĩ ũntũ wa kũbunjia Kiristũ, ĩndĩ mwiũ mwĩonaga mũrĩ aũgĩ nĩ ũntũ mũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ! Twiũ twonagwa taka tũtĩna binya, ĩndĩ mwiũ mũrĩ na binya. Mwiũ nĩmũgũtĩĩwa, ĩndĩ twiũ tũkabũthua!

11 Nkinya thaa ino ũgu, nĩtũbũũtiĩ na tũkanonta, tũrĩ ũtheri, tũkĩbũũragwa, na tũtĩna gĩĩkaro.

12 Tũrutaga wĩra na njara cietũ ciongwa. Na rĩrĩa twacengwa, nĩka tũtharimanaga. Rĩrĩa twanyariirwa, tũkaũmĩrĩria.

13 Na twacengwa, tũkamaciokeria na ũbooreri. Nkinya rĩu ũgu, tũtuĩkĩte ta rũko rwa nthĩ, na gĩntũ kĩrĩ na kĩriankoro.

14 Ntĩkwandĩka ntũmĩrĩri ino nĩ kenda nĩmũconora, ĩndĩ nĩ kenda nĩmũtaare ta ciana ciakwa irĩa mendete.

15 Wana mũnkĩgua mũrĩ na arimo ngiri ĩkũmi marĩa marĩ na ngwatanĩro na Kiristũ, meebagu tĩ engĩ. Nĩ ũntũ nĩ niũ na-tuĩkire ĩthe wenu ndaani ya Kiristũ Njĩcũ, rĩrĩa na-mũbunjĩrie Nteto Mbega.

16 Kwogu bonaanima, ntuyiani!

17 Na nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, nkũmũtũmĩra Timotheo mwana wakwa ũrĩa mendete, na nĩ mũntũ mwĩtĩkua ndaani ya Mwathani. Akamũririkania maũntũ marĩa nthingataga mũtũrĩreni wakwa ndaani ya Kiristũ Njĩcũ, marĩa nthomithagia kanithani cionthe cia gũntũ kunthe.

18 Ĩndĩ mamwe ma cienu marĩ na mwĩtĩo nĩ ũntũ nĩmeciria ntĩca kũmũriũngĩra.

19 Ĩndĩ wegua nĩ wendi wa Mwathani, ngaaca kwenu ruua. Rĩrĩa ngaaca, nkenda kũmenya bũrĩa antũ mau etĩĩi makuuga, na ka marĩ na ũnene ũrĩkũ.

20 Nĩ ũntũ Ũthamaki wa Ngai tĩ wa kwaria kũtheri, ĩndĩ nĩ wa binya.

21 Rĩu nĩ atĩa mũkwenda? Mbũceni kwenu na rũthanju, kana mbũce na wendo na ũbooreri?

Ĩngĩrĩriani itharia

5

1 Nĩgũkwĩrĩkana atĩ kũrĩ na ũtharia gatagatĩni keenu, wa mũthemba ũtanoneka, wana nkinya kũrĩ marĩa matĩĩtĩkĩtie. Nkinya mũntũ nĩagwĩkara na mũka wa ĩthe!

2 Namwi nwaka mũgwĩtĩĩa! Anga tĩka mũbatiĩ kwĩgua mũrĩ na kĩeba, na mũkengĩrĩria mũntũ ta ũnu kuuma ngwatanĩroni yenu.

3 Wana wegua ntĩbamwe namwi kĩmwĩrĩ, nĩbamwe namwi kĩroo. Nĩndĩkĩtie gũtuĩra mũntũ ũnu ciira, ũnu ũrũthĩte ũthũũku ũnu, taka ndĩbamwe namwi.

4 Rĩrĩa mũgatũngana bamwe riĩtwani rĩa Mwathani wetũ Njĩcũ, naani mbĩgue ndĩbamwe namwi kĩroo, na binya ya Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ ĩrĩ bo,

5 mũntũ ũnu anenkanĩrweni gwa Caitani, nĩ kenda mwĩrĩ wawe ũthũũkangue, na kenda mwoo wawe ũkabonokua Mũthenya wa Mwathani.

6 Mwĩtĩĩo wenu tĩ mwega. Ka mũticĩ gacacũ kaniini nĩko kaimbithagia mũtu wa ngano wa gũkanda unthe?

7 Kwogu, ebereriani ncacũ ĩrĩa nkũrũ nĩ kenda mũtuĩka mũtu ũngĩ ũrĩa mũkande ũtĩna ncacũ. Nĩ ũntũ Kiristũ, kagondu getũ ga Bacaka, nĩarutĩtwe arĩ kĩgongwana nĩ ũntũ wetũ.

8 Kwogu tũkenerereni Bacaka, tĩ na mũgate ũrĩa mwĩkĩre ncacũ ĩrĩa nkũrũ, tau wa ũthũũku na wĩbia. Ĩndĩ tũkenerereni na mũgate ũtĩna ncacũ, tau wa ũtheru na ũũma.

9 Barũani ĩrĩa ĩngĩ na-mwandĩkĩre, nĩ na-mwĩrire atĩ mũtĩkagĩe ndũgũ na etĩkia marĩa matharagia.

10 Ĩndĩ tĩ kuuga mũtĩkagwatanĩre na itharia irĩa itĩĩtĩkĩtie, akoroku, acuunani, kana aboi ngai cia mĩbuanano. Nĩ ũntũ ũkethĩrwa mũtĩna ndũgũ namo, nwanga mũkauma nthĩ ĩno.

11 Ĩndĩ rĩu nĩnĩmwandĩkĩra atĩ mũtĩkegue mũrĩ na ndũgũ na mũntũ wonthe wĩĩtaga mwĩtĩkia na arĩ kĩtharia, mũkoroku, mũboi ngai cia mĩbuanano, mũcengani, mũrĩĩu kana mũcuunani. Mũtĩbatiĩ kũrĩcanĩra na mũntũ ta ũnu.

12 Nĩnkĩbota gũtuĩra antũ marĩa matĩ ma ngwatanĩro yetũ ciira atĩa? Anga tũtĩbatiĩ gũtuĩra ciira marĩa marĩ ma kanitha monka?

13 Ĩndĩ marĩa marĩ nja, Ngai nĩwe ũkamatuĩra. Na ta bũrĩa Mandĩko maugĩte, “Ĩngĩrĩriani mũntũ ũrĩa mwaganu kuuma ngwatanĩroni yenu.”

Magamba gatagatĩ ga etĩkia

6

1 Ũkegua ũmwe wacienu mwiũ etĩkia arĩ na ĩgamba na ũrĩa ũngĩ rĩ, nĩ indũ ĩgũtũma athitanga mũntũ ũnu kũrĩ antũ matĩ etĩkia, bantũ ba abira ĩgamba rĩu kũrĩ antũ ma Ngai?

2 Ka mũticĩ atĩ antũ ma Ngai nĩmo magatuĩra antũ ma nthĩ? Na ũkegua nĩ mwiũ mũgatuĩra antũ ma nthĩ rĩ, nĩkĩ mũtĩkũbota gũtua tũmagamba ta tũtũ tũniini?

3 Nĩka mũticĩ nĩ twiũ tũgacirithia araika? Na ũkegua nĩbu ũgu, mũbatiĩ kwĩgua mũkĩbotaga gũtua magamba ma ũtũũro ũyũ nkũrũki.

4 Kwogu, ũkegua magamba ta mau makaumĩrĩra, mũtĩbatiĩ kũmabira kũrĩ antũ marĩa matĩna mĩthiĩre mĩega kanithani kenda mamũtuĩra.

5 Nĩmbuga ũgu nĩ kenda mũconoka. Rĩu rĩ, ga gũtĩwe ũnkĩoneka mũũgĩ gatagatĩni keenu ũrĩa ũnkĩbota gũtuĩra etĩkia magamba?

6 Bantũ bogu mwĩtĩkia nĩka akũthitanga mwĩtĩkia ũngĩ kotini ya antũ matĩ etĩkia!

7 Kwĩthĩrwa mũrĩ na magamba gatagatĩni keenu, nĩ kwonania atĩ mũrĩ aremerere bururu. Wana kaaba mwĩtĩkĩrĩrie kũbĩtĩrua, kana kũbeenua.

8 Bantũ bogu, mwiũ nĩka mũkũbĩtĩria na mũkabenia etĩkia marĩa mangĩ.

9 Ingwa nĩka mũtĩkũmenya atĩ antũ ebia matĩkagaa Ũthamaki wa Ngai? Mũtĩkebeenie! Antũ aaganu marĩa matĩbikanĩtie, aboi ngai cia mĩbuanano, itharia, maraya ma arũme, na arũme marĩa mamaamaga na arũme marĩa mangĩ,

10 eei, antũ marĩa akoroku, arĩĩu, acengani, na acuunani ma into ciene, gũtĩ waciao ũkagaa Ũthamaki wa Ngai.

11 Na nwabu mamwe ma cienu mwekari. Ĩndĩ mũkĩthambua, mũkĩtherua, mũgĩtuĩwa etĩkĩrĩku riĩtwani rĩa Mwathani Njĩcũ Kiristũ na kũbetũkĩrĩra Roo wa Ngai wetũ.

Mĩĩrĩ yenu nĩ ekarũ ya Ngai

12 Nwa uuge, “Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe,” ĩndĩ tĩ maũntũ monthe marĩ gĩtũmi. Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe, ĩndĩ niũ ntĩgetĩkĩra ũntũ nwarĩ ũmwe ũntua nkombo.

13 Rĩngĩ nwa uuge,“Irio nĩ cia nda, na nda nĩ ya irio,” ĩndĩ Ngai agaciĩthiria cio ĩĩrĩ. Mwĩrĩ tĩ wa gũtũmĩrwa na ũtharia, ĩndĩ nĩ wa gũtũmĩkĩra Mwathani, na nĩwe ũmenyagĩrĩra mwĩrĩ ũnu.

14 Kwa binya yawe, Ngai nĩ a-riũkirie Mwathani kuuma kũrĩ akuũ, na agatũriũkia wanatwi.

15 Ka mũticĩ mĩĩrĩ yenu nĩ icunce cia Kiristũ we mwene? Rĩu rĩ, nwa mbĩũkie gĩcunce gĩa Kiristũ na ngwatithanie na gĩcunce kĩa mwĩrĩ wa mũmaraya? Arĩ, ũgu tĩ wega.

16 Kana mũticĩ mũntũ ũrĩa wĩgwatithanagia na mũmaraya, atuĩkaga mwĩrĩ ũmwe nawe? Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe, “Maĩrĩ magatuĩka mwĩrĩ ũmwe.”

17 Ĩndĩ ũrĩa wĩgwatithanĩtie na Mwathani, atuĩkaga ũmwe na Mwathani kĩroo.

18 Ũragani kuuma kũrĩ ũtharia. Wĩbia ũngĩ unthe ũrĩa mũntũ ankĩrũtha ũrũthagĩrwa nja ya mwĩrĩ wawe. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũtharagia, ebagĩria mwĩrĩ wawe mwene.

19 Ka mũticĩ mĩĩrĩ yenu nĩ Ekarũ ya Roo Mũtheru ũrĩa wĩkaraga ndaani yenu, ũrĩa mwaberwe nĩ Ngai? Mwiũ mũtĩ menu, mũrĩ ma Ngai.

20 Mwagũrirwe goro mũno, kwogu tĩĩagani Ngai na mĩĩrĩ yenu.

Mataaro kũrĩ aka na arũme

7

1 Rĩu, kũrĩ maũntũ marĩa mwamandĩkĩre, nĩ wega mũntũ mũrũme atĩkabikanie.

2 Ĩndĩ nĩ ũntũ nwabu maũntũ ma ũtharia mengĩbĩte rĩ, wa mũntũ mũrũme nĩagĩe na mũka wawe mwene, nawe mũntũ mũka agĩe na mũrũme wawe mwene.

3 Mũntũ mũrũme nĩ abatiĩ kũbingĩria mũka mabata mawe ma mwĩrĩ, nawe mũntũ mũka nĩ abatiĩ kũbingĩria mũrũme mabata mawe ma mwĩrĩ.

4 Mũntũ mũka atĩna watho wa kũrũtha wa bũrĩa akwenda na mwĩrĩ wawe, nĩ mũrũme ũrĩ na watho ũnu. Na mũntũ mũrũme atĩna watho wa kũrũtha bũrĩa ankĩenda na mwĩrĩ wawe, nĩ mũka ũrĩ na watho ũnu.

5 Mũtĩkaimanage tiga rĩrĩa mwetĩkania mũrũthe bu kabinda kaniini, nĩ kenda mũboye. Na thuubani mũciokanĩre rĩngĩ nĩ kenda Caitani atĩgace kũmũgeria, nĩ ũntũ wa kwaga binya ya kũboota merirĩria ma mwĩrĩ.

6 Tĩka nkuuga ũgu ũrĩ watho, nĩka nkwona ũrĩ ũntũ mwega.

7 Nwa meende antũ monthe mekare taani. Ĩndĩ wa mũntũ arĩ na kĩbeo kĩawe kuuma kũrĩ Ngai, ũmwe arĩ na kĩbeo kĩa mũthemba ũyũ, na ũngĩ arĩ na kĩa mũthemba ũnu ũngĩ.

8 Kũrĩ marĩa matĩbikanĩtie, bamwe na aka ma ntigwa, nĩ mbuga nĩ wega mekare matĩbikanĩtie ta bũrĩa niũ mbĩkari.

9 Ĩndĩ ũkegua matĩũmba kũboota merirĩria ma mwĩrĩ, mabatiĩ kũbikania, nĩ ũntũ nĩ wega kũbikania, gũkĩra gwĩkara na gĩonkero.

10 Kũrĩ marĩa mabikanĩtie, nĩna yathani rĩrĩ kuuma kũrĩ Mwathani (na tĩ niũ nkuuga, nĩ Mwathani): Mũntũ mũka atĩgatigane na mũrũme wawe.

11 Ĩndĩ mũka ũnu agaaca kũmũtiga, nĩekare wenka na atĩkagũrwe rĩngĩ. Wegua atĩbota, acioke kũrĩ mũrũme wawe. Nawe mũntũ mũrũme matĩgatigane na mũka.

12 Kũrĩ antũ mau mangĩ, nĩ mbuga ũũ, (na nĩ niũ nkuuga, tĩ Mwathani): Ũkegua mwĩtĩkia wonthe arĩ na mũka ũtĩtĩkĩtie Mwathani, na mũka ũnu eegue nĩ akwenda gũtũũra nawe, mũrũme ũnu atĩkamũtige.

13 Na ũkegua mũka arĩ na mũrũme ũtĩtĩkĩtie Mwathani, na mũrũme ũnu eegue nĩ akwenda gũtũũra nawe, mũka ũnu atĩkamũtige.

14 Nĩ ũntũ mũntũ mũrũme ũnu ũtĩtĩkĩtie Mwathani atheragua nĩ mũka ũnu mwĩtĩkia, na mũka ũnu ũtĩtĩkĩtie atheragua nĩ mũrũme ũnu mwĩtĩkia. Ũkegua gũtĩkari ũgu, ciana cienu ĩnkĩgua itĩ ntheru, ĩndĩ rĩu ciana inu nĩ ntheru.

15 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũtĩtĩkĩtie Mwathani ankĩbanga gũtiga ũrĩa wĩtĩkĩtie, nwa matigane. Gũgekara ũgu, ũrĩa wĩtĩkĩtie, nĩ wĩgue nĩ mũntũ mũrũme kana mũntũ mũka, atĩobanĩtue na ũnu ũngĩ. Nĩ ũntũ Ngai atwĩtĩte tũtũũranie na thayũ.

16 Ka weũ mũka ũyũ mwĩtĩkia ũtĩkũmenya nwa wĩgue mũrũmegu ũtĩmwĩtĩkia nwa abonokue nĩ ũntũ waku? Kana weũ mũrũme ũyũ mwĩtĩkia, ga ũtĩkũmenya nwa wĩgue mũkagu ũtĩmwĩtĩkia nwa abonokue nĩ ũntũ waku?

Ĩkarani kũringana na mwĩto wa Ngai

17 Ĩndĩ wa mũntũ nĩ arekwe ekare kũringana na bũrĩa a-bangĩrĩtwe nĩ Mwathani, na ekare wa ta bũrĩa e-kari agĩĩtwa nĩ Ngai. Rĩrĩ nĩrĩo yathani rĩrĩa nkũnenkanĩra kũrĩ kanitha cionthe.

18 Ũkegua mũntũ e-tirwe nĩ Ngai arĩ mũtaane, nĩ ekare arĩ mũtaane woogu. Ũkegua mũntũ e-tirwe atĩmũtaane, atĩgataanwe.

19 Nĩ ũntũ gũtaanwa kana kũrega gũtaanwa gũtĩ bata, bata nĩ kwathĩkĩra mathani ma Ngai.

20 Kwogu, mũntũ nĩekare bũrĩa e-kari agĩĩtwa nĩ Ngai.

21 Ũgĩĩtwa warĩ nkombo? Ũntũ ũnu ũtĩgakũthĩnie. Ĩndĩ ũkoona kaanya ga kuuma ũkomboni ũgatũmĩre.

22 Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa wetirwe nĩ Mwathani arĩ nkombo, nĩ mũntũ ũrĩa mũthaũre ndaani ya Mwathani. Wa ta ũgu, ũrĩa wetirwe atĩ nkombo nĩ a-tuĩkire nkombo ya Kiristũ.

23 Mwagũrirwe goro mũno, kwogu mũtĩgatuĩke nkombo cia antũ.

24 Endwa, tigani wa mũntũ ekare bũrĩa e-kari agĩĩtwa nĩ Ngai.

Ciũria ikoniĩ kũbikania

25 Rĩu, kũrĩ marĩa matĩbikanĩtie rĩ, ntĩna yathani kuuma kũrĩ Mwathani. Ĩndĩ nĩka nkũmũtaara ta mũntũ mwĩbokeku nĩ ũntũ wa kĩao kĩa Mwathani Njĩcũ.

26 Nĩngwĩciria nĩ wega mũntũ gwĩkara wa bũrĩa ekari, nĩ ũntũ wa mathĩĩna ma ntukũ ino.

27 Ũkegua ũrĩ na mũka, mũtĩgatigane. Ũkegua ũtĩbikanĩtie ũtĩkabikanie.

28 Ĩndĩ ũkabikania tĩ mebia, na mwana mwarĩ kathirange akabika, tĩ mebia. Marĩa mabikaga, nĩmagĩĩcaga na thĩĩna mĩngĩ mũno cia kĩbikanio, na nĩcio ntĩkwenda imũgwata.

29 Nĩ mbuga atĩrĩ endwa, mabinda marĩa matigarĩte nĩ maniini, na kwogu marĩa mabikanĩtie nĩ mekare taka matĩbikanĩtie.

30 Marĩa makũrĩra mekare taka matĩkũrĩra, marĩa marĩ na gĩkeno mekare taka matĩkenete, marĩa makũgũra gĩntũ mekare taka gĩtĩ kĩao.

31 Marĩa matũmagĩra into cia nthĩ mekare taka ũtũũro wao ũtĩgũciĩbatara mũno, nĩ ũntũ nthĩ ĩno ũgu ĩkari ĩthiĩte kũthira.

32 Ĩndĩ nwa meende mwĩkare mũtĩgwĩtanga. Mũntũ ũrĩa ũtĩgũranĩte, arĩ na kaanya keega gũtungata Mwathani na aceragia bũrĩa angĩkenia Mwathani.

33 Ĩndĩ ũrĩa ũgũranĩte etangaga na mabata ma mũntũ, na bũrĩa angĩkenia mũka.

34 Kwogu, wendo wawe nĩ mũgaũkanie. Mũntũ mũka kana mwana mwarĩ ũtĩmũgũre, nĩerutagĩra wĩrani wa gũkenia Mwathani, nĩ kenda eegue arĩ mũtheru mwĩrĩ na roo. Ĩndĩ ũrĩa mũgũre, aceragia maũntũ ma gũkũ nthĩ, na bũrĩa angĩkenia mũrũme.

35 Nĩmbuga maũntũ mama nĩ ũntũ nĩka nkwenda kũmũtethia, tĩka nkwenda kũmũgiria. Ĩndĩ rũthagani bũrĩa kwagĩrĩrĩte na mwĩnenkanagĩre wĩrani wa Mwathani mũtĩna kĩgirĩrĩria.

36 Ĩndĩ mũntũ ankĩona taka akũbĩtĩria mwana mwarĩ ũrĩa marĩkanĩrĩte kũgũrana nawe, na ũkegua mwana mwarĩ nwaka agũkũra, na mũntũ mũrũme nwa akwĩgua kũmũgũra, nĩarũthe bũrĩa akeenda. Atĩkũbĩtia. Mabatiĩ kũgũrana.

37 Ĩndĩ ũnkĩgua mũntũ nĩatuĩte ĩtua na nkoro yawe atĩgũkaĩrĩrua nĩ mũntũ, na ũkegua nwa abote gwĩkara atĩkwĩrirĩria mũntũ mũka, akarega kũgũra mwarĩ ũnu marĩ na ũrata nawe, wana ũgu gũtĩna mabĩtia.

38 Kwogu ũrĩa ũgũraga mwana mwarĩ kathirange nĩarũthaga wega, ĩndĩ ũrĩa ũtĩgũranaga nĩarũthaga wega nkũrũki.

39 Mũntũ mũka ũrĩa mũgũre, obanĩtue na mũrũme wawe bĩndĩ ĩrĩa mũrũme arĩ mwoo. Ĩndĩ mũrũme angĩkua, mũntũ mũka ũnu nĩ mwobore, na ankĩenda kũbikua nwa abikue nĩ mũntũ worĩa ankĩenda, ĩndĩ mũntũ ũnu eegue etĩkĩtie Mwathani.

40 Ĩndĩ nĩnĩĩciria ũkegua nwa ekare ũgu ekari, nwa egucage akenete mũno. Nĩnĩĩciria namũtaara nĩna Roo wa Ngai.

Irio irĩa irutĩrĩtwe ngai cia mĩbuanano irĩ kĩgongwana

8

1 Rĩu rĩ, ũntũ ũkoniĩ irio irĩa ĩrutagĩrwa ngai cia mĩbuanano irĩ kĩgongwana, nĩtwicĩ atĩ tĩ twiũ twinthe tũrĩ na ũmenyo. Ũmenyo ũtũmaga tũkagĩa mwĩtĩo, ĩndĩ wendo nĩu wĩkagĩra mũntũ binya ya kĩroo.

2 Mũntũ ũrĩa wonaga taka aicĩ mũno ũntũ mũna, mũntũ ũnu gũtĩkĩo aicĩ.

3 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa wendete Ngai, Ngai nĩamwicĩ.

4 Ka mbuge ũntũ ũkoniĩ irio irĩa irutĩrĩtwe ngai cia mĩbuanano irĩ kĩgongwana: Nĩtwicĩ atĩ, “ngai cia mĩbuanano itĩ mwoo na itĩ bata nthĩ ĩno, na gũtĩ Ngai ũngĩ tiga ũrĩa ũmwe.”

5 Kũrĩ into mĩngĩ mũno irĩa antũ meetaga ngai. Ĩndĩ bamwe na kwĩgua kũrĩ na ‘tũgai’ twĩngĩ na ‘athaani’ engĩ, gũkũ nthĩ na ĩgũrũ,

6 kũrĩ twiũ, Ngai nĩ ũmwe, Ĩthe wa monthe. Nĩwe mũmbi wa into cionthe, na ũrĩa tũtũũragĩra. Na kũrĩ na Mwathani ũmwe wenka, tawe Njĩcũ Kiristũ ũrĩa waũmbire into cionthe, na kũbetũkĩrĩra we tũkĩgĩa ũtũũro.

7 Ĩndĩ, tĩ antũ monthe marĩ na ũmenyo ũyũ. Antũ mamwe moonaga ngai cia mĩbuanano taka irĩ mwoo. Kwogu rĩrĩa makũrĩa irio irĩa irutĩrĩtwe ngai inu irĩ magongwana, itũmaga makegua taka magĩa na mũgiro, nĩ ũntũ thamiri ciao nĩka imacirithagia.

8 Ĩndĩ, irio tĩcio itũretaga bakubĩ na Ngai. Gũtĩkĩo twonaga rĩrĩa twarĩa irio, na gũtĩkĩo twagaga tũtĩrĩte.

9 Ĩndĩ, ĩmenyerereni mũtĩgatũme marĩa marĩ na wĩtĩkio mũniini mebia, nĩ ũntũ mwiũ mũrĩ na wĩathi wa kũrũtha wa bũrĩa mũnkĩenda.

10 Na nĩ ũntũ mwiũ mũrĩ na ũmenyo wa maũntũ mau monthe, nwa mũrĩe irio ekarũni ya ngai cia mĩbuanano. Ĩndĩ mwĩtĩkia ũrĩa ũrĩ na wĩtĩkio mũniini akoona mũkĩrĩa, nawe akeerirĩria kũrĩa, nkoroni yawe akegucaga ũntũ ũnu akũrũtha tĩ mwega.

11 Rĩu, mwendwa ũyũ ũrĩ na thamiri mbũthũ, ũrĩa Kiristũ a-kuĩrĩre wana we, akaũra nĩ ũntũ wa gwĩtua atĩ mũrĩ na ũmenyo.

12 Rĩrĩa mũgũtũma endwa marũtha ũntũ makwĩgua nkoroni tĩ mwega, kũu nĩ kũmabĩtĩria na nĩ kũbĩtĩria Kiristũ.

13 Kwogu, ũkegua irio irĩa ndĩcaga igatũma mwendwa abĩngĩke, ntĩkarĩa nyama inu rĩngĩ, ntaca kũmũbĩnga.

Wĩra wa mũtũmwa na ibooto ciawe

9

1 Anga ntĩna rũũtha rwa kũrũtha bũrĩa nkwenda? Anga ntĩ mũtũmwa? Anga nto-nire Njĩcũ Mwathani wetũ? Ĩ mwiũ namwi anga mũtĩ maciaro ma wĩra wakwa ũrĩa ndutagĩra Mwathani?

2 Wana ũkegua mangĩ nwa mauge niũ ntĩ mũtũmwa, mwiũ nĩmũkũmenya niũ ndĩ mũtũmwa. Nĩ ũntũ nĩ mwiũ mwingwa rũũri rwa kwonania atĩ niũ nĩ mũtũmwa wa Mwathani.

3 Rĩrĩa antũ mantuĩra, ũũ nĩbu nĩmeraga.

4 Ga twiũ tũtĩna kĩbooto gĩa kũnenkagĩrwa gĩa kũrĩa na gĩa kũnyua tũrĩ atũmwa?

5 Anga tũtĩna rũũtha rwa mũntũ kũgendanagia na mũka wawe mwĩtĩkia ng'endoni ciawe nĩ kenda amũtethagia, wa ta bũrĩa atũmwa marĩa mangĩ, Betũro na mamũruang'ina ma Mwathani marũthaga?

6 Kana nwa niũ tũrĩ na Baranaba twinka tũbatiĩ kũruta wĩra nĩ kenda tũbota kũbingia mabata metũ?

7 Nĩ mũthigari ũrĩkũ ũgendaga ndũani na akeerĩba mũcaara wawe we mwene? Nĩ mũrĩmi ũrĩkũ ũbandaga mĩthabibũ na atĩrĩe matunda mayo? Na rĩngĩ rĩ, nĩ mũrĩthi ũrĩkũ ũrĩthagia na atĩnyue ĩria rĩa ũrĩthi ũnu?

8 Nĩmwĩciria ga nkuuga maũntũ mama ta mũntũ? Anga wana watho ũtiugĩte maũntũ wa mama?

9 Kwandĩkĩtwe Wathoni wa Muca atĩrĩ, “Ũtĩkoobe ndegwa mĩromo rĩrĩa ũkũmĩtũmĩra kũbũũra ngano.” Ngai akiuga ũgu rĩ, ka mũkwona taka a-ragia maũntũ ma ndegwa?

10 Anga tĩ twiũ a-ragĩrĩria? Maũntũ mau mandĩkĩtwe Mandĩkoni nĩ ũntũ wetũ, nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũrĩmaga, na ũrĩa ũkethaga, megucaga marĩ na mwĩrĩgĩrĩro wa ĩgai rĩa maketha mau.

11 Ũkegua nĩtũbandĩte mbeũ cia kĩroo gatagatĩni keenu rĩ, nĩka ũrĩ ũntũ mũnene tũgaaca gũketha into cienu cia gũkũ nthĩ?

12 Ũgaaca kwĩgua marĩa mangĩ marĩ na kĩbooto gĩa kũnenkerwa ũtethio nĩ mwiũ rĩ, anga twiũ tũtĩna kĩbooto nkũrũki? Ĩndĩ twiũ tũtĩtũmagĩra kĩbooto kĩu, bantũ ba kũrũtha ũgu, tũũmagĩrĩria maũntũni monthe nĩ kenda tũtĩgatuĩke kĩbĩnga maũntũni ma gũtambia nteto mbega cia Kiristũ.

13 Kana mũticĩ marĩa marutaga wĩra Ekarũni marĩcaga kĩrĩa kiumanĩte na Ekarũ? Wana marĩa marutaga wĩra mathabaũni marĩcaga kĩrĩa kiumanĩte na mathabaũ.

14 Ũgu nĩbu Mwathani a-thanire. Marĩa mabunjagia nteto mbega, nĩmabingagĩrue mabata mao na kĩrĩa kiumanĩte na nteto mbega.

15 Ĩndĩ niũ ntanatũmĩra kĩbooto nwarĩ kĩmwe kĩa inu, na ntĩkũmwandĩkĩra nĩ kenda mũmbingĩria mabata. Wana kaaba gũkua bantũ ba mũntũ angiria gwĩkumĩria kũbunjia gwakwa gũtĩna marĩbi.

16 Kũnarĩ ũgu, ntĩna gĩtũmi gĩa gwĩtĩĩa rĩrĩa nkũbunjia Nteto Mbega, nĩ ũntũ ũgu nĩbu ne-tirwe kũrũtha. Nkarega kũbunjia, nĩnkĩgua mbĩtĩtie mũno!

17 Ũgaaca kwĩgua ndĩrutĩrĩte kũbunjia, nwa mbewe kĩbeo. Wana ũkegua ntĩbunjagia nĩ kwenda, mbunjagia nĩ ũntũ nĩu wĩra ũrĩa ne-bokerwe nĩ Ngai.

18 Rĩu rĩ, kĩbeo gĩakwa nĩ kĩrĩkũ? Kĩbeo gĩakwa nĩ kaanya ga kũbunjia Nteto Mbega ntĩkũrĩbwa. Ntĩgũtũmĩra ibooto irĩa irĩ ciakwa nĩ ũntũ niũ ndĩ mũbunjia.

19 Wana wegua ntĩ nkombo ya mũntũ nwarĩ ũmwe, nĩnĩĩtuĩte nkombo kũrĩ antũ monthe nĩ kenda mbote kũgucĩrĩria antũ engĩ.

20 Kũrĩ Ayaundi, mbĩkaraga ta Mũyaundi nĩ kenda nĩmagucĩrĩria. Rĩrĩa nkũbunjĩria marĩa marĩ ruungu rwa Watho, mbĩkaraga taka nĩ ruungu rwa Watho ũnu (wana wegua ntĩ ruungu rwa Watho) nĩ kenda wana mo nĩmagucĩrĩria.

21 Kũrĩ marĩa matĩ ma Watho, mbĩkaraga taka ntĩna Watho, (na ũgu tĩ kuuga atĩ ntĩna Watho wa Ngai, mbathĩkagĩra Watho wa Kiristũ) nĩ kenda wana mo nĩmagucĩrĩrie.

22 Kũrĩ marĩa matĩ na binya wĩtĩkioni mbĩkaraga ta mo, nĩ kenda nĩmagucĩrĩria. Ntuĩkaga maũntũ monthe kũrĩ antũ monthe, nĩ kenda ngerie na njĩra cionthe kũbonokia mamwe mao.

23 Ndũthaga maũntũ mama monthe nĩ ũntũ wa Nteto Mbega, nĩ kenda nkagaa kĩtharimo gĩa cio.

24 Kana ka mũticĩ bĩndĩ ĩrĩa antũ marĩ macindanoni ma kũng'aria, nĩ engĩ mang'aragia, ĩndĩ nĩ ũmwe wenka ũbecagwa kĩbeo? Wanamwi ng'ariani wega nĩ kenda mũkagwata kĩbeo kĩu.

25 Mũntũ wonthe ũrĩa ũgendaga gũcindana, nĩambaga kwĩmenyeria. Emenyagĩria nĩ kenda abewe kĩbeo kĩrĩa gĩkathira, ĩndĩ twiũ tũkabewa nthũmbĩ ĩrĩa ĩtĩkathira.

26 Kwogu ntĩng'aragia woogu ta mũntũ ũticĩ kũrĩa athiĩte. Na rĩrĩa nkũrũa, ntĩgeraga nkundi wogu ta mũntũ ũkũringa rũkũngi.

27 Ĩndĩ, nthĩnagia mwĩrĩ wakwa na nkaurutithia wĩra ta nkombo, nĩ kenda thuuba ya kũbunjĩria antũ marĩa mangĩ, ntĩkaage kĩbeo.

Kũboya ngai cia mĩbuanano nĩ kũrege

10

1 Endwa, nĩnkwenda kũmũririkania bũrĩa meethe metũ ma-tongoragua nĩ ĩtu na rĩmakunĩkĩrĩte, na makĩgendera nthĩ nyũmo gatagatĩ ka ĩria.

2 Na monthe nĩ ma-batithirue magĩtuĩka arũmĩrĩri ma Muca, marĩ ruungu rwa ĩtu rĩu ndaani ya Ĩria Ĩtune.

3 Na monthe ma-rĩcaga irio imwe cia kĩroo.

4 Na nĩ ma-nyuire gĩa kũnyua kĩmwe gĩa kĩroo, nĩ ũntũ ma-nyunyaga kuuma ĩbigani rĩa kĩroo rĩrĩa rĩagendanagia namo. Narĩo ĩbiga rĩu nĩrĩo Kiristũ.

5 Ĩndĩ kũnarĩ ũgu, Ngai ata-kenirue nĩ engĩ ma ciao, na nĩbu bwatũmire makua, na ciimba ciao ikĩnyagarara nau rwanda.

6 Maũntũ mau me-karĩkire nĩ kenda matuĩke kĩonereria gĩetũ, giria twĩrirĩria maũntũ mathũũku ta marĩa Aiciraeri me-rirĩrie.

7 Mũtĩgatuĩke aboi ngai cia mĩbuanano ta bũrĩa mamwe maciao me-kari, wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe atĩrĩ,“Antũ nĩ me-karire nthĩ kũrĩa na kũnyua, magĩcioka makĩrũngama gũcũnga makĩthathaia ngai cia mĩbuanano.”

8 Na mũtĩkatharie ta bũrĩa mamwe ma Aiciraeri ma-rũthire, na nĩ gĩtũmi antũ ngiri mĩrongo ĩĩrĩ na ithatũ ma-kuire mũthenya ũmwe.

9 Tũtĩkagerie Kiristũ, ta bũrĩa mamwe maciao ma-mũgeririe na makĩũragwa nĩ njoka.

10 Na mũtĩkanugune ta bũrĩa mamwe maciao ma-nugunire, na makĩũragwa nĩ mũraika ũrĩa ũthiranagia.

11 Maũntũ mau me-karĩkire kũrĩ mo nĩ kenda matuĩke kĩonereria kũrĩ twiũ. Na ma-ndĩkirwe nĩ kenda matũkaanie twiũ marĩa tũrĩ mwoo mabinda mama ma mũthiro wa nthĩ.

12 Kwogu, mũntũ ũrĩa ũgwĩciria nĩarũngamĩte wega, nĩemenyerere atĩgace kũgwa.

13 Magerio marĩa mũgeretue namo nĩ ma wĩthĩre kũrĩ antũ monthe. Ĩndĩ Ngai nĩ mwĩbokeku, na atĩĩtĩkĩrĩria mũgerua gũkĩra bũrĩa mũnkĩũmĩrĩria. Rĩonthe rĩrĩa mwagerua, akamwonia njĩra ya kũũrĩrĩra kenda mũbootana.

14 Kwogu arata makwa endwa, tigani kũboyaga ngai cia mĩbuanano.

15 Nĩmbaria namwi ta antũ aũgĩ, kwogu ĩtuĩreni ũgu nauga.

16 Rĩrĩa twatharima gĩkombe tũrĩ methani ya Mwathani, anga tũtĩĩthagĩrwa tũkĩgwatanĩra twinthe kũrĩ nthakame ya Kiristũ? Na rĩrĩa twang'enyũra mũgate rĩ, anga tũtĩĩthagĩrwa tũkĩgwatanĩra na mwĩrĩ wa Kiristũ?

17 Wana wegua tũrĩ engĩ, tũrĩ mwĩrĩ ũmwe, nĩ ũntũ twiũ twinthe tũrĩcaga gacunce ka mũgate ũrĩa ũmwe.

18 Ta cũthĩrĩriani antũ ma Iciraeri: Anga marĩa marĩcaga magongwana tĩ marĩa matungataga mathabaũni?

19 Rĩu nĩ atĩa nkwenda kuuga? Tĩka nkuuga ngai ya mũbuanano nĩ gĩntũ, kana irio irĩa ĩrutagĩrwa nĩ gĩntũ.

20 Bũrĩa nkuuga nĩ atĩrĩ, irio ino irutagĩrwa ndaimono, ĩndĩ tĩ Ngai. Na ntĩkwenda mũgwatanĩra na ndaimono.

21 Mũtĩnyuĩra gĩkombe kĩa ndaimono na mũcioke mũnyuĩre kĩa Mwathani. Na mũtĩrĩĩra methani ya ndaimono mũcioke mũrĩĩre methani ya Mwathani.

22 Ga tũkwenda kwĩguithia Mwathani rũritho? Tũtĩna binya kũmũkĩra.

23 Nwa mbuge, “Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe,” ĩndĩ tĩ maũntũ monthe marĩ bata. Na rĩngĩ nwa mbuge, “Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe,” ĩndĩ tĩ maũntũ monthe mabota gũtethia antũ.

24 Mũntũ atĩgacerie maũntũ ma kwĩguna we mwene, ĩndĩ nĩacerie maũntũ ma kũguna marĩa mangĩ.

25 Rĩani nyama cionthe irĩa ciendagua thokoni mũtĩkũũria ciũria kuumana na thamiri cienu.

26 Nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe atĩrĩ,“Nthĩ nĩ ya Mwathani, na into cionthe irĩa irĩ ku.”

27 Ũgaaca gwĩtwa kũrĩcanĩra irio na mũntũ ũtĩĩtĩkĩtie Mwathani, na wĩgue nĩũkwenda kũthiĩ kũrĩcanĩra nawe, thiĩ na ũrĩe gĩntũ wa kĩonthe kĩrĩa ũkarũmua. Na ũrĩe ũtĩkwĩũria wegua kĩrĩa ũkũrĩa nĩ mabĩtia.

28 Ĩndĩ mũntũ ankĩmwĩra atĩrĩ,“Nyama inu mũkũrĩa nĩ irĩa irutĩrĩtwe ngai cia mĩbuanano irĩ kĩgongwana,” mũtĩgaciĩrĩe nĩ kenda mũmenyerere thamiri ya mũntũ ũnu.

29 Na nĩmbarĩrĩria thamiri ya mũntũ ũnu ũngĩ, ĩndĩ tĩ yaku. Nĩkĩ ĩndĩ gĩgũtũma mbathĩkĩra wendi wa thamiri ya mũntũ ũngĩ?

30 Ũkegua nĩnciokagĩria Ngai nkatho rĩrĩa nkũrĩa rĩ, nĩ indũ ĩgũtũma mũntũ mũna auga atĩ nĩnkũbĩtia rĩrĩa nkũrĩa irio inu, na nĩnciokeretie Ngai nkatho?

31 Kwogu, wa ũntũ unthe mũkarũtha, nĩ wĩgue nĩ kũrĩa kana kũnyua, kana kũrũtha ũntũ ũngĩ, rũthani bu nĩ kenda mũkumithia Ngai.

32 Mũtĩgatuĩke ibĩnga kũrĩ antũ nwarĩ marĩkũ, nĩ wĩgue nĩ Ayaundi kana Angiriki, kana antũ ma kanitha ya Ngai.

33 Wa ta bũrĩa ngeragia gũkenia antũ monthe na njĩra cionthe, ntĩendaga gũtetheka ninka, ĩndĩ nĩmendaga gũtethia antũ monthe, nĩ kenda mabonokua.

11

1 Rũmagĩrĩrani kĩonereria gĩakwa, wa ta bũrĩa ndũmagĩrĩra Kiristũ.

Gũkunĩka kĩongo bĩndĩ ya maboya

2 Nĩmũnkenetie mũno nĩ ũntũ nĩmũndirikanaga maũntũni monthe, na mũkarũmĩrĩra ũrutani ũrĩa na-mũrutanire.

3 Rĩu nĩnkwenda mũmenye kĩongo kĩa mũntũ wonthe nĩ Kiristũ, na kĩongo kĩa mũntũ mũka nĩ mũrũme. Na kĩongo gĩa Kiristũ nĩ Ngai.

4 Mũntũ mũrũme ũrĩa ũboyaga kana akaratha akunĩkĩte kĩongo kĩawe, nĩka aconorithagia mũnene wawe.

5 Nawe mũntũ mũka ũrĩa ũboyaga kana akaratha atĩkunĩkĩte kĩongo kĩawe, nĩka aconorithagia mũrũme. Mũka ta ũnu nĩ bũmwe na ũrĩa wenjaga njuĩrĩ ciawe.

6 Ũkegua mũntũ mũka atĩkunĩka kĩongo kĩawe, nĩabatiĩ kwenja njuĩrĩ ciawe. Ĩndĩ ũkethĩrwa akeegua nthoni cia kwenja njuĩrĩ, nĩakunĩke kĩongo kĩawe.

7 Mũntũ mũrũme atĩbatiĩ gũkunĩka kĩongo nĩ ũntũ we nĩ mũbuanano na riiri wa Ngai. Ĩndĩ mũntũ mũka nĩ riiri wa mũntũ mũrũme.

8 Nĩ ũntũ mũntũ mũrũme ata-ũmbirwe kuuma kũrĩ mũntũ mũka, ĩndĩ nĩ mũntũ mũka waũmbirwe kuuma kũrĩ mũntũ mũrũme.

9 Mũntũ mũrũme ata-ũmbirwe nĩ ũntũ wa mũntũ mũka. Ĩndĩ mũntũ mũka nĩwe waũmbirwe nĩ ũntũ wa mũntũ mũrũme.

10 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ na gĩtũmi kĩa araika, mũntũ mũka abatiĩ akunĩkagĩre kĩongo kĩawe, kwonanagia arĩ wathanini wa mũrũme wawe.

11 Ĩndĩ bamwe na ũgu, mũntũ mũka nĩabataraga mũrũme. Na wa tabu, mũntũ mũrũme nĩabataraga mũka, kũringana na mũbango wa Mwathani.

12 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa mũntũ mũka a-umire kũrĩ mũntũ mũrũme, ũgu nwabu mũntũ mũrũme aciaragwa nĩ mũntũ mũka, ĩndĩ into cionthe ciumanaga na Ngai.

13 Ĩtuĩreni mwiũ eene, wegua nĩ wega mũntũ mũka aboyage Ngai atĩkunĩkĩte kĩongo kĩawe.

14 Tĩ wĩthĩre na nĩ gĩconoko mũntũ mũrũme kwĩthĩrwa arĩ na njuĩrĩ ndaca,

15 ĩndĩ ũkegua mũntũ mũka arĩ na njuĩrĩ ndaca, nĩ ũkengi wawe. Nĩ ũntũ, mũntũ mũka anenkeretwe njuĩrĩ irĩa ndaca irĩ cia kũmũkunĩkĩra.

16 Ũkegua kũrĩ na mũntũ ũngĩkararia ũntũ ũyũ, twiũ wana kanitha cia Ngai, tũtĩna mũtugo ũngĩ.

Irio cia Mwathani

(Mathayo 26:26-29; Mariko 14:22-25; Ruka 22:14-20)

17 Ũntũ ũrĩa nthiĩte kwaria rĩu ũtĩgũnkenia, nĩ ũntũ rĩrĩa mwatũngana bamwe, mũrũthaga maũntũ mathũũku mengĩ nkũrũki ya marĩa meega.

18 Bwa mbere, mbĩgucaga rĩrĩa mwatũngana kanithani, mũtĩgwatanagĩra. Na nĩngwĩtĩkia maũntũ mamwe ma marĩa nkwĩgua.

19 Gũtĩna nkanja atĩ gũkararania kũmwe gũtĩnkĩaga gatagatĩni kenu, nĩ kenda kwoneka ũrĩa wĩtĩkĩrĩkĩte kũrĩ Ngai.

20 Rĩrĩa mwatũngana bamwe, mũrĩcaga irio cia Mwathani na njĩra ĩrĩa ĩtĩbatiĩ.

21 Nĩ ũntũ rĩrĩa mũkũrĩa, wa mũntũ arĩcaga irio ciawe atĩgweterera mau mangĩ. Kwogu, mamwe matigagwa matĩrũmĩte gĩntũ, rĩrĩa mangĩ manyuĩte na marĩwa.

22 Anga mũtĩrĩa na mũkanyua mĩciĩ kwenu? Kana nĩka mwendaga kũbũthia kanitha ya Ngai, na mũkenda gũconora marĩa matĩna gĩntũ? Rĩu nĩmwĩre atĩa? Ka mũkwenda nĩmũkumie nĩ ũntũ wogu? Arĩ!

23 Nĩ ũntũ ũrutani ũrĩa na-mũrutanire nĩu na-berwe nĩ Mwathani. Atĩ ũtukũ ũrĩa Mwathani Njĩcũ a-kũnyanĩrwe, nĩ e-ũkirie mũgate,

24 na arĩkia gũciokeria Ngai nkatho, akĩwenyũra na akiuga atĩrĩ,“Ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa ũrĩa ũnenkanĩrĩtwe nĩ ũntũ wenu. Rũthagani ũũ mũkĩndirikana.”

25 Rĩrĩa ma-rĩkirie kũrĩa, akĩrũtha wa tabu. Agĩũkia gĩkombe akiuga,“Gĩkombe gĩkĩ nĩ Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Kĩerũ kĩrĩa kĩrĩ nthakameni yakwa. Rũthagani ũũ rĩonthe mũkĩndirikana.”

26 Nĩ ũntũ rĩrĩa rĩonthe mũkarĩcaga mũgate ũyũ na mũkanyua ndibei ĩno, mũkethagĩrwa mũkiumbũra gĩkuũ kĩa Mwathani nkinya bĩndĩ ĩrĩa agacioka.

27 Kwogu, wa mũntũ ũkarĩa mũgate na anyue ndibei ya gĩkombe kĩa Mwathani na njĩra ĩrĩa ĩtĩbatiĩ, akethĩrwa akĩbĩtĩria mwĩrĩ na nthakame ya Mwathani.

28 Wa mũntũ abatiĩ gwĩtuĩria wega mbere ya kũrĩa mũgate na kũnyua ndibei ya gĩkombe kĩa Mwathani.

29 Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũrĩcaga mũgate, na akanyua ndibei ya gĩkombe kĩa Mwathani na njĩra ĩrĩa ĩtĩbatiĩ, egucaga akĩĩreterera ciira we mwene.

30 Kĩu nĩkĩo gĩtũmi mamwe ma cienu mathirĩrĩtwe nĩ binya na makarwara, na mamwe magakua.

31 Ĩndĩ tũgetuĩria wega, Ngai atĩtũberithia.

32 Rĩrĩa Mwathani oona tũrĩ na mabĩtia, atũrũngaga nĩ kenda tũtĩgace gũtuĩrwa ĩgamba ũthũku, bũmwe na antũ ma nthĩ ĩno.

33 Kwogu endwa makwa, bĩndĩ ĩrĩa mwatũngana kũrĩa irio cia Mwathani, etanagĩrĩrani.

34 Mũntũ ũrĩa ũbũtiĩ nĩambe arĩe mũciĩ kwawe, nĩ kenda mwatũngana mũtĩkeereterere ĩgamba mwingwa.

Nkamwĩra bũrĩa mũkarũtha maũntũ mau mangĩ rĩrĩa ngaaca.

Ibeo cia Roo Mũtheru

12

1 Rĩu rĩ, maũntũni megiĩ ibeo cia Roo Mũtheru, endwa, ntĩkwenda mwĩkara mũtĩkũmenya.

2 Nĩmwicĩ atĩ rĩrĩa mwarĩ antũ mate-tĩkĩtie, nĩ mwabĩtithagua na njĩra mĩngĩ, mũkĩringagĩrĩrua kũboya ngai cia mĩbuanano irĩa itĩaragia.

3 Kwogu nĩnkwenda mũmenye atĩ gũtĩ mũntũ ũtongoragua nĩ Roo wa Ngai ũnkiuga, “Njĩcũ arogwatwa nĩ kĩrumi!” Na gũtĩ mũntũ ũnkiuga, “Njĩcũ nĩ Mwathani,” tiga atongoretue nĩ Roo Mũtheru.

4 Ibeo nĩ cia mĩthemba mĩngĩ, ĩndĩ Roo ũrĩa ũciĩbecanaga nĩ ũmwe.

5 Kũrĩ na njĩra mĩngĩ cia kũrutĩra Mwathani wĩra, ĩndĩ cionthe irutagĩra Mwathani ũmwe.

6 Kũrĩ na njĩra mĩngĩ cia kũrutĩra Ngai wĩra, na nĩ Ngai ũmwe ũtũtethagia kũruta mawĩra mau monthe.

7 Wa mũntũ anenkagĩrwa ũguũrio nĩ Roo Mũtheru, nĩ kenda antũ monthe magunĩka.

8 Mũntũ ũmwe nwa abewe kĩbeo kĩa ũũgĩ, na ũngĩ akabewa gĩa kwaria na ũmenyo, na inu cionthe inenkanagĩrwa nĩ Roo wonu.

9 Kũrĩ ũngĩ, kĩbeo kĩa wĩtĩkio, na kũrĩ ũngĩ ĩbeo cia kũborania. Cionthe ibecanĩtwe nĩ Roo wonu ũmwe.

10 Kũrĩ ũngĩ kĩbeo gĩa kũringa ciama, na ũngĩ gĩa kũroria, na kũrĩ ũngĩ gĩa gũkũũrana maroo, na ũngĩ gĩa kwaria na nthiomi ngeni, na ũngĩ kĩbeo gĩa gũtaũra nthiomi.

11 Wĩra ũyũ unthe ũrutagwa nĩ Roo wonu ũmwe, na anenkagĩra wa mũntũ kĩbeo nkũrani, kũringana na wendi wawe.

Icunce mĩngĩ cia mwĩrĩ ũmwe

12 Mwĩrĩ nĩ gĩntũ kĩmwe ĩndĩ ũrĩ icunce mĩngĩ. Na wana wegua mwĩrĩ ũrĩ na icunce mĩngĩ, icunce inu cionthe irũthĩte mwĩrĩ ũmwe. Ũgu nwabu twĩkari tũrĩ icunce cia Kiristũ.

13 Mamwe metũ nĩ Ayaundi na mangĩ tĩ Ayaundi, mamwe nĩ nkombo na mangĩ tĩ nkombo. Ĩndĩ bamwe na ũgu, twinthe tũbatithĩtue nĩ Roo ũmwe, tũtuĩke gĩcunce kĩa mwĩrĩ ũmwe, na twabewa Roo ũyũ ũmwe tũnyunyaga.

14 Kwaria ma, mwĩrĩ tĩ wa gĩcunce kĩmwe gĩonka, ĩndĩ nĩ wa icunce mĩngĩ.

15 Kũgũrũ gũnkiuga, “Niũ ntĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ nĩ ũntũ tĩ niũ njara,” ũgu bũtĩtũma kũgũrũ gũtuĩka tĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ.

16 Naku gũtũ gũnkiuga,“Ntĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ ũyũ, nĩ ũntũ tĩ niũ riitho,” ũgu bũtĩtũma gũtũ gũtuĩka tĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ.

17 Ũkegua mwĩrĩ unthe nĩ riitho rĩonka rĩ, mũntũ ankĩthikagĩrĩria na kĩ? Kana ũkegua mwĩrĩ unthe nĩ gũtũ gunka rĩ, mũntũ ankĩnunkagĩra na kĩ?

18 Ĩndĩ, Ngai e-kĩre icunce cionthe cia mwĩrĩ wa barĩa o-nire ibatiĩ kwĩgua irĩ.

19 Wa gĩcunce gĩnkĩenda gũtuĩka gĩcunce kĩna kĩa mwĩrĩ, gũtĩgua kũrĩ na mwĩrĩ.

20 Ĩndĩ bũrĩa kũrĩ nĩ atĩrĩ, icunce nĩ mĩngĩ ĩndĩ mwĩrĩ nĩ ũmwe.

21 Riitho rĩtĩbota kwĩra njara, “Niũ ntĩna bata negwe.” Kana kĩongo kĩĩra magũrũ,“Niũ ntĩna bata namwi.”

22 Arĩ! Icunce cia mwĩrĩ irĩa cionekaga taka itĩ bata, nĩcio irĩ bata mũno.

23 Na icunce cia mwĩrĩ irĩa ciĩkari taka itĩ gĩtĩĩo, nĩcio tũbecaga gĩtĩĩo mũno. Na irĩa irĩ nthoni nĩcio tũkunĩkagĩra wega mũno.

24 Icunce irĩa irĩ mwago itĩbataraga kũmenyererwa mũno. Ĩndĩ Ngai a-gwatithanirie icunce cia mwĩrĩ bamwe wega, na akĩba icunce irĩa ciĩkari taka itĩ bata gĩtĩĩo kĩnene.

25 Nĩ kenda mwĩrĩ ũtĩkagĩe na macindano, ĩndĩ wa gĩcunce kĩmenyerere kĩrĩa kĩngĩ.

26 Gĩcunce kĩmwe gĩkagĩa thĩĩna, wana inu ciĩngĩ cionthe igĩĩcaga thĩĩna bamwe nakĩo. Na gĩcunce kĩmwe gĩgakathua, inu ciĩngĩ cionthe ikenagĩrĩra bamwe nakĩo.

27 Rĩu, mwiũ mũrĩ mwĩrĩ wa Kiristũ, na wa mũntũ nĩ gĩcunce kĩa u.

28 Kanithani, Ngai abecanĩte icunce ino mbere: atũmwa, iroria, arimo, aringi ma ciama, marĩa marĩ na ibeo cia kũborania, marĩa matethanagia, atongoria, na marĩa maaragia na nthiomi ngeni.

29 Ga antũ mau monthe marĩ atũmwa? Kana ka monthe marĩ iroria? Ka monthe marĩ arimo? Kana monthe ka marĩ aringi ma ciama?

30 Ka monthe marĩ na ibeo cia kũborania? Kana ka monthe maaragia na nthiomi ngeni? Monthe nwa mataũre nthiomi ngeni?

31 Ĩndĩ ĩrirĩrieni ibeo irĩa irĩ bata mũno.

Na rĩu nĩnkũmwonia njĩra ĩrĩa yagĩrĩrĩte nkũrũki.

Wendo

13

1 Wana nkaaria na nthiomi cia antũ na cia araika, ĩndĩ mbĩgue ntĩna wendo, nĩ ĩnegene nkũringa mana ta nkengere kana karĩng'arĩng'a.

2 Ũkegua nĩna kĩbeo gĩa kũroria na kũmenya maũntũ monthe ma kĩriga, kana ũũgĩ unthe, kana mbĩgue nĩna wĩtĩkio ũnkĩthamithia irĩma, ĩndĩ ntĩna wendo, ndĩ bũrĩ.

3 Na rĩngĩ, wana nkanenkanĩra into ciakwa cionthe kũrĩ nkĩa na ncioke ndute mwĩrĩ wakwa ũbĩbue, ĩndĩ mbĩgue ntĩna wendo, ũgu bũtĩnguna.

4 Wendo nĩũmagĩrĩria, na ũrĩ kĩao. Ũtĩ rũritho, mwĩkatho kana mwĩtĩĩo.

5 Ũtĩ ũtũrĩki, ũtĩ kwĩenda, ũtĩthũũraga na karũgĩ, ũtĩtaraga maũthũũku.

6 Wendo ũtĩkenagĩrĩra ũthũũku, ĩndĩ ũkenagĩrĩra ũũma.

7 Wendo ũkunĩkagĩra maũthũũku monthe, ũgetĩkia maũntũ monthe, ũkerĩgĩrĩra maũntũ monthe, na ũkaũmĩrĩria maũntũ monthe.

8 Wendo ũtĩthiraga. Ĩndĩ ũroria ũkathira, kwaria na nthiomi ngeni gũkathira, na ũũgĩ ũkathira.

9 Nĩ ũntũ maũntũ marĩa twicĩ nĩ tũcigo, na ũroria wetũ nĩ tũcigo akĩ.

10 Ĩndĩ rĩrĩa ũntũ mwĩcũru ũgakinyanĩrua, tũcigo nĩka tũkebererua.

11 Rĩrĩa na-rĩ mwana, na-ragia ta mwana, ngeciragia ta mwana, na ngataũkĩrwa nĩ maũntũ ta mwana. Ĩndĩ rĩrĩa na-tuĩkire mũntũ mũgima, ngĩtiga kũrũtha maũntũ ta mwana.

12 Rĩu, nĩtwona maũntũ ma kĩroo mekari ta marũĩrũĩ taka tũkwona gĩcicioni. Ĩndĩ mabinda magakinya na tũkoona maũntũ cararũkũ. Rĩu ũgu, maũntũ marĩa mbicĩ nĩ tũcigo, ĩndĩ bĩndĩ ĩnu yakinya nkamenya monthe bururu, ta bũrĩa Ngai ambicĩ bururu.

13 Kwogu, maũntũ mama mathatũ makathiĩ na mbere kwĩgua marĩ bo. Namo nĩ wĩtĩkio, kĩĩrĩgĩrĩro, na wendo. Ĩndĩ wendo nĩu ũkerũkĩte monthe.

Ibeo ciĩngĩ cia Roo Mũtheru

14

1 Geragiani gũtũũrania na wendo, na mwĩrirĩrieni ibeo cia kĩroo, na mũno kĩbeo gĩa kũroria.

2 Mũntũ ũrĩa waragia na nthiomi ngeni, atĩgucaga akĩarĩria antũ, ĩndĩ egucaga akĩarĩria Ngai, nĩ ũntũ antũ matĩtaũkagĩrwa nĩ bũrĩa akuuga. Egucaga akĩaria iriga abotithĩtue nĩ binya ya Roo Mũtheru.

3 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũroragia egucaga akĩarĩria antũ, akamekĩra binya, akamaũmĩrĩria, na akamabooreria.

4 Mũntũ ũrĩa waragia na nthiomi ngeni agunĩkaga we wenka, ĩndĩ ũrĩa ũroragia atethagia kanitha yonthe gũkũra.

5 Nwa meende mwiũ mwinthe mwarie na nthiomi ngeni, ĩndĩ nkũrũki nĩnkĩenda mũno mwinthe mũrorie. Nĩ ũntũ ũrĩa ũroragia nĩagunaga kanitha nkũrũki, gũkĩra ũrĩa waragia na nthiomi ngeni, tiga gũkegua kũrĩ na mũntũ ũnkĩbota gũtaũra nthiomi inu nĩ kenda kanitha yonthe ĩtetheka.

6 Rĩu endwa, nĩngĩĩca kwenu nkĩaragia na nthiomi ngeni, nĩnkĩmũguna na kĩ? Ĩndĩ nĩnkĩmũretera ũguũrio, kana ũũgĩ, kana ũroria, kana ũrutani, nĩrĩo nĩnkĩmũtethia.

7 Nwa ngerekanie bũrĩa nkuuga na into itĩ mwoo ta mũtũũrirũ kana wandĩndĩ. Ũkegua mũgambo wacio ũtĩkwĩguĩka ũrĩ na nkũrani rĩrĩa ciaringwa, nũũ ũnkĩmenya rwĩmbo rũrĩa ikwina?

8 Rĩngĩ, ũkegua coro ĩtĩkũruta mũgambo ũrĩa ubatiĩ, nũũ ũnkĩĩbarĩria kũthiĩ ndũani?

9 Wana mwiũ nwa tabu. Rĩrĩa mũkwaria na nthiomi irĩa itĩkũmenyeka rĩ, nũũ ũnkĩmenya bũrĩa mũkuuga? Mũgekara taka mũkwarĩria rũkũngi.

10 Gũtĩ nkanja atĩ nthĩ ĩno ĩrĩ nthiomi mĩngĩ mũno, na gũtĩ rũthiomi rũtiugaga ũntũ wa bata.

11 Ũkegua ntĩkũmenya rũthiomi rũrĩa mũntũ mũna akwaria, niũ nĩ mũgeni kũrĩ mwaria ũnu, nawe nĩ mũgeni kũrĩ niũ.

12 Kwogu, nĩ ũntũ mwiũ nĩmwĩriragĩria ibeo cia kĩroo mũno, endagani ibeo irĩa igatũma kanitha ĩkũre.

13 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, ũrĩa waragia na nthiomi ngeni abatiĩ kũboya abote gũciĩtaũra.

14 Nĩ ũntũ nkaboya na nthiomi ngeni, roo wakwa nĩyo ĩkũboya, ĩndĩ meciria makwa matĩkũmenya bũrĩa nkuuga.

15 Rĩu nkarũtha atĩa? Nkaboya na roo, na ncioke mboye na meciria makwa. Nkaina na roo na ncioke mine na meciria makwa.

16 Ũgaaca gũkumia Ngai ũrĩ ndaani ya roo, nĩ atĩa mũntũ ũrĩa ũtĩkũmenya bũrĩa ũkuuga ankiuga, “Amenia” kũrĩ nkatho inu ũgũciokia, na atĩkũmenya bũrĩa ũkuuga?

17 Nĩ ũntũ nwa ũciokie nkatho wega mũno, ĩndĩ mũntũ ũngĩ ũrĩa ũtĩkũmenya arege kũgunĩka nwarĩ banini.

18 Nĩngũciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ nĩmbaragia na nthiomi mĩngĩ ngeni nkũrũki yenu mwinthe.

19 Ĩndĩ kanithani, nĩ kaaba nkaaria ciugo itano irĩa ikũmenyeka, nĩ kenda mbota kũthomithania, bantũ ba kwaria ciugo ngiri ĩkũmi na nthiomi ngeni.

20 Endwa, tigani gwĩciragia ta ciana. Maũntũni marĩa mathũũku, tuĩkani tũgenke ĩndĩ maũntũni marĩa meega mũtuĩke antũ agima.

21 Mandĩkoni matheru kwandĩkĩtwe atĩrĩ, “Mwathani nĩauga ũũ, ‘Nkaarĩria antũ mama na nthiomi ngeni, nkamaarĩria na tũnyua twa ageni, ĩndĩ bamwe na ũgu, matĩkambĩgua.’ ”

22 Kwogu, kĩbeo gĩa kwaria na nthiomi ngeni tĩ rũũri kũrĩ etĩkia, ĩndĩ nĩ kũrĩ marĩa matĩĩtĩkĩtie. Ĩndĩ kĩbeo kĩa ũroria nĩ gĩa etĩkia, tĩ kĩa marĩa matĩĩtĩkĩtie.

23 Ũnkĩgua kanitha yonthe ĩtũnganĩte, na antũ monthe makĩaragia na nthiomi ngeni, anga mũntũ mũgeni kana ũrĩa ũtĩ mwĩtĩkia angĩca ku atiuga mũrĩ na nthũũ?

24 Ĩndĩ mũntũ ũtĩ mwĩtĩkia kana mũntũ ũtĩna ũmenyo angĩca ku rĩrĩa mwinthe mũkũroria, ũroria wenu mwinthe ũgatũma ecirithie na amenye we nĩ mwĩbia.

25 Maũntũ marĩa abithĩte nkoroni yawe makeumbũra na acioke aturie maru aboye Ngai akiugaga atĩrĩ, “Nĩ ũũma Ngai arĩ bamwe namwi!”

Mũbango mwega kanithani

26 Rĩu tuuge atĩa endwa? Rĩrĩa mwatũngana bamwe, mũntũ ũmwe nwa egue arĩ na rwĩmbo, ũngĩ kiugo gĩa kũthomithania, ũngĩ ũntũ aguũrĩrĩtue nĩ Ngai, ũngĩ arĩ na ntũmwa akwenda kuuga na nthiomi ngeni, na ũngĩ arĩ na ũtaũri wa nthiomi inu. Bata wa maũntũ mau monthe nĩ gũkũria kanitha.

27 Ũkegua kũrĩ na mũntũ ũkaaria na nthiomi ngeni, nĩmeegue marĩ antũ maĩrĩ na tĩ nkũrũki ya mathatũ. Na mũreke maarie ũmwe kwa ũmwe, na nwa nkinya kwĩgue kũrĩ na mũntũ wa gũtaũra bũrĩa makuuga.

28 Ĩndĩ ũkegua gũtĩna mũtaũri, mũntũ ũnu akire kanithani. Nĩarie na nkoro yawe, akĩarĩria Ngai.

29 Tigani marĩa makũroria megue marĩ ta antũ maĩrĩ ũgu, kana mathatũ, namo mau mangĩ mathikĩrĩrie magĩtuĩragia ũũma wa bũrĩa makuuga.

30 Na mũntũ ũrĩa wĩkari nthĩ agaaca kũguũrĩrua ũntũ nĩ Ngai, ũnu ũkwaragia mbere nĩakire.

31 Nĩ ũntũ mwinthe nwa mũrorie wa mũntũ na ĩbinda rĩawe, nĩ kenda mwinthe mũthoma ũntũ na mwĩkĩrwa binya.

32 Mũntũ ũrĩ na kĩbeo gĩa kũroria nwa abote gweterera akaaria rĩrĩa kaanya gakoneka.

33 Nĩ ũntũ Ngai tĩ Ngai wa kĩrigicano, ĩndĩ nĩ Ngai wa thayũ. Ta bũrĩa gwĩkari kanithani cionthe cia antũ ma Ngai.

34 Rĩrĩa mũgatũnganaga kanithani, antũ aka nĩmekarage makirĩte kibi! Matĩbatiĩ kwaria, ĩndĩ mabatiĩ kwathĩkaga, ta bũrĩa watho ugĩte.

35 Na wegua marĩ na kĩũria, nĩ maũrie arũme mao macioka mĩciĩ. Nĩ ũntũ kũrĩ nthoni mũno mũntũ mũka kwaria kanithani.

36 Anga ũboro wa Ngai wambĩrĩrie kwenu? Kana nĩ mwiũ mwinka mũkinyĩrĩtwe nĩ ũboro ũnu?

37 Mũntũ angĩciria we nĩ kĩroria kana arĩ na kĩbeo gĩa kĩroo, nĩabatiĩ kũmenya atĩ ũboro ũyũ nkũmwandĩkĩra nĩ watho kuuma kũrĩ Mwathani.

38 Mũntũ ũnu ũtĩgeũkia maũntũ mama marĩ ma gĩtũmi, wana we atĩũkua arĩ wa gĩtũmi.

39 Kwogu endwa makwa, ĩrirĩrieni kũroria, na mũtĩkagirie antũ kwaria na nthiomi ngeni.

40 Ĩndĩ maũntũ monthe nĩmarũthagwe na njĩra ĩrĩa yagĩrĩrĩte na mũbango mwega.

a 

14:16 Ameni nĩ kuuganĩ gũtuĩke bu.

Kũriũka gwa Kiristũ

15

1 Rĩu endwa, nĩnkwenda kũmũririkania nteto mbega irĩa na-mũbunjĩrie, irĩa mwetĩkirie na irĩa mũkũrũmĩrĩra nkinya rĩu.

2 Nteto ino Mbega igatũma mũbonokue, wegua mũkathiĩ na mbere kũrũmĩrĩra ũrutani ũrĩa na-mũrutanire. Ĩndĩ ũkegua mũtĩrũmĩrĩra, wĩtĩkio wenu nĩ wa mana.

3 Nĩ ũntũ na-mũrutanire maũntũ ma gĩtũmi, marĩa na-rutanĩtwe wanaani. Namo nĩ atĩ:

Kiristũ a-kuire nĩ ũntũ wa mebia metũ, ta bũrĩa kwandĩkĩtwe mandĩkoni,

4 a-thikirwe na ntukũ ya kathatũ akĩriũka, wa ta bũrĩa Mandĩko maugĩte.

5 Na rĩrĩa a-riũkire, akĩonwa nĩ Betũro arĩ wa mbere, agĩcioka akĩonwa nĩ mau mangĩ ĩkũmi na maĩrĩ.

6 Thuuba yogu, akĩonwa nĩ etĩkia nkũrũki ya magana matano. Na marĩa engĩ marĩ mwoo nkinya rĩu, ĩndĩ mamwe nĩ akuũ.

7 Akiumĩrĩra Njakubu, agĩcioka akiumĩrĩra atũmwa monthe.

8 Na mũthia bururu, ngĩcioka nkĩmwona wanaani, ta mũntũ ũciarĩtwe mabinda marĩa matĩbatiĩ.

9 Nĩ ũntũ nĩ niũ mũniini bururu kũrĩ atũmwa monthe, wana ntĩbatiĩ gwĩtwa mũtũmwa, nĩ ũntũ nĩ na-nyariraga kanitha ya Ngai.

10 Ĩndĩ ũtugi wa Ngai nĩu ũtũmĩte mbĩkare ũũ mbĩkari, na ũtugi wawe ũta-rĩ wa mana kũrĩ niũ. Na-rutire wĩra nkũrũki ya atũmwa mau mangĩ monthe, ĩndĩ tĩ niũ na-rutaga wĩra, nĩ ũtugi wa Ngai ũrĩa warĩ bamwe naani.

11 Kwogu, gũtĩ nkũũrani rĩrĩa nkũbunjia, kana rĩrĩa mau mangĩ makũbunjia, nĩ ũntũ twiũ twinthe tũbunjagia kiugo kĩmwe, na nwakĩo mwetĩkirie.

Kũriũka kwa marĩa akuũ

12 Ũkegua tũbunjagia atĩ Kiristũ nĩ a-riũkirue kuuma kũrĩ akuũ, nĩkĩ mamwe ma cienu makuuga gũtĩ gĩntũ ta kũriũka kwa marĩa akuũ?

13 Ũgaaca kwĩgua gũtĩ gĩntũ ta kũriũka kwa marĩa akuũ, ũgu nĩ kuuga wana Kiristũ ata-riũkire.

14 Na ũkegua Kiristũ ata-riũkua, kũbunjia gwetũ nĩ kwa burĩ, na wĩtĩkio wenu nĩ wa burĩ.

15 Na rĩngĩ, tũngĩtuĩka aira ma ũrongo ma Ngai, nĩ ũntũ tuumbũraga atĩ Ngai nĩwe wariũkirie Kiristũ kuuma kũrĩ akuũ. Ĩndĩ ũgu bũtĩnkĩabotekire, ũkegua marĩa akuũ matĩriũkagua.

16 Na ũkegua marĩa akuũ matĩriũkagua, wana Kiristũ tĩ mũriũku.

17 Na ũgaaca kwĩgua Kiristũ ata-riũkua, wĩtĩkio wenu nĩ wa mana, na mũta-rekerwe mebia menu.

18 Na rĩngĩ, ũgu nĩ kwonania antũ marĩa ma-kuire metĩkĩtie Kiristũ, ma-ũrire berere.

19 Ũkethĩrwa mwĩrĩgĩrĩro ũrĩa tũrĩ nau ndaani ya Kiristũ nĩ wa ũtũũro ũyũ unka, tũbatiĩ kwĩguĩrwa kĩao gũkĩra antũ monthe.

20 Ĩndĩ ũũma nĩ atĩ Kiristũ nĩ a-riũkirue kuuma kũrĩ akuũ, na nĩwe wa mbere wa kũriũka kuuma kũrĩ akuũ.

21 Nĩ ũntũ ta bũrĩa gĩkuũ gĩacire nthĩ nĩ ũntũ wa mũntũ ũmwe, nwabu kũriũka kwa marĩa akuũ gwacire na mũntũ ũmwe.

22 Na ta bũrĩa antũ monthe ma Andamu makucaga, nwabu monthe ma Kiristũ makariũkua.

23 Ĩndĩ kũrĩ na mũbango wa kũriũka: Kiristũ arĩ wa mbere, na rĩrĩa agacioka, marĩa marĩ mawe namo mariũkue.

24 Bĩndĩ ĩnu nĩrĩo mũthiro ũgakinya, rĩrĩa Kiristũ akathiria wathani unthe, ũboti na mabinya ma mĩthemba yonthe, akĩnanenkera Ngai Ĩthe ũthamaki.

25 Nĩ ũntũ Kiristũ nwa nkinya athamake nkinya Ngai aboote nthũ ciawe cionthe, na aciige ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ.

26 Na nthũ ya mũthia ya kũthirua nĩ gĩkuũ.

27 Nĩ ũntũ Mandĩko maugaga,“Ngai aigĩte into cionthe ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ.” Ĩndĩ kuuga,“Into cionthe,” tĩ kuuga Ngai we mwene arĩ ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ. Nĩ ũntũ Ngai nĩwe waigire into cionthe ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ.

28 Rĩrĩa akarĩkia kũrũtha ũgu, nĩrĩo Mwana akeegua arĩ ruungu rwa wathani wa Ngai. Na nĩrĩo Ngai akeegua arĩ na ũnene wa kũthamaka ĩgũrũ rĩa into cionthe.

29 Rĩu ũgaaca kwĩgua marĩa akuũ matĩriũkua rĩ, nĩkĩ antũ mabatithagua nĩ ũntũ wa marĩa akuũ? Ũgaaca kwĩgua nama marĩa akuũ matĩkariũkua, nĩkĩ antũ mabatithagua nĩ ũntũ wa mau akuũ?

30 Nĩkĩ ĩndĩ tũgwĩĩkĩra ũgwatini mabinda monthe?

31 Endwa, mbĩgucaga ndĩ ũgwatini wa gũkua ntukũ cionthe. Na gwĩtĩĩa kũrĩa nĩna ku ĩgũrũ rĩenu nĩ ũntũ wa bũrĩa Mwathani wetũ Kiristũ Njĩcũ amũrũthĩrĩte, nĩkĩo gĩtũmi mbĩtĩkĩrĩte gũkua.

32 Rĩrĩa na-rũaga na nyamũ cia kĩthaka cia Ebeco rĩ, ũkegua nwa ũtũũro wa nthĩ ĩno ne-bokete, nĩ baita ĩrĩkũ no-naga wegua marĩa akuũ matĩriũkua? Ĩndĩ ũkegua marĩa akuũ matĩkariũkua, “Tigani tũrĩe na tũnyue, nĩ ũntũ rũyũ tũgakua.”

33 Mũtĩkabenererue,“Mũceera na mũkũndũ akũndũkaga tau.”

34 Ĩricũkweni na mũũgĩbe, na mũtigane na mebia. Nĩ ũntũ mamwe ma cienu matĩkũmenya Ngai, na nĩmbuga ũgu nkĩmũconora.

Bũrĩa mwĩrĩ wa kũriũkua ũkegua wĩkari

35 Wabota kwĩgua mũntũ akĩũria atĩrĩ,“Antũ marĩa akuũ mariũkagua atĩa? Na makegua marĩ na mwĩrĩ wĩkari atĩa?”

36 Kĩaa gĩkĩ! Ũkabanda mbeũ ĩtĩnkĩmera ĩtĩambĩte gũkua.

37 Rĩrĩa ũkũbanda, ũtĩbandaga mũmera ũrĩa ũgakũra, ĩndĩ ũbandaga mbĩndĩ ta ya ngano, kana mbĩndĩ ya kĩmera kĩngĩ.

38 Ĩndĩ Ngai nĩwe ũnenkagĩra mbĩndĩ ĩnu kĩmera, kũringana na wendi wawe. Wa kĩmera kiumaga mbĩndĩni ya mũthemba wakĩo.

39 Kũrĩ nyama mĩthemba mwanya mwanya. Antũ marĩ nyama mũthemba ũmwe, kũrĩ mũthemba ũngĩ wa nyamũ cia kĩthaka, wa icici, na wa makũũ.

40 Na rĩngĩ, kũrĩ mĩĩrĩ ya ciũmbe cia ĩgũrũ, na ya ciũmbe cia nthĩ. Ĩndĩ ũkengi wa mĩĩrĩ ya ciũmbe cia ĩgũrũ ũrĩ mũkũũrani na wa ciũmbe cia gũkũ nthĩ.

41 Riũa rĩrĩ mũthemba ũmwe wa ũkengi, na mweri ũrĩ ũkengi ũngĩ, na ndata irĩ ũkengi wa mũthemba ũngĩ. Na ndata ĩmwe ĩrĩ ũkengi mwanya mwanya na ĩrĩa ĩngĩ.

42 Ũgu nĩbu gũgekara bĩndĩ ĩrĩa marĩa akuũ makariũkua. Mwĩrĩ ũrĩa ũthikagwa nĩ woraga. Ĩndĩ mwĩrĩ ũrĩa ũkariũkua ũgatũũra tene na tene.

43 Mwĩrĩ ũthikagwa ũtĩna mwago na ũtĩna binya. Ĩndĩ rĩrĩa ũkariũkua ũkegua ũrĩ na mwago na binya.

44 Mwĩrĩ ũrĩa ũthikagwa nĩ mwĩrĩ wa kũũmbwa na mũthetu. Ĩndĩ mwĩrĩ ũrĩa ũnkĩriũkua nĩ mwĩrĩ wa kĩroo. Ũkegua kũrĩ mwĩrĩ wa kũũmbwa na mũthetu, nĩ kuuga kũrĩ mwĩrĩ wa kĩroo.

45 Mandĩkoni matheru kwandĩkĩtwe, “Mũntũ wa mbere, tawe Andamu, arĩ kĩũmbe kĩrĩ mwoo.” Ĩndĩ Andamu wa mũthia, tawe Kiristũ, nĩ Roo ũrĩa ũbecanaga mwoo.

46 Mwĩrĩ ũrĩa wacire mbere tĩ wa kĩroo, ĩndĩ nĩ mwĩrĩ wa mũthetu, na thuubani mwĩrĩ wa kĩroo ũgĩĩca.

47 Andamu wa mbere a-umire mũthetuni, ĩndĩ Andamu wa kaĩrĩ, tawe Kiristũ, a-umire ĩgũrũ.

48 Antũ ma nthĩ meekari ta mũntũ ũrĩa a-umire nthĩ, na antũ ma ĩgũrũ meekari ta mũntũ ũrĩa a-umire ĩgũrũ.

49 Na ta bũrĩa twĩkari ta mũntũ wa kuuma nthĩ, bĩndĩ ĩmwe tũkethĩrwa twĩkari ta mũntũ wa kuuma ĩgũrũ.

50 Rĩu nĩmbuga atĩrĩ endwa, mwĩrĩ na nthakame itĩbota kũgaa Ũthamaki wa Ngai. Na mwĩrĩ ũnkĩthira ũtĩbota kũgaa ũthamaki ũtĩkarothira.

51 Ta thikĩrĩriani nĩmuumbũrĩre mbitho! Twinthe tũtĩkua, ĩndĩ twinthe tũkagarũrwa

52 wa rĩmwe kũmincia na kũmincũkia, rĩrĩa karumbeta ka mũthia gakabuubwa. Namo marĩa akuũ makariũkua marĩ na mĩĩrĩ ĩtĩgakua rĩngĩ, natwi twinthe tũgarũrwe.

53 Nĩ ũntũ mwĩrĩ ũyũ ũthiraga nwa nkinya ũgarũrũke ũtuĩke ũrĩa ũtĩnkĩthira, nau ũyũ ũkucaga ũtuĩke ũrĩa ũtĩngĩkua.

54 Kwogu, rĩrĩa mwĩrĩ ũyũ ũthiraga ũkagarũrũka ũtuĩke ũrĩa ũtĩnkĩthira, nau ũyũ ũkucaga ũtuĩke ũrĩa ũtĩngĩkua, rĩu nĩrĩo Mandĩko mama magakinyanĩra,

“Gĩkuũ gĩkũmerua

nĩ ũbootani.”

55 “Gĩkuũ ĩ, nĩkũ rũboora rwaku rũrĩ?

Ĩ weũ kaburi, nĩkũ ũbootani waku ũrĩ?”

56 Rũboora rwa gĩkuũ rumanĩtie na mebia, na binya ya mebia yumanĩtie na watho.

57 Ĩndĩ nkatho nĩ kũrĩ Ngai ũrĩa ũtũnenkagĩra ũbootani kũbetũkĩrĩra Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

58 Kwogu endwa, rũngamani wega na mũtĩkwenyenya. Na mũrutageni wĩra wa Mwathani mũrĩ na kĩĩo rĩonthe, mũkĩmenyaga wĩra unthe ũrĩa mũrutagĩra Mwathani tĩ wa burĩ.

Mũbothi wa kũbirĩra etĩkia ma Njerucaremu

16

1 Rĩu, ka ngwete maũntũ megiĩ kũrutĩra antũ marĩa mangĩ ma Ngai mũbothi. Rũthagani wa ta bũrĩa nerire kanitha cia Garatia irũthage.

2 Mũthenya wa mbere wa kiumia, wa mũntũ abatiĩ kũbathũra mbeca ciĩgana ũna, kũringana na bũrĩa athũkũmĩte. Nĩ kenda rĩrĩa ngaaca, antũ matĩkarute rĩngĩ.

3 Nĩ kenda nakinya, nkanenkanĩra barũa cia kwĩmenyithania, kũrĩ marĩa mũkathuura mabire mũbothi wenu Njerucaremu.

4 Na tũnkĩona kũrĩ na bata wakwa wa kũthiĩ, nwa tũgendanie namo.

Mĩbango ya Baũro

5 Ngaaca kwenu namba kũbetũkĩrĩra Makendonia, nĩ ũntũ nĩnkũbanga kũbetũkĩrĩra nabo.

6 Nwa mbĩkarange namwi ĩbinda rĩgana ũna, na kwaboteka, ĩbinda rĩa mbebo rĩonthe, nĩ kenda mũkanyumagaria na into irĩa igantethia kũthiĩ kũrĩa kunthe nkathiĩ rũgendoni rwakwa.

7 Nĩ ũntũ ntĩkwenda gũũca kwenu ta mũgeni ũbetũkĩte. Ĩndĩ nwa meende gwĩkarania namwi kabinda ga kwĩgana, wegua nĩ wendi wa Mwathani.

8 Ĩndĩ ngekaranga Ebeco, nkinya thigũnkũ ya Bentekosti ĩkinye.

9 Nĩ ũntũ nĩna kaanya ga kũruta wĩra ũrĩ na maciaro mengĩ naa, wana wegua kũrĩ na engĩ makũregana naani.

10 Ũkegua Timotheo agaaca kwenu, mũgwateni ũgeni wega, kenda atĩkeegue arĩ na ũguoya rĩrĩa arĩ bamwe namwi, nĩ ũntũ arutaga wĩra wa Mwathani, wa ta bũrĩa ndutaga.

11 Kwogu, gũtĩkagĩe mũntũ wa kũmũnyarara. Na rĩrĩa agacioka, mũmuumagarie na thayũ, nĩ kenda anciokerere. Nĩnkwĩrĩgĩrĩra atĩ agaacania na endwa mau marĩ nau.

12 Maũntũni makoniĩ mũruamaitũ Aboro, nĩmũkaĩrĩte mũno aacania na endwa marĩa macĩte, ĩndĩ atĩkwenda gũũca rĩu. Agaaca rĩrĩa akoona kaanya.

13 Ĩkaragani mwĩbangĩte, na mũrũngamĩte wĩtĩkioni mũtĩkwenyenya, mũrĩ na ũcamba, na mũrĩ na binya.

14 Rũthagani maũntũ monthe mũrĩ na wendo.

15 Nĩmwicĩ Stebana na mũciĩ wawe nĩmo ma-rĩ ma mbere gwĩtĩkia Nteto Mbega gĩcigoni gĩa Akaia.a Na matũmĩkagĩra antũ ma Ngai merutĩrĩte mũno. Rĩu nĩnkũmũkaĩra endwa,

16 tungatagani antũ ta mau marĩ atongoria menu, bamwe na marĩa mangĩ merutagĩra wĩrani tamo.

17 Nĩnakenire mũno rĩrĩa Stebana, Botunato na Akaikaci marakinyire. Nĩ ũntũ nĩmararetire ũtethio ũrĩa nabataraga kuumana namwi.

18 Nĩmacancamũrĩte roo yakwa, na cienu tabu. Antũ ta mau nĩmabatiĩ gũciokagĩrua nkatho.

Nkeethi cia mũthia

19 Amũkĩrani nkeethi kuuma kũrĩ kanitha cionthe cia Ĩcia. Akuira na Biricira, bamwe na kanitha yonthe ĩrĩa ĩtũnganaga mũciĩ kwao, makũmũkethia mũno riĩtwani rĩa Mwathani.

20 Etĩkia monthe ma naa makũmũkethia. Kethaniani na nkeethi ntheru cia wendo.

21 Nĩ niũ, Baũro nkũmwandĩkĩra nkeethi ino na njara yakwa yongwa.

22 Ũkegua kũrĩ mũntũ ũtĩendete Mwathani arogwatwa nĩ kĩrumi! Ũka Mwathani wetũ, rũũi rũtaana!

23 Ũtugi wa Mwathani Njĩcũ ũroĩkarania namwi!

24 Nĩnĩmwendete mũno mwiũ mwinthe mũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ Njĩcũ.

a 

16:15 Gĩcigo gĩa Akaia kĩarĩ nthĩ ya Ngiriki.

2 AKORINTHO

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno nĩ barũa ĩrĩa ya-ndĩkirwe nĩ Mũtũmwa Baũro kũrĩ kanitha ya Ngai ĩrĩa yarĩ taũnini ya Korintho, nthĩ ya Ngiriki.

Athomi engĩ meciragia Baũro a-ndĩkire barũa ĩno arĩ Makendonia (2:13) mĩeri mĩniini kuuma arĩkia kwandĩka 1 Akorintho, ĩrĩa a-ndĩkire mwakani wa 55 KGK.

Baũro a-ndĩkire barũa ĩno mabinda marĩa kwarĩ na mathĩĩna mengĩ kanithani ya Korintho, nĩ ũntũ nĩ kwarĩ na atũmwa ma ũrongo marĩa ma-ũragia wegua Baũro nĩabatiĩ gwĩtwa mũtũmwa. Baũro agĩũkia kaanya ka gũteterera wĩra wawe wa ũtũmwa. Akiuga we nĩ mũntũ mwĩbokeku, mũntũ ũrĩ mĩthiĩre mĩega na atongoragua nĩ binya ya Ngai.

Baũro nĩka akũmakaania matige kũrũtha maũntũ mathũũku marĩa ma-rũthaga. Kwogu nĩka akũmabaarĩrĩria nĩ kenda rĩrĩa akamacerera, atĩkamanegenie agĩtũmagĩra wathani wawe ta mũtũmwa, ĩndĩ agatũmĩra mathaa mawe nĩ kenda akamaũmĩrĩria bunka.

Baũro nĩataarĩrĩtie bũrĩa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ kĩa Roo kĩrĩ na riiri nene nkũrũki ya kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ kĩa watho.

Icunce cia Barũa ĩno

Nkeethi cia Baũro (1:1-11)

Gĩtũmi Baũro a-tĩrũkirie rũgendo rwawe (1:12-24)

Kũrekera ebia (2:5-11)

Ntũmĩrĩri ya Kiristũ (2:12-7:1)

Gĩkeno kĩa Baũro (7:2-16)

Kũrutĩra antũ ma Ngai (8:1-9:15)

Baũro gũteterera wĩra wawe (10:1-18)

Atũmwa ma ũrongo (11:1-15)

Kũguũrĩrua kwa Baũro (12:1-10)

Nkeethi na mataaro ma mũthia (13:1-14.)

2 AKORINTHO

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra, niũ mũtũmwa wa Kiristũ Njĩcũ, na nthurĩtwe nĩ wendi wa Ngai. Nĩmandĩka tũrĩ na mũruamaitũ wetũ Timotheo.

Kũrĩ kanitha ya Ngai ĩrĩa ĩrĩ taũni ya Korintho, bamwe na antũ ma Ngai marĩa marĩ nthĩ yonthe ya Akaia.

2 Ngai Baaba wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thayũ.

Baũro gũciokeria Ngai nkatho

3 Ga tũciokerie Ngai nkatho, ũrĩa nĩwe Baaba wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ. We nĩ Baaba wetũ ũrĩ kĩao, na nĩwe Ngai ũrĩa ũnenkanagĩra ũmĩrĩru unthe.

4 Atũũmagĩrĩria mathĩĩnani metũ nĩ kenda natwi tũkabota kũũmĩrĩria antũ marĩa mangĩ rĩrĩa marĩ na mathĩĩna ma mĩthemba nkũrani. Na tũmaũmagĩrĩria na ũmĩrĩru ũrĩa Ngai atũũmagĩrĩria nau.

5 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa Kiristũ a-nyamarirue, nwabu wanatwi tũnyamaragua. Na wa ta bũrĩa Kiristũ a-ũmĩrĩrue nĩ Ngai, ũgu nwabu atũũmagĩrĩria.

6 Tũnkĩthĩĩnua, tũthĩĩnagua nĩ ũntũ wenu na nĩ kenda mũũmĩrĩrue na mũbonokue. Na tũnkĩũmĩrĩrua, kũũmĩrĩrua gwetũ gũgatũma mũũmĩrĩrue. Kwogu mũkabota kũũmĩrĩria mĩnyamaro ĩrĩa wanatwi twĩgucaga tũrĩ nayo, mũrĩ na ũcamba.

7 Mwĩrĩgĩrĩro wetũ ĩgũrũ rĩenu nĩ mũnene. Nĩ ũntũ nĩtwicĩ mũthĩnagua ta bũrĩa tũthĩĩnagua, na ũgu nwabu mũũmagĩrĩrua wa ta bũrĩa tũũmagĩrĩrua.

8 Endwa, nĩtũkwenda mũmenye mathĩĩna marĩa two-nire rĩrĩa twarĩ gĩcigoni kĩa Ĩcia. Mathĩĩna mau ma-rĩ manene na marito, nkũrũki ya bũrĩa tũnkĩ-abotire kũũmĩrĩria, na magĩtũma twaga mwĩrĩgĩrĩro unthe wa gũtũũra.

9 Nkoroni cietũ twegucaga taka tũtuĩrĩtwe kũũragwa. Ĩndĩ maũntũ mau me-karĩkire ũgu nĩ kenda tũtĩkeboke binya yetũ, ĩndĩ twĩbokage Ngai wenka ũrĩa ũriũkagia marĩa akuũ.

10 Ngai nĩwe watũbonokirie kuuma maũgwatini ma gĩkuũ, na agatũbonokia wana rĩngĩ. Na tũrĩ na mwĩrĩgĩrĩro atĩ akathiĩ na mbere gũtũbonokia.

11 Nĩmũtũtethagia na njĩra ya maboya. Na maboya marĩa antũ engĩ matũboyagĩra nĩmaciokagua. Na nĩ ũntũ wogu, antũ engĩ nĩmagaciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ wetũ.

Gĩtũmi kĩa Baũro gũtĩria rũgendo rwawe

12 Nĩtũgwĩkathia nĩ ũntũ nkoroni cietũ tũtĩna mabĩtia. Tũtũũraga gũkũ nthĩ, na mũno rĩrĩa tũrĩ namwi, tũrĩ na ũthingu na wĩbokeku. Na tũtongoragua nĩ ũtugi wa Ngai, na tĩ ũũgĩ wa antũ ma nthĩ.

13 Tũmwandĩkagĩra maũntũ marĩa mũnkĩbota kũthoma na kũmenya bũrĩa maugaga. Na tũrĩ na mwĩrĩgĩrĩro atĩ mũkamamenya cararũkũ.

14 Wana wegua mũtwicĩ baniini; mũgatũmenya wega rĩrĩa Mũthenya wa Mwathania wetũ Njĩcũ ũgakinya, nĩ kenda mũgetĩĩa nĩ ũntũ wetũ wa ta bũrĩa tũgetĩĩa nĩ ũntũ wenu.

15 Na nĩ ũntũ nĩ na-rĩ na wĩtĩkio wa maũntũ mama monthe, nĩ na-bangĩte kũmũriũngĩra mũrĩ ma mbere, nĩ kenda mũtharimwa maita maĩrĩ.

16 Nĩ ũntũ wogu, nkĩbanga mbũcĩrĩre kwenu nĩmũriũngĩre nthiĩte Makendonia, na nciokete mbũcĩrĩre nabo rĩngĩ, nĩ kenda mũkanenkera ũtethio nthiĩte Njundea.

17 Rĩrĩa na-bangaga ũntũ ũyũ rĩ, nĩka na-rĩ ta mũntũ magarũ? Kana ndũthaga mĩbango yakwa ta antũ ma nthĩ, marĩa maugaga “Ĩĩ” kana “Arĩ” kenda makenia antũ?

18 Ĩndĩ wa ta bũrĩa Ngai arĩ mwĩbokeku, ciugo cietũ kũrĩ mwiũ tĩ “Ĩĩ” na “Arĩ.”

19 Nĩ ũntũ Njĩcũ Kiristũ, Mwana wa Ngai, ũrĩa twamũbunjĩrie tũrĩ na Caĩraci na Timotheo, we tĩ Kiristũ ũrĩa ugaga “Ĩĩ” agacioka akauga “Arĩ.” Ĩndĩ we augaga “Ĩĩ” mabinda monthe.

20 Nĩ ũntũ Ngai augaga, “Ĩĩ” kũrĩ irĩĩko ciawe cionthe ndaani ya Kiristũ. Na nĩ gĩtũmi tũtũmagĩra riĩtwa rĩawe kuuga “Ameni” tũgĩkumia Ngai.

21 Ngai nĩwe ũtũmaga niũ negwe twĩnyinyia wĩtĩkioni tũrĩ ndaani ya Njĩcũ Kiristũ. Nĩwe ũrĩa watũthuurire,

22 na agĩtwĩkĩra mũũri wawe wa kwonania tũrĩ mawe. Na agĩtũnenkera Roo Mũtheru nkoroni cietũ, arĩ rũũri rwa kwonania atĩ nĩatwigĩrĩte maũntũ monthe marĩa arĩkanĩrĩte natwi.

23 Rĩu, nĩmbaria ũũma, Ngai arĩ mũira wakwa. Na-regire gũũca Korintho nkĩmũcaĩrĩra ntaca kũmũtetia nkĩmũrũnga.

24 Tĩka tũkwenda kũmwatha maũntũni makoniĩ wĩtĩkio wenu, ĩndĩ tũrutithanagia wĩra bamwe namwi nĩ kenda mũkenage. Nĩ ũntũ nĩ wĩtĩkio wenu ũtũmĩte mũrũngama mũtĩkwenyenya.

a 

1:14 Mũthenya wa Mwathani nĩ kuuga mũthenya ũrĩa Njĩcũ Kiristũ agacioka.

2

1 Kwogu, na-twire ĩtua atĩ tĩ wega gũũca nau rĩngĩ ntaca gũtũma mũgwatwa nĩ kĩeba.

2 Na ũgaaca kwĩgua mũkagwatwa nĩ kĩeba rĩ, nũũ ũngĩnkenia? Gũtĩ we ũnkĩbota gũnkenia tiga mwiũ, antũ marĩa niũ mwene mbĩgwithĩtie kĩeba.

3 Na-mwandĩkĩre barũa ĩrĩa ĩngĩ woogu na-mĩandĩkire, nĩ kenda rĩrĩa ngaaca, ntĩkegwithue kĩeba nĩ antũ marĩa mangĩnkenia. Nĩ na-rĩ na wĩtĩkio atĩ mwiũ mwinthe mũgakena rĩrĩa ngũkena.

4 Rĩrĩa na-mwandĩkagĩra, na-rĩ na kĩeba na thĩĩna nene mũno nkoroni yakwa, na nĩna methori mengĩ mũno. Nta-mwandĩkagĩra nĩ kenda mũgwatwa nĩ kĩeba, ĩndĩ na-mwandĩkagĩra nĩ kenda mũmenye bũrĩa wendo wakwa kũrĩ mwiũ ũrĩ mũnene.

Kũrekera mũntũ mwĩbia

5 Mũntũ angĩtũma mũntũ ũngĩ akagĩa na kĩeba, tĩ niũ egwithĩtie kĩeba mũno, ĩndĩ nĩ mwiũ mwinthe egwithĩtie nkũrũki. Na ntĩkwenda kwaria na marũrũ nkũrũki.

6 Kĩberithio kĩrĩa mũntũ ũnu a-berithirue nakĩo nĩ antũ engĩ nĩ kĩganu.

7 Ĩndĩ rĩu mũbatiĩ kũmũrekera na mũmũũmĩrĩrie, nĩ kenda atĩkabotwe nĩ kĩeba kĩnene.

8 Kwogu namũthaitha atĩ mũmwonie wendo wenu rĩngĩ.

9 Na-mwandĩkĩre barũa ĩrĩa ĩngĩ kenda menya wegua nĩmwathĩkagĩra maũntũ monthe marĩa nĩmwĩraga.

10 Mũntũ ũrĩa mũrekagĩra, wanaani nĩnĩmũrekagĩra. Na ũntũ ũrĩa narekanĩra, wegua kũrarĩ na ũntũ ũkũbatara kũrekanĩrwa, narekanĩra ũntũ ũnu Kiristũ arĩ mũira wakwa, nĩ ũntũ wenu

11 nĩ kenda Caitani atĩkone kaanya ka gũtũbeenia. Nĩ ũntũ nĩ twicĩ mĩbango yawe mĩthũũku ya waara.

Baũro atangĩka nkoro arĩ Tiroaci

12 Rĩrĩa na-kinyire taũni ya Tiroaci kũbunjia Nteto Mbega cia Kiristũ, Mwathani nĩ a-mbere kaanya keega ga kũbunjia.

13 Ĩndĩ ngĩtangĩka meciria mũno nĩ ũntũ tũto-nana na mũruamaitũ Tito, ũrĩa warĩ mũndeteri riboti kuumana namwi. Kwogu nkĩĩra antũ ma taũni ya Tiroaci matigwe wega na nkĩthiĩ Makendonia gũceria Tito.

Ũbootani ndaani ya Kiristũ

14 Ĩndĩ Ngai arokumua: ũrĩa ũtũtongoragia kũbootana mabinda monthe tũrĩ ta mĩgwate ya Kiristũ. Nawe atũtũmagĩra gũtambia mũcinko mwega wa ũmenyo wa Kiristũ gũntũ kunthe.

15 Nĩ ũntũ kũrĩ Ngai, nĩ twiũ mũcinko mwega wa Kiristũ ũrĩa ũgũtamba kũrĩ marĩa makũbonokua, na kũrĩ marĩa makũũra.

16 Kũrĩ antũ marĩa makũũra, twiũ tũrĩ kĩrumba kĩa gĩkuũ. Ĩndĩ kũrĩ marĩa makũbonokua, tũrĩ mũcinko mwega ũrĩa ũretaga mwoo. Rĩu nũũ ũnkĩbota kũruta wĩra ta ũyũ?

17 Nkũũrani yetũ na antũ mangĩ engĩ, nĩ atĩ tũtĩringaga biacara na kiugo kĩa Ngai tũgĩceria baita. Ĩndĩ mũgarũ na ũgu, tũbunjagia kiugo kĩa Ngai tũrĩ na ũũma nkoroni cietũ, tũrĩ ndaani ya Kiristũ, ta antũ marĩa matũmĩtwe nĩ Ngai.

Atungati ma kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ

3

1 Anga tũkwambĩrĩria kuuga bũrĩa tũrĩ antũ ega rĩngĩ? Antũ mamwe monaga kũrĩ na bata wa kwandĩkĩrwa barũa cia gũkathĩrĩrua. Ĩndĩ kũrĩ twiũ, barũa ta inu itĩ gĩtũmi. Gũtĩna gĩtũmi tũmwandĩkĩra barũa ta inu, kana mwiũ mũtwandĩkĩra ta cio.

2 Mwiũ mwingwa nĩ mwiũ barũa, ĩrĩa yandĩkĩtwe nkoroni cietũ nĩ kenda mũthomagwe na mũmenyagwe nĩ antũ monthe.

3 Mwiũ nĩ ta barũa ĩrĩa yandĩkĩtwe nĩ Kiristũ, ĩrĩa ĩkwonania maciaro ma ũtungati wetũ. Barũa ĩno ĩtĩandĩkĩtwe na rangi ĩndĩ yandĩkĩtwe nĩ Roo wa Ngai ũrĩa ũrĩ mwoo. Na ĩtĩandĩkĩtwe tũbengereni twa mabiga, ĩndĩ yandĩkĩtwe nkoroni cia antũ.

4 Nĩtuuga ũgu nĩ ũntũ wa bũrĩa Kiristũ atũbotithĩtie kwĩboka Ngai.

5 Na gũtĩ ũntũ tũnkiuga nwa tũbote kũrũtha tũrĩ twinka, nĩ ũntũ ũboti wetũ umaga kũrĩ Ngai.

6 Nĩwe ũtũbotithĩtie gũtuĩka atungati akinyanĩru ma kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ, na tĩ kĩrĩkanĩro kĩa mawatho marĩa mandĩkĩtwe, ĩndĩ nĩ kĩrĩkanĩro kĩa Roo. Nĩ ũntũ kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ kĩa watho kĩretaga gĩkuũ, ĩndĩ kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ kĩa Roo kĩnenkanagĩra mwoo.

Riiri wa kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ

7 Ũtungata ũrĩa mũkũrũ, wa watho, ũrĩa wa-ndĩkĩtwe tũbengereni twa mabiga waretire gĩkuũ, wana wegua Muca a-nenkerwe watho ũnu na riiri mũnene wa Ngai. Riiri ũnu ũgĩtũma ũthiũ wa Muca ũkĩmũrĩka mũno nkinya antũ ma Iciraeri makĩremwa kũmũcũtha, wana wegua ũkengi ũnu nĩwaciokire ũkĩthira.

8 Ũgaaca kwĩgua watho ũrĩa waretaga gĩkuũ warĩ na riiri rĩ, anga ũtungata wa Roo Mũtheru ũtĩna riiri nkũrũki?

9 Rĩu rĩ, ũkegua ũtungati ũrĩa watucagĩra antũ ciira warĩ na riiri, anga tĩ kuuga ũtungati ũrĩa ũtũtucaga athingu ũrĩ na riiri mũnene nkũrũki?

10 Kwaria ma, riiri wa ũtungata ũrĩa mũkũrũ nĩ mũniini mũno, tũkĩbuanania na riiri mũnene wa ũtungata ũrĩa mwerũ.

11 Ũgaaca kwĩgua kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ kĩarĩ na riiri, wana wegua kĩarĩ gĩa kabinda kaniini, anga kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ kĩrĩa gĩgatũũra tene na tene gĩtĩna riiri mũnene nkũrũki?

12 Kwogu, nĩ ũntũ tũrĩ na mwĩrĩgĩrĩro, twaragia tũrĩ na ũcamba mũno.

13 Twiũ tũtĩkari ta Muca ũrĩa wakunĩkĩĩre ũthiũ wawe na gĩtambaa, kenda ciana cia Iciraeri itĩkoone ũthiũ wawe, wana wegua ũkengi ũnu warĩ wa kabinda kaniini.

14 Meciria ma Ayaundi nĩ ma-kunĩkirwe, na rĩrĩa mathoma kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ matĩtaũkagĩrwa, nĩ ũntũ nkinya ũmũnthĩ gĩtambaa kĩu gĩtũũraga kĩmakunĩkĩte. Na gĩtambaa kĩu kĩrutagwa rĩrĩa mũntũ etĩkia Kiristũ.

15 Na nkinya ũmũnthĩ, rĩrĩa antũ mathoma Watho wa Muca, nĩka gĩtambaa kĩu gĩkunĩkagĩra nkoro ciao, kwogu matĩtaũkagĩrwa.

16 Ĩndĩ rĩrĩa mũntũ erekera Mwathani, gĩtambaa kĩu nĩka kĩrutagwa,

17 nĩ ũntũ Mwathani nĩ Roo, na barĩa Roo wa Mwathani arĩ, kũrĩ na kũthaũrwa.

18 Kwogu twiũ twinthe, marĩa tũtĩakunĩke mothiũ metũ, twonaga riiri wa Mwathani na tũkawonania, ta bũrĩa kĩoni kĩrũthaga. Nĩka tũkũgarũrwa nĩ kenda tũbuanana na Mwathani, na riiri wawe ũkĩongererekaga wa kabinda wa kabinda, ũkiumaga kũrĩ Mwathani, ũrĩa nĩwe Roo.

Kũbunjia Nteto Mbega

4

1 Kwogu, nĩ ũntũ Ngai nĩatũnenkerete ũtungata ũyũ nĩ ũntũ wa kĩao kĩawe, tũtĩbatiĩ gũkua nkoro.

2 Na nĩtũreganĩte na maũntũ mathũũku ma mbithũ na ma nthoni. Tũtĩbenagia antũ na waara kana tũgarũra kiugo kĩa Ngai. Ĩndĩ, tũrutanaga ũũma mũtheri kenda antũ monthe moona nĩtũgũtũũra wega tũrĩ mbere ya Ngai.

3 Ũgaaca kwĩgua Nteto Mbega irĩa tũbunjagia nĩ mbithe, ibithĩtwe kũrĩ marĩa makũũra.

4 Nkoma, tawe ngai ya nthĩ ĩno, nĩakunĩkĩte meciria ma antũ marĩa matĩĩtĩkĩtie. Makĩnaremwa kwona werũ wa Nteto Mbega cia riiri wa Kiristũ, na Kiristũ nĩ mũbuanano wa Ngai.

5 Rĩrĩa tũkũbunjia, tũtĩĩbunjagia twiũ eene, ĩndĩ tũbunjagia Njĩcũ Kiristũ na nĩwe Mwathani wetũ, na twiũ tũrĩ ntungata cienu nĩ ũntũ wa Njĩcũ.

6 Nĩ ũntũ Ngai worĩa waugire, “Werũ nĩũmũrĩke mbinduni,” nwawe wamũrĩkire nkoroni cietũ na werũ wawe, nĩ kenda tũmenya riiri wa Ngai ũrĩa wonekaga ũthiũni wa Njĩcũ Kiristũ.

Ũtonga wa Roo

7 Twiũ tũrĩ na werũ ũyũ ũtũmũrĩkĩrĩte nkoroni cietũ, ĩndĩ tũrĩ ta nyũngũ ciũmbĩtwe na mũthetu, irĩa ciĩkĩrĩtwe ũtonga ũyũ mũnene. Bũu bũtũmaga antũ makamenya atĩ binya ũyũ mũnene ũgu nĩ wa Ngai na tĩ wetũ.

8 Tũbibinyagwa na mbarĩ cionthe, ĩndĩ tũtĩtontomokaga. Nĩtũrigicanaga, ĩndĩ tũtĩtecaga kĩĩrĩgĩrĩro.

9 Nĩtũnyamaragua, ĩndĩ Ngai atĩngĩtũtiganĩria. Nĩtũringithagua nthĩ, ĩndĩ tũtĩthiragua.

10 Rĩrĩa tũkũthĩĩna, mĩĩrĩ yetũ ĩgucaga ĩrĩ ũgwatini wa kũũragwa ta Njĩcũ, kenda ũtũũro wa Njĩcũ wonekage mĩĩrĩni yetũ.

11 Nĩ ũntũ twiũ marĩa tũrĩ mwoo, tũtũũraga tũrĩ ũgwatini wa gĩkuũ ntukũ cionthe, nĩ ũntũ wa Njĩcũ, nĩ kenda mwoo wawe wonekanage ndaani ya mĩĩrĩ ĩno yetũ ĩrĩa ĩkucaga.

12 Kwogu, tũtũũraga tũrĩ ũgwatini wa gĩkuũ, ĩndĩ ũgu bũtũmĩte mwagwata mwoo wa tene na tene.

13 Ĩndĩ tũbunjagia nĩ ũntũ tũrĩ na wĩtĩkio wa ta ũrĩa mwandĩki wa Thaburi a-rĩ nau rĩrĩa a-ugire, “Ne-tĩkirie Ngai, na nĩ gĩtũmi na-ririe.”

14 Nĩ twicĩ atĩ Ngai ũrĩa wariũkirie Mwathani Njĩcũ kuuma kũrĩ marĩa akuũ, agatũriũkia bamwe na Njĩcũ, na atũrete kũrĩ we mwene, tũrĩ bamwe namwi.

15 Maũntũ mama monthe marũthagwa nĩ kenda mũgunĩka. Na kenda ũtugi wa Ngai ũrĩa ũthiĩte na mbere gũkinyĩra antũ engĩ, ũtũme nkatho ciĩngĩbe nĩ kenda Ngai eũkie nkuma.

Gũtũũra na wĩtĩkio

16 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, tũtĩkucaga nkoro. Wana wegua mĩĩrĩ yetũ nĩka ĩthiraga, nkoro cietũ nĩka cierũbagua wa mũthenya.

17 Mathĩĩna marĩa tũrĩ namo nĩ maniini, na nĩ ma kabinda kaniini. Na mathĩĩna mau maniini, matũbaaragĩrĩria nĩ kenda tũkabewa ũkengi wa tene na tene, ũrĩa ũbetũkĩte mathĩĩna monthe.

18 Kwogu, twiũ tũtĩtindanagĩrĩra na into irĩa cionekaga, ĩndĩ tũrĩ bata into irĩa itĩonekaga. Nĩ ũntũ irĩa cionekaga nĩ cia mabinda maniini, ĩndĩ irĩa itĩonekaga nĩ cia gũtũũra tene na tene.

Tũkabewa mĩĩrĩ mĩerũ

5

1 Nĩ twicĩ atĩ mĩĩrĩ ĩno yetũ ya gũkũ nthĩ nĩ ta ĩgema. Na rĩrĩa tũgakua, tũkanenkerwa nyomba njerũ kũu ĩgũrũ kuuma kũrĩ Ngai, na ĩtĩtumĩtwe na njara cia antũ, na ĩgatũũra tene na tene.

2 Twiũ tũrĩ gũkũ nthĩ, nĩtwĩriragĩria muno, gwĩkĩrĩrwa mĩĩrĩ mĩerũ ya kũu ĩgũrũ ta nguo.

3 Nĩ ũntũ rĩrĩa tũgekĩrĩrwa nguo, tũtĩkoneka tũrĩ ũtheri.

4 Rĩrĩa tũgũtũũra na mĩĩrĩ ĩno ya gũkũ nthĩ, nĩtũkibaga nĩ ũntũ wa ũrũrũ na mĩnoga. Ĩndĩ tĩka tũkwenda gũkua kenda tũtigana na mĩĩrĩ ĩno, nĩtwenda kũgĩa mĩĩrĩ mĩerũ, kenda mĩĩrĩ ĩno ĩkucaga ĩmerua nĩ mĩĩrĩ ĩrĩa ĩgatũũra tene na tene.

5 Ngai nĩwe wengwa ũtũbaarĩrĩtie kwamũkĩra maũntũ mama, na nĩatũnenkerete Roo wawe Mũtheru kwonania nama nĩbu akarũtha.

6 Kwogu twĩgucaga tũrĩ na ũũmĩrĩru rĩonthe, wana ũkegua nĩ twicĩ rĩrĩa rĩonthe tũgũtũũra tũrĩ na mĩĩrĩ ĩno, tũtĩakinyu mũciĩ kwa Mwathani.

7 Tũtũũrĩtue nĩ wĩtĩkio tĩ kwona.

8 Rĩu nĩmbuga atĩrĩ, tũrĩ na ũũmĩrĩru wa kuuga nĩ kaaba tuume mwĩrĩni ũyũ, tũgatũũre na Mwathani.

9 Kwogu, nĩ wĩgue tũrĩ mwĩrĩni ũyũ kana tũtĩ mwĩrĩni ũyũ, mworoto wetũ nĩ gũkenia Mwathani.

10 Nĩ ũntũ nwa nkinya twiũ twinthe tũkarũngama mbere ya Kiristũ atũtuĩre ĩgamba. Na wa mũntũ akabewa kĩrĩa abatiĩ kũringana na maũntũ marĩa a-narũtha arĩ mwĩrĩni ũyũ, nĩ wĩgue nĩ maũntũ meega kana mathũũku.

Mũrĩ arata ma Kiristũ

11 Na nĩ ũntũ nĩ twicĩ gũkĩra Mwathani nĩ ta kuuga atĩa, nĩ gĩtũmi tũgeragia kũguucĩrĩria antũ marĩa mangĩ kũrĩ we. Ngai nĩatwicĩ wega bũrĩa twĩkari, na nĩnkwĩrĩgĩrĩra wanamwi nĩ mũtwicĩ wega.

12 Tĩka tũkũgeria kwĩonania bũrĩa tũrĩ antũ ega rĩngĩ. Nĩka tũkwenda kũmũba kaanya ga gwĩtĩĩa nĩ ũntũ wetũ, nĩ kenda mũbota gũciokeria antũ marĩa metĩĩagĩra maũntũ ma kwonwa na metho, bantũ ba gwĩkumĩria maũntũ marĩa marĩ nkoroni.

13 Ũkegua nĩtwoneka taka ciongo cietũ itĩ mbega, ithũũkĩte kenda tũkumithia Ngai. Na ũkegua ciongo cietũ nĩ mbega, ibuĩte nĩ ũntũ wenu.a

14 Wendo wa Kiristũ nĩu ũtũtongoragia. Na nĩ ũntũ twĩtĩkĩtie Kiristũ a-kuire nĩ ũntũ wa antũ monthe, kwogu, mũtũrĩre wa mebia ũrĩa warĩ ndaani yetũ twinthe nĩwakwire.

15 Kiristũ akuĩrĩre antũ monthe, nĩ kenda marĩa maamũkĩra ũtũũro wawe mwerũ matĩgatũũre nĩ ũntũ wao mo eene. Bantũ bogu, mabatiĩ gũtũũrĩra Kiristũ ũrĩa wamakuĩrĩre na akĩriũkua.

16 Kwogu kuuma rĩu, tũtĩgeciragĩrie mũntũ na meciria ma kĩũmũntũ. Kũrĩ na bĩndĩ tweciragĩria Kiristũ na meciria ma kĩũmũntũ, ĩndĩ tũtĩĩciragia ũgu rĩu.

17 Kwogu ũkegua mũntũ arĩ na ngwatanĩro na Kiristũ, atuĩkaga kĩũmbe kĩerũ. Maũntũ monthe makũrũ nĩka mathiraga, akambĩrĩria mũtũrĩre mwerũ.

18 Maũntũ mama monthe marũthagwa nĩ Ngai ũrĩa watwĩguithanirie nawe mwene, kũbetũkĩrĩra Kiristũ. Na Ngai atũbeete ũtungata wa kwĩgwithania antũ nawe mwene.

19 Nĩ ũntũ Ngai a-rĩ ndaani ya Kiristũ, akĩĩgwithania antũ ma nthĩ yonthe nawe mwene, na ata-matarĩra mebia mao. Na rĩu Ngai atwĩtĩkĩtie, atũba wĩra wa kwĩgwithania antũ nawe.

20 Kwogu tũtũmĩtwe kũrũngamĩrĩra Kiristũ. Na twĩgucaga tũkĩaria bantũ ba Kiristũ rĩrĩa tũkũthaithana tũkiugaga, “Ciokererani Ngai!”

21 Nĩ ũntũ Ngai a-tuire Kiristũ kĩgongwana gĩa kwebereria mebia metũ, wana wegua ata-rĩ na mebia, nĩ kenda tũtuĩka athingu mbere ya Ngai kũbetũkĩrĩra Kiristũ.

a 

5:13 kana ũkegua nĩtwoneka taka ciongo cietũ itĩ mbega, nĩ gatagatĩ getũ na Ngai, ĩndĩ ũkegua ciongo cietũ nĩ mbega, ibuĩte nĩ kenda mũtetheka.

6

1 Twiũ tũrĩ aruti wĩra bamwe na Ngai, nĩtũkũmũthaitha mũtĩkaamũkĩre ũtugi wa Ngai na mũbũthia.

2 Nĩ ũntũ Ngai nĩauga ũũ,

“Kabinda karĩa ka-batiĩ rĩrĩa ga-kinyire,

nĩ na-mũthikĩrĩrie.

Na mũthenya wa kũbonokua,

nĩ na-mũtethirie.”

Ga nkũmwĩra, kabinda karĩa kabatiĩ nĩ gaka. Ũmũnthĩ nĩyo ntukũ ya kũbonokua!

3 Tũtũũraga mũtũrĩre wetũ bũrĩa tũtĩnkĩbĩnga mũntũ nwarĩ ũrĩkũ, nĩ kenda ũtungata wetũ ũtĩkoneke ũrĩ na mabĩtia.

4 Maũntũni monthe marĩa tũrũthaga nĩ twonanagia tũrĩ ntungata cia Ngai cia ma. Nĩtũũmagĩrĩria mathĩĩna, mĩnyamaro na maũntũ monthe marito.

5 Nĩtũbũũrĩtwe, twabingĩrwa nceera, twaũkĩrĩrwa nĩ kĩrĩndĩ gĩa antũ, twaruta mawĩra marito, tũkaaga toro ũtukũ mũgima, na tũkaaga gĩa kũrĩa.

6 Twonanagia tũrĩ ntungata cia Ngai nĩ ũntũ wa ũtheru wa nkoro, ũmenyo, kũũmĩrĩria, gũtungata antũ, tũrĩ na Roo Mũtheru ũrĩa ũrĩ ndaani yetũ, na nĩ ũntũ wa wendo wa ma ũrĩa tũrĩ na u.

7 Tũbunjagia nteto cia ma, tũrĩ na wĩbokeku, na tũrĩ na binya ya Ngai. Tũtũmagĩra ũthingu ũrĩ mathaga ma ndũa kwĩrũĩrĩra njarani ya ũrĩo na njarani ya ũmũtho.

8 Rĩmwe antũ nĩmatũbecaga gĩtĩĩo, na rĩngĩ magatũconora. Rĩmwe magatũcenga, na rĩngĩ magatũkumia. Magatwĩta arongo, ĩndĩ twaragia ũũma.

9 Twonagwa ta antũ matĩ ĩgweta, ĩndĩ twicĩkene mũno. Twĩkari ta antũ mathiĩte gũkua, ĩndĩ tũrĩ mwoo. Tũbũũragwa ĩndĩ tũtĩkuucaga.

10 Twĩgucaga tũrĩ na kĩeba, ĩndĩ tũkenaga mabinda monthe. Twonekaga taka tũrĩ athĩĩni, ĩndĩ nĩtũtongagia antũ engĩ kĩĩroo. Gũtĩkĩo tũrĩ, ĩndĩ into cionthe nĩ cietũ.

11 Akorintho, tũmwĩrĩte maũntũ monthe tũtĩkũmũbitha nwarĩ kĩ, na tũmwendete na nkoro cietũ cionthe.

12 Twiũ nĩtũmwonetie wendo wetũ, ĩndĩ mwiũ mũtĩtwonetie wendo wenu.

13 Rĩu nĩmbaria namwi ta ciana ciakwa nkwaria na cio. Twendageni na nkoro cienu cionthe!

Nĩ twiũ ekarũ ya Ngai

14 Mũtĩkoobanue bamwe na antũ marĩa matĩĩtĩkĩtie Kiristũ. Nĩ ũntũ ũthingu na wĩbia itĩnkĩgwatanĩra. Kana kũrĩ ngwatanĩro ĩrĩkũ gatagatĩ ka werũ na mbindu?

15 Kũrĩ na ngwatanĩro ĩrĩkũ gatagatĩ ga Kiristũ na Nkoma?a Mwĩtĩkia wa Mwathani arĩ na ngwatanĩro ĩrĩkũ na ũrĩa ũtĩĩtĩkĩtie?

16 Kũrĩ na ngwatanĩro ĩrĩkũ gatagatĩ ga ekarũ ya Ngai, na ngai cia mĩbuanano? Nĩ ũntũ nĩ twiũ ekarũ ya Ngai Mũtũũra Mwoo! Ta bũrĩa Ngai augĩte atĩrĩ,

“Ngatũũra ndaani yao, na ng'endanagie namo.

Ngatuĩka Ngai wao, namo matuĩke antũ makwa.”

17 Kwogu, Mwathani nĩauga atĩrĩ,“Umani kũrĩ mo, mwĩbathũre.

Mũtĩkabũrũrie gĩntũ kĩrĩ na mũgiro, na nkamwamũkĩra.

18 Naani nkethĩrwa nĩ Baaba wenu,

namwi mũrĩ nthaka na ciarĩ ciakwa.”

Ũgu nĩ bu Mwathani Mwene Binya Yonthe akuuga.

a 

6:15 Nkoma nwawe wĩtagwa Beriari.

7

1 Endwa, nĩ ũntũ tũrĩ na irĩĩko ino cia Ngai, ga twĩtherieni kuumana na gĩntũ kĩonthe kĩrĩa gĩnkĩreterera mwĩrĩ kana roo cietũ mũgiro, na twigeni ũtheru nĩ ũntũ nĩtũkĩrĩte Ngai.

Gĩkeno kĩa Baũro

2 Twamũkagĩreni na wendo. Gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe tũbĩtĩrĩtie, na gũtĩ we tũbĩtithĩtie, na gũtĩ we tũkanyĩrĩrĩtie.

3 Ntĩkuuga ũgu nkĩmũtuĩra ciira. Nĩ ũntũ ta bũrĩa mbugire au mbere, nĩtũmwendete mũno na twĩgucaga tũrĩ bamwe namwi, nĩ wĩthĩrwe nĩ gũtũũra kana gũkua.

4 Nĩnĩmwĩtĩkĩtie mũno na rĩonthe nĩnĩĩtĩĩaga mũno nĩ ũntũ wenu. Nĩmũmbĩkagĩra binya na mũgankenia mũno, mĩnyamaroni yakwa yonthe.

5 Rĩrĩa twakinyire Makendonia tũta-rĩ na thayũ. Nĩ twarĩ na mathĩĩna mbarĩ cionthe. Mbarĩ ya nja, nĩ twarĩ na mbaaraa na antũ, na nkoroni cietũ nĩ twarĩ na ũguoya.

6 Ĩndĩ Ngai ũrĩa ũũmagĩrĩria marĩa manyibĩrĩrĩtwe, nĩ a-tũũmĩrĩrie kũbetũkĩrĩra gũũca gwa Tito.

7 Na tĩ gũũca kwawe gunka gwatũmire tũũmĩrĩria, ĩndĩ nĩ ũntũ wa bũrĩa mwamũũmĩrĩrie. Agĩtwĩra bũrĩa mũkwĩrirĩria kwonana naani, na bũrĩa mũrĩ na kĩeba kĩngĩ nĩ ũntũ wa bũrĩa gwekarĩkĩte, na agĩtwĩra bũrĩa mũrĩ na wendi wa gũntethia. Na ũntũ ũnu ũgĩnkenia mũno.

8 Ntĩkwĩrira nĩ ũntũ wa kũmwandĩkĩra barũa ĩrĩa na-mwandĩkĩre, wana wegua nĩ ne-rirĩte bau mbere, nĩ ũntũ nĩ na-menyaga barũa ĩnu ĩkamwĩgwithia kĩeba kabinda kaniini.

9 Rĩu nĩna gĩkeno mũno, na tĩ nĩ ũntũ nĩ mwagwatirwe nĩ kĩeba, ĩndĩ nĩ ũntũ kĩeba kĩu nĩ gĩatũmire mwerira. Nĩ ũntũ mwagĩĩre kĩeba kĩrĩa Ngai endaga mũgĩe, kwogu gũtĩ ũntũ mũthũũku twamũrũthire.

10 Nĩ ũntũ kĩeba kĩrĩa Ngai endaga tũgĩa gĩtũmaga antũ makerira mebia mao, na makabonoka. Na gũtĩ mabĩtia marĩ bau! Ĩndĩ kĩeba gĩa kuumania na maũntũ ma gũkũ nthĩ, marĩa matĩtũmaga mũntũ erira, maretaga gĩkuũ.

11 Ta cũũthani mwone maciaro ma kĩeba kĩu kĩenu kĩrĩa kiumanĩte na Ngai! Kĩeba kĩu gĩtũmĩte mwagĩa na kĩĩo kĩnene, na mwenda gwĩteterera, na mwamena mebia. Gĩtũmĩte mwagĩa ũguoya, na mwerirĩria twonana, mwagĩa kwĩrutĩra kũnene na mũkegua mwĩbaarĩrĩtie kũberithia marĩa marũthaga mabĩtia. Nĩmwonanĩtie mũtĩna mabĩtia.

12 Kwogu gĩtũmi gĩa kũmwandĩkĩra barũa ĩnu, gĩta-rĩ kũrũnga mũntũ ũrĩa wabĩtĩtie, na tĩ nĩ ũntũ wa mũntũ ũrĩa wabĩtĩrĩtue. Ĩndĩ na-ndĩkire nĩ mbere ya Ngai nĩ kenda mwĩonera bũrĩa mwenenkanĩre kũrĩ twiũ.

13 Na kĩu nĩkĩo gĩatũmire tũũmĩrĩrua.

Na nkũrũki ya kũũmĩrĩrua, nĩtwakenire mũno rĩrĩa two-nire Tito akenete, nĩ ũntũ nĩ mwiũ mwinthe mwamwĩkĩre binya nkoroni yawe.

14 Nĩ ne-rire Tito bũrĩa mwankenirie na mũta-nconorithia. Ĩndĩ maũntũ monthe marĩa twamwĩrire ma-rĩ ma ũũma. Kwogu, kũmũkathia kũrĩa twamũkathirie kũrĩ Tito gwatuĩkire kwa ũũma.

15 Wendo wawe kũrĩ mwiũ wongererekaga rĩrĩa aririkana bũrĩa mwiũ mwinthe mwathĩkĩte, na bũrĩa mwamwamũkĩre mũrĩ na ũguoya na gĩtĩĩo kĩnene.

16 Nĩngũkena mũno nĩ ũntũ nwa nĩmwĩboke bururu.

a 

7:5 mbaara Antũ ma Makendonia nĩ ma-rũaga na wĩra wa Baũro wa kũbunjia Nteto Mbega.

Kũruta

8

1 Endwa, nĩtũkwenda mũmenye ũtugi ũrĩa Ngai anenkanĩrĩte kanithani cia Makendonia.

2 Manarĩ na magerio na mathĩĩna mengĩ mũno, gĩkeno kĩao kĩarĩ kĩnene, wana wegua ma-rĩ nkĩa bururu, makĩonania ũtugani mũnene.

3 Niũ nĩ mũira atĩ ma-rutire kũringana na ũboti wao, na makĩruta nkũrũki ya ũboti wao nĩ ũntũ wa kwĩendera kwao.

4 Magĩtũthaitha mũno tũmabe kaanya ga kũruta, nĩ kenda maruta mao magatethie antũ ma Ngai marĩa marĩ Njerucaremu.

5 Na ma-rũthire nkũrũki ya bũrĩa twerĩgĩrĩrĩte, nĩ ũntũ ma-mbire kwĩnenkanĩra mo eene kũrĩ Mwathani, magĩcioka makĩĩnenkanĩra kũrĩ twiũ kũringana na wendi wa Ngai.

6 Tito nĩwe wa-mbĩrĩrĩtie kwĩthĩrania ibeo gatagatĩni kenu. Kwogu tũkĩmũkaĩra arĩĩkie wĩra ũnu wa gũtugana.

7 Wa ta bũrĩa mwiũ mũtongoretie maũntũni monthe: Maũntũni ma wĩtĩkio, rwaria, ũmenyo, na kwĩrutĩra maũntũni monthe, na wendo ũrĩa mũtwendete nau, rĩu ongererani kĩĩo gĩa kũruta.

8 Tĩka nkũmwatha, ĩndĩ nĩka nkwenda kwona wegua wendo wenu nĩ wa ma, nkĩbuanania kĩĩo kĩenu na gĩa antũ marĩa mangĩ.

9 Nĩ ũntũ nĩ mwicĩ ũtugi wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, atĩ anarĩ mũtongu, nĩ e-tĩkĩre gũtuĩka mũthĩĩni nĩ ũntũ wenu, nĩ kenda mũtonge kũbetũkĩrĩra ũthĩĩni wawe.

10 Kũrĩ maũntũ mama, mataaro makwa nĩ atĩrĩ, mwaka mũthiru nĩ mwiũ mwatongoretie, na tĩ kũruta gunka, ĩndĩ nĩ nkinya na kĩĩo gĩa kũruta.

11 Kwogu, rĩkiani wĩra ũyũ mũrĩ na kĩĩo na wendi, wa ta ũrĩa mwarĩ nau bau kĩambĩrĩria. Ĩrutĩreni kũringana na ũboti wenu.

12 Mũntũ akegua arĩ na wendi wa kũruta, kĩbeo kĩawe nĩ gĩĩtĩkĩrĩku kũrĩ Ngai. Mũntũ abatiĩ kũruta kũringana na kĩrĩa arĩ nakĩo, na tĩ kĩrĩa atĩna kĩo.

13 Tũtĩkwenda maruta menu matethia antũ mangĩ, ĩndĩ mwiũ mũkĩnatigwa mũkĩthĩĩnaga. Nĩtwenda twĩganane.

14 Bĩndĩ ĩno mũrĩ na into mĩngĩ, tethiani marĩa matĩna cio. Nĩ kenda bĩndĩ ĩrĩa namo makegua marĩ na into mĩngĩ, makamũtethia. Na mwarũtha ũgu mũkeganana.

15 Wa ta bũrĩa Mandĩko maugaga,

“Ũrĩa wethĩranirie mĩngĩ, ata-tigaria,

na ũrĩa wethĩranirie niini, ata-nyibĩrwa.”

Tito atũmwa Korintho

16 Nĩngũciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ nũnenkerete Tito kĩĩo, nĩ ũntũ wenu, wa ta kĩrĩa niũ nĩnakĩo.

17 Tito nĩaretĩkĩre ĩboya rĩetũ rĩa gũũca kũrĩ mwiũ, na acĩte nĩ kwĩendera kwawe na acancamũkĩte mũno.

18 Na bamwe na Tito, nĩtũgũtũma mũruaia wetũ ũrĩa ũkumagua nĩ kanitha cionthe nĩ ũntũ wa kũbunjia Nteto Mbega.

19 Na ĩgũrũ rĩa ũgu, mũruaia ũyũ nĩ a-thuurirwe nĩ kanitha mĩngĩ tũgendanagie nawe tũbirĩte maruta metũ ma gũtugana Njerucaremu. Ũtungata ũnu ũtũmaga Mwathani agakumua, na ũkonania wendi wetũ wa gũtethia.

20 Nĩtũgendania bamwe giria tũgĩa ĩgi rĩa bũrĩa tũkũmenyerera kĩbeo gĩkĩ kĩnene.

21 Nĩ ũntũ nĩtwenda kũrũtha bũrĩa kũbatiĩ, na tĩ mbere ya Mwathani yonka, ĩndĩ nĩ nkinya mbere ya antũ.

22 Bamwe na mau macĩte, nĩtũgũtũma mũruamaitũ ũngĩ wetũ ũrĩa ũtwonetie na njĩra mĩngĩ atĩ arĩ na kwĩrutĩra kũnene. Na mũno rĩu ũgu arĩ na wendi mũnene, nĩ ũntũ wa wĩtĩkio ũrĩa arĩ nau kũrĩ mwiũ.

23 Tito nĩ mũrata wakwa ũrĩa tũrutithanagia wĩra nawe nĩ kenda amũtethia. Mamũruamaitũ marĩa macanĩtie nawe, nĩka matũmĩtwe kũrũngamĩrĩra kanitha cionthe, na kũreta ũkumio kũrĩ Kiristũ.

24 Kwogu moonieni wendo wenu, nĩ kenda kanitha cionthe imenye nama twĩgucaga tũrĩ na kĩbooto rĩrĩa tũgwĩtĩĩa nĩ ũntũ wenu.

Ũtethio wa kũnenkera etĩkia ma Njerucaremu

9

1 Gũtĩna gĩtũmi gĩa kũmwandĩkĩra ĩgũrũ rĩa ũtungata ũyũ wa gũtethia antũ ma Ngai marĩa marĩ Njerucaremu.

2 Nĩ ũntũ nĩmbicĩ bũrĩa mũrĩ na wendi wĩgana wa gũtethia. Mbĩguĩte nkĩmũkathagia kũrĩ antũ ma Makendonia bũrĩa mwiũ antũ ma gĩcigo kĩa Akaia mwebaarĩrĩtie kũruta kuuma mwaka mũthiru. Na wendi wenu nĩu ũtũmĩte engĩ mao magwata mwanki wa kũruta.

3 Ĩndĩ rĩu, nĩnkũmũtũmĩra endwa mama nĩ kenda gwĩtĩĩa gwetũ ĩgũrũ rĩa maruta menu gũtĩkegue kũrĩ kwa burĩ, ĩndĩ nĩ kenda mwĩbaarĩrĩria wa ta bũrĩa na-ugĩte mũkegua mwĩbaarĩrĩtie.

4 Nĩ ũntũ nĩngĩĩca na mwĩtĩkia wa kuuma Makendonia na tũkethĩra mũtĩĩbarĩrĩtie, tũngĩconoka mũno, ĩndĩ nĩ mwiũ mũngĩconoka nkũrũki.

5 Kwogu nĩnonire nĩ wega nkaĩre mamũruamaitũ mama mantongorerie maace mbere yakwa, nĩ kenda mũbaarĩrĩrie ibeo irĩa mwaugĩte mũkaruta. Nĩ kenda mũkanenkanĩra ibeo inu bĩndĩ ĩrĩa tũgaaca. Na mũntũ nĩarute ibeo na kwĩendera kwawe atĩkũnuguna.

6 Ririkanani atĩrĩ, mũntũ ũrĩa ũbandaga tũniini akethaga tũniini, na mũntũ ũrĩa ũbandaga mĩngĩ akethaga mĩngĩ.

7 Wa mũntũ abatiĩ kũruta kũringana na bũrĩa atuĩte na nkoro yawe. Mũtĩkarute mũkĩnugunaga, kana mũruta nĩ ũntũ wa gũtindĩkĩrĩrua, nĩ ũntũ Ngai endaga mũntũ ũrĩa ũrutaga acancamũkĩte.

8 Ngai nwa abote kũmũtharima mũno, nĩ kenda mwĩgucage mũrĩ na into mbĩganu mabinda monthe, nĩ kenda mũbota kũruta wĩra unthe mwega.

9 Wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ,

“Anyagararĩtie ibeo ciawe kũrĩ nkĩa gũtĩna marĩbi,

ũthingu wawe ũgatũũra tene na tene.”

10 Ngai ũrĩa ũnenkagĩra mũbandi mbeũ na akanenkanĩra irio cia kũrĩa, akamũnenkera na ongerere mbeũ cienu na maciaro menu ma ũthingu megue marĩ mengĩ mũno.

11 Ngai akamũtongia na njĩra cionthe, nĩ kenda mũtuĩke atugani na into cienu bĩndĩ cionthe. Na antũ magaciokagĩria Ngai nkatho nĩ ũntũ wa gũtugana kwenu.

12 Ũtungati ũyũ mũtungataga tĩ wa gũtethia antũ ma Ngai bunka, ĩndĩ ũtungati ũnu nkinya ũtũmaga antũ magaciokeria Ngai nkatho na njĩra mĩngĩ mũno.

13 Antũ engĩ magaciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ wa ũtungati wenu, ũrĩa wonanĩtie mũrĩ antũ athĩku. Na atĩ nĩmũthingataga bũrĩa muumbũraga ĩgũrũ rĩa Nteto Mbega cia Kiristũ, na kwĩgua nĩmũgaanaga into cienu na antũ monthe.

14 Na makamũboera marĩ na wendo mũnene, nĩ ũntũ wa ũtugi mũnene ũrĩa Ngai amũnenkerete.

15 Ga tũciokagĩrieni Ngai nkatho nĩ ũntũ wa kĩbeo kĩawe gĩa kũrigaria!

Baũro gũteterera wĩra wawe

10

1 Niũ Baũro, namũkaĩra nĩĩnyibĩtie na nĩna ũboreru wa Kiristũ. Niũ ũrĩa mwĩciragia mbĩgucaga nĩĩnyibĩtie rĩrĩa ndĩ bamwe namwi, ĩndĩ rĩrĩa ntĩ bamwe namwi mbaragia nĩna ũcamba.

2 Rĩu namũthaitha mũtĩgatũme mbaria na ũcamba rĩrĩa ngaaca, ta bũrĩa nkwĩrĩgĩrĩra kũrũtha kũrĩ antũ marĩa meciragia tũtũũraga tũkĩrũmagĩrĩra mĩthiĩre ya antũ ma nthĩ ĩno.

3 Nĩ ũntũ wana wegua tũtũũraga gũkũ nthĩ, tũtĩrũaga ndũa ta antũ ma gũkũ nthĩ.

4 Mathaga metũ marĩa tũrũaga ndũa namo tĩ ma gũkũ nthĩ, ĩndĩ kũbetũkĩrĩra Ngai, marĩ binya ya kũbaragania ciungu irĩa mũnthũ ebithaga.

5 Tũthũũkangagia nkarari cia ũrongo, na gĩntũ kĩonthe kĩrĩa gĩnkĩgiria antũ makamenya Ngai, na tũkagwata meciria monthe mĩgwate nĩ kenda maathĩkĩra Kiristũ.

6 Na tũkethĩrwa twĩbaarĩrĩtie kũberithia mũntũ wonthe ũkarega kwathĩka, rĩrĩa mũgakinyanĩra maũntũni ma kwathĩkĩra Kiristũ.

7 Mwiũ mũtucaga ciira na maũntũ marĩa mũkwona. Ũgaaca kwĩgua kũrĩ we wĩtĩkĩtie nĩ wa Kiristũ, nĩecirie rĩngĩ we mwene na amenye wanatwi tũrĩ ma Kiristũ wa tawe.

8 Nwa mbĩkare taka ngwĩtĩĩa nĩ ũntũ wa wathani ũrĩa Mwathani atũnenkerete. Wathani ũyũ nĩ wa kũmwĩkĩra binya na tĩ wa kũmũthiria binya. Kwogu, ntĩgũconoka ngĩtũmĩra wathani wakwa.

9 Ntĩkwenda kwoneka taka nkũmũmakia na barũa ciakwa.

10 Nĩ ũntũ antũ mamwe maugaga atĩrĩ, “Barũa cia Baũro irĩ ũrito mwĩngĩ na nĩ cia gĩtũmi, ĩndĩ rĩrĩa tũrĩ nawe onekaga atĩna binya ya mwĩrĩ na rwaria rwawe rũtĩ rwa bata.”

11 Mũntũ ta ũnu nĩamenye bũrĩa tuugaga barũani cietũ, nĩ wĩgue tũrĩ kũraca kana tũrĩ bakubĩ, nwabu tũkarũtha wana rĩrĩa tũgaaca.

12 Twiũ tũtĩnkĩgeria kwĩĩganania na marĩa meonaga marĩ gĩtũmi makĩria. Marĩa methimaga kũringana na ithimi ciao monka na makeĩganania namo ene, kwogu makonania waa wao.

13 Ĩndĩ twiũ tũtĩĩtĩagĩra maũntũ marĩa tũtĩrũthĩte. Twĩtĩĩagĩra wĩra ũrĩa tũbetwe nĩ Ngai tũruta, na mwiũ mũrĩ mamwe ma wĩra ũnu.

14 Nĩ ũntũ nĩ twiũ twacire kũrĩ mwiũ, tũtĩgwĩtĩĩa nĩ ũntũ wenu nkũrũki ya bũrĩa tũbatiĩ. Nĩ ũntũ nĩ twiũ twamũbunjĩrie Nteto Mbega cia Kiristũ tũrĩ ma mbere.

15 Kwogu tũtĩgwĩtĩĩa nĩ ũntũ wa wĩra wa antũ marĩa mangĩ. Ĩndĩ mwĩrĩgĩrĩro wetũ nĩ atĩ wĩtĩkio wenu ũkathiĩ na mbere kũnyinya, nayo mĩbaka ya wĩra wetũ kũrĩ mwiũ ĩkaarama nkũrũki.

16 Na nĩrĩo tũkabota kũthiĩ kũbunjia Nteto Mbega nthĩ cia kũraca kũrĩa gũtĩna mũntũ ũngĩ akũruta wĩra ku. Nĩ ũntũ tũtĩkwenda gwĩtĩĩra wĩra ũrĩa ũrutĩtwe gũntũ kũngĩ nĩ mũntũ ũngĩ.

17 Ĩndĩ ta bũrĩa Mandĩko maugĩte atĩrĩ, “Ũrĩa ũkwenda gwĩtĩĩa nĩetĩĩe nĩ ũntũ wa maũntũ marĩa Mwathani arũthĩte.”

18 Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa wĩonaga arĩ mwega tĩwe wĩtĩkagĩrĩrua. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa Mwathani onaga arĩ mwega nĩwe etĩkagĩrĩria.

Atũmwa ma ũrongo

11

1 Nĩna mwĩrĩgĩrĩro atĩ mũgankirĩrĩria, wana wegua nkĩaria nĩmbĩguĩka ta kĩaa. Nĩnkũmũkaĩra nkirĩrĩriani.

2 Nĩnkũmwĩguĩra rũriitho, na nĩ rũriitho rwa kĩũngai. Nĩ ũntũ na-mwonanirie na Kiristũ nĩ kenda mũgĩa na kĩrĩĩko gĩa kũbikania nawe, mũrĩ ta mwana mwarĩ kathirange, nawe Kiristũ arĩ we mũrũme wenu wenka.

3 Ĩndĩ kĩmako gĩakwa nĩ atĩ meciria menu nwa mabĩtithue ta bũrĩa Awa a-bĩtithirue nĩ njoka, nĩ ũntũ wa waara wayo, mũkĩnatiga kwathĩkĩra Kiristũ mũrĩ atheru na mũrĩ na kwĩrutĩra.

4 Nĩka mũkwenda kwonania atĩ nwa mwamũkĩre wega mũntũ wa wonthe ũrĩa ũngĩĩca kũmũbunjĩria Njĩcũ ũngĩ tiga ũrĩa twamũbunjĩrie? Na nwa mwamũkĩre roo ũngĩ tiga Roo Mũtheru ũrĩa mwa-mũkĩre? Na nwa mwamũkĩre nteto mbega ciĩngĩ tiga irĩa mwa-mũkĩre kuumana natwi?

5 Ntĩgwĩciria kũrĩ gĩntũ nwarĩ kĩmwe mau mũgwĩta “atũmwa marĩa anene” mancindĩte nakĩo.

6 Nwa mbĩgue ntĩkũbota kwaria wega tamo, ĩndĩ nĩna ũmenyo. Na nĩtũmũmenyithĩtie ũgu na njĩra cionthe.

7 Ta mbĩrani wegua nĩka na-bĩtirie bĩndĩ ĩrĩa na-mũbunjagĩria Nteto Mbega cia Ngai na ntĩkwĩboka ũtethio wenu, na nĩĩnyibĩtie nĩ kenda mwiũ mũũkĩrĩrua?

8 Rĩrĩa na-rutaga wĩra gatagatĩni kenu, nĩ na-mũkagĩra ũtethio kuuma kanithani irĩa ciĩngĩ. Na nwa mbuge nĩ taka na-maiaga nĩ kenda nĩmũtethia.

9 Bĩndĩ ĩrĩa na-rĩ namwi nĩnkĩagire gĩntũ, gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wacienu na-thĩĩnagia. Nĩ ũntũ mamũruamaitũ ma kuuma Makendonia nĩ ma-ndetere into cionthe irĩa na-bataraga. Nte-ndire gũtuĩka mũrigo kũrĩ mwiũ na njĩra nwarĩ ĩmwe, na ntĩenda gũtuĩka mũrigo.

10 Na ga nkũmwĩra ũũma ũrĩa ũrĩ ndaani yakwa wa Kiristũ, gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe ũrĩa ũrĩ nthĩ ya Akaia yonthe ũnkĩngiria gwĩkumĩria ũntũ ũyũ.

11 Nĩkĩ nkuuga ũgu? Ga ntĩmwendete? Ngai we mwene nĩakũmenya nĩnĩmwendete!

12 Na nkathiĩ na mbere kũruta wĩra ũrĩa ndutaga. Nĩ kenda nyime atũmwa ma ũrongo kaanya karĩa maceragia ga kwĩonania. Nĩ ũntũ mo mendaga kũbenia antũ atĩ marutaga wĩra wa ta ũrĩa twiũ tũrutaga.

13 Antũ ta mau nĩ atũmwa ma ũrongo na ntungata cia ũrongo irĩa ciĩtucaga atũmwa ma Kiristũ.

14 Ĩndĩ ũntũ ũnu tĩ wa kũrigaria nĩ ũntũ wana Caitani we mwene etucaga mũraika wa werũ.

15 Kwogu tĩ ũntũ mũnene kwona ntungata cia Caitani ciĩgarũrĩte igekara ta ntungata cia ũthingu. Ĩndĩ mũthiani makarĩbwa kũringana na ciĩko ciao.

Mathĩĩna marĩa Baũro a-betũkagĩrĩra arĩ mũtũmwa

16 Ka nĩmwĩreni rĩngĩ atĩrĩ: Gũtĩkagĩe mũntũ wa gwĩciria atĩ niũ ndĩ kĩaa. Ĩndĩ ũkegua mũkĩonaga taka ndĩ kĩaa, nthikĩrĩriani ta bũrĩa mũnkĩthikĩrĩria kĩaa nĩ kenda wanaani nĩĩkumie baniini.

17 Gwĩkumia gwakwa gũtiumĩte kũrĩ Mwathani, ĩndĩ nĩmbaria ta kĩaa.

18 Nĩ ũntũ antũ engĩ nĩmekumagia nĩ ũntũ wa into cia nthĩ ĩno, wanaani nĩngwĩkumia.

19 Mwiũ mwĩciragia mũrĩ aũgĩ mũno, na nĩ gĩtũmi mũgwĩtĩkĩrĩrĩria ciaa imũrutana na mũgakenerera!

20 Mwiũ nĩmũkũũmĩrĩria kũthikĩrĩria mũntũ ũrĩa ũkũmũtua nkombo ciawe, kana akamũcuuna into cienu, kana akũmũtũmĩra ũthũũku, kana akamwatha, kana akamũringa mbĩ cia ũthiũ.

21 Nĩngũconoka ngĩĩtĩkĩrĩria atĩ twiũ tũta-rĩ na binya ya kũrũtha maũntũ ta mau!

Ĩndĩ ũkegua kũrĩ na mũntũ nwarĩ ũmwe arĩ na ũcamba wa gwĩkumia, wanaani nkagĩa ũcamba wa gwĩkumia. Rĩu nĩmbaria ta kĩaa.

22 Arimo mau mangĩ nwa mauge mo nĩ Aibirania, wanaani ndĩ Mũibirania. Na wegua mo nĩ Aiciraeri, wanaani ndĩ Mũiciraeri. Na wegua mo nĩ ma rũrĩco rwa Iburaimu, wanaani ndĩ wa rũrĩco rwa Iburaimu.

23 Ingwa nĩka marĩ ntungata cia Kiristũ? Nĩnkũmenya nĩmbaria ta mũntũ ũrĩ na nthũũ, ĩndĩ nĩntungatĩte Kiristũ nkũrũki yao. Nĩndutĩte wĩra mũrito nkũrũki yao, na nkathaĩkwa nceera maita mengĩ nkũrũki yao. Nĩmbũũrĩtwe iboko mĩngĩ mũno, na ngakubĩbĩrĩria gũkua maita mengĩ.

24 Nĩmũbũũre maita matano nĩ Ayaundi, iboko mĩrongo ĩthatũ na kenda.

25 Nĩmũbũũre na mĩragi maita mathatũ, na rita rĩmwe naringangwa na mabiga makĩenda kũmbũraga. Meeri cianaunĩkanga maĩta wa mathatũ ndĩ ku. Na rita rĩmwe na-naraara mbererete ĩriani ũtukũ unthe, na natinda ku mũthenya unthe.

26 Na-nathiĩ ng'endo mĩngĩ na ndaca. Mbĩthĩrĩtwe ndĩ ũgwatini mĩburoni, na ũgwatini wa acuunani. Na nkegua nĩ ũgwatini wa antũ metũ mongwa tamo Ayaundi, na nkegua nĩ ũgwatini wa antũ matĩ Ayaundi. Nĩmbĩguĩte nĩ ũgwatini rĩrĩa ndĩ taũnini irĩa nene, na rĩrĩa ndĩ rwanda na rĩrĩa ndĩ ĩriani. Na nkegua ndĩ ũgwatini wa mamũruamaitũ marĩa maugaga mo nĩ etĩkia ĩndĩ nĩ ma ũrongo.

27 Nĩndutĩte mawĩra marito ma mĩnoga, na maita mengĩ nkaraara ũtukũ unthe ntĩ toro. Nĩmbĩguĩte nĩna yũũra na ĩnonta, na maita mengĩ ngekara ntĩna irio. Nĩmbĩguĩte mbebo nĩ ũntũ wa kwaga nguo cia kwĩgana.

28 Ĩgũrũ rĩa maũntũ mau monthe, ntukũ cionthe mbĩgucaga nĩna mũrigo wa gũtungata kanitha cionthe.

29 Nĩnkĩĩgua atĩ mwĩtĩkia atĩna binya, wanaani nĩka mbagaga binya. Na mũntũ ankĩbĩtithua, mbĩcũragwa nĩ marũrũ.

30 Ũkegua nwa nkinya nĩĩkumie, ngekumĩria maũntũ marĩa moonanagia ũtuĩku wakwa.

31 Ngai Ĩthe wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ ũrĩa ũbatiĩ gũkumagua tene na tene nĩ aicĩ tĩka nkũbenania.

32 Bĩndĩ ĩrĩa na-rĩ Ndamaciki, ngabana ũrĩa wa-thanaga ku, arĩ ruungu rwa wathani wa Mũthamaki Areta, nĩ a-thanire mĩĩrĩga ya taũni ĩnu ĩrangĩrwe nĩ kenda ngwatwa.

33 Ĩndĩ ngĩĩkĩrwa gĩkabũni, nkĩĩndamĩrĩrua ndiricani ya rũthingo rwa taũni ĩnu na nkĩũra kuuma kũrĩ we.

Kũguũrĩrua kwa Baũro

12

1 Nwa nkinya nthiĩ na mbere gwĩkumia wana wegua gũtĩna baita ya gwĩkumia. Ĩndĩ tigani mbarie maũntũ makoniĩ cioneki irĩa monetue nĩ Mwathani na ũguũrio ũrĩa a-nguũrĩrĩtie.

2 Nĩmbicĩ mũntũ ũmwe ũrĩa warĩ mwĩtĩkia wa Kiristũ. Mĩaka ĩkũmi na ĩna mĩthiru, mũntũ ũnu akĩbirwa ĩgũrũ nĩ Ngai nkinya ĩgũrũ rĩa kathatũ. Ntĩkũmenya wegua mũntũ ũnu a-thiĩre arĩ na mwĩrĩ wawe kana nĩ roo yawe yathiĩre, ĩndĩ nĩ Ngai wicĩ.a

3-4 Bũrĩa mbicĩ nĩ atĩ mũntũ ũnu a-thiĩre nkinya barandico.b Ĩndĩ ntĩkũmenya wegua a-thiĩre arĩ na mwĩrĩ wawe kana nĩ roo yawe yathiĩre, ĩndĩ nĩ Ngai wicĩ. Rĩrĩa a-rĩ barandico, nĩ e-guire maũntũ marĩa mũntũ wa nthĩ atĩnkĩbota gũtaarĩrĩria, na maũntũ marĩa mũntũ atĩngĩĩtĩkĩrĩrua kũgweta.

5 Nĩmbatiĩ gwĩkumia nĩ ũntũ wa ũntũ ta ũnu, ĩndĩ ntĩĩkumia nĩ ũntũ wakwa. Ngekumia nĩ ũntũ wa maũntũ marĩa makwonania ũtuĩku wakwa monka.

6 Ũgaaca kwĩgua nĩka nkwenda gwĩkumia, gwĩkumia gwakwa gũtĩtũma ntuĩka kĩaa nĩ ũntũ nĩnkĩĩgua nkĩaragia maũntũ ma ũũma. Ĩndĩ ntĩĩkumia nĩ ũntũ ntĩkwenda antũ mamonaga taka ndĩ mũntũ mwega nkũrũki ya bũrĩa moonaga nkĩrũtha kana bũrĩa megucaga nkiuga.

7 Ngai a-nguũrĩrie maũntũ manene, na giria ngĩa mwĩtĩĩo, nkĩnenkerwa mwĩgua ndaani ya mwĩrĩ wakwa. Mwĩgua ũnu warĩ mũtũmwa wa Caitani ũrĩa watũmĩtwe anthĩĩnagie nĩ kenda ntĩgetĩĩage.

8 Ngĩkaĩra Mwathani maita mathatũ andute mwĩgua ũnu.

9 Ĩndĩ nawe akĩmbĩra atĩrĩ, “Ũtugi wakwa nĩ ũkwĩganĩte, nĩ ũntũ binya wakwa ũrutaga wĩra rĩrĩa mũntũ arĩ na ũtuĩku.” Kwogu rĩu, nĩngwĩkumĩria ũtuĩku wakwa nĩ kenda binya ya Kiristũ ĩrute wĩra ndaani yakwa.

10 Kĩu nĩkĩo gĩtũmaga ngakena rĩrĩa nĩna ũtuĩku, rĩrĩa nacengwa, rĩrĩa nĩna mathĩĩna ma mĩthemba yonthe, na rĩrĩa nkũnyamarua nĩ ũntũ wa Kiristũ. Nĩ ũntũ rĩrĩa ntĩna binya ya kũrũtha ũntũ nĩrĩo ngĩcaga binya nkũrũki.

Bũrĩa Baũro e-ciragĩria Akorintho

11 Nĩntuĩkĩte kĩaa, nĩ ũntũ nĩ mwiũ mũtũmĩte. Nĩ mwiũ mwabatiĩ gũnkumia, nĩ ũntũ gũtĩ gĩntũ “atũmwa mau ma anene” mancindĩte nakĩo. Wana wegua niũ monagwa ndĩ wa burĩ.

12 Nĩ na-rũthire maũntũ marĩa moonanagia atĩ mũntũ nĩ mũtũmwa wa ũũma. Nĩ ũntũ nĩ na-rĩ na wetereri mũnene, nkĩringa ciama na nkĩrũtha maũntũ ma iriga na magegania gatagatĩni kenu.

13 Gũtĩ gĩntũ nwarĩ kĩmwe kĩrĩa na-rũthĩre kanitha irĩa ciĩngĩ nta-mũrũthĩra. Ũntũ ũrĩa nĩnkĩĩgua na-rũthire wa kũmũbĩtĩria unka, nwanga kũrega kũmũromba ũtethio, ta bũrĩa na-rombaga kuuma kanithani irĩa ciĩngĩ, Ĩndĩ ndekerani mabĩtia mau.

14 Rĩu nĩnkwĩbaarĩrĩria gũũca kwenu rita rĩa kathatũ, na ntĩenda gũtuĩka mũrigo kũrĩ mwiũ. Nĩ ũntũ tĩ into cienu nĩna bata nacio, ĩndĩ nĩ mwiũ nkũbatara. Nĩmũkũmenya tĩ ciana ciigagĩra aciari mao mũthithũ, ĩndĩ nĩ aciari maigagĩra ciana ciao mũthithũ.

15 Kwogu ngakena gũtũmĩra into ciakwa cionthe na mwĩrĩ wakwa nĩ ũntũ wenu. Wana wegua nĩmona taka rĩrĩa nkũthiĩ na mbere kũmwenda, nwabu wendo wenu kũrĩ niũ ũkũthiĩ na mbere kũnyiiba.

16 Nĩgũkwonania atĩ niũ nta-rĩ mũrigo kũrĩ mwiũ, ĩndĩ kũrĩ antũ mamwe ma cienu meciragia nĩ na-tũmagĩra waara kũmũbeenia.

17 Nĩnkĩrũtha ũgu atĩa? Ga kũrĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wamũtũmĩĩre ũthũũku, gatagatĩni ka marĩa na-tũmire kũrĩ mwiũ?

18 Nĩ na-kaĩre Tito amũcerere, na ngĩtũma mũruamaitũ ũrĩa ũngĩ magendanie nawe. Ta mbĩrani wegua Tito nĩka a-mũtũmĩre ũthũũku? Arĩ, ata-rũtha ũgu nĩ ũntũ Tito naani twĩgucaga tũrĩ na meciria mamwe, na tũgendanagia nawe wega maũntũni monthe.

19 Ingwa wabota kwĩgua mũgĩĩciragia nĩka tũgwĩteterera? Arĩ tĩbu ũgu! Twiũ nĩtwaria ũgu tũrĩ ntungata cia Kiristũ, nawe Ngai arĩ mũira wetũ. Maũntũ monthe marĩa tũrũthaga, nĩmakũmũtethia mũgĩa binya.

20 Nĩ ũntũ nĩngũkĩra atĩ rĩrĩa ngaaca nabota kwĩthĩra mwĩkari bũrĩa ntĩnkĩenda mwiũ mwĩkara. Na ntĩenda namwi mwona niũ ntĩkari bũrĩa mũnkĩenda mbĩkara. Nĩngũkĩra mbĩthĩra mũrĩ na manegene, rũritho, mũthũũro, ũthunu, gũcambania, nguutũ, tengũri na gũtura mũbango.

21 Nĩngũkĩra rĩrĩa ngaaca rĩngĩ, Ngai wakwa ambĩkĩra nthoni mbere yenu na ngwatwa nĩ kĩeba, nĩ ũntũ antũ engĩ ma cienu me-birie na mate-rira mebia mao. Na matĩĩrirĩte rũko rwao, waganu na merirĩria mathũũku ma kĩmwĩrĩ.

a 

12:2 Mũntũ ũyũ a-thiĩre ĩgũrũ rĩa kathatũ nĩ Baũro we mwene. Nĩka atĩkwenda kuuga nĩwe mwene akĩandĩka ataca kwonwa taka agwĩtĩĩa.

b 

12:3-4 Barandico na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ gũntũ kũrĩa antũ marĩa mendete Ngai magendaga rĩrĩa maakua.

Mataaro ma Baũro ma mũthia

13

1 Rĩrĩ nĩrĩo ĩbinda rĩakwa rĩa kathatũ rĩa gũũca kwenu. Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa Mandĩko maugaga, “Ũntũ unthe ũkwĩrwa nĩũrũthĩtwe nwa nkinya ũkinyĩrĩrue nĩ ũira wa aira maĩrĩ kana mathatũ.”

2 Rĩrĩa na-rĩ kwenu rita rĩa kaĩrĩ, nĩ na-mũkanirie. Rĩu nĩka nkũmũkaania rĩngĩ ndĩ kũraca namwi atĩ rĩrĩa ngaaca rĩngĩ, nkaberithia antũ marĩa me-bĩtie au kabere, bamwe na mau mangĩ monthe.

3 Nĩ ũntũ mwiũ nĩmwenda ũira wa kwonania atĩ Kiristũ nĩagũntũmĩra kwaria namwi. Kiristũ atĩgucaga athirĩrĩtwe nĩ binya rĩrĩa akũmũrutĩra wĩra, ĩndĩ nĩka onanagia binya wawe gatagatĩni kenu.

4 Nĩ ũntũ a-mbirwe mũtharabani na athirĩrĩtwe nĩ binya, ĩndĩ atũũraga nĩ ũntũ wa binya ya Ngai. Wanatwi nĩtũthirĩrĩtwe nĩ binya wa ta bũrĩa Kiristũ a-thirĩrĩtwe. Ĩndĩ twaruta wĩra gatagatĩni kenu, tũgatũũrania nawe kũbetũkĩrĩra binya ya Ngai.

5 Ĩtuĩrieni mwiũ eene mwone wegua mũrĩ na wĩtĩkio wa ma. Ĩtuĩrieni mwiũ eene. Nĩka mũtĩkũmenya atĩ Njĩcũ Kiristũ arĩ ndaani yenu? Ĩndĩ ũkethĩrwa Kiristũ atĩ ndaani yenu, nĩka mũgwĩte kĩgerio kĩa wĩtĩkio wa ma.

6 Nĩna mwĩrĩgĩrĩro atĩ mũtĩona taka twiũ tũgwĩte kĩgerio kĩa gũtuĩka atũmwa ma ũũma.

7 Nĩtũkũmũboera Ngai atĩ mũtĩgaace kwĩbia. Tũtĩkũboya ũgu nĩ kenda twoneka taka tũbetũkĩte kĩgerio kĩu, ĩndĩ nĩ kenda mũrũtha bũrĩa kũbatiĩ, wana wegua tũkoneka taka tũgwĩte kĩgerio.

8 Nĩ ũntũ tũtĩrũtha ũntũ nwarĩ ũmwe mũgarũ na ũũma, ĩndĩ tũrũmagĩrĩra ũũma.

9 Tũkenaga bĩndĩ ĩrĩa tũthirĩrĩtwe nĩ binya ĩndĩ mwiũ mũrĩ na binya. Na ĩboya rĩetũ nĩ atĩ mũkanyinya wĩtĩkioni wenu.

10 Gĩkĩ nĩkĩo gĩtũmi nkũmwandĩkĩra maũntũ mama rĩrĩa ndĩ kũraca namwi, nĩ kenda rĩrĩa ngaaca ntĩkamũnegenie ngĩtũmagĩra wathani ũrĩa Mwathani ambete. Nĩ ũntũ na-nenkerwe wathani wa kũmwĩkĩra binya na tĩ wa kũmũthiria binya.

Nkeethi cia mũthia

11 Nkĩthiria, endwa, ga nkũmwĩra mũtigwe na wega. Tũũragani mũrĩ na mĩthiĩre ĩrĩa mĩega, thikagĩrĩriani mataaro makwa, mũgwatanagĩre, na mwĩkaranagieni na thayũ. Na Ngai wa wendo na thayũ akegucaga arĩ bamwe namwi.

12 Kethanagiani mwinthe na nkeethi ntheru cia wendo wa Mwathani.

13 Antũ monthe ma Ngai marĩa marĩ naa tũrĩ makũmũkethia.

14 Ũtugi wa Mwathani Njĩcũ Kiristũ, na wendo wa Ngai, na ngwatanĩro ya Roo Mũtheru iroĩkaranagia namwi mwinthe.

AGARATIA

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno ya-ndĩkirwe nĩ Mũtũmwa Baũro (1:1). Mbuku ĩno nĩ barũa ĩrĩa Baũro a-ndĩkĩre kanitha ya gĩcigo kĩa Roma kĩa Garatia. Athomi engĩ matĩmenyaga wega gũntũ kũrĩa Baũro a-rĩ bĩndĩ ĩrĩa a-ndĩkaga barũa ĩno. Athomi mamwe monaga taka a-rĩ taũnini ya Ebeco kana ya Korintho.

Baũro a-ndĩkagĩra Akiristũ ma taũni ya Garatia ma rũrĩco rwa Ayaundi bamwe na marĩa mata-rĩ Ayaundi. A-ndĩkire akĩmenereria ithomo cia ũrongo irĩa ciarĩ kũu Garatia. Ithomo inu ciaugaga atĩ mũntũ abatiĩ kwamba gũtaanwa na akarũmĩrĩra mĩtugo na watho wa Ayaundi ũrĩa ũrĩ kĩrĩkanĩroni kĩrĩa gĩkũrũ, nĩ kenda atuĩka Mũkiristũ.

Nĩ kwarĩ na gĩkundi kĩrĩa kĩe-ndaga Akiristũ monthe mataanwe, na nwakĩo kĩe-ndaga kũmenya kũrĩa mũtũmwa Baũro a-rutĩte watho wawe wa gũtuĩka mũtũmwa. Nawe Baũro agĩtaarĩrĩria bũrĩa we arĩ mũtũmwa wa Kiristũ na akĩmeera atĩ ũbonokio wonekaga na njĩra ya gwĩtĩkia Kiristũ yonka, na tĩ maũntũ marĩa tũrũthaga matũbonokagia, ĩndĩ tũbonokagua nĩ ũtugi wa Ngai.

AGARATIA

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra barũa ĩno, mwiũ etĩkia ma Garatia. Niũ ne-tirwe nĩ Ngai, na tĩ antũ, nĩ kenda ntuĩka mũtũmwa. Ĩndĩ ne-tirwe nĩ Njĩcũ Kiristũ na Ngai, Ĩthe ũrĩa wamũriũkirie.

2 Nĩnĩmwandĩkĩra tũrĩ bamwe na mamũruamaitũ marĩa mangĩ monthe ndaani ya Kiristũ, kũrĩ mwiũ kanitha cia Garatia cionthe.

3 Ngai Baaba wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thayũ.

4 Nĩmwicĩ wega atĩ Njĩcũ nĩ e-becanire nĩ ũntũ wa mebia metũ kũringana na mũbango wa Ngai Baaba wetũ, nĩ kenda atũbonokia kuuma ũthũũkuni wa nthĩ ĩno mabindani mama.

5 Nawe Ngai arotũũra akumagua tene na tene. Ameni.

Baũro gũkaania Agaratia

6 Nĩmũkũndigaria mũno nĩ bũrĩa mũkũgarũka na karũgĩ, na mũgatiganĩria ũrĩa wamwĩtire mũtũũra ũtugini wa Kiristũ, mũkaambĩrĩria gwĩtĩkĩrĩria nteto ciĩngĩ cia ũrongo.

7 Kwaria ma, gũtĩ Nteto Mbega ciĩngĩ. Ĩndĩ kũrĩ na antũ mamwe makwenda kũmũrigicania makĩenda kũgarũra Nteto Mbega cia Kiristũ.

8 Ĩndĩ ka nĩmwĩreni, mũntũ ũrĩa ũkamũbunjĩria nteto ciĩngĩ tiga irĩa twamũbunjĩrie kuuma kĩambĩrĩria, nĩ egue arĩ ũmwe wacietũ twiũ atũmwa, kana arĩ mũraika kuuma ĩgũrũ, ũnu arogwatwa nĩ kĩrumi!

9 Ka nĩmwĩreni rĩngĩ, wa ta bũrĩa twamwĩrire, mũntũ angĩĩca kũmũbunjĩria nteto ciĩngĩ tiga irĩa mwetĩkirie, mũntũ ũnu arogwatwa nĩ kĩrumi!

10 Na ntĩkuuga ũgu nĩ kenda nkenia antũ, ĩndĩ nĩ kenda nkenie Ngai. Ũgaaca kwĩgua nĩka mendaga gũkenia antũ, ntĩngĩtuĩka ntungata ya Kiristũ.

Bũrĩa Baũro a-tuĩkire mũtũmwa

11 Endwa, nĩnkwenda mũririkane atĩ Nteto Mbega ino mbunjagia tĩ cia kuuma kũrĩ mũntũ.

12 Gũtĩ mũntũ wanthomithirie Nteto Mbega, ĩndĩ nĩ Njĩcũ Kiristũ wanguũrĩrie ũtaũku wa cio.

13 Nĩmwicĩ bũrĩa mũtũũrĩre wakwa wekari rĩrĩa na-thingataga mĩtugo ya Kĩyaundi. Na nĩmwicĩ bũrĩa na-nyamaragia arũmĩrĩri ma Ngai ntĩkũmeguĩra kĩao, na nkĩgeria kũthiria kanitha bururu.

14 Nĩ niũ na-rĩ mũthingati karĩng'a wa ndini ya Kĩyaundi, nĩ ũntũ na-thingataga kĩrĩra gĩa akũrũ metũ, na mĩtugo ya Kĩyaundi na kĩĩo kĩngĩ, nkũrũki ya antũ engĩ ma nthuke yakwa.

15 Nĩ ũtugi wa Ngai watũmire anthuura kuuma ndĩ nda ya maitũ, na akĩmbĩta nĩmũtungata. Akĩbanga

16 kũnguũrĩria menya Mwana wawe nĩ kenda mbunjia Nteto Mbega cia Njĩcũ kũrĩ antũ marĩa matĩ Ayaundi. Rĩrĩa maũntũ mau me-karĩkire, nta-thiĩre kũrĩ mũntũ antaũrĩra.

17 Na nta-thiĩre Njerucaremu kũromba ũkũrũ kũrĩ antũ marĩa ma-tuĩkire atũmwa mbere yakwa. Ĩndĩ na-thiĩre rwanda rwa Arĩbia na thuubani ngĩcioka taũni ya Ndamaciki.

18 Mĩaka ĩthatũ yathira kuuma rĩrĩa na-garũrũkire, nkĩthiĩ Njerucaremu kũriũngĩra Betũro,a na tũgĩĩkara nawe ntukũ ĩkũmi na itano.

19 Ĩndĩ gũtĩ mũtũmwa ũngĩ no-nire, tiga Njakubu mũruang'ina wa Mwathani.

20 Nkũmwĩra nama! Maũntũ mama monthe nĩ ma ũũma, na Ngai nĩ mũira wakwa.

21 Kuuma Njerucaremu, na-ciokire nkĩthiĩ mwena wa ĩgũrũ, icigoni cia Cĩria na Ciricia.

22 Niũ mwene, nta-icĩkene nĩ Akiristũ ma kanitha cia gĩcigo kĩa Njundea.

23 Nwaka me-gucaga antũ makiuga kengĩ atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũratũnyamaragia, rĩu nĩka akũbunjia wĩtĩkio ũrĩa arageragia kũthiria.”

24 Namo magĩkumia Ngai nĩ ũntũ wa kũgarũrũka gwakwa.

a 

1:18 Betũro nwawe wetagwa Kebaci.

Baũro na atũmwa marĩa mangĩ

2

1 Thuuba ya mĩaka ĩkũmi na ĩna, na-ciokire nkĩthiĩ Njerucaremu tũrĩ bamwe na Baranaba na nĩtwathiĩre nkinya na Tito.

2 Na-thiĩre Njerucaremu nĩ ũntũ wa bũrĩa Ngai a-nguũrĩrĩtie akĩmonia nthiĩ. Rĩrĩa na-thiĩre, twatũnganire na marĩa mo-nagwa marĩ atongoria ma bata. Nkĩmataarĩrĩria wega nteto irĩa mbunjagĩria marĩa matĩ Ayaundi, na gĩtũmi gĩa kũrũtha ũgu, nĩka nte-ndaga wĩra ũrĩa na-rutaga na ũrĩa ndutaga ũtuĩka wa burĩ.

3 Kũnarĩ ũgu, gũtĩwe wa atongoria mau wakinyĩrĩrie gũtaanwa gwa Tito ũrĩa twarĩ nawe, wana wegua a-rĩ Mũngiriki na ata-rĩ mũtaane.

4 Ũntũ ũyũ wa gũtaanwa waumĩrĩre nĩ ũntũ kũrĩ na antũ ma-rĩ bo marĩa me-tucaga etĩkia. Ma-cĩte gwĩcinĩkĩrĩria gĩkundini gĩetu nĩ kenda mathigaana kũthaũrwaa kũrĩa tũthaũrĩtwe ndaani ya Kiristũ Njĩcũ, na nĩ kenda matũtua nkombo ciao.

5 Ĩndĩ tũte-tĩkĩrĩria ũgu me-ndaga nwarĩ baniini, nĩ kenda ũũma wa Nteto Mbega wĩkara namwi.

6 Na atongoria ma kanitha mata-rĩ na ũntũ wa kwongerera ũrutanini ũrĩa na-bunjagia. (Wana wegua ma-rĩ atongoria ma-rĩ na ĩgweta, ũnu ũta-rĩ ũntũ kũrĩ niũ nĩ ũntũ Ngai atĩ kĩmenyano).

7 Bantũ bogu, atongoria mau nĩ mo-nire wabu Ngai nĩwe a-nenkere wĩra wa kũbunjia Nteto Mbega kũrĩ antũ matĩ Ayaundi, wa ta bũrĩa Betũro nawe a-nenkerwe wĩra wa kũbunjĩria Ayaundi.

8 Nĩ ũntũ Ngai ũrĩa watwire Betũro mũtũmwa wa kũbunjĩria Ayaundi, nwawe wantuire mũtũmwa wa kubunjĩria antũ matĩ Ayaundi.

9 Njakubu, Betũro na Njũana nĩmo mo-nagwa marĩ atongoria ma bata kanithani. Na rĩrĩa mo-nire Ngai nũnenkerete wĩra ũyũ wa mwanya, magĩtwamũkĩra niũ na Baranaba ngwatanĩroni yao. Magĩtũũmĩrĩria tũthiĩ na mbere kũbunjĩria antũ matĩ Ayaundi, namo mathiĩ na mbere kũbunjĩria Ayaundi.

10 Ĩndĩ kũrĩ na ũntũ ũmwe unka ma-tũũririe tũrũthage, na ũntũ ũnu nĩ rĩ: tũtethagie etĩkia marĩa marĩ na mathĩĩna. Na ũntũ ũnu mbĩguĩte nkĩĩrirĩria kũurũtha.

Baũro gũkararia Betũro marĩ Antiokia

11 Bĩndĩ ĩrĩa Betũro a-cire taũni ya Antiokia nĩ na-mũkararirie antũni, nĩ ũntũ wa ũntũ mũthũũku ũrĩa a-rũthire.

12 Mbere ya Ayaundi ma kuuma Njerucaremu maaca, Betũro nĩ a-rĩcanagĩra na etĩkia matĩ Ayaundi. Ĩndĩ rĩrĩa Ayaundi marĩa ma-tũmĩtwe nĩ Njakubu ma-kinyire, Betũro agĩtiga kũrĩcanĩra antũ matĩ Ayaundi. A-rũthire ũgu nĩ ũntũ nĩ a-kĩraga gĩkundi kĩu kĩa Ayaundi, marĩa me-tĩkĩtie mũno ũboro wa gũtaanwa.

13 Na nĩ ũntũ wogu, Ayaundi mangĩ makĩrũtha wa tabu, makĩrũmĩrĩra ũbinga ũnu wa Betũro. Wana Baranaba akĩbĩtithua nĩ ũbinga ũnu wao.

14 Rĩrĩa no-nire atĩ matĩkũrũmĩrĩra ũũma wa Nteto Mbega, nĩrĩo ne-rire Betũro mbere yao monthe, “Weũ ũrĩ Mũyaundi kuuma gũciarwa, na ũtĩthingataga watho wa Ayaundi. Rĩu nĩkĩ mũgũtindĩkĩrĩria marĩa matĩ Ayaundi, kũthingata mĩtugo ya Kĩyaundi?”

Tũbonokagua kũbetũkĩrĩra wĩtĩkio tĩ watho

15 Twiũ marĩa tũrĩ Ayaundi na njĩra ya gũciarwa, tũtĩ antũ matĩ Ayaundi, marĩa meragwa nĩmo ebia.

16 Na nĩtwicĩ mũntũ atuĩkaga mũthingu nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia Njĩcũ Kiristũ, na tĩ ũntũ wa kũthingata watho. Kwogu, wanatwi nĩtwĩtĩkĩtie Kiristũ Njĩcũ, na wĩtĩkio wetũ kũrĩ we nĩu ũtũtuĩte marĩa agĩrĩru, na tĩ ũntũ wa kũthingata watho. Nĩ ũntũ gũtĩ mũntũ ũngĩtuĩka mwagĩrĩru kũrĩ Ngai nĩ ũntũ wa kũthingata watho.

17 Rĩrĩa tũkwenda tũtarwa tũrĩ antũ agĩrĩru mbere ya Ngai kũbetũkĩrĩra Kiristũ, nĩrĩo tũtaũkagĩrwa atĩ wanatwi tũrĩ ebia, wa ta antũ matĩ Ayaundi. Anga ũgu nĩ kuuga Kiristũ nĩwe ũtũbĩtithagia? Arĩ, bũu bũtĩboteka!

18 Nĩnkĩgua ndĩ mwĩbia nĩngĩcioka kũrũmĩrĩra watho ũrĩa ndareganire nau.

19 Nĩ ũntũ niũ kũbetũkĩrĩra watho, nĩ na-kwire nĩ ũntũ wa watho ũnu, nĩ kenda mbota gũtũũrĩra Ngai.

20 Nĩ na-mbanĩrue mũtharabani bamwe na Kiristũ. Rĩu tĩ niũ ntũũraga, ĩndĩ nĩ Kiristũ ũtũũraga ndaani yakwa. Na ũtũũro ũrĩa ntũũraga mwĩrĩni ũyũ, ntũũraga ndĩna wĩtĩkio kũrĩ Mwana wa Ngai ũrĩa wamendire na akĩĩruta gũkua nĩ ũntũ wakwa.

21 Ntĩngĩĩtĩkĩra gũtua ũtugi wa Ngai woneka ta gĩntũ kĩa burĩ. Ũgaaca kwĩgua kũthingata watho nwa gũtũme tũgetĩkĩrĩka kũrĩ Ngai, nĩ kuuga Kiristũ a-kuire burĩ.

a 

2:4 Kũthaũrwa kũrĩa gũkwarĩrĩrua baba nĩ kwa mũntũ mwĩtĩkia gwĩkara atĩmũtaane na arĩ mũrũmĩrĩri wa Kiristũ.

Nĩ watho ũtũbonokagia kana nĩ wĩtĩkio?

3

1 Mwiũ Agaratia mama ka mũritĩte atĩa! Nũũ ũmũrogete? Anga mũta-taarĩrĩrue cararũkũ gĩtũmi Njĩcũ Kiristũ a-mbirwe mũtharabani!

2 Ka nĩmũũrieni kĩũria kĩmwe: Ingwa mwiũ mwa-mũkĩre Roo Mũtheru nĩ ũntũ wa kũbingia watho, kana nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia Nteto Mbega cia Kiristũ?

3 Ka mũritĩte atĩa? Mwa-mbĩrĩrie kũrũmĩrĩra Kiristũ mũrĩ na binya ya Roo Mũtheru, rĩu nĩka mũkwenda kũrĩkĩrĩria na binya yenu?

4 Kũthĩĩnĩka kũrĩa mwathĩnĩkire kunthe, kwarĩ kwa burĩ? Nĩna ma gũta-rĩ kwa burĩ.

5 Ngai amũbecaga Roo wawe na akaringa ciama gatagatĩni kenu nĩ ũntũ wa bũrĩa mwathĩkagĩra watho, kana nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia Nteto Mbega irĩa mweguire cia Kiristũ?

6 Wa ta bũria Iburaimu e-tĩkirie Ngai, na Ngai akĩmũtua mũthingu.

7 Kwogu, menyani atĩ antũ marĩa metĩkagia Ngai nĩmo ciana cia Iburaimu ciongwa.

8 Mandĩko Matherua ma-rathire makiuga Ngai agatua antũ ma mĩgongo yonthe athingu na njĩra ya wĩtĩkio. Ngai nĩ a-nĩrĩre Nteto Mbega kũrĩ Iburaimu tene mũno na akĩmwĩra atĩrĩ, “Kũbetũkĩrĩra weũ, antũ monthe ma nthĩ cionthe makatharimwa.”

9 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, mũntũ wonthe ũrĩa wĩtĩkagia Kiristũ nĩ atharimagwa na kĩtharimo kĩrĩa Iburaimu a-tharimirwe nakĩo nĩ ũntũ wa wĩtĩkio wawe.

10 Mũntũ wonthe ũrĩa wĩbokaga watho, nĩ mũrume nĩ ũntũ Mandĩko maugĩte atĩrĩ, “Mũntũ wonthe ũrĩa ũtĩthingataga na kwathĩkĩra maũntũ monthe marĩa mandĩkĩtwe Mbukuni ya Watho nĩ mũrume!”

11 Kwogu nĩmũkwona wega atĩ, gũtĩ mũntũ ũngĩtuĩka mũthingu methoni ma Ngai nĩ ũntũ wa kwathĩkĩra watho. Nĩ ũntũ Mandĩko matwĩraga atĩrĩ, “Ũrĩa mũthingu agatũũra nĩ ũntũ wa wĩtĩkio.”

12 Nĩ ũntũ kwathĩkĩra watho tĩka kwendaga mũntũ eegua arĩ na wĩtĩkio. Ĩndĩ bantũ bogu, Mandĩko maugaga, “Mũntũ ũrĩa wathĩkagĩra watho agatũũra nĩ ũntũ wa watho ũnu.”

13 Ĩndĩ Kiristũ nĩ a-tũkũũrire kuuma kũrĩ kĩrumi kĩrĩa kĩretagwa nĩ watho, rĩrĩa a-mbirwe na akĩrumwa arĩ we bantũ betũ. Nĩ ũntũ Mandĩko maugĩte atĩrĩ, “Kũrumwa nĩ mũntũ wonthe ũrĩa wambagwa mũtĩni.”

14 Kũbetũkĩrĩra Kiristũ Njĩcũ, Ngai nĩatharimĩte antũ matĩ Ayaundi na kĩtharimo wa ta kĩrĩa a-rĩkanĩrĩte na Iburaimu, nĩ kenda twiũ etĩkia twamũkĩre Roo Mũtheru, kũbetũkĩrĩra wĩtĩkio.

Kĩrĩkanĩro na kĩrĩĩko kĩa Ngai

15 Endwa, ka nĩmũbe ngerekano ya mũtũrĩre wetũ wa ntukũ cionthe. Antũ maĩrĩ magaaca kwandĩkanĩra kũrũtha ũntũ, gũtĩ mũntũ ũbatiĩ kũrega kũwĩbingia, kana ongerera ũntũ ũngĩ. Ũgu nwa tabu maũntũ mama mekari.

16 Ũgu nwabu Ngai a-rĩkanĩre na Iburaimu na nciarwa ciawe. Na Mandĩko matĩarĩrĩtie nciarwa ciawe makĩarĩrĩria antũ engĩ, ĩndĩ nĩmaarĩrĩria rũciaro rwa Iburaimu, na maaragĩrĩria mũntũ ũmwe tawe Kiristũ.

17 Bũrĩa nkwenda kuuga nũũ, kĩrĩkanĩro kĩrĩa Ngai a-rĩkanĩre na Iburaimu, gĩtĩnkĩe-bererue mĩaka 430 thuuba ya rĩrĩa Ngai a-nenkere Muca watho. Atĩnkĩa-rũthire ũgu nĩ ũntũ Ngai ankĩgua akiunaga kĩrĩĩko kĩawe.

18 Ũgaaca kwĩgua Ngai anenkanagĩra ĩgai kũringana na watho, ĩgai rĩu gũtĩ bĩndĩ rĩnkĩgua riumanĩte na kĩrĩĩko kĩawe. Ĩndĩ kwaria ma, Ngai a-nenkere Iburaimu ĩgai kũringana na kĩrĩĩko kĩawe.

19 Rĩu rĩ, nĩkĩ watho wanenkanĩrwe? Watho wekĩrwe bo nĩ kenda wonagia antũ mebia mao. Watho watũmĩkaga nkinya rĩrĩa kabinda ka gũũca kwa mũntũ ũrĩa ũmwe wa rũciaro rwa Iburaimu ga-kinyire. Ũyũ nĩwe Njĩcũ Kiristũ ũrĩa ũgwetetwe kĩrĩkanĩroni kĩu. Ngai a-nenkere Muca watho kũbetũkĩrĩra araika, na nĩwe a-rĩ mwĩguithania gatagatĩ ka Ngai na antũ.

20 Na nĩ ũntũ Ngai nĩ ũmwe, gũtĩ bata wa kũgĩa na mwĩguithania nĩ ũntũ mbarĩ ya kwĩguithanua nĩ ĩmwe yonka.

Gĩtũmi kĩa watho

21 Ingwa kuuga ũgu nĩ ta kuuga watho nĩ mũgarũ na irĩĩko cia Ngai? Arĩ buru! Nĩ ũntũ ũgaaca kwĩgua watho nwa ũbote kũba mũntũ mwoo mwerũ, kwathĩkĩra watho nĩku kũngĩtũma tũgatuĩka athingu methoni ma Ngai.

22 Ĩndĩ ũgu tĩbu kũrĩ. Mandĩko maugaga atĩ, twiũ twinthe tũrĩ nkombo cia binya ya mebia. Kwogu twamũkagĩra kĩrĩĩko kĩa Ngai nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia Njĩcũ Kiristũ.

Ciana cia Ngai

23 Mbere ya mabinda ma wĩtĩkio ndaani ya Kiristũ makinya, twatũũraga tũthaĩkĩtwe nĩ watho ta abungwa, nkinya rĩrĩa twaguũrĩrue wĩtĩkio ũyũ.

24 Kwogu, watho warĩ wa gũtũtongoria nkinya rĩrĩa Kiristũ a-cire, nĩ kenda twamwĩtĩkia tũtuĩka antũ athingu mbere ya Ngai.

25 Ĩndĩ rĩu nĩ ũntũ mabinda ma wĩtĩkio nĩ makinyu, tũtĩkũbatara gũtongorua nĩ watho rĩngĩ.

26 Kwogu mwiũ mwinthe nĩmũtuĩkĩte ciana cia Ngai nĩ ũntũ wa wĩtĩkio wenu ndaani ya Kiristũ Njĩcũ.

27 Nĩ ũntũ mwiũ mwinthe marĩa mwabatithirue ndaani ya Kiristũ nĩka mũgarũragwa mũgatuyia Kiristũ.

28 Kwogu, gũtĩ nkũũrani ya Mũyaundi na mũntũ ũtĩ Mũyaundi, nkombo kana mũntũ ũtĩ nkombo, mũntũ mũrũme kana mũntũ mũka. Nĩ ũntũ mwinthe mũtuĩkĩte gĩntũ kĩmwe ndaani ya Kiristũ Njĩcũ.

29 Ũgaaca kwĩgua mũrĩ ma Kiristũ, rĩu mũrĩ nciarwa cia Iburaimu na agai ma irĩĩko irĩa Ngai a-rĩkanĩre na Iburaimu.

a 

3:8 Mandĩko Matheru baba nĩ kuuga mbuku cia mbere itano cia Kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ.

4

1 Rĩu bũrĩa nkũmwĩra nĩ atĩrĩ, mũgai wa ĩgai angĩĩca kwĩgua arĩ mwana ũtĩkinyĩtie mĩaka ĩrĩa ĩbatiĩ ya kũgaa ĩgai, atĩna nkũũrani na nkombo, bamwe na kwĩgua nĩwe ũkagaa ũtonga unthe wa ĩthe.

2 Mwana ũnu egucaga arĩ na marĩa mamũmenyagĩrĩra bamwe na ũtonga wa ĩthe nkinya rĩrĩa agakũra akinyie mĩaka ĩrĩa ĩthe a-tuire.

3 Wanatwi nwabu twekari ta ciana niini mbere ya Kiristũ aaca. Twarĩ ũkomboni wa mĩtugo ya kĩwĩthĩre ya nthĩ ĩno.

4 Ĩndĩ rĩrĩa ĩbinda rĩagĩrĩru rĩakinyire, Ngai agĩtũma Mwana wawe, ũrĩa waciarirwe nĩ mũntũ mũka, na agĩtũũra arĩ ruungu rwa watho wa Ayaundi.

5 Ngai a-mũtũmire nĩ kenda aca gũtũkũũra twiũ marĩa twa-thagwa nĩ watho, nĩ kenda tũtuĩka ciana cia Ngai.

6 Na nĩ ũntũ tũrĩ ciana ciawe, Ngai nĩ a-tũmire Roo wa Mwana wawe nkoroni cietũ, Roo ũrĩa wĩtanaga, “Aba,” ũgu nĩ ta kuuga “Baaba.”

7 Kwogu, weũ ũtĩ nkombo rĩngĩ, ĩndĩ ũrĩ mwana wa Ngai. Na nĩ ũntũ ũrĩ mwana wawe, Ngai agũtuĩte mũgai wa ĩgai rĩawe.

Kĩmako gĩa Baũro kũrĩ Agaratia

8 Tene mbere ya mũmenya Ngai, mwarĩ nkombo cia ngai cia ũrongo.

9 Rĩu nĩ ũntũ nĩmũmenyete Ngai, nawe Ngai nĩamwicĩ, nĩkĩ mũkwenda gũciokerera maroo marĩa matĩ binya na matĩ gĩtũmi? Na nĩkĩ mũkwenda gũtuĩka nkombo cia maroo mau rĩngĩ?

10 Rĩu nĩkĩ mũkenagĩrĩra ntukũ, mĩeri, mabinda, na mĩaka?

11 Rĩu, nĩnkũmaka mũno atĩ, wĩra unthe ũrĩa na-rutire gatagatĩni keenu ũkaũra mana!

12 Endwa namũkaĩra ntuyiani, nĩ ũntũ wanaani nĩ ne-karire tamwi. Gũtĩ ũntũ mũthũũku mwandũthĩre.

13 Nĩmũkũmenya wega atĩ, thĩĩna ya mwĩrĩ ĩrĩa na-gĩre, nĩyo yatũmire mbĩkara namwi, na nkĩmũbunjĩria Nteto Mbega rita rĩa mbere.

14 Wana wegua ndwari yakwa yamũnogagia mũno, mũta-mena kana mũmbũthia. Ĩndĩ mwangwatire ũgeni na mwantungata ta mũraika wa Ngai, kana Kiristũ Njĩcũ wengwa.

15 Ta tigani nĩmũũrie kĩũria, ka gwekarire atĩa nĩ ũntũ mũtĩgũnkenerera ta bũrĩa mwankenagĩrĩra mbereni? Ndĩ mũira atĩ bũnkĩa-botekire, nĩmwacaga gũkũũra wana metho menu mũkanenkera.

16 Rĩu ga ntuĩkĩte mũnthũ wenu nĩ ũntũ wa kũmwĩra ũũma?

17 Arimo mau ma ũrongo nĩka makũmũbenereria marĩ na kĩĩo, ĩndĩ matĩna wega nkoroni ciao. Nĩka mo meendaga kũmũbathũrana naani, nĩ kenda mũmoona marĩ ma bata gũnkĩra.

18 Nĩ wega kũgĩa na kĩĩo ũntũnĩ mũna, bunka gĩtũmi kĩrĩ kĩega, na mũrũthage bu rĩonthe, tĩ rĩrĩa ndĩ bamwe namwi rĩonka.

19 Ciana ciakwa, nĩnkwĩgua ũrũrũ mũno nĩ mwiũ, ta ũrũrũ wa mũntũ mũka akĩgĩa mwana, na ntĩtiga kwĩgua ũrũrũ nkinya rĩrĩa mũgekara ta Kiristũ.

20 Nĩnkwĩrirĩria kwĩgua ndĩ bakubĩ namwi thaa ino, nĩ kenda ngarũre mwarĩrie wakwa nĩ ũntũ nĩmũmakĩtie mũno!

Ngerekano ya Agari na Cara

21 Ta mbĩrani mwiũ mũkwenda gwĩkara mũrĩ ruungu rwa watho, ka mũticĩ bũrĩa watho ugĩte?

22 Mandĩko maugĩte Iburaimu a-rĩ na nthaka ciĩrĩ. Ĩmwe ma-ciarĩte na mũka ũrĩa warĩ nkombo, na ĩnu ĩngĩ ma-ciarĩte na mũka ũrĩa ũta-rĩ nkombo.

23 Nthaka ĩnu ya mũka ũrĩa warĩ nkombo yaciarirwe kĩwĩthĩre. Ĩndĩ ĩnu ĩngĩ ya mũka ũnu ũta-rĩ nkombo yaciarirwe kũringana na kĩrĩĩko kĩa Ngai.

24 Aka mau maĩrĩ nĩ ngerekano ya irĩkanĩro ciĩrĩ. Mũka wa mbere, tawe Agari, nĩ ngerekano ya kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩarũthĩrwe Kĩrĩmani gĩa Cinai, kũrĩa antũ ma-tuĩkĩre nkombo cia watho.

25 Agari nĩarũngamĩrĩra Kĩrĩma gĩa Cinai kĩrĩa kĩrĩ nthĩ ya Arĩbia, na nĩ ngerekano ya taũni ĩrĩa ĩrĩ bo rĩu ya Njerucaremu, nĩ ũntũ yo na antũ mayo monthe nĩ nkombo cia watho.

26 Ĩndĩ mũka ũnu ũta-rĩ nkombo, tawe Cara, nĩarũngamĩrĩra Njerucaremu ya ĩgũrũ. Na nĩwe ng'ina wetũ twinthe.

27 Ũgu nĩbu kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru, atĩrĩ,

“Kena, weũ mũka nthaata, weũ ũtarogĩa mwana!

Ugĩrĩria na binya nene ũkenete,

weũ ũtanegua ũrũrũ wa kũgĩa mwana!

Nĩ ũntũ ciana cia mũka ũrĩa mũtiganĩrie

nĩcio mĩngĩ

nkũrũki ya ciana cia mũka ũrĩa ũrĩ na mũrũme.”

28 Mwiũ endwa, mũrĩ ciana cia kĩrĩĩko, wa ta Icaka.

29 Ĩndĩ, wa ta bũrĩa mwana ũrĩa waciarirwe kĩwĩthĩre a-nyariraga ũrĩa waciarirwe na njĩra ya Roo, nwa tabu gwĩkari nkinya ntukũni ino.

30 Nĩ ũntũ Mandĩko Matheru maugĩte, “Ĩngĩrĩriani mũka ũyũ nkombo bamwe na mwana wawe, nĩ ũntũ mwana wa mũka ũyũ nkombo atĩgaa ĩgai na mwana wa mũka ũtĩ nkombo.”

31 Kwogu, endwa, twiũ tũtĩ ciana cia mũka nkombo, tũrĩ ciana cia mũka ũtĩ nkombo.

Kũthaũrwa nĩ Kiristũ

5

1 Kiristũ nĩatũthaũrĩte, tũtĩ nkombo rĩngĩ. Rĩu ĩkaragani mũrũngamĩte wega mũtĩkwenyenya mũrĩ athaũre na mũtĩgetĩkĩre gũcioka ũkomboni rĩngĩ.

2 Ta nthikĩrĩriani wega! Niũ Baũro nĩnĩmwĩra ũkegua nĩmwĩboka gũtaanwa nĩ kenda mũtuĩka athingu methoni ma Ngai, gũtĩ bu Kiristũ akamũguna na bu.

3 Na ka mbuge rĩngĩ atĩ, mũntũ ũrĩa ũkwĩboka gũtaanwa nĩ kenda atuĩka mũthingu methoni ma Ngai, nwa nkinya athĩkĩre Watho wa Muca unthe.

4 Nĩ ũntũ ũkegua nĩmwenda kũthingata watho nĩ kenda mwĩtĩkĩrwa nĩ Ngai, menyani nĩmũbathũkanĩtue na Kiristũ, na mũrĩ nja ya ũtugi wa Ngai.

5 Ĩndĩ kũbetũkĩrĩra Roo Mũtheru, twetagĩrĩra tũnontete kwamũkĩra ũthingu, ũrĩa Ngai a-rĩkanĩre, nĩ ũntũ wa wĩtĩkio wetũ kũrĩ Kiristũ.

6 Nĩ ũntũ ndaani ya Kiristũ Njĩcũ, gũtaanwa kana kũrega gũtaanwa gũtĩ bata. Kĩrĩa kĩrĩ bata nĩ kũgĩa wĩtĩkio ndaani ya Kiristũ, ũrĩa ũrutaga wĩra na njĩra ya wendo.

7 Mũrathiĩte na mbere wega mũno. Nũũ ũratũmire mũtiga kũthingata ũũma?

8 Kũringĩrĩrua kwa mũthemba ta ũnu gũtiumanĩte na Ngai ũrĩa wamwĩtire.

9 Ũrutani ũnu wa ũrongo nĩ ta gacacũ kaniini karĩa gekagĩrwa mũtuni wa ngano na gakawimbithia unthe.

10 Kũnarĩ ũgu, nĩna wĩtĩkio atĩ Mwathani akamũbotithia kũregana na ũrutani wa ũrongo. Ngai agatuĩra ciira mũntũ ũnu ũmũrigicanagia.

11 Endwa, ũgaaca kwĩgua nĩmbunjia nkiugaga antũ mataanagwe rĩ, nĩkĩ Ayaundi makũnyamaria nkinya rĩu ũgu? Kwĩgua nĩmakũnthĩĩnia, nĩ kwonania niũ mbunjagia antũ mabonokue kũbetũkĩrĩra mũtharaba wa Kiristũ unka.

12 Antũ mau makũmũrigicania na ntaano marwekaba mo ene!

13 Mwiũ endwa makwa, Ngai amwĩtĩte mũtuĩka marĩa athaũre. Ĩndĩ mũtĩgatũmĩre kũthaũrwa kwenu kũbingia merirĩria ma mwĩrĩ, ĩndĩ mũtungatanage mwendanĩte.

14 Nĩ ũntũ watho unthe ũbingagua rĩrĩa twaathĩkĩra yathani rĩrĩ, “Enda mũtũũri waku wa ta bũrĩa wĩendete.”

15 Ĩndĩ mũgatua kũrũa na gũtambururana mwiũ eene, mwĩmenyerere mũtaca kũthirania.

Gũtongorua nĩ Roo wa Ngai

16 Kwogu nĩka nkũmwĩra atĩrĩ, gendagani mũtongoretue nĩ Roo Mũtheru, na mũtĩbingia merirĩria ma mwĩrĩ.

17 Nĩ ũntũ mwĩrĩ wendaga maũntũ marĩa Roo Mũtheru aregaga, na Roo Mũtheru endaga maũntũ marĩa mwĩrĩ ũregaga. Roo wa Ngai na mwĩrĩ itũũraga ikĩrũaga. Na nĩ ũntũ wogu, mũtĩbota kũrũtha bũrĩa kũbatiĩ.

18 Ĩndĩ mũgatongoragua nĩ Roo Mũtheru, mũtĩnkĩgua mũrĩ ruungu rwa Watho wa Muca.

19 Maũntũ mathũũku ma kĩmwĩrĩ nĩmaicĩkeene. Namo nĩ ũtharia, ũmaramari, merirĩria ma maũntũ ma rũko ma waga nthoni,

20 gũtungata ngai cia mĩbuanano, ũrogi, gũtuma ũthũ, manegene, rũriitho, mũthũũro, kwĩenda, gũtengũrania, nkarari cia kũreta ndũa, mbathũkano,

21 kwĩrirĩria, ũreebi, ciatho cia kũrĩa na kũnyua ntũndĩro cia waga nthoni, na maũntũ mangĩ ta mau. Ka nĩmũkaanieni rĩngĩ, wa ta bũrĩa na-mũkanĩtie au kabere: Mũntũ ũrĩa ũrũthaga maũntũ ta mau, atĩkagaa Ũthamaki wa Ngai.

22 Ĩndĩ ĩtunda rĩa Roo Mũtheru nĩ wendo, gĩkeno, thayũ, kũũmĩrĩria, kwĩgucanĩra kĩao, wega, gwĩtĩkĩka,

23 ũbooreru, na kwatha mwĩrĩ. Na gũtĩ watho ũnkĩbota kũrega kũgwatanĩra na maũntũ ta mau.

24 Antũ marĩa marĩ ma Kiristũ Njĩcũ nĩ ma-mbire merirĩria mao ma kĩmwĩrĩ mũtharabani, bamwe na gĩonkero kĩao.

25 Na nĩ ũntũ tũtongoragua nĩ Roo Mũtheru, tigani tũrũmagĩrĩre bũrĩa Roo Mũtheru atũtongoragia kũrũtha mũtũrĩreni wetũ unthe.

26 Tũtĩbatiĩ gwĩtĩĩa, gũtengũrania, na kwĩgucanĩra rũriitho.

Rũthagani maũntũ meega

6

1 Endwa, ũmwe wacienu angĩĩca kwĩbia, mwiũ marĩa agima kĩroo mũbatiĩ kũmũciokanĩrĩria, mũrĩ na ũbooreru na kwĩnyiibia, nĩ kenda mũntũ ũnu acioka njĩrani ĩrĩa ĩbatiĩ. Ĩndĩ mwĩmenyerere mũtaca kũgerua.

2 Gwataniani gũkuua mĩrigo ya mũntũ na ũrĩa ũngĩ, na mwarũtha ũgu mũkabingia watho wa Kiristũ.

3 Mũntũ angĩĩca kwĩona arĩ wa bata nkũrũki ya marĩa mangĩ, na eegue we tĩ wa bata, mũntũ ta ũnu nĩka akwĩbeenia.

4 Ĩndĩ wa mũntũ nĩathime wĩra wawe we mwene, nĩ kenda abota kwĩganĩrwa nĩ maũntũ marĩa arũthĩte, na atĩkwĩbuanania na bũrĩa mũntũ ũngĩ arũthĩte.

5 Nĩ ũntũ wamũntũ akaruta wĩra wawe we mwene.

6 Mũntũ ũrĩa ũthomithagua kiugo kĩa Ngai abatiĩ kũgaanaga into cionthe mbega na mwarimo wawe.

7 Mũtĩkeebenie, mũntũ atĩbota kũbeenia Ngai. Kĩrĩa mũntũ abandaga, nĩkĩo agaketha.

8 Ũrĩa ũbandaga na njĩra ya kwathĩkĩra merirĩria mathũũku ma mwĩrĩ, agaketha gĩkuũ. Ĩndĩ ũrĩa ũkabanda na njĩra ya kwathĩkĩra maũntũ ma Roo Mũtheru, agaketha mwoo wa tene na tene.

9 Nĩ ũntũ wogu, tũtĩkanoge nĩ kũrũtha maũntũ marĩa meega, nĩ ũntũ twaũmĩrĩria tũgaketha maketha bĩndĩ yakinya.

10 Kwogu, rĩrĩa tũrĩ na kaanya, tũbatiĩ kũrũthagĩra mũntũ wonthe maũntũ meega, na mũno, kũrĩ marĩa marĩ ma ngwatanĩro ya etĩkia.

Mataaro ma mũthia na nkeethi

11 Ta cũũthani mwone bũrĩa nĩmwandĩkĩrĩte na ntemwa nene na njara yakwa ningwa.

12 Antũ marĩa magũkinyĩrĩria mũtaanwa nĩ marĩa mendaga moonwa marĩ ega methoni ma antũ. Na gĩtũmi kĩrĩa gĩgũtũma marũtha ũgu nĩ kĩmwe gĩonka, na kĩo nĩ giria manyamarua nĩ ũntũ wa mũtharaba wa Kiristũ.

13 Wana marĩa ataane mongwa matĩathĩkagĩra watho wa Ayaundi. Nĩmeenda kũmũtindĩkĩrĩria mũtaanwa nĩ kenda metĩĩa namwi ta arutwa mao.

14 Niũ mwene gũtĩ gĩntũ nĩnkĩenda gwĩtĩĩa nakĩo, gũtiga mũtharaba wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ. Nĩ ũntũ merirĩria makwa ma nthĩ nĩbo ma-kuĩrĩre, naani ngĩkua kũrĩ mo.

15 Tĩ gũtaanwa kana kũrega gũtaanwa kũrĩ na bata, bũrĩa bũrĩ bata nĩ mũntũ agarũrũke atuĩke kĩũmbe kĩerũ.

16 Ngai aromũba thayũ na aroĩguĩra kĩao antũ marĩa monthe mathingataga ũrutani ũyũ, bamwe na antũ monthe ma Ngai.a

17 Nkĩthiria, ka mbuge atĩ mũntũ atĩkanthĩĩnie rĩngĩ na maũntũ mama, nĩ ũntũ mwĩrĩ ũyũ wakwa ũrĩ na irema irĩa ikwonania nama ndĩ wa Njĩcũ.

18 Endwa, ũtugi wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ ũroĩkaraga namwi. Ameni.

a 

6:16 Kĩngiriki kiugĩte Iciraeri ya Ngai.

Barũa ya Baũro kũrĩ

Aebeco

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mwandĩki wa barũa ĩno augĩte wengwa nĩ Baũro (thoma 1:1; 3:1). Baũro a-ndĩkagĩra Akiristũ ma taũni ya Ebeco, ĩndĩ athomi engĩ metĩkĩtie Baũro e-ndete ĩtambua kanithani mĩngĩ, na tĩ ya Ebeco yonka.

Ebeco yarĩ taũni nene mũno ya nthĩ ĩrĩa yetagwa Ĩcia Niini. Taũni ĩno yarĩ na ĩgweta mũno bĩndĩ ĩnu, nĩ ũntũ yarĩ na kĩrombero kĩa ngai ĩmwe ya antũ ma nabo, ĩrĩa yetagwa Atemi (Atũmwa 19:23-31).

Baũro a-ndĩkire barũa ĩno arĩ nceera. A-bingĩrĩtwe nceera nĩ ũntũ wa kũbunjia Kiristũ (thoma 4:1; 6:20). Na tũgĩĩciria, a-thaĩkĩtwe Roma. Barũa ĩno yakinyirue Ebeco nĩ mũntũ wetagwa Tikiko, athiĩte rũgendoni rwawe rwa gũceerera kanitha ya Ebeco. Nwa wĩgue Baũro a-ndĩkire barũa ĩno bĩndĩ ĩrĩa a-ndĩkagĩra Akorocai, nĩ ũntũ nĩibuaneene mũno na ya Akorocai.

Baũro e-ndaga Aebeco mamenya wega mũbango wa Ngai wa tene na tene, na ũtugi ũrĩa Ngai abecaga antũ. Barũani ĩno, mwandĩki nĩabuanania kanitha na mwĩrĩ wa Kiristũ. Agacioka akabuanania kanitha na nyomba, ĩrĩa Kiristũ arĩ we ĩbiga rĩa koona. Nĩatarĩrĩria bũrĩa kanitha ĩkari, bũrĩa ĩrĩ gĩntũ kĩmwe, na ibeo irĩa Ngai abecaga etĩkia nĩ kenda itethie kanitha.

Baũro nĩabecanĩte mataaro ma bũrĩa Akiristũ mabatiĩ gwĩkarania na antũ mwanya mwanya: arũme na aka mao, ciana na aciari macio, na nkombo na anene mao. Akĩthiria, mwandĩki athomithĩtie maũntũ makoniĩ ndũa ĩrĩa Akiristũ marũaga na mabinya ma Caitani.

Barũa ya Baũro kũrĩ

Aebeco

Nkeethi cia Baũro

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra, niũ mũtũmwa wa Mũbonokia Njĩcũ, kũringana na kwenda kwa Ngai. Kũrĩ mwiũ antũ ma Ngai marĩa marĩ Ebeco, marĩa ebokeku kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ.

2 Ngai Baaba wetũ na Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thayũ.

Mũbango wa Ngai wa gũkũũra antũ

3 Ngai arokumagua, Ĩthe wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ. Atũtharimĩte na itharimo cionthe cia kĩroo irĩa irĩ kũu ĩgũrũ, nĩ ũntũ tũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ.

4 Nĩ ũntũ Ngai a-tũthuurire kuuma wa tene tũtuĩke antũ mawe, wana mbere ya kũũmbwa kwa nthĩ, nĩ kenda tũtũũra tũrĩ antũ atheru na tũtĩna ĩgi methoni mawe, tũrĩ na wendo.

5 Ngai nĩ a-bangĩte kuuma wa tene, gũtũtua ciana ciawe kũbetũkĩrĩra Njĩcũ Kiristũ, kũringana na mũbango wawe, na nwakĩo gĩkeno kĩawe.

6 A-rũthire ũgu nĩ kenda tũkumagie ũtugi wawe ũrĩa ũkeengakengaga, ũrĩa atũnenkerete mana, kũbetũkĩrĩra Mwana wawe ũrĩa endete.

7 Nĩtwakũũrirwe kũbetũkĩrĩra nthakame ya Mũbonokia. Ũgu nĩ ta kuuga tũrĩ arekere mebia metũ nĩ ũntũ wa ũtugi ũyũ mũnene ũũ wa Ngai,

8 ũrĩa a-tũnenkeere na wĩngĩ, agĩtũba ũũgĩ unthe, na ũmenyo.

9 Ngai nĩatũmenyithĩtie mbitho ya wendi wawe, kũringana na mũbango wawe ũrĩa a-bangĩte kũbetũkĩrĩra Kiristũ.

10 Na mũbango ũyũ ũkabingua bĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩrĩte yakinya. Rĩu nĩrĩo akethĩrania into cionthe bamwe irĩa ciaũmbirwe, irĩa irĩ kũu ĩgũrũ na irĩa irĩ gũkũ nthĩ, nawe Kiristũ atuĩke nĩwe mũtongoria wa cio cionthe.

11 Na rĩngĩ, nĩ ũntũ tũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ, tũrĩ na ĩgai kuuma kũrĩ Ngai. Nĩ ũntũ a-tũthuurire kuuma wa tene kũringana na mũbango na wendi wawe, na rĩonthe Ngai arũthaga maũntũ monthe kũringana na wendi wawe.

12 Ngai atũthuurĩte nĩ kenda tũmũkumagie we, ũrĩa ũrĩ ũkengi, twiũ antũ ma mbere ma kũgĩa na mwĩrĩgĩrĩro kũbetũkĩrĩra Kiristũ.

13 Wana mwiũ nĩ mwagwatire nteto cia ma, nteto mbega cia ũbonokio wenu. Na rĩrĩa mwetĩkirie Kiristũ, Ngai a-mwĩkĩĩre mũũri wawe, na mũũri ũnu nĩ Roo Mũtheru, kũringana na kĩrĩĩko kĩawe.

14 Roo ũrĩa ũrĩ ndaani yetũ nĩwe ũtwonagia wabu tũkaamũkĩra ĩgai rĩetũ, nkinya rĩrĩa Ngai agakũũra antũ mawe. Ngai a-rũthire ũgu nĩ kenda tũkumagie ũkengi wawe.

Ĩboya rĩa Baũro kũrĩ Aebeco

15 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ, kuuma rĩrĩa nde-guire bũrĩa mwĩtĩkĩtie Mwathani Njĩcũ, na bũrĩa mwendete antũ ma Ngai monthe,

16 ntĩtigaga gũciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ wenu. Na ntĩtigĩte kũmũririkanaga maboyani makwa.

17 Nĩmũboyagĩra Ngai wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, Baaba ũrĩa ũrĩ ũkengi, amũnenkere roo wa ũũgĩ na amũguũrĩrie nkũrũki bũrĩa ekari nĩ kenda mũmũmenya wega.

18 Mboyaga Ngai amũkunũre meciria menu, nĩ kenda mũmenye mwĩrĩgĩrĩro ũrĩa Ngai a-mwĩtĩĩre nĩ ũrĩkũ, nĩ kenda mũmenye bũrĩa ũtonga wa ĩgai rĩawe wĩgana, ĩgai rĩrĩa rĩkengakengaga rĩa antũ mawe.

19 Na rĩngĩ mboyaga amũmenyithie bũrĩa binya yawe ĩrĩ na ũnene wĩgana, binya ĩrĩa ĩrĩ ndaani yetũ, twiũ etĩkia.

20 Binya ĩnu nwayo ĩrĩa Ngai a-riũkirie Kiristũ nayo, na agĩtũma eekara nthĩ mwena wa njara yawe ya ũrĩo kũu ĩgũrũ.

21 Kũu nĩku Kiristũ athanaga arĩ mũnene gũkĩra athamaki monthe na anene, aathani, na mabinya monthe, na arĩ mũnene gũkĩra antũ monthe marĩ ĩgweta gũkũ nthĩ, na tĩ mabindani mama monka, ĩndĩ nĩ nkinya mabinda marĩa magaaca.

22 Ngai anenkerete Kiristũ binya ya kwatha into cionthe, na amũtua mũnene wa cio cionthe nĩ kenda itethie kanitha.

23 Kanitha nĩ mwĩrĩ wa Kiristũ, na ĩcũragua na ĩgakinyanĩrua nĩ Kiristũ ũrĩa wĩcũragia into cionthe.

Ũtugi wa Ngai nĩu ũtũbonokagia

2

1 Mbereni, mwiũ mwarĩ marĩa akuũ nĩ ũntũ wa mabĩtia na mebia menu.

2 Bĩndĩ ĩnu, mwatũũraga ta antũ ma nthĩ ĩno, mũkĩathĩkagĩra mũnene wa maroo marĩa maathanaga rũkũngini. Mũnene ũyũ nĩ roo ĩrĩa ĩrutaga wĩra antũni marĩa maregete kwathĩkĩra Ngai.

3 Ũgu nwabu wanatwi twinthe twatũũranagia namo tene, tũkĩathĩkagĩra merirĩria ma mĩĩrĩ yetũ, wendi wa mĩĩrĩ yetũ na wa meciria metũ. Na kũringana na bũrĩa twekari, twabatiĩ kũberithua wanatwi ta antũ marĩa mangĩ.

4 Ĩndĩ nĩ ũntũ wa bũrĩa kĩao kĩa Ngai kĩrĩ kĩngĩ na wendo wawe ũrĩ mũnene kũrĩ twiũ,

5 wana wegua twarĩ akuũ tũrĩ mebiani, Ngai nĩ a-tũriũkirie bamwe na Kiristũ. Mũbonoketue nĩ ũntũ wa ũtugi wa Ngai.

6 Ngai a-tũriũkirie bamwe na Kiristũ, agĩtwĩkaria nthĩ bamwe nawe kũu ĩgũrũ, kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ.

7 A-rũthire ũgu kwonia nciarwa cionthe irĩa ikaaroca bũrĩa ũtugi wawe wĩngĩbĩte bwĩgana. Ũtugi ũnu wonekaga na maũntũ meega marĩa atũrũthĩrĩte kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ.

8 Nĩ ũntũ mwabonokirue nĩ ũtugi wa Ngai rĩrĩa mwetĩkirie. Mũtabonokua nĩ ũntũ wa maũntũ meega marĩa mwarũthire. Ũbonokio wenu nĩ kĩbeo kuuma kũrĩ Ngai.

9 Mũta-bonokirue nĩ ciĩko cienu mbega, giria mũntũ nwarĩ ũmwe etĩĩa.

10 Nĩ ũntũ twiũ tũrĩ ciũmbe irĩa nyũmbe wega nĩ Ngai, na a-tũmbire tũrĩ na ngwatanĩro na Mũbonokia Njĩcũ, nĩ kenda tũrũthaga maũntũ meega ta bũrĩa mũbango wawe wekari kuuma tene.

Mũrĩ kĩmwe na Kiristũ

11 Kwogu ririkanagani atĩ mwiũ mũtaciarwa mũrĩ Ayaundi. Mwiũ mwĩragwa nĩ Ayaundi atĩ mũtĩataane, ĩndĩ gũtaanwa kwao nĩ kwa mwĩrĩ, tĩka kũrĩ gwa nkoro. Mũtĩkariganĩrweni nĩ bũrĩa mwekari bĩndĩ ya tene.

12 Bĩndĩ ĩnu mwatũũraga mũtĩgwatanĩte na Kiristũ. Mũtataragwa mũrĩ Aiciraeri, ĩndĩ mwarĩ ma rũũrĩrĩ, na mũtataragĩrwa irĩkanĩroni na irĩkoni irĩa Ngai a-rĩkanĩrĩte namo. Mwatwĩre nthĩ ĩno mũtĩna mwĩrĩgĩrĩro na mũtĩna Ngai.

13 Ĩndĩ rĩu, nĩ ũntũ wa Mũbonokia Njĩcũ, mwiũ marĩa mwarĩ kũraaca, nĩmwaretirwe bakubĩ na Ngai kũbetũkĩrĩra nthakame ya Kiristũ.

14 Kiristũ nĩ a-retire thayũ kũrĩ Ayaundi na marĩa matĩ Ayaundi, na tũgĩtuĩka gĩntũ kĩmwe. Nĩ o-morire rũthingo rũrĩa rwatũbathũranagia, akĩthiria ũthũ ũrĩa twarĩ nau.

15 Kiristũ nĩ a-thiririe watho wa Ayaundi na mathani, nĩ kenda aũmba mũntũ ũmwe, kuumana na Ayaundi na marĩa matĩ Ayaundi. Ũgu nĩbu a-retire thayũ.

16 Nĩ ũntũ wa gũkua kwawe mũtharabani, Kiristũ nĩ a-tũmire Ayaundi na marĩa matĩ Ayaundi, tũrĩ ta gĩntũ kĩmwe, twegucana na Ngai. Kwogu akĩthiria ũthũ ũrĩa warĩ bo.

17 Kiristũ a-cire akĩreta nteto mbega cia thayũ kũrĩ mwiũ marĩa mũtĩ Ayaundi, mwiũ mwarĩ kũraaca na Ngai. Na kũrĩ Ayaundi, marĩa ma-rĩ bakubĩ nawe.

18 Kwogu kũbetũkĩrĩra Kiristũ, twinthe nwa tũthiĩ kũrĩ Baaba kũbetũkĩrĩra Roo wa ũrĩa ũmwe.

19 Kwogu rĩu, mwiũ marĩa matĩ Ayaundi, mũtĩ ma rũũrĩrĩ rĩngĩ na mũtĩ ageni, ĩndĩ mũrĩ atũũri bamwe na antũ monthe ma Ngai, na mũrĩ antũ ma nyomba ya Ngai.

20 Mũrĩ ta nyomba ĩrĩa ĩtumĩtwe ĩgũrũ rĩa mũcingi wa atũmwa na iroria, nawe Mũbonokia Njĩcũ wengwa, nĩwe ĩbiga rĩa koona.a

21 Kiristũ nĩwe ũgwatithanagia nyomba ĩnu yonthe, nĩ kenda ĩkũra ĩtuĩka ekarũ ĩrĩa ntheru ya Mwathani.

22 Kũbetũkĩrĩra Kiristũ, mwiũ nĩ mũgũtumwa mũtuĩke nyomba ĩrĩa Ngai atũũraga na Roo wawe.

a 

2:20 Kũringana na Ayaundi, ĩbiga rĩa koona nĩrĩo rĩarĩ rĩa bata mũno nyombani ciao.

Mũbango wa Ngai kũrĩ antũ matĩ Ayaundi

3

1 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ, niũ Baũro ntuĩkĩte mũbungwa nĩ ũntũ wa gũtungata Njĩcũ Kiristũ. Nĩnĩmũboyagĩra Ngai mwiũ mũtĩ Ayaundi.

2 Na nama, nĩmwĩguĩte bũrĩa Ngai anenkerete wĩra wa mwanya wa kũmũbunjĩria.

3 Ngai nĩ a-nguũrĩrie kĩriga kĩa mũbango wawe, ta bũrĩa mandĩkĩte baniini barũani ĩno.

4 Mwamĩthoma, mũkamenya bũrĩa ntaũkĩrĩtwe nĩ kĩriga kĩu gĩkoniĩ Kiristũ.

5 Ngai ata-guũrĩria antũ ma bĩndĩ ya tene, ĩndĩ rĩu kũbetũkĩrĩra Roo wawe, aguũrĩrĩtie atũmwa na iroria ciawe nyamũre.

6 Na kĩriga nĩ atĩ kũbetũkĩrĩra nteto mbega, antũ matĩ Ayaundi bamwe na Ayaundi makagaa ĩgai bamwe na ciana cia Ngai. Twiũ tũrĩ ciĩga cia mwĩrĩ ũmwe, na kĩrĩĩko kĩa Ngai nĩ gĩetũ twinthe nĩ ũntũ tũrĩ ma Mũbonokia Njĩcũ.

7 Niũ ntuĩkĩte ntungata ya Ngai, kũbetũkĩrĩra ũtugi na binya wawe, mbunjagie nteto ino mbega.

8 Wana wegua nĩ niũ mũniini gũkĩra antũ monthe ma Ngai, na-nenkerwe ũtugi ũyũ wa mwanya wa kũbunjĩria antũ matĩ Ayaundi ũtonga wa Kiristũ ũrĩa ũtĩna kĩthimi.

9 Ngai a-nthuurire menyithanie mbitho ĩrĩa we Mũũmbi wa into cionthe e-karĩte abithĩte kuuma wa tene.

10 Warĩ mũbango wa Ngai gũtũmĩra kanitha kũmenyithania ũũgĩ wawe wa mĩthemba mĩngĩ, kũrĩ aathani na mabinya marĩa maathanaga rũkũngini.

11 Na ũyũ nĩu warĩ mũbango wawe wa tene na tene, ũrĩa a-bingirie kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ, Mwathani wetũ.

12 Na nĩ ũntũ tũrĩ bamwe na Kiristũ na tũrĩ na wĩtĩkio, rĩu nwa tũthiĩ kũrĩ Ngai tũrĩ na ũcamba na tũtĩna nkanja.

13 Kwogu, ga nkũmũkaĩra mũtĩgakue nkoro nĩ ũntũ wa kũthĩĩnua gwakwa. Nĩnthĩĩnua nĩ kenda mũbewa gĩtĩĩo.

Baũro aboera etĩkia ma Ebeco

14 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ, nturagĩria Baaba maru,

15 ũrĩa waũmbire into cionthe, irĩa irĩ ĩgũrũ na nthĩ.a

16 Nĩnkũmũboera Ngai ũrĩa ũrĩ ũtonga wa kũrigaria, amwĩkĩre binya nkoroni cienu kũbetũkĩrĩra Roo wawe Mũtheru,

17 nĩ kenda Kiristũ atũũre nkoroni cienu nĩ ũntũ wa wĩtĩkio wenu. Nĩnkũmũboera nĩ kenda mĩri yenu ya wendo ĩrikĩre, na mũnyiinye mũcingini wa wendo,

18 nĩ kenda mwiũ bamwe na etĩkia monthe mũbote kũmenya bũrĩa wendo wa Kiristũ waramĩte, ũracĩbĩte, wĩtĩtie ĩgũrũ na bũrĩa ũborokerete.

19 Na mũmenye wendo ũyũ wa Kiristũ ũrĩa ũbetũkĩte ũmenyo unthe, nĩ kenda mwĩcũrwa nĩ ũngai bururu mũkinyie kĩthimi gĩa ũkinyanĩru unthe wa Ngai.

20 Rĩu arokumagua, Ngai ũrĩa ũbotaga kũrũtha maũntũ manene na binya yawe ĩrĩa ĩrutaga wĩra ndaani yetũ, na akarũtha nkũrũki ya bũrĩa tũmũboyaga, na nkũrũki ya bũrĩa twĩciragia.

21 Arokumagua kanithani kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ mabinda monthe tene na tene! Ameni.

a 

3:15 Kana: Ũrĩa ũbeete mariĩtwa mũciĩ wa ĩgũrũ na wa nthĩ.

Ngwatanĩro ya endwa

4

1 Kwogu, niũ mũbungwa nĩ ũntũ wa gũtũmĩkĩra Mwathani, nĩnkwenda kũmũkaĩra mũtũũrage mũtũrĩre ũkwonania atĩ nĩmwĩtĩtwe nĩ Ngai.

2 Rĩonthe ĩthagĩrwani mwĩnyiibĩtie na mũrĩ abooreru. Mũgĩe na kũũmĩrĩria, na kũrekera antũ mũrĩ na wendo.

3 Geriani mũno kwiga ngwatanĩro ĩrĩa Roo Mũtheru aretaga, mũgwatithanĩtue nĩ thayũ.

4 Kũrĩ mwĩrĩ ũmwe, na Roo Mũtheru ũmwe, ta bũrĩa mwetirwe nĩ Ngai nĩ kenda mwĩgua mũrĩ na mwĩrĩgĩrĩro ũmwe.

5 Kũrĩ Mwathani ũmwe, wĩtĩkio ũmwe na ũbatithio ũmwe.

6 Kũrĩ Ngai ũmwe, Baaba wa antũ monthe. Nĩwe wathaga antũ monthe na nĩwe ũrutaga wĩra na monthe, na arĩ ndaani yetũ twinthe.

7 Ĩndĩ wa ũmwe wacietũ nĩmũnenkere kĩbeo kĩa mwanya nĩ Ngai, kũringana na bũrĩa Kiristũ atũgaĩrĩte.

8 Ta bũrĩa kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ,

“Rĩrĩa e-tirie ĩgũrũ, nĩ a-tongorerie mĩgwate ya ndũa,

na aaba antũ mawe ibeo.”

9 Kuuga Kiristũ “e-tirie” nĩ kwonania a-mbire kwĩgũrũka nkinya gĩturi kĩa nthĩ.

10 Na Kiristũ wa ũyũ wegũrũkire, nwawe wetirie ĩgũrũ nĩ kenda eegua arĩ gũntũ kunthe.

11 Kiristũ nĩwe wengwa wabecanire ibeo ino kũrĩ kanitha, agĩtua mamwe atũmwa, mangĩ akĩmatua iroria, mangĩ abunjia, mangĩ arĩĩthi na mangĩ arimo.

12 A-becanire ibeo inu nĩ kenda abarĩrĩria antũ ma Ngai kũruta wĩra wawe, na nĩ kenda mwĩrĩ wa Kiristũ, tau kanitha, ũgĩa binya.

13 Kwogu, twinthe tũgakũra tũgĩe na wĩtĩkio ũmwe, na tũmenye Mwana wa Ngai ũntũ ũmwe, nkinya tũtuĩke etĩkia agimaru, twĩkare ta bũrĩa Kiristũ ekari.

14 Rĩu, tũtĩbatiĩ gwĩkara ta twana tũnyi wĩtĩkioni wetũ, tũtaca kwagagua nĩ ĩthomo cia mĩthemba na mĩthemba, na waara wa antũ makĩenda gũtũbĩtithia na ũrongo wao.

15 Ĩndĩ ga twĩrage antũ ũũma tũrĩ na wendo, nĩ kenda tũkũra nkũrũki na njĩra cionthe, twĩkare ta Kiristũ ũrĩa nĩwe kĩongo gĩa kanitha.

16 Kiristũ nĩwe ũgwatithanĩtie mwĩrĩ wawe bamwe. Kwogu, rĩrĩa wa gĩcunce gĩkũruta wĩra wakĩo, gĩtethagia icunce inu ciĩngĩ gũkũra, na mwĩrĩ unthe ũkagĩa binya, nĩ ũntũ wa wendo.

Gũtũũra ta antũ ma Ngai

17 Kwogu riĩtwani rĩa Mwathani nĩmbuga atĩrĩ, mũtĩgatũũre ta antũ marĩa maticĩ Ngai, marĩa atukanĩre meciriani mao, na meciragia maũntũ ma burĩ.

18 Meciria mao marĩ mbinduni, na nĩmabathũrĩtwe kuuma mwooni wa Ngai, na gũtĩkĩo maicĩ, nĩ ũntũ wa kũũma gwa nkoro ciao.

19 Matĩĩgucaga nwarĩ nthoni cia maũntũ mathũũku marĩa marũthaga. Mabingagia merirĩria mao marĩa mathũũku, na magakorokera maũntũ ma rũko ma mĩthemba yonthe.

20 Ĩndĩ mwiũ, ũgu tĩbu mwathomithirue maũntũ megiĩ Kiristũ.

21 Nama nĩmwicĩ maũntũ ma Njĩcũ monthe, na nĩmwathomithirue ũũma ũrĩa uumaga kũrĩ we.

22 Kwogu tiganani na mĩĩkarĩre mĩthũũku ĩrĩa mwatũũraga nayo tene, ĩrĩa yatũmaga mũkarũmĩrĩra meerirĩria mathũũku ma kũmũthaĩrĩria.

23 Ĩtĩkĩrĩriani Roo Mũtheru erũbie meciria menu,

24 na mwĩkĩre mĩtugo mĩerũ, mũũmbĩtwe na mũbuanano wa Ngai kũbetũkĩrĩra ũthingu wa ma na ũtheru wa ma.

25 Kwogu, mwiũ mwinthe mũtĩkaragie ũrongo. Wa mũntũ nĩaragie maũntũ ma ũũma na mũtũũri wawe, nĩ ũntũ twiũ twinthe tũrĩ icunce cia mwĩrĩ ũmwe.

26 Wana mwathũũra, mũtĩkareke mũthũũro ũtũma mwĩbia. Mũtĩkareke riũa rĩthũa mũrĩ athũũru.

27 Na mũtĩkanenkere nkoma kaanya.

28 Ũrĩa ũregucaga akiaga, nĩatige kwia ĩndĩ nĩarute wĩra mwega na njara ciawe nĩ kenda agĩa na into cia gũtethia marĩa makũbatara ũtethio.

29 Mũtĩkareke rwaria rũtĩagĩrĩrĩte ruuma tũnyuani twenu. Ĩndĩ aragiani maũntũ meega ma kũguna antũ, nĩ kenda mũntũ ũrĩa ũkamũthikĩrĩria agatetheka.

30 Mũtĩkathũũrie Roo Mũtheru wa Ngai, nĩ ũntũ we nĩwe mũũri wa kwonania mũkabonokua ntukũ ya gũkũũrwa.

31 Ebereriani makanya, marũrũ, mũthũũro, manegene, icengo na nguutũ, bamwe na maũthũũku ma mĩthemba yonthe.

32 Tuĩkani antũ ma kwĩgucanagĩra kĩao na gũtethanagia. Rekanagĩrani mebia ta bũrĩa Ngai a-mũrekere kũbetũkĩrĩra Kiristũ.

Tũũragani werũni

5

1 Kwogu tuyiani Ngai nĩ ũntũ mũrĩ ciana ciawe irĩa endete.

2 Ĩkaragani mwendanĩte ta bũrĩa Kiristũ a-twendire, akĩĩrutĩra gũkua nĩ ũntũ wetũ arĩ kĩgongwana kĩrĩ na mũcinko mwega wa gwĩtĩkĩrĩka kũrĩ Ngai.

3 Ĩndĩ gatagatĩni keenu, gũtĩkegue kũrĩ na waganu kana ũntũ wa rũko nwarĩ ũmwe, kana ũkoroku, nĩ ũntũ maũntũ ta mau matĩbatiĩ kwĩgua marĩ gatagatĩni ga antũ ma Ngai.

4 Na gũtĩkegue kũrĩ na maũntũ ma waga nthoni, kana rwaria rwa waa, kana mathe matĩ meega. Ĩndĩ bantũ bogu, mũbatiĩ gũciokagĩria Ngai nkatho.

5 Menyani nama atĩrĩ, gũtĩwe ũkathũngĩra ũthamakini wa Kiristũ na Ngai arĩ mwaganu, akĩrũthaga maũntũ ma rũko, kana arĩ mũkoroku, nĩ ũntũ gũkoroka nĩ kũboya ngai cia mĩbuanano. Mũntũ ta ũyũ atĩthũngĩra ũthamakini wa Kiristũ na wa Ngai.

6 Na mũtĩkareke mũntũ amũbeenia na rwaria rũtĩna magũrũ, nĩ ũntũ maũntũ ta mau matũmaga mũthũũro wa Ngai ũgakinyĩra marĩa matĩmwathĩkagĩra.

7 Kwogu mũtĩkagwatanĩre namo kũrũtha maũntũ marĩa marũthaga.

8 Nĩ ũntũ tene mwiũ mwarĩ mbindu, ĩndĩ rĩu mũrĩ werũ ndaani ya Mwathani. Kwogu ĩkarani ta ciana cia werũ, nĩ ũntũ

9 werũ ũyũ ũrĩ ndaani yenu ũciaraga mĩthemba yonthe ya mawega, ũthingu na ũũma.

10 Tuĩriani mũmenye maũntũ marĩa makenagia Mwathani.

11 Mũtĩkagwatanĩre na maũntũ ma mbindu marĩa matĩ maciaro, ĩndĩ marutũrũreni.

12 Nĩ ũntũ bũrĩ na nthoni kũgweta maũntũ marĩa marũthagĩrwa mbithũni nĩ antũ marĩa matĩathĩkagĩra Ngai.

13 Ĩndĩ into cionthe igaaca kũmũrĩkwa nĩ werũ nĩka cionekaga wega,

14 nĩ ũntũ werũ nĩu ũtũmaga into cionthe cionekana. Na nĩ gĩtũmi Mandĩko maugaga,

“Ũkĩra, weũ ũmamiĩ,

riũka uume kũrĩ marĩa akuũ,

na Kiristũ agakũmũrĩkĩra.”

15 Kwogu ĩmenyerereni mũno mũtũũrĩreni wenu. Mũtĩgatũũrage ta ciaa, ĩndĩ mũtũũrageni ta antũ aũgĩ.

16 Tũmagĩrani mabinda menu wega, nĩ ũntũ nthĩ ĩcũrĩte maũthũũku.

17 Kwogu mũtĩgeekare ta ciaa, ĩndĩ mũmenye bũrĩa Mwathani endaga mũrũtha.

18 Mũtĩkarĩĩwe nĩ ncoobi, nĩ ũntũ ũreebi nĩu ũretaga waganu, ĩndĩ ĩcũrwani nĩ Roo Mũtheru.

19 Aranagĩriani na thaburi, nyĩmbo cia kũthathaia, na nyĩmbo cia kĩroo. Inagani mũgĩkumagia Mwathani nkoroni cienu.

20 Ciokagĩriani Ngai Baaba nkatho mabinda monthe, nĩ ũntũ wa maũntũ monthe, riĩtwani rĩa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

Mataaro kũrĩ mũka na mũrũme

21 Wa mũntũ nĩenyiibagie kũrĩ ũrĩa ũngĩ nĩ ũntũ wa gũtĩĩa Kiristũ.

22 Mwiũ aka, ĩnyiibagieni kũrĩ arũme menu ta bũrĩa mwĩnyiibagia kũrĩ Mwathani.

23 Nĩ ũntũ mũntũ mũrũme nĩwe kĩongo kĩa mũka wawe, ta bũrĩa Kiristũ arĩ kĩongo gĩa kanitha. Kanitha nĩ mwĩrĩ wa Kiristũ, nawe Kiristũ nĩwe Mũbonokia wa mwĩrĩ ũnu.

24 Ta bũrĩa kanitha ĩnyiibagia kũrĩ Kiristũ, nwa tabu aka mabatiĩ kwĩnyiibia kũrĩ arũme mao maũntũni monthe.

25 Namwi arũme, endagani aka menu ta bũrĩa Kiristũ e-ndire kanitha akĩĩruta, agĩkua nĩ ũntũ wa yo.

26 Kiristũ a-theririe kanitha ĩtuĩke ntheru, akĩmĩthambia na rũncĩ agĩtũmagĩra kiugo kĩa Ngai.

27 A-rũthire ũgu nĩ kenda eretera kanitha ĩrĩ na mwago, na ĩtĩna matinobo, mĩkũnjo kana marooro nwarĩ marĩkũ, tiga ĩĩgue ĩrĩ ntheru na ĩtĩna mabĩtia.

28 Ũgu nwa tabu arũme mabatiĩ kwendaga aka mao, ta bũrĩa mendete mĩĩrĩ yao yongwa. Mũntũ mũrũme ũrĩa wendete mũka, nĩwe mwene wĩendete.

29 Nĩ ũntũ gũtĩ mũntũ ũmenete mwĩrĩ wawe, ĩndĩ wa mũntũ awuĩreraga na akaumenyerera. Ũgu nwabu Kiristũ amenyagĩrĩra kanitha,

30 nĩ ũntũ twiũ tũrĩ icunce cia mwĩrĩ wawe.

31 Ta bũrĩa Mandĩko maugaga, “Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, mũntũ mũrũme agatiga ĩthe na ng'ina, agwatithanue na mũka, na mo maĩrĩ matuĩke mwĩrĩ ũmwe.”

32 Maũntũ mau nĩ mbitho nene, ĩrĩa niũ monaga ĩkari ta Kiristũ na kanitha.

33 Kwogu wa ũmwe wacienu abatiĩ kwenda mũka ta bũrĩa eendeete we mwene, na mũka nawe, nwa nkinya atĩĩage mũrũme.

Mataaro kũrĩ ciana na aciari

6

1 Mwiũ ciana, athĩkagĩrani aciari menu mũrĩ ndaani ya Mwathani, nĩ ũntũ ũgu nĩbu kũbatiĩ.

2 “Tĩĩyaga ĩbaagu na nyũkwe.” Rĩu nĩrĩo yathani rĩa mbere rĩrĩa rĩrĩ na kĩrĩĩko kĩa Ngai

3 atĩ, “nĩ kenda ũtũũra wega na ũtũũra matukũ mengĩ gũkũ nthĩ.”

4 Namwi meethe, mũtĩgatengũrie ciana cienu na gũciĩthũũria. Bantũ bogu, reragani ciana cienu mũgĩciĩthomithagia mĩtugo mĩega ya ũrutani wa Mwathani.

Mataaro kũrĩ nkombo na anene

5 Namwi nkombo, athĩkagĩrani anene menu ma nthĩ ĩno, mũmatĩĩage na mwĩnyiibagie kũrĩ mo. Marutagĩreni wĩra na nkoro ntheru, taka mũkũrutĩra Kiristũ.

6 Na tĩ kuuga mũmarutagĩre wĩra na nkoro ntheru bĩndĩ ĩrĩa mamũrũngamĩrĩrĩte rĩonka, nĩ kenda mũmakenia. Ĩndĩ rũthagani wendi wa Ngai na nkoro ntheru, ta nkombo cia Kiristũ.

7 Rutani wĩra na kĩĩo taka mũkũrutĩra Mwathani, na tĩ antũ.

8 Ririkanani atĩ Mwathani akaaba wa mũntũ kĩbeo kũringana na maũntũ meega marĩa arũthaga, nĩegue we nĩ nkombo kana tĩ yo.

9 Namwi anene ma nkombo, rũthagĩrani nkombo cienu bũrĩa kũbatiĩ. Mũtĩkamamakagie, nĩ ũntũ nĩmũkũmenya atĩ mũnene wenu nwawe wao, Ngai ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ, na atĩbathũraga antũ.

Mathaga ma ndũa

10 Nkĩthiria, ka nĩmwĩreni, ĩkaragani mũrĩ na ũcamba ndaani ya Mwathani, na mũrĩ na binya yawe nene.

11 Yũkiani mathaga monthe ma ndũa ma Ngai, nĩ kenda mũbota kũregana na mĩbango ya waara wa nkoma.

12 Nĩ ũntũ ndũa yetũ tĩ ya nyama na nthakame, ĩndĩ tũrũaga na anene, wathani, mabinya ma mbindu ma nthĩ ĩno, na mabinya mathũũku ma kĩroo ma rũkũngini.

13 Kwogu, yũkiani mathaga ma ndũa monthe ma Ngai, nĩ kenda mũkabota kũrũa wega rĩrĩa nkoma akamũbithũkĩra. Na mwarũtha ũgu bunthe, rĩu mũrũngame mũtĩkwenyenya.

14 Kwogu rũngamani mwĩnyiinyĩtie, mwĩobete ũũma ta mũcibi kĩũno, na mwĩkĩrĩte ũthingu ta ĩthaga rĩa kũrigĩrĩria kĩthũri.

15 Nacio iratũ cia magũrũ menu, nĩ ciĩgue irĩ kwĩbaarĩrĩria kũthiĩ kũbunjia nteto mbega cia thayũ.

16 Na ĩgũrũ rĩa maũntũ mau, tũmagĩrani wĩtĩkio ũrĩ ngo yenu, nĩ kenda mũbote kũrigĩrĩria mĩguĩ ĩrĩa ĩrĩ mwanki, ya ũrĩa mũthũũku.

17 Ĩkĩrani ũbonokio ũrĩ nkobia ya kũgirĩrĩria kĩongo ndũani, na mwĩũkie rũbiũ rwa Roo na nĩru kiugo kĩa Ngai.

18 Na mũboyageni mũrĩ ndaani ya Roo mabinda monthe. Na mũboyage maboya ma mĩthemba yonthe, na mwĩkarage mwĩũgĩte, mũkĩboyagĩra antũ ma Ngai monthe.

Kũboyagĩra antũ ma Ngai

19 Mboyagĩrani Ngai wanani, nĩ kenda rĩonthe rĩrĩa ngatumũra kanyua gakwa, nkabewa ciugo cia kwaria, mbote gũtaarĩrĩria mbitho ya nteto mbega nĩna ũcamba.

20 Nĩ ũntũ kũbunjia ntũmĩrĩri ĩno ndĩ mũtũmwa wa kũrũngamĩrĩra Kiristũ, nĩku gũtũmĩte mbĩgua ndĩ nceera. Kwogu mboyagĩrani mbĩgue nĩna ũcamba wa kũbunjia nteto mbega bũrĩa mbatiĩ.

Nkeethi cia mũthia

21 Mũruamaitũ Tikikaci, ũrĩa twendete na mwĩtĩkua wĩrani wa Mwathani, akamwĩra maũntũ makwa monthe mũmenye bũrĩa nkũrũtha.

22 Nĩnkũmũtũma kũrĩ mwiũ nĩ kenda amwĩre bũrĩa twĩkari na amũũmĩrĩrie.

23 Endwa, mũrokinyĩrwa nĩ thayũ, wendo na wĩtĩkio kuuma kũrĩ Ngai Baaba na Mwathani Njĩcũ Kiristũ.

24 Ũtugi wa Ngai ũroĩkaraga na antũ monthe marĩa mendete Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, na wendo ũtĩnkĩthira.

Abiribi

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Barũa ĩno ya-ndĩkirwe nĩ mũtũmwa Baũro mĩaka ta 61 Kuuma Gũciarwa gwa Kiristũ rĩrĩa a-rĩ nceera. Athomi engĩ meciragia Baũro a-rĩ nceera nthĩ ya Roma rĩrĩa a-ndĩkaga barũa ĩno. Baũro akĩandĩka barũa ĩno ma-rĩ na mũrutwa wawe Timotheo na a-ndĩkagĩra etĩkia ma taũni ya Biribi. Biribi ya-rĩ taũni nene ya gĩcigo kĩa Makendonia. Na nĩyo yarĩ taũni ya mbere ĩrĩa Baũro a-bunjirie marĩ na Cira rĩrĩa ma-kinyire Makendonia bĩndĩ ya rũgendo rwawe rwa kaĩrĩ rwa kũbunjia na akĩambĩrĩria kanitha ku (Atũmwa 16).

Barũa ĩno nĩ mbuku ya gĩkeno nĩ ũntũ nĩyarĩtie ĩgũrũ rĩa gĩkeno kĩa ma, kĩa mũtũũrĩre wa mwĩtĩkia kĩrĩa kiumanaga na Kiristũ. Abiribi ma-rĩ arata ma mwanya ma Baũro na ma-rĩ antũ ma ũtethio mũno mũtũũrĩreni wawe.

Baũro nĩaciokeretie etĩkia ma Biribi nkatho nĩ ũntũ wa kĩbeo kĩrĩa ma-tũmĩte rĩrĩa me-guire atĩ a-rĩ nceera, na nĩ ũntũ wa maboya mao (1:5; 4:10-19). Nĩ kwarĩ na mathĩĩna kanithani ya Biribi nĩ ũntũ kũrĩ na antũ ma-ugaga atĩ nwa nkinya mũntũ athĩkĩre watho wa Muca nĩ kenda abonokua. Baũro nĩ e-ndaga Abiribi mamenye atĩ Ngai abonokagia antũ marĩa metĩkĩtie Kiristũ na tĩ ũntũ wa kwathĩkĩra watho wa Kĩyaundi. Baũro nĩaririkanĩtie etĩkia ma Biribi atĩ nĩ wega antũ ma Ngai gũtũũra marĩ na ngwatanĩro na gwĩciria wa ta bũrĩa Kiristũ Njĩcũ eciragia (2:2).

Baũro nĩ e-ndaga etĩkia ma Biribi mamenya bũrĩa Nteto Mbega cia Kiristũ ciathiĩte na mbere gũtamba nthĩ ya Roma na nĩ e-ndaga kũmeera bũrĩa we mwene e-kari (1:12-26).

Icunce cia barũa ĩno

Nkeethi na nkatho (1:1-11)

Kũgĩa na ngwatanĩro na Kiristũ (1:27-2:18)

Ũmĩrĩru na mataaro (2:19-4:9)

Nkatho na nkeethi cia mũthia (4:10-23)

Abiribi

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra barũa ĩno tũrĩ na Timotheo, twiũ ntungata cia Mũbonokia Kiristũ Njĩcũ.

Nĩtũmwandĩkĩra mwiũ etĩkia ma Kiristũ Njĩcũ marĩa marĩ taũnini ya Biribi bamwe na atongoria ma kanitha, na marĩa matethagĩrĩria atongoria mau.

2 Ngai Baaba wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thayũ.

Ĩboya rĩa Baũro kũrĩ etĩkia ma taũni ya Biribi

3 Nĩnciokagĩria Ngai wakwa nkatho rĩrĩa rĩonthe namũririkana mwiũ.

4 Rĩrĩa rĩonthe nkũmũboera, nĩmũboyagĩra nĩna gĩkeno nkoroni yakwa,

5 nĩ ũntũ wa kũgwatanĩra naani gũtethereria gũtambia Nteto Mbega cia Kiristũ kuuma ntukũ ya mbere rĩrĩa mwaciĩgwire nkinya rĩu ũgu.

6 Nĩna ma atĩ Ngai ũrĩa wa-mbĩrĩrie wĩra mwega ndaani yenu akathiĩ na mbere kũruta wĩra ũnu, nkinya rĩrĩa ũkathira ntukũ ya gũcioka gwa Kiristũ Njĩcũ.

7 Nĩmbatiĩ gwĩciria ũũ ĩgũrũ rĩenu mwinthe nĩ ũntũ nĩnĩmwendete mũno. Mwiũ mwinthe nĩmũntethetie kũruta wĩra wa mwanya ũrĩa Ngai anenkerete, nĩ wĩgue ndĩ nceera kana nĩka ngũteterera Nteto Mbega.

8 Ngai nĩ mũira wakwa atĩ nĩnkwĩrĩgĩrĩra kũmwona, na atĩ nĩmwendete na wendo wa Kiristũ Njĩcũ.

9 Ĩboya rĩakwa nĩ atĩ, wendo wenu ũthiĩ na mbere kwongerereka nkũrũki bamwe na ũmenyo, na ũtaũku wa maũntũ monthe.

10 Kwogu, mũkabota gũtuĩria maũntũ marĩa meega nkũrũki, nĩ kenda mũkegua mũrĩ atheru na mũtĩna ĩgi mũthenya wa gũcioka gwa Kiristũ.

11 Na mĩtũũrĩre yenu ĩcũrwe nĩ maciaro ma ũthingu marĩa monekaga kũbetũkĩrĩra Njĩcũ Kiristũ nĩ kenda Ngai akumua na athathaua.

Ũtungata wa Baũro arĩ nceera

12 Endwa, nĩnkwenda mũmenye atĩ, maũntũ monthe marĩa monete nĩmantethetie gũtambia Nteto Mbega.

13 Nĩ ũntũ wa ũgu, arangĩri ma nyomba ya mũthamaki na antũ monthe gũkũ nĩmamenyete atĩ nthaĩkĩtwe nĩ ũntũ wa gũtungata Kiristũ.

14 Na nĩ ũntũ wa kwĩgua ndĩ mũthaĩke nceera, arũmĩrĩri engĩ ma Mwathani marĩ na ũcamba wa kũbunjia kiugo kĩa Ngai matĩgũkĩra.

15 Nĩ ũũma atĩ, mamwe nĩmabunjia Nteto Mbega cia Kiristũ marĩ na rũritho na nkarari, ĩndĩ mangĩ nĩmabunjia marĩ na nkoro ntheru.

16 Mau mabunjagia marĩ na nkoro ntheru, marũthaga ũgu nĩ ũntũ wa wendo, na nĩmaicĩ atĩ ndĩ nceera nĩ ũntũ wa kũrũĩrĩra Nteto Mbega.

17 Ĩndĩ mau mabunjagia Nteto Mbega cia Kiristũ matĩna nkoro ntheru, mabunjagia marĩ na kwĩenda magĩĩciragia makandeterera thĩĩna ndĩ nceera.

18 Ĩndĩ bũu bũtĩkũmakia, nĩ wĩgue marĩ na nkoro ntheru kana matĩna nkoro ntheru, nwa Nteto Mbega cia Kiristũ ikũbunjua. Kwogu, ngakena na nkathiĩ na mbere gũkena.

19 Nĩ ũntũ wa maboya menu na ũtethio ũrĩa umanaga na Roo Mũtheru wa Kiristũ Njĩcũ, nĩnkũmenya atĩ ngatuĩka wa kũbonokua nĩ ũntũ wa maũntũ marĩa mambĩkarĩkĩrĩte.

20 Nĩnkwĩrĩgĩrĩra atĩ ntĩgaconokera ũntũ nwarĩ ũrĩkũ. Ĩndĩ nkathiĩ na mbere kwĩgua nĩna ũcamba, wana rĩu ũgu wa ta bũrĩa ne-kari mbere. Na nĩnkwĩboka atĩ mũtũũrĩre wakwa ũgatũma Kiristũ akumue, nĩ wĩgue ndĩ mwoo kana ndĩ mũkuũ.

21 Nĩ ũntũ kũrĩ niũ, ndatũũra ngatũũrĩra Kiristũ, na ngaaca gũkua nĩ baita kũrĩ niũ.

22 Nkathiĩ na mbere gũtũũra ndĩ mwoo, ũgu nĩ kuuga atĩ nkathiĩ na mbere kũruta wĩra ũrĩa ũrĩ na maciaro wa Kiristũ. Ĩndĩ kũnarĩ ũgu, ntĩkũbota kũthuura ũntũ nwarĩ ũrĩkũ bo.

23 Rĩu, niũ nĩna maũntũ maĩrĩ na ntĩkũbota kũthuura ũmwe bo. Nĩnkwĩrirĩria gũkua nĩ kenda mbĩgua ndĩ bamwe na Kiristũ, na ũntũ ũnu nĩu mwega mũno nkũrũki.

24 Ĩndĩ nkathiĩ na mbere gũtũũra mwoo, ũntũ ũnu ũnkĩgua ũrĩ wa kũmũguna mwiũ.

25 Nkĩmenyaga ũgu, nĩna ma atĩ nkathiĩ na mbere gũtũũra nĩ kenda mbota kũmũtethia mwiũ mwinthe mũkũre na mbote gũkenerera wĩtĩkio wenu.

26 Kwogu, rĩrĩa ngaaca nau rĩngĩ mũkegua mũrĩ na gĩtũmi kĩa gwĩtĩĩa, nĩ ũntũ wa maũntũ marĩa Kiristũ Njĩcũ akũrũtha kũbetũkĩrĩra niũ.

27 Ũntũ wa bata mũno nĩ atĩ, mũtũũrage mũtũũrĩre ũrĩa ũgũtũma Nteto Mbega cia Kiristũ igatĩĩwa. Rũthagani ũgu nĩ kenda nĩngĩĩca kũmwona kana nĩnkĩremwa gũũca, mbĩgue maũntũ mamũkoniĩ nkamenya atĩ nĩmũrũngamĩte mũtĩkwenyenya mũrĩ na meciria mamwe, na mũkĩrũagĩrĩra wĩtĩkio wa Nteto Mbega mũrĩ na nkoro ĩmwe.

28 Mũtĩkamakue nĩ nthũ cienu na njĩra nwarĩ ĩrĩkũ. Ũcamba wenu ũkegua ũrĩ kĩonereria atĩ nthũ cienu ikathũkangua. Ĩndĩ mwiũ mũkabonokua, na nĩ Ngai ũkarũtha ũgu.

29 Nĩ ũntũ Ngai atĩmũnenkerete kaanya ka gũtungata Kiristũ gonka, na njĩra ya kũmwĩtĩkia, ĩndĩ amũnenkerete wana kaanya ga kũnyamaarua nĩ ũntũ wa Kiristũ.

30 Mwiũ nĩ mwo-nire nkĩnyamaarua na nwa mũkũthiĩ na mbere kwĩgua bũrĩa nkũnyamaarua. Rĩu, wanamwi nwa nkinya mũnyamaarue wa ta bu.

Etĩkia mabatiĩ kwĩnyibagia ta Kiristũ

2

1 Ingwa mũrĩ na ũmĩrĩru ũrĩa umanaga na kwĩgua mũrĩ ndaani ya Kiristũ? Ingwa mũrĩ na ũboreru ũrĩa umanaga na wendo wawe? Mũrĩ na ngwatanĩro ĩrĩa yumanaga na Roo Mũtheru? Ingwa mũrĩ na kwĩgucanĩra kĩao kũrĩa kuumanaga na Kiristũ?

2 Wegua nĩbu ũgu, tũmagani gĩkeno gĩakwa gĩgakinyanĩra na njĩra ya kwĩgua mũrĩ na meciria mamwe, wendo ũmwe, nkoro ĩmwe na mworoto ũmwe.

3 Mũtĩkarũthe ũntũ nwarĩ ũrĩkũ wa kwĩenda kana wa gwĩkumia ĩndĩ ĩkaragani mwĩnyibĩtie, na mũntũ onage mũntũ ũrĩa ũngĩ arĩ mwega nkũrũki yawe.

4 Mũntũ atĩgeciragie maũntũ ma kũmũguna we mwene wenka, ĩndĩ eciragie maũntũ ma kũguna antũ marĩa mangĩ wanamo.

5 Mũbatiĩ gwĩciragia wa ta bũrĩa Kiristũ Njĩcũ eciragia.

6 Wana wegua we a-rĩ Ngai,

we ato-nire kwĩĩganania na Ngai,

ta ũntũ abatiĩ gwĩkara ambatĩrĩrĩte.

7 Kũnarĩ ũgu, we a-tiganĩrie ũnene wawe unthe,

agĩtuĩka nkombo,

agĩciarwa ta antũ.

8 Na akĩonekana ta antũ ma gũkũ nthĩ,

Kiristũ e-nyibirie,

akĩathĩkĩra Ngai nkinya aũragwa mũtharabani.

9 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, Ngai nĩ a-mũũkĩrĩrie ĩgũrũ mũno,

na akĩmũnenkera riĩtwa ĩnene nkũrũki ya mariĩtwa mau mangĩ monthe.

10 Na nĩ ũntũ wa ũgu, ndaani ya riĩtwa rĩa Njĩcũ,

into cionthe irĩa irĩ ĩgũrũ, irĩ gũkũ nthĩ kana irĩa irĩ ruungu rwa nthĩ,

igaturia maru mbere ya Njĩcũ,

11 na kĩũmbe kĩonthe gĩkaumbũra atĩ Njĩcũ Kiristũ nĩ Mwathani,

nĩ kenda Ngai Baaba akumue.

Kũrũthaga wendi wa Ngai tũkenete

12 Kwogu, endwa, wa ta bũrĩa mũtũũrĩte mũkĩmbathĩkagĩra mabinda monthe rĩrĩa na-rĩ bamwe namwi, mũbatiĩ kwathĩka nkũrũki rĩu ntĩbakubĩ. Thiĩni na mbere kũruta wĩra mwega mũgĩkĩraga Ngai mũno mũtũũrĩreni wenu nĩ ũntũ wa ũbonokio.

13 Nĩ ũntũ Ngai nĩwe ũrutaga wĩra ndaani yenu akĩmũnenkagĩra wendi na ũboti wa kũrũtha maũntũ marĩa mamũkenagia we.

14 Rũthagani maũntũ monthe mũtĩkũnuguna kana mũtĩgũkararania.

15 Rũthagani ũgu nĩ kenda mwĩgua mũrĩ antũ matĩna ĩgi, atheru, mũtuĩke ciana cia Ngai irĩa itĩna mabĩtia, irĩa igũtũũra gatagatĩ ka rũciaro rũthũũku na rwaganu. Rĩrĩa mũgũtũũra bamwe namo mũkegucaga mũkĩtharara ta ndata nthĩ yonthe.

16 Mabunjagĩrieni ntũmĩrĩri ya gũtũma moona mwoo wa tene na tene, nĩ kenda ntukũ ya gũũca gwa Kiristũ, nkabota gwĩtĩĩa nĩ ũntũ wenu. Nĩ ũntũ gũkoonania atĩ kwĩrutĩra gwakwa na wĩra ũrĩa na-rutire ũta-rĩ wa burĩ.

17 Ĩndĩ wana ũkegua nkaũragwa, ngekara ta nthakame ĩrĩa ĩtũrũrũragwa ĩgũrũ rĩa kĩgongwana, wa ta bũrĩa ũtungata wenu wa wĩtĩkio ũrĩ kĩgongwana kũrĩ Ngai. Na nĩnkĩũragwa, nĩngĩkena mũno na tũngĩkenerera bamwe namwi mwinthe.

18 Na nĩ ũntũ wa ũgu, wanamwi mũbatiĩ gũkenerera bamwe naani.

Baũro gũtũma Timotheo na Ebaburondito

19 Nĩna mwĩrĩgĩrĩro ndaani ya Mwathani Njĩcũ atĩ ngatũma Timotheo kũrĩ mwiũ kabinda gatĩ karaaca, nĩ kenda nkaũmĩrĩrua rĩrĩa nkamenya bũrĩa mwĩkari.

20 Nĩ ũntũ ntĩna mũntũ ũngĩ ũrĩa wĩkari tawe, ũrĩa wĩciragia maũntũ menu.

21 Nĩ ũntũ antũ mau mangĩ monthe marũthaga maũntũ mao monka. Matĩendaga kũrũtha maũntũ ma Njĩcũ Kiristũ.

22 Ĩndĩ mwiũ eene nĩmũkũmenya Timotheo wega, nĩ ũntũ tũrutaga wĩra wa kũbunjia Nteto Mbega ta mwana na ĩthe.

23 Kwogu, nĩnkwĩrĩgĩrĩra atĩ nkamũtũma warĩo namenya bũrĩa maũntũ makwa magwĩkara.

24 Nĩnkwĩboka Mwathani atĩ nĩakũmbotithia gũũca kũrĩ mwiũ kabinda gatĩ kũraaca.

25 Ĩndĩ nĩnkwona taka bũrĩ wega nĩmũtũmĩre mũruamaitũ Ebaburondito, ũrĩa tũrutaga wĩra wa kũbunjia Nteto Mbega nawe, na nĩ ntungata ya Mwathani taani. Na nĩwe mwatũmire nĩ kenda antethagĩrĩria.

26 Nĩ ũntũ nĩakwĩrĩgĩrĩra kũmwona mwiũ mwinthe, na a-rĩ na kĩeba mũno rĩrĩa a-menyire atĩ mwiũ nĩmwamenyire atĩ a-rĩ mũrwaru.

27 Nama, a-rĩ mũrwaru na a-rĩ bakubĩ gũkua. Ĩndĩ Ngai akĩmwĩguĩra kĩao, na tĩ we wenka e-guĩrĩre kĩao, nĩ ũntũ wanaani nĩ a-mbĩguĩrĩre kĩao nĩ kenda ntĩkagwatwe nĩ kĩeba kĩnene nkũrũki.

28 Kwogu, nĩnkwenda kũmũtũma acioke kũrĩ mwiũ, nĩ ũntũ nĩnkũmenya atĩ mũgakena mwamwona rĩngĩ na ũntũ ũnu ũgatũma ntige gwĩtanga meciria.

29 Kwogu, mwamũkĩreni mũrĩ na gĩkeno kĩnene ta ntungata ya Mwathani. Na nĩ wega gũtĩĩaga antũ ta mama,

30 nĩ ũntũ Ebaburondito a-rĩ bakubĩ gũkua akĩruta wĩra wa Kiristũ. A-rĩ ũgwatini wa gũkua nĩ kenda anthethia, ũntũ ũrĩa mwabatiĩ gũntethia mũrĩ mwiũ.

Gwĩtĩkia Kiristũ nĩku kũretaga ũthingu wa ma

3

1 Nkĩthiria, endwa makwa, kenagani mũrĩ ndaani ya Mwathani! Ntĩkũnoga nkĩmwandĩkĩra rĩngĩ maũntũ wa marĩa na-mwandĩkĩre nĩ ũntũ maũntũ mau nĩmakũmũtethia.

2 Ĩmenyerereni kuumana na antũ marĩa mekari ta kurũ, marĩa marũthaga maũntũ mathũũku. Ĩmenyerereni kuumana na antũ marĩa metemangaga mĩĩrĩ yao, marĩa maugaga atĩ nwa nkinya mũntũ ataanwe.

3 Nĩ ũntũ nĩ twiũ twataanirwe na ntaano ya ma, twiũ tũthathaagia Ngai tũkĩbotithagua nĩ Roo Mũtheru. Twiũ twĩtĩĩaga nĩ ũntũ wa ngwatanĩro yetũ ndaani ya Kiristũ Njĩcũ na tũtĩĩbokaga maũntũ ma kĩũmũntũ,

4 wana wegua wanaani nĩna maũntũ ma kĩũmũntũ nĩnkĩĩbokera.

Na ũgaaca kwĩgua kũrĩ na mũntũ ũgwĩciiria atĩ arĩ na gĩtũmi kĩa gwĩkumia nakĩo maũntũni ma kĩmwĩrĩ, niũ nĩna itũmi mĩngĩ nkũrũki.

5 Niũ na-taanirwe ntukũ ya kanaana, nĩ wa mũgongo wa Iciraeri kuuma mwĩrĩgani wa Benjameni. Na niũ nĩ Mũibirania karĩng'a nĩ ũntũ na-ciarirwe nĩ aciari Aibirania. Na maũntũni makoniĩ watho wa Muca, niũ nĩ Mũbaricai.

6 Na maũntũni makoniĩ kĩĩo, nĩ na-nyamaaragia etĩkia ma Kiristũ. Na maũntũni megiĩ ũthingu ũrĩa umanaga na kwathĩkĩra watho, niũ nta-rĩ na ĩbĩtia nwarĩ rĩmwe.

7 Ĩndĩ maũntũ marĩa na-taraga marĩ ma bata mũno kũrĩ niũ, nĩmo rĩu nciokete nkwona matĩna bata nwarĩ baniini nĩ ũntũ wa Kiristũ.

8 Nkũrũki ya ũgu, ntaraga maũntũ mau mangĩ monthe matĩna bata nkĩbuanania na ũmenyo mũnene ũrĩa umanaga na kũmenya Kiristũ Njĩcũ Mwathani wakwa, nĩ ũntũ wawe, ntiganĩrĩtie maũntũ monthe. Maũntũ mau monthe nĩmonaga marĩ ma rũko nĩ kenda mbĩgua nĩna Kiristũ

9 na mbĩgua nĩna ngwatanĩro nawe. Ũthingu wakwa ũtiumanĩte na kwathĩkĩra watho wa Muca, ĩndĩ umanĩte na gwĩtĩkia Kiristũ. Ngai atũbotithagia kwĩgua tũrĩ athingu nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia Kiristũ.

10 Nĩmenda kũmenya Kiristũ na binya ya kũriũkua kwawe. Na nĩmenda kũgwatanĩra nawe mĩnyamaaroni yawe, na gũkua gĩkuũ ta kĩawe

11 nĩ kenda gũnkĩboteka, wanaani nkariũkua kuuma kũrĩ akuũ.

Kwĩrutanĩria kũbewa kĩbeo

12 Tĩka nkuuga atĩ maũntũ mama monthe nĩndĩkĩtie kũmagwata kana nĩndĩkĩtie gũtuĩka mwagĩrĩru bururu. Ĩndĩ nĩnĩĩrutanagĩria na kĩĩo mũno nĩ kenda nkaamũkĩra kĩbeo, nĩ ũntũ Kiristũ Njĩcũ nĩantuĩte wawe.

13 Endwa, ntĩkwona taka nkinyĩrĩte maũntũ mau ĩndĩ ũntũ ũrĩa ndũthaga nĩ atĩ: Ndiganagĩrwa nĩ maũntũ marĩa mabetũku, na nkerutanĩria mũno kũrũtha marĩa marĩ mbere.

14 Na nkerutanĩria nĩ kenda mbootane na mbewe kĩbeo, kĩrĩa Ngai abecanaga kũbetũkĩrĩra Kiristũ Njĩcũ, na nĩkĩo ũtũũro wa ĩgũrũ.

Kũrũmĩrĩra ngerekano ya Baũro

15 Twiũ marĩa tũrĩ akũrũ kĩroo nĩtũgwatanĩre na maũntũ mama monthe. Na marĩa magwĩciria mũgarũ na maũntũ mama, Ngai akamabotithia gũtaũkĩrwa nĩmo cararũkũ.

16 Ĩndĩ nwa nkinya tũrũmĩrĩre ũũma ũrĩa twicĩ ũtũtongoragie mĩtũũrĩreni yetũ.

17 Endwa, gwatanĩrani na marĩa mangĩ maũntũni ma gũntuyia, na mũcũũthĩrĩrie antũ marĩa magendanagia na mĩthiĩre ĩrĩa twamwonererie.

18 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa nĩmwĩrĩte maita mengĩ bau kabere, antũ engĩ nĩmatũũra mĩtũũrĩre yao ta nthũ cia mũtharaba wa Kiristũ. Na rĩu nĩka nkũmwĩra bu rĩngĩ nĩna methori.

19 Namo makathirua mũthiani. Nda ciao nĩcio matũmĩkagĩra irĩ ngai, na mekumagia na maũntũ marĩa marũthaga ma waga nthoni. Mo meciragia maũntũ ma ũtũũro wa gũkũ nthĩ monka.

20 Ĩndĩ twiũ tũrĩ raia ma Ĩgũrũ. Na nĩ kuuma kũu ĩgũrũ twetererete Mũbonokia tawe Mwathani wetũ Kiristũ Njĩcũ aace.

21 Kiristũ arĩ na wathani wa kwatha into cionthe ciĩgua irĩ ruungu rwa wathani wawe, na akagarũra mĩĩrĩ ĩno yetũ ĩrĩa ĩkucaga nĩ kenda ĩbuanane na mwĩrĩ wawe ũrĩa ũrĩ riiri.

4

1 Kwogu endwa makwa mwiũ marĩa mendete na nĩĩriragĩria kwona, mwiũ mũrĩ gĩkeno gĩakwa na nthũmbĩ ya wĩra wakwa. Endwa makwa, rũngamagani ndaani ya Mwathani wenu mũtĩkwenyenya.

Ĩkaragani na thayũ

2 Nĩnkũmũkaĩra mwiũ mamwarwamaitũ Euondia na Cintike mũgwatanĩre nĩ ũntũ mũrĩ ma Mwathani.

3 Wanegwe mũrata wakwa wa ma,a weũ ũrĩa tũrutaga wĩra negwe bamwe, nagũkaĩra tethia aka mama megucane. Nĩ ũntũ twanaruta wĩra wa gũtambia Nteto Mbega namo bamwe na Kĩrementi, na antũ mau mangĩ marĩa mariĩtwa mao mandĩkĩtwe mbukuni ya mwoo.

4 Kenagani rĩonthe mũrĩ ndaani ya Mwathani, na rĩngĩ nĩmbuga kenagani.

5 Ĩgucagani mũrĩ na ũbooreri kũrĩ antũ monthe. Na mũtĩkariganĩrweni atĩ Mwathani arĩ bakubĩ gũũca.

6 Mũtĩkamakue nĩ ũntũ nwarĩ ũrĩkũ, ĩndĩ rĩrĩa rĩonthe mũkũboya menyithagiani Ngai maũntũ monthe. Ĩragani Ngai bũrĩa mũkwenda amũrũthĩra na mũkĩmũciokagĩria nkatho.

7 Mwarũtha ũgu, thayũ ya Ngai ĩrĩa ĩtĩmenyekanaga bũrĩa ĩgana, ĩgekaragia nkoro cienu na meciria menu ndaani ya Kiristũ Njĩcũ.

8 Nkĩthiria, endwa ka nĩmwĩreni ũũ: Ĩciragiani maũntũ marĩa meega na marĩa mabatiĩ gũkumua. Ĩciragiani maũntũ ma ũũma, ma gũtĩĩka, ma ũthingu, marĩa matheru, ma kwendeka, na maũntũ ma kwĩrirĩrua.

9 Rũthagani maũntũ marĩa mwethomithirie kana marĩa mwa-mũkĩre kuumana naani, kana maũntũ marĩa mweguire nkiuga, kana marĩa mwo-nire nkĩrũtha. Mwarũtha ũgu Ngai wa thayũ akegua arĩ bamwe namwi mwinthe.

Nkatho cia Baũro kũrĩ etĩkia ma Biribi

10 Nĩnkenete mũno ndaani ya Mwathani nĩ ũntũ wa bũrĩa mwonanĩtie atĩ nĩmũkũndirikana. Nama nĩmũthiĩte na mbere kũndirikana, ĩndĩ mũta-rĩ na kaanya ga kwonania atĩ nĩmũndirikanaga.

11 Kwogu niũ ntĩkuuga ũũ nĩ ũntũ nĩna thĩĩna. Niũ nĩnĩrutĩte kwĩganĩrwa nĩ kĩrĩa ndĩ nakĩo.

12 Niũ nĩmbicĩ nĩ ta kuuga atĩa rĩrĩa mũntũ arĩ na into niini kana mĩngĩ. Mabinda monthe, nĩmenyete mbitho ĩno ya kwĩganĩrwa rĩrĩa mbũtiĩ, kana rĩrĩa nĩna yũũra, rĩrĩa nĩna into mĩngĩ kana rĩrĩa nĩna niini.

13 Nwa mbote kũrũtha maũntũ monthe kũbetũkĩrĩra Kiristũ, ũrĩa ũnenkagĩra binya.

14 Nĩmwarũthire wega rĩrĩa mwantethererie nĩna thĩĩna.

15 Mwiũ Abiribi, nĩmũkũmenya wega atĩ rĩrĩa na-umire gĩcigoni kĩa Makendonia nthiĩte kũbunjia Nteto Mbega ntukũni cia mbere, gũtĩ kanitha nwarĩ ĩmwe yantethirie tiga mwiũ kanitha ya Biribi. Mwiũ mwagwatanĩre naani maũntũni ma kũnenkanĩra na kwamũkĩra.

16 Wana rĩrĩa na-rĩ taũnini ya Thecaronika nĩmwatũmire ũtethio wenu maita megana ũna.

17 Na ntĩkuuga ũũ nĩ ũntũ nĩka nkwenda ibeo kuumana namwi ĩndĩ ga nkwenda mwamũkĩra itharimo irĩa ciumanaga na ũtungati.

18 Rĩu nĩna into cionthe wana nkũrũki ya irĩa nkũbatara. Nĩna into cionthe nkũbatara nĩ ũntũ Ebaburondito nĩ a-ndetere ibeo cienu cionthe. Ibeo cienu ciĩkari ta kĩgongwana kĩrĩa kĩrĩ mũcinko mwega, kĩrĩa gĩĩtĩkĩrĩku na kĩa gũkenia Ngai.

19 Na nĩ ũntũ wogu, Ngai wakwa akamũnenkera into cionthe irĩa mũbataraga kuumana na ũtonga mũnene wa Ngai ũrĩa ũrĩ riiri, ndaani ya Kiristũ Njĩcũ.

20 Nawe Ngai Baaba wetũ arokumagua tene na tene. Ameni.

Nkeethi cia mũthia

21 Nketheriani mũntũ wonthe wa Ngai ũrĩa ũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ Njĩcũ. Endwa monthe marĩa tũrĩ namo naa makũmũkethia.

22 Na rĩngĩ, mũgũkeethua nĩ antũ ma Ngai monthe marĩa marĩ naa, na mũno aruti wĩra ma nyomba ya Kaicarĩ.b

23 Ũtugi wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ ũroĩkaraga namwi.

a 

4:3 Mbuku ĩmwe cia Kĩngiriki ciugaga mũrata wakwa Cicigoci.

b 

4:22 Kaicarĩ a-rĩ mũthamaki wa nthĩ ya Roma.

Akorocai

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno nĩ barũa ĩrĩa mũtũmwa Baũro a-ndĩkĩre etĩkia ma taũni ya Korocai. A-ndĩkire barũa ĩno arĩ nceera nthĩ ya Roma, mwakani wa 60 KGK.

Korocai yarĩ taũni ya nthĩ ĩrĩa yetagwa Ĩcia Niini, ĩndĩ rĩu taũni ĩnu ĩrĩ nthĩ ĩrĩa ĩtagwa Takĩ. Barũa ya Akorocai, Aebeco bamwe na Biremoni ciĩtagwa barũa cia nceera nĩ ũntũ Baũro a-ciandĩkire arĩ nceera. A-ndĩkire barũa ĩno kũrĩ kanitha ĩrĩa yarĩ taũnini ya Korocai, ta bũrĩa agwetete (2:1). Nwa wĩgue nĩ Ebabaraci a-mbĩrĩrie kanitha ĩno nĩ ũntũ a-rĩ wa kuuma Korocai.

Mũtũmwa Baũro nĩka agũkaania kanitha ĩtĩkarũmĩrĩre ũrutani wa ũrongo ũrĩa warĩ kanithani ya Korocai. Nĩ kwarĩ na gĩkundi gĩa etĩkia Ayaundi nabo, kĩrĩa kĩageragia gũtindĩkĩrĩria etĩkia marĩa mata-rĩ ataane gũtaanwa, na kũrũmĩrĩra mawatho ma Kĩyaundi. Baũro nĩakaania etĩkia matĩkarũmĩrĩre ithomo irĩa ciumanĩte na meciria ma mũntũ, nĩ ũntũ nĩka itũmaga mũntũ agategatekera Kiristũ, ũrĩa nĩwe kĩongo gĩa kanitha.

Icunce cia barũa ĩno

Nkeethi na maboya kũrĩ kanitha ya Korocai (1:1-14)

Riiri ya Kiristũ (1:15-2:3)

Gũkaanua ũrutani wa ũrongo (2:4-23).

Mũtũũrĩre wa gĩkiristũ (3:1-4:1)

Maũntũ ma mũthia na nkeethi (4:2-18).

Akorocai

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra tũrĩ na mũruamaitũ Timotheo. Na-tuirwe mũtũmwa wa Kiristũ Njĩcũ, nĩ ũntũ wa wendi wa Ngai.

2 Nĩtũmwandĩkĩra mwiũ endwa marĩa mũtwĩre taũni ya Korocai, mwiũ marĩa atheru na ebokeku ndaani ya Kiristũ.

Ngai Baaba wetũ aromũba ũtugi na thayũ.

Baũro gũciokeria Ngai nkatho

3 Rĩrĩa rĩonthe tũkũmũboera nĩtũciokagĩria Ngai nkatho, Ĩthe wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

4 Tũciokagĩria Ngai nkatho nĩ ũntũ nĩtwĩguĩte maũntũ makoniĩ wĩtĩkio wenu ndaani ya Kiristũ Njĩcũ na bũrĩa mwendete antũ monthe ma Ngai.

5 Mũrũthaga ũgu nĩ ũntũ mũrĩ na mwĩrĩgĩrĩro wa kĩrĩa mwigĩrĩtwe kũu ĩgũrũ. Na mwĩrĩgĩrĩro ũyũ nĩ ũrĩa mweguire kuuma wa rĩrĩa mwabunjĩrue Nteto Mbega cia ma.

6 Nteto inu Mbega irĩa ciamũkinyĩre nĩitambĩtue nthĩ yonthe. Na nĩigũciara maciaro mega wa ta bũrĩa ciaciarire maciaro mega gatagatĩni kenu, kuuma rĩrĩa mweguire na mwataũkĩrwa nama nĩ ũtugi wa Ngai.

7 Ta bũrĩa mwathomithirue Nteto ino Mbega nĩ Ebabaraci, ũrĩa tũrutaga wĩra wa Ngai bamwe nawe. Ebabaraci nĩ mwendwa wetũ na nĩ mũruti wĩra mwĩbokeku wa Kiristũ kaanyani kenu.

8 Nĩwe ũtũmenyithĩtie wendo ũrĩa Roo atũmĩte mwĩgua mũrĩ nau.

9 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, kuuma mũthenya ũrĩa tweguire maũntũ mau menu, tũtanatiga kũmũboera. Tũthaithaga Ngai rĩonthe amwĩcũrie na ũmenyo wa wendi wawe, na amũbecage ũũgĩ na ũtaũku unthe wa maũntũ ma kĩroo.

10 Tũmũboyagĩra ũgu nĩ kenda mũtũũre mũtũũrĩre ũrĩa mwagĩrĩru mbere ya Mwathani, na mũbote kũmũkenagia na njĩra cionthe. Mũgĩciaraga maciaro mega ma wĩra unthe mwega, na mũkĩgendaga na mbere kũmenya Ngai nkũrũki.

11 Maboyani metũ, tũboyaga Ngai amwĩkagĩre binya na ũboti unthe kũringana na binya yawe ĩrĩa ĩrĩ riiri, nĩ kenda mũbote kũũmagĩrĩria mũrĩ na wetereri na mũrĩ na gĩkeno,

12 mũgĩciokagĩria Baaba nkatho. Baaba ũrĩa nĩwe ũmũtuĩte agĩrĩru ma kũgaa ĩgai rĩa antũ marĩa athuure ũthamakini wa werũ.

13 Baaba nĩ a-tũbonokirie, agĩtũruta kuumana na ũthamaki wa mbindu, na agĩtũthũngĩria ũthamakini wa Mwana wawe ũrĩa endete mũno.

14 Ndaani ya Mwana wawe tũrĩ akũũre na tũkarekerwa mebia.

Ũnene wa Kiristũ

15 Kiristũ nĩwe mũbuanano wa Ngai ũrĩa ũtĩonekaga, na nĩwe ĩrikithathi kũrĩ into cionthe irĩa ciaũmbirwe.

16 Nĩ ũntũ nĩwe waũmbire into cionthe. Into irĩa ĩrĩ ĩgũrũ na ĩrĩa irĩ nthĩ, irĩa cionekaga na irĩa itĩonekaga, nĩ wĩgue nĩ itĩ cia ũnene kana mabinya, kana athani wana kana marĩa marĩ ũboti; into cionthe ciaũmbirwe nĩwe na nĩ ũntũ bwawe.

17 Kiristũ a-rĩ bo mbere ya into cionthe, na ndaani yawe into cionthe nĩigwatithanĩtue bamwe.

18 Nawe nĩwe kĩongo kĩa mwĩrĩ, ũrĩa nĩu kanitha, na we nĩwe kĩambĩrĩria na ĩrikithathi kũrĩ antũ marĩa manariũka, nĩ kenda ndaani ya maũntũ monthe atuĩke nĩwe mũnene kũrĩ into cionthe.

19 Nĩ ũntũ Ngai nĩ o-nire kũrĩ wega atĩ, wĩcũru wa Ngai unthe wĩkare ndaani Kiristũ.

20 Na nĩ ũntũ wa Kiristũ into cionthe ciatuĩkire cia kwĩgwithanua na Ngai, irĩa irĩ nthĩ wana kana irĩa irĩ ĩgũrũ, nĩ ũntũ wa bũrĩa a-retire thayũ na nthakame yawe ĩrĩa yetĩkire mũtharabani.

21 Bĩndĩ ĩmwe mwiũ mwarĩ atigithanie na Ngai na mwarĩ nthũ ciawe nĩ ũntũ wa meciria menu na mĩtugo yenu mĩthũũku.

22 Ĩndĩ rĩu, Ngai nĩamwĩgwithanĩtie na Kiristũ na njĩra ya gĩkuũ kĩawe, nĩ kenda amũbire mbere ya Ngai mũrĩ atheru, na mũtĩna ĩgi kana ũcuuke.

23 Nwa nkinya mũthiĩ na mbere gwĩtĩkia mwĩbandĩte na mwanyinya, mũtĩkwenyenya kuuma kũrĩ kĩrĩgĩrĩro kĩrĩa kĩranĩrĩtwe nĩ Nteto Mbega irĩa mweguire, irĩa ibunjĩrĩtue ciũmbe cionthe cia gũkũ nthĩ. Na niũ Baũro, Ngai nĩantuĩte ntungata ya Nteto ino Mbega.

Baũro kũnoga nĩ ũntũ wa kanitha

24 Rĩu nĩngũkenerera bũrĩa nyamaarĩtue nĩ ũntũ wenu, ngĩĩcũragĩrĩria kũnyamaara kũrĩa mwĩrĩ wa Kiristũ ũbatiĩ kũnyamaara nkinya rĩu. Mwĩrĩ wa Kiristũ nĩ kanitha. Na mathĩĩna mama mwĩrĩ wakwa wonaga, wonaga mo nĩ ũntũ wa kanitha.

25 Ntuĩkĩte ntungata ya kanitha na njĩra ya gũtũmwa nĩ Ngai nĩ kenda ntũma kiugo kĩa Ngai kĩmenyekane bururu.

26 Mbitho ĩrĩa ĩtwĩre ĩrĩ mbithe mĩaka mĩngĩ na kuuma kũrĩ nciarwa cionthe, ĩndĩ rĩu nĩrĩo Ngai aguũrĩrĩtie antũ mawe marĩa athuure.

27 Mũbango wa Ngai nĩ gũtũma mbitho yawe ĩmenyekane nĩ antũ matĩ Ayaundi. Mbitho ĩno nĩ ũtonga na mwago ũrĩa aigĩrĩte antũ mawe. Na mbitho ĩno nĩ atĩ Kiristũ arĩ ndaani yenu, na ũgu nĩ kuuga mũkagaana mwago wawe.

28 Kiristũ ũnu, nĩwe tũbunjagia ĩgũrũ rĩawe, tũgĩtaaranaga na tũkĩthomithagia mũntũ wonthe, tũrĩ na ũũgĩ unthe nĩ kenda tũkamanenkanĩra kũrĩ Ngai marĩ etĩkia ecũru ndaani ya Kiristũ.

29 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, nĩndutaga wĩra na kĩĩo na nkebinyia na binya ya Kiristũ, ĩrĩa ĩrutaga wĩra ndaani yakwa.

2

1 Nĩnkwenda mũmenye bũrĩa nĩĩthĩĩnagia nĩ ũntũ wenu, na nĩ ũntũ wa kanitha ya taũni ya Raondĩcia, na nĩ ũntũ wa marĩa monthe matanamona.

2 Ndũthaga ũgu nĩ kenda maũmĩrĩrue na magĩe na ngwatanĩro moobanĩtue nĩ wendo, na rĩngĩ nĩ kenda mecũrwe nĩ ũtonga wa kũmenya wega maũntũ makoniĩ mbitho ya Ngai, ĩrĩa nĩ Kiristũ.

3 Mĩthithũ yonthe ya ũũgĩ na ũmenyo ĩbithĩtwe ndaani ya Kiristũ.

4 Nĩnĩmwĩra ũgu nĩ kenda mũntũ atĩkamũbenererie na ciugo cia kũmũthaĩrĩria.

5 Nĩ ũntũ wana wegua ntĩ bamwe namwi kĩmwĩrĩ, ndĩ bamwe namwi kĩroo, na nĩngũkena nĩ ũntũ wa bũrĩa mũrĩ na mwĩkarĩre mwega na atĩ wĩtĩkio wenu ndaani ya Kiristũ nĩũnyinyĩte.

Ũtũũro ũrĩa mwĩcũru ndaani ya Kiristũ

6 Kwogu, wa ta bũrĩa mwa-mũkĩre Kiristũ Njĩcũ arĩ Mwathani wenu, thiĩni na mbere gwĩkara ndaani yawe.

7 Ĩbandeni kũrĩ Kiristũ na mũkũre mũrĩ na wĩtĩkio mũnyinyu, wa ta bũrĩa mwathomithirue, na mũgĩciokagĩria Ngai nkatho.

8 Ĩmenyerereni mũntũ atĩkamũtabe meciria na ũũgĩ kana ũrutani wa burĩ na wa ũrongo. Ũũgĩ kana ũrutani ta ũnu umanaga na mĩtugo ya antũ, na wĩthĩre wa nthĩ ĩno, na tĩ kuuma kũrĩ Kiristũ.

9 Nĩ kwĩthĩrwa Ngai na gwĩcũra kwawe kunthe gũtũũraga ndaani ya Kiristũ.

10 Nĩwe Mũnene wa anene monthe na wathani unthe. Na ndaani yawe nĩmwĩcũrĩtwe nĩ itharimo cionthe cia kĩroo.

11 Rĩrĩa mwetĩkirie Kiristũ nĩ taka mwataanirwe, na tĩ rũtaano ta rũrĩa rũtanagwa na njara cia antũ. Ĩndĩ mwataanirwe na rũtaano rwa gĩkiristũ, mwatigana na mũtũũrĩre wa maũntũ mathũũku ma kĩmwĩrĩ.

12 Nĩ ũntũ nĩ taka mwathikanirue bamwe na Kiristũ rĩrĩa mwabatithirue. Na mũkĩriũkua bamwe nawe nĩ ũntũ wa wĩtĩkio wenu ndaani ya binya ya Ngai, ũrĩa wamũriũkirie kuuma kũrĩ marĩa akuũ.

13 Mbere mwiũ mwarĩ akuũ nĩ ũntũ wa mebia menu na mũta-rĩ mũkũthiria maũntũ mathũũku ma kĩmwĩrĩ. Ĩndĩ Ngai nĩamũrekerete mebia menu monthe na atũma mũgĩe mwoo bamwe na Kiristũ.

14 Na akĩrĩkia kũbuuta watho ũrĩa warĩ mwandĩke bamwe na nthitango ĩrĩa twathitangĩrĩtwe na ĩtua rĩa u, ũrĩa warĩ mũgarũ natwi, akĩwebereria ũtĩkegue ũrĩ na binya rĩngĩ, na njĩra ya kũwĩringĩrĩra mũcumarĩ mũtharabani.

15 Na bau nĩbo a-bootire mabinya na athani mau ma Nkoma, na akĩmaconorithia mbere ya kĩrĩndĩ, nĩ ũntũ wa bũrĩa a-mabootire mũtharabani.

Kũthaũrwa kuumana na mawatho ma kĩũmũntũ

16 Kwogu ũtĩkareke mũntũ nwarĩ ũrĩkũ agũtuĩra ĩgamba ĩgũrũ rĩa gĩa kũrĩa kana gĩa kũnyua, kana ĩgũrũ rĩa ciatho cia, kũtharara kwa mweri mwerũ, wana kana mũthenya wa Cabatũ.

17 Maũntũ mau nĩ kĩrundu kĩa maũntũ marĩa magaaca, ĩndĩ ũũma wamo nĩ Kiristũ we mwene.

18 Antũ mamwe mendaga gwĩtua aboreri na maboyaga araika, na makauga bũrĩa monete cioneki cia maũntũ mama. Antũ ta mau matĩkamwĩre atĩ nĩmũbĩtagia, nĩ ũntũ mũtĩrũthaga bũrĩa marũthaga. Metĩagĩra burĩ kuumana na meciria mao mathũũku.

19 Antũ ta mau matĩnyinyĩte ndaani ya Kiristũ, ũrĩa nĩwe kĩongo, na kuuma kũrĩ we mwĩrĩ unthe ũreragwa na ũkagwatithanua bamwe na tũrũngo mwanya mwanya na mĩkiba. Nĩwe ũkũragia mwĩrĩ bũrĩa Ngai endaga ũkũre.

20 Nĩ ũntũ nĩmwakuire bamwe na Kiristũ, na mwatigana na ũrutani wa antũ wa nthĩ ĩno, rĩu nĩkĩ mũgũtũũra taka mwiũ mũrĩ ma nthĩ? Nĩkĩ mũgũcioka kũrĩ mawatho ma nthĩ marĩa maugaga,

21 “Ũtĩkaambate! Ũtĩgacame! Ũtĩkabũrũrie!”

22 Mawatho mama monthe nĩmaarĩrĩria into irĩa ithiraga bata ciarĩkia gũtũmĩrwa, nĩ ũntũ nĩ mathani na ũrutani umanĩte na antũ.

23 Kwathĩkĩra mawatho ta mama kwonekaga ta ũũgĩ, nĩ ũntũ wa mĩthathaĩrie yao ĩrĩa methurĩrĩte, na ũboreri wao wa gwĩtua, na kũbinyĩrĩria mwĩrĩ mũno. Ĩndĩ matĩ binya ya kwatha merirĩria ma mwĩrĩ.

Mũtũũrĩre wa gĩkiristũ

3

1 Nĩ ũntũ nĩmũriũkĩtue bamwe na Kiristũ, mworoto wenu nĩ wĩgue ũrĩ wa maũntũ marĩa marĩ ĩgũrũ, kũrĩa Kiristũ ekarĩte nthĩ njarani ya ũrĩo ya Ngai.

2 Ĩciragieni maũntũ ma ĩgũrũ na tĩ maũntũ ma nthĩ ĩno.

3 Nĩ ũntũ nĩmwakuire, nau mwoo wenu rĩu ũbithĩtwe bamwe na Kiristũ ndaani ya Ngai.

4 Rĩrĩa Kiristũ, ũrĩa nĩwe mwoo wenu, akonanua, wana mwiũ mũkoonanua bamwe nawe mũrĩ na riiri.

5 Kwogu tiganani na maũntũ ma nthĩ: Namo nĩ, ũmaraya, maũntũ ma rũko, meciria mathũũku, merirĩria mathũũku, na ũkoroku ũrĩa nĩ bũmwe na kũboya ngai cia mĩbuanano.

6 Nĩ ũntũ wa maũntũ mau, Ngai akaberithia marĩa marũthaga maũntũ mau.

7 Mwiũ nĩmwarũthaga maũntũ mau mũtũũrĩreni ũrĩa mwatũũraga bau kabere.

8 Ĩndĩ rĩu mwiũ tiganani na maũntũ mama monthe, namo nĩ: Mũthũũro, marũrũ, rũmena, nguutũ, na kana rwaria rwa waga nthoni.

9 Mũtĩkabenanagieni mũntũ na ũrĩa ũngĩ, nĩ ũntũ nĩmwebereretie mĩtugo ĩrĩa ya tene bamwe na ciĩko ciayo.

10 Nĩmwĩkĩrĩte mũntũ ũngĩ ũrĩa mwerũ, na mwerũbua nkinya mwagĩa na ũmenyo na mwatuania na ũrĩa wamũmbire.

11 Mũtũũrĩreni ũyũ, gũtĩ nkũũrani ya Mũyaundi na mũntũ ũtĩ Mũyaundi. Gũtĩ nkũũrani ya mũntũ ũrĩa mũtaane na ũrĩa ũtĩ mũtaane. Na gũtĩ nkũũrani ya mũntũ wa gĩtĩĩo mũno na mũntũ ũtĩ wa gĩtĩĩo, nkombo kana ũtĩ nkombo. Na kĩthomo tĩkĩo kĩrĩ bata mũno. Ĩndĩ Kiristũ nĩwe wa bata nkũrũki, nawe arĩ ndaani yetũ twinthe.

12 Kwogu mwiũ marĩa athuure nĩ Ngai, antũ atheru na mendetwe mũno nĩwe, tuĩkani antũ ma kwĩgucanĩra kĩao, atugani, enyibia, aboreri na ma kũũmĩrĩria.

13 Kiranagĩrĩriani, mũntũ na ũrĩa ũngĩ, na mũrekanagĩre rĩrĩa mwabĩtania. Rekanagĩrani ta bũrĩa Mwathani a-mũrekere.

14 Na nkũrũki ya mama monthe endanagani, nĩ ũntũ wendo nĩu ũtũmaga maũntũ monthe magekara wega.

15 Ĩcũrwani nĩ thayũ ya Kiristũ nkoroni cienu, nĩ ũntũ mwiũ mũrĩ ta icunce cia mwĩrĩ ũmwe, na mwĩtĩtwe mũtũũre na thayũ. Na rĩngĩ tuĩkani antũ ma gũciokagia nkatho.

16 Ĩtĩkĩrĩriani Nteto Mbega cia Kiristũ itũũrage nkoroni cienu na wĩngĩ, mũkĩthomithanagia na gũtaarana mũntũ na ũrĩa ũngĩ, mũrĩ na ũũgĩ mwĩngĩ. Inagani nyĩmbo cia thaburi, nyĩmbo cia Ngai, wana nyĩmbo cia kĩroo, mũgĩciokagĩria Ngai nkatho nkoroni cienu.

17 Na maũntũ marĩa monthe mũkarũthaga nĩ wĩgue nĩ na ciĩko kana na kwaria, mũrũthageni monthe riĩtwani rĩa Mwathani Njĩcũ. Ciokagĩriani Ngai Ĩthe wetũ nkatho ndaani ya Kiristũ Njĩcũ.

Mũciĩ wa mũkiristũ

18 Mwiũ aka, ĩnyibagieni kũrĩ arũme menu, wa ta bũrĩa kũbatiĩ ndaani ya Mwathani.

19 Namwi arũme, endagani aka menu na mũtĩkamakũũbage.

20 Ciana, tĩĩagani aciari menu maũntũni monthe, nĩ ũntũ ũgu nĩbu bũkenagia Mwathani.

21 Namwi meethe mũtĩkathũũrie ciana cienu, itaca gũkua nkoro.

22 Namwi nkombo, athĩkagĩrani anene menu ma gũkũ nthĩ maũntũni monthe, na tĩ bĩndĩ ĩrĩa makũmwona rĩonka nĩ kenda mamwenda, ĩndĩ mathĩkagĩreni mũrĩ na nkoro itĩ na ũbinga, mũgĩtĩaga Mwathani.

23 Bũrĩa bunthe mũkarũtha, mũrũthageni na kĩĩo ta Mwathani mũkũrutĩra wĩra na tĩ antũ.

24 Wa ta bũrĩa mũkũmenya atĩ mũkaamũkĩra ĩgai kuuma kũrĩ Mwathani rĩrĩ kĩbeo kĩenu. Nĩ ũntũ nĩ Mwathani Njĩcũ Kiristũ mũtungatagĩra.

25 Mũntũ ũrĩa ũrũthaga ũthũũku akarĩbwa kũringana na ũthũũku wawe, nĩ ũntũ Ngai atĩ kĩmenyano.

4

1 Namwi anene ma nkombo, rũthagĩrani nkombo cienu maũntũ marĩa mabatiĩ na ma kĩbooto, nĩ ũntũ nĩmwicĩ wanamwi mũrĩ na Mũnene wenu ĩgũrũ.

Mataaro

2 Boyagani mũrĩ na kĩĩo rĩonthe, mũkĩĩmenyagĩrĩra na mũgĩciokagĩria Ngai nkatho.

3 Tũboyagĩreni wanatwi Ngai atũbe kaanya ga kũbunjia ntũmĩrĩri ya mbitho ĩkoniĩ Kiristũ, ĩrĩa niũ nthaĩkĩtwe nĩ ũntũ wayo.

4 Mboyagĩrani mbunjagie Nteto Mbega, ngĩtaaragĩrĩria wega bũrĩa mbatiĩ kũrũtha.

5 Ĩkaragani na ũũgĩ rĩrĩa mũrĩ bamwe na antũ marĩa matĩtĩkĩtie. Mũtĩgate kaanya karĩa mũrĩ nako ga kũrũtha wega.

6 Aragiani bĩndĩ cionthe mwĩcũrĩtwe nĩ ũtugi wa Ngai. Ciugo cienu nĩciĩkare ta ciĩkĩrĩtwe cumbĩ, nĩ kenda mũmenyage bũrĩa mũgaciokagĩria wa mũntũ.

Nkeethi cia mũthia

7 Tikikaci akamwĩra maũntũ monthe marĩa mankoniĩ. We nĩ mũruamaitũ twendete mũno na nĩ ntungata ya kwĩbokeka na tũtungataga nawe ndaani ya Mwathani.

8 Nĩnĩmũtũma kũrĩ mwiũ nĩ kenda amũmenyithie bũrĩa twĩkari, na rĩngĩ amũũmĩrĩrie nkoro cienu.

9 Macĩte na mũruamaitũ Onecimaci, ũrĩa twendete mũno na mwĩbokeku na ũrĩa nĩ ũmwe wenu. Makamũmenyithia maũntũ monthe marĩa magwĩkarĩka naa.

10 Mũgũkeethua nĩ Aristakaci ũrĩa tũthaĩkĩtwe bamwe nawe, wana Mariko, ũrĩa wa mũciĩ wa ma Baranaba, akũmũkethia. (Nĩmwĩrĩtwe maũntũ mamũkoniĩ. Angĩĩca gũũca kwenu, mwamũkĩreni.)

11 Njĩcũ ũrĩa wĩtagwa Njacitaci, wanawe akũmũkethia. Mama monka nĩmo Ayaundi kũrĩ marĩa tũrutithanagia wĩra wa ũthamaki wa Ngai namo, na nĩmatuĩkĩte ma kũnyũmĩrĩria.

12 Ebabaraci, ũrĩa nĩ ũmwe wenu na ntungata cia Kiristũ Njĩcũ, akũmũkeethia. Nĩamũboyagĩra mũno bĩndĩ cionthe, nĩ kenda mũbote kũnyinya wega ũboroni unthe wa kũbingia wendi wa Ngai, mũtuĩke agima maũntũni makoniĩ wĩtĩkio na kĩrĩgĩrĩro gĩkinyanĩru.

13 Niũ ndĩ mũira wawe atĩ nĩarutaga wĩra na kĩĩo, akenogia nĩ ũntũ wenu, na nĩ ũntũ wa endwa marĩa marĩ Raondĩcia na marĩa marĩ Ierabori.

14 Ndagĩtarĩ Ruka ũrĩa mũrata wetũ mũno, makũmũkeethia marĩ na Ndemaci.

15 Keethiani etĩkia monthe ma Raondĩcia, na mũkeethie Nimũba, bamwe na kanitha ĩrĩa ĩtũnganaga nyomba kwawe.

16 Mwarĩkia kũthomerwa barũa ĩno, mũmĩtũmeni kũrĩ kanitha ya Raondĩcia nĩ kenda wanamo mamĩthoma. Wanamwi mũthomeni barũa ĩrĩa na-ndĩkĩre kanitha ya Raondĩcia.

17 Na mwĩre Arikibaci ũũ, “Ũtigĩrĩre wona ũkũbingia wĩra ũrĩa wa-mũkĩre ndaani ya Mwathani.”

18 Niũ, Baũro, nandĩka nkeethi ino na njara yakwa niũ mwene. Na mũririkane atĩ nthaĩkĩtwe na nyororo.

Ũtugi wa Ngai ũroĩkaranagia namwi. Ameni.

Barũa ya mbere ya Baũro kũrĩ

Athecaronika

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno ya-ndĩkirwe nĩ mũtũmwa Baũro arĩ taũnini ya Korintho mwaka wa 51 KGK (1:1; 2:18). Baũro a-ndĩkagĩra etĩkia ma taũni ya Thecaronika ĩrĩa yarĩ taũni nene mũno gĩcigoni kĩa Makendonia. Taũni ya Thecaronika nĩyo yarĩ bakubĩ na taũni ĩrĩa yetagwa Biribi. Thecaronika ma-thagwa nĩ thirikari ya Roma.

Rĩrĩa mũtũmwa Baũro na marĩa a-rĩ namo ma-umire nthĩ ya Ĩcia, ma-genderere Makendonia mathiĩte nthĩ ya Ngiriki. Baũro a-mbire kũbunjia Biribi mbere ya athiĩ Thecaronika arĩ rũgendoni rwawe rwa kaĩrĩ rwa kũbunjia. Baũro na Timotheo ma-umire Thecaronika nĩ ũntũ wa gũũkĩrĩrwa nĩ Ayaundi. Rĩrĩa ma-umire Thecaronika, ma-thiĩre taũni ya Berea, ma-cioka makĩthiĩ Athene. Rĩrĩa ma-kinyire Athene, nĩrĩo Baũro a-tũmire Timotheo acioke Thecaronika nĩ kenda akarute wĩra wa gũtethia kanitha ĩnu (Atũmwa 17:5-9). Timotheo nĩ a-reteere Baũro maciokio meega makoniĩ wĩtĩkio wa antũ mau, akĩĩthĩra Baũro taũnini ya Korintho. Kũu nĩku Baũro a-ndĩkĩre barũa ĩno (3:6).

Baũro a-ndĩkĩĩre etĩkia ma kanitha ĩno nĩ kenda amaũmĩrĩria, na magĩa na kĩĩo gĩa kũrũtha maũntũ meega. Barũani ĩno nĩaciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ wa maũntũ mao meega marĩa e-guĩte kuumana na Timotheo. Akĩmaũmĩrĩria mathiĩ na mbere na wendo na wĩtĩkio ũrĩa ma-rĩ nau. Na rĩngĩ akĩmaririkania bũrĩa mũtũrĩre wawe wekari rĩrĩa a-rĩ kwao, kwogu akĩmeera mamũtuyie na maathĩkĩre maũntũ marĩa a-mathomithirie.

Baũro nĩarĩĩrĩtie maũntũ ma gũcioka kwa Mwathani, nĩ ũntũ Athecaronika me-ndaga kũmenya bũrĩa gũgekarĩka kũrĩ etĩkia marĩa ma-kuire, rĩrĩa Mwathani agacioka. Na rĩngĩ Baũro nĩ e-rire Athecaronika marutage wĩra na njara ciao na mekare na thayũ metererete gũcioka kwa Mwathani.

Barũa ĩno ya-ndĩkirwe nĩ kenda yũũmĩrĩria Akiristũ marĩa moonaga mathĩĩna, nĩ kenda mamenya nama atĩ mo nĩ abootani nĩ ũntũ marĩ ndaani ya Kiristũ na magatũũrania nawe tene na tene.

Icunce cia barũa ĩno

Gũciokeria Ngai nkatho (1:1-10)

Wĩra ũrĩa Baũro a-rutire arĩ Thecaronika (2:1-16)

Baũro kwĩrirĩria kwona etĩkia ma Thecaronika (2:17-3:13)

Mũtũũrĩre ũrĩa ũkenagia Ngai (4:1-12)

Gũcioka kwa Mwathani Njĩcũ (4:13-5:11)

Mataaro na nkeethi cia mũthia (5:12-28)

Barũa ya mbere ya Baũro kũrĩ

Athecaronika

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra mwiũ etĩkia ma kanitha ĩrĩa ĩrĩ taũni ya Thecaronika, mwiũ mũrĩ na ngwatanĩro na Ngai, na Mwathani Njĩcũ Kiristũ. Nĩnĩmwandĩkĩra tũrĩ bamwe na Ciraa, na Timotheo. Mũrogia ũtugi na thayũ.

Gũciokeria Ngai nkatho

2 Nĩtũciokagĩria Ngai nkatho bĩndĩ cionthe nĩ ũntũ wenu mwiũ mwinthe, tũkĩmũgwetaga maboyani metũ.

3 Nĩtũririkanaga wĩra wenu wa wĩtĩkio mbere ya Ngai ĩthe wetũ, na kwĩnogia kwenu, kũrĩa kuumanĩte na wendo, na gũkirĩrĩria kwenu kũrĩa kũretagwa nĩ mwĩrĩgĩrĩro ndaani ya Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

4 Endwa, nĩtwicĩ Ngai nĩamwendete, na nĩamũthuurĩte mũtuĩka antũ mawe.

5 Nĩ ũntũ Nteto Mbega irĩa twamũbunjĩrie ita-rĩ ciugo ntheri. Ĩndĩ twamũretere irĩ na binya, na Roo Mũtheru nĩ e-kĩĩre ũira atĩ ciarĩ cia ũũma, na mwiũ nĩmwicĩ bũrĩa twekaraga namwi nĩ kenda tũmũguna.

6 Kwogu, nĩmwatũtuyirie na mũgĩtuyia Mwathani, wana wegua nĩmwabetũkĩrĩre magerio mengĩ, nĩ mwa-mũkĩre Nteto Mbega mũrĩ na gĩkeno ndaani ya Roo Mũtheru.

7 Na nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, mũgĩtuĩka kĩonereria kĩega kũrĩ etĩkia monthe ma Makendonia na Akaia.

8 Na kuumana namwi, Nteto Mbega cia Mwathani igĩtamba icigoni inu, na tĩ Makendonia na Akaia gunka. Nkuma ya wĩtĩkio wenu kũrĩ Ngai nĩicĩkene nthĩ yonthe, kwogu tũtĩna gĩtũmi gĩa kuuga nwarĩ atĩa ĩgũrũ rĩa wĩtĩkio wenu.

9 Antũ ma gũntũ kũu mo eene, nĩ ma-ugaga bũrĩa mwatũgwatire ũgeni wega, na bũrĩa mwagarũrũkire, mũgĩtigana na mĩbuanano nĩ kenda mũtungatĩre Ngai ũrĩa ũrĩ mwoo na wa ma.

10 Na rĩngĩ, nĩ ma-ragia bũrĩa mwetererete Mwana wawe Njĩcũ Kiristũ ũrĩa ũgaaca kuuma ĩgũrũ, ũrĩa Ngai a-riũkirie na akĩmũruta kuuma kũrĩ marĩa akuũ, na nwawe ũtũbonokagia kuuma kũrĩ mũthũũro wa Ngai ũrĩa ũcĩte.

a 

1:1 Cira nwawe wĩtagwa Ciribana mbukuni ciĩngĩ.

Wĩra ũrĩa Baũro a-rutire Thecaronika

2

1 Mwiũ endwa, nĩmwicĩ gũũca kũrĩa twacire kwenu gũta-rĩ kwa burĩ.

2 Nĩmwicĩ bũrĩa twanyamarĩtue, na tũkĩrũthĩrwa maũntũ ma-rĩ ma nthoni bĩndĩ ĩrĩa twarĩ taũni ya Biribi. Wana wegua antũ nĩ ma-reganaga natwi mũno, Ngai wetũ nĩ a-tũbeere ũcamba wa kũbunjia Nteto Mbega cia Ngai.

3 Kwogu, tũta-mũbunjĩrie tũgĩtũmagĩra ũrongo, kana tũrĩ na mworoto mũthũũku, kana tũgeria kũmũbeenereria.

4 Mũgarũ na ũgu, twaragia bũrĩa Ngai endete mabinda monthe, nĩ ũntũ nĩ o-nire kwagĩrĩrĩte gũtwĩbokera Nteto Mbega. Tĩka tũkũgeria gũkenia antũ, ĩndĩ twaragia nĩ kenda tũkenia Ngai, nĩ ũntũ nĩwe wicĩ kĩrĩa kĩrĩ nkoroni cietũ.

5 Mwiũ ene nĩmwicĩ, na Ngai nĩ mũira atĩ tũta-cire kwenu tũkĩaragia ciugo cia kwĩendithia kana tũrĩ na mworoto wa gũkorokera into cienu.

6 Na tĩka twendaga mwiũ, kana mũntũ ũngĩ wa wonthe atũkumia.

7 Wana wegua twiũ tũrĩ atũmwa ma Kiristũ, twarĩ na kĩbooto gĩa kũmwĩra mũtũtethie, ĩndĩ tũta-tũmĩra kaanya kau kũmũtindĩkĩrĩria nĩ kenda mũtũtethia. Bantũ bogu, twenyibirie gatagatĩni keenu ta twana tũnyi, kana ta bũrĩa mũntũ mũka amenyagĩrĩra twana twawe na ũnyanya.

8 Kwogu, twamwendire mũno, nkinya tũkĩgwatanĩra namwi, na tĩ maũntũni makoniĩ Nteto Mbega cia Ngai cionka, ĩndĩ twatethanirie nkinya maũntũni makoniĩ mĩtũũrĩre yetũ.

9 Bĩndĩ ĩrĩa twamũbunjagĩria Nteto Mbega cia Ngai, ta ririkanani endwa bũrĩa twenogagia tũkĩrutaga wĩra ũtukũ na mũthenya, nĩ kenda tũtĩgatuĩke mũrigo kũrĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wenu.

10 Mwiũ ene mũrĩ aira, wana Ngai nĩ mũira, atĩ mĩtugo yetũ gatagatĩni kenu mwiũ mwĩtĩkĩtie yarĩ mĩtheru na mĩrũngaru, na ĩta-rĩ na mabĩtia.

11 Wana rĩngĩ nĩmwicĩ atĩ nĩtwarũthĩre wa ũmwe wacienu wa ta bũrĩa ĩthe arũthagĩra ciana ciawe.

12 Twamwĩkĩre binya, twamũũmĩrĩria, na twamwĩra mũtũũrage mĩtũũrĩre ĩrĩa ĩkenagia Ngai ũrĩa wamwĩtire Ũthamakini wawe na ũkengini wawe.

13 Na gĩtũmi kĩngĩ kĩrĩa gĩtũmaga tũciokeria Ngai nkatho tũtĩgũtigithĩria, nĩ atĩ nĩmwetĩkĩre kiugo kĩa Ngai kĩrĩa mweguire kuumana natwi. Na mũta-gĩtĩkĩra ta kiugo gĩa kuuma kũrĩ antũ, ĩndĩ mwagĩtĩkĩre wa ta bũrĩa gĩkari, kĩrĩ kiugo kĩa Ngai, kĩrĩa kĩrutaga wĩra ndaani yenu mwiũ etĩkia.

14 Endwa, nĩmwanyamarirue nĩ antũ menu mongwa, na nĩ ũntũ wogu mũgĩtuyia etĩkia ma kanitha ya Ngai ĩrĩa ĩrĩ Njundea, marĩa nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia Kiristũ Njĩcũ, ma-nyamarirue nĩ antũ mao, tamo Ayaundi.

15 Na nwamo marĩa ma-ũragire iroria, na nkinya makĩũraga Mwathani Njĩcũ, na magĩcioka magĩtwĩngĩrĩria wanatwi. Ngai atĩkenagĩrĩra maũntũ marĩa marũthaga, nĩ ũntũ nĩmakararagia antũ monthe,

16 na nĩ ma-tũgiragia kũbunjia Nteto Mbega kũrĩ antũ matĩ Ayaundi, irĩa inkĩmaretera ũbonokio. Kwogu makĩgendereria kwĩbia, ĩndĩ rĩu Ngai nĩathũũrĩte na akamaberithia.

Baũro kwĩrirĩria gũcerera Athecaronika rĩngĩ

17 Endwa twaumire kwenu na tũgĩtigana namwi kabinda kaniini, wana wegua twatiganire na mĩĩrĩ, tĩ nkoro. Rĩrĩa twatiganire, nĩtwamwĩriragĩria mũno na tũkegua tũrĩ na wendo wa kũmwona rĩngĩ.

18 Nĩ twe-ndete kũmũciokerera rĩngĩ. Niũ Baũro ningwa nĩngeretie kũmũciokerera rĩngĩ na rĩngĩ, ĩndĩ Caitani agatũgirĩrĩria.

19 Nĩ mwiũ tũkwĩrĩgĩrĩra mũgatũretera gĩkeno, na gĩtĩĩo mbere ya Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, rĩrĩa agacioka.

20 Nĩ ũũma atĩ nĩ mwiũ mũtũmĩte twĩtĩĩa na tũgĩa na gĩkeno.

Baũro gũtũma Timotheo Thecaronika

3

1 Rĩrĩa twaremirwe kũũmĩrĩria gwĩkara tũtĩĩguĩte maũntũ mamũkoniĩ, tũkĩona nĩ wega niũ na Cira twĩkare Athene,

2 ĩndĩ tũmũtũmĩre Timotheo, mũruamaitũ wetũ na ntungata ya Ngai ĩrĩa tũrutithanagia wĩra wa kũbunjia Nteto Mbega cia Kiristũ nayo. Twamũtũmire nĩ kenda amwĩkĩre binya na amũũmĩrĩrie wĩtĩkioni wenu,

3 nĩ kenda gũtĩkegue kũrĩ na mũntũ nwarĩ ũmwe wacienu ũrĩa ũgatiganĩria wĩtĩkio na acioka thuuba nĩ ũntũ wa kũthĩĩnua kũu mũkũthĩĩnua. Mwiũ eene nĩmwicĩ atĩ twiũ marĩa twĩtĩkĩtie nwa nkinya twone mathĩĩna ta mau.

4 Nĩ ũntũ wana rĩrĩa twarĩ namwi, nĩtwamwĩraga atĩ tũkathĩĩnua. Na wa ta bũrĩa mwicĩ, ũgu bungwa nwabu gwekarĩkire.

5 Nĩkĩo gĩtũmi rĩrĩa ne-guire ntĩũmĩrĩria rĩngĩ, na-tũmire Timotheo kũrĩ mwiũ nĩ kenda ace kũmenya bũrĩa mwathiĩte na mbere na wĩtĩkio wenu. Mwĩrĩgĩrĩro wakwa warĩ atĩ Caitani ata-mũgeretie na gũtua wĩra wetũ gĩntũ kĩa burĩ.

Riboti mbega ya Timotheo

6 Ĩndĩ rĩu Timotheo nĩaciokete kuuma kwenu, na nĩatũbeete riboti mbega ya wĩtĩkio na wendo wenu. Nĩatwĩrĩte atĩ nĩmũtũririkanaga ntukũ cionthe na mawega, na nĩmwĩriragĩria gũtwona rĩngĩ wa ta bũrĩa twĩriragĩria kũmwona wanatwi.

7 Kwogu endwa, nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia kũu kwenu, nĩtũũmĩrĩrĩtue tũnarĩ na mathĩĩna na mĩnyamaaro yetũ yonthe.

8 Twiũ nĩ taka tũgwatĩte ũtũũro mwerũ, nĩ ũntũ wa bũrĩa mwiũ mũnyinyĩte wĩtĩkioni ndaani ya Mwathani.

9 Rĩu, nĩtũgũciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ wenu, na nĩ ũntũ wa gĩkeno kĩrĩa tũrĩ nakĩo mbere yawe nĩ ũntũ wenu.

10 Tũboyaga ũtukũ na mũthenya tũrĩ na kĩĩo mũno nĩ kenda tũkoonana namwi rĩngĩ, nĩ kenda tũbote kũmwĩcũrĩria kĩrĩa kĩagĩte wĩtĩkioni wenu.

11 Rĩu, Ngai Baaba na Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ arotũtemera njĩra nĩ kenda tũũca kũrĩ mwiũ rĩngĩ.

12 Mwathani arotũma wendo wenu kũrĩ mũntũ na ũrĩa ũngĩ na kũrĩ antũ monthe ũkũre na wongerereke, ta bũrĩa wendo wetũ kwenu ũrĩ mwĩngĩ.

13 Ngai aroĩkĩra nkoro cienu binya, nĩ kenda mũtuĩka antũ matĩna ĩgi, na atheru mbere ya Ngai Baaba wetũ, rĩrĩa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ agacioka rĩngĩ, bamwe na antũ mawe monthe atheru.

Ũtũũrĩro ũrĩa ũkenagia Ngai

4

1 Tũkĩthiria endwa, nĩtũkũmũũria na tũkamũkaĩra ndaani ya riĩtwa rĩa Mwathani Njĩcũ mũtũũre na mũtũrĩre ũrĩa ũkenagia Ngai, wa ta bũrĩa twamũthomithirie. Na nĩ ũntũ nĩmũgũtũũra kũringana na ũgu twamũthomithirie, tũũragani bu rĩonthe.

2 Nĩ ũntũ nĩmwicĩ nĩ mawatho marĩkũ twamũnenkere tũrĩ na wathani kuuma kũrĩ Mwathani Njĩcũ.

3 Nĩ ũntũ nĩ wendi wa Ngai mwĩkarage mũrĩ atheru na mũtigane na waganu.

4 Wa mũntũ abatiĩ amenye kwatha mwĩrĩ wawe na gũtũũra mũtũrĩre ũrĩa mũtheru na wa gĩtĩĩo,

5 na tĩ na mũtũrĩre wa kwĩrirĩria maũntũ marĩa mathũũku, ta antũ marĩa maticĩ Ngai.

6 Maũntũni mama, gũtĩ mũntũ wacienu ũbatiĩ kũbĩtĩria mwĩtĩkia ũrĩa ũngĩ kana amũtũmĩra na njĩra ĩrĩa ĩtĩbatiĩ. Nĩ ũntũ Mwathani nĩwe ũberithagia antũ marĩa marũthaga mebia ta mau, wa ta bũrĩa twamũkaanagia.

7 Nĩ ũntũ Ngai atwĩtĩte tũtũũra mĩtũũrĩre mĩtheru, na tĩ ya waganu.

8 Kwogu, mũntũ ũrĩa ũtũũraga atĩkũrũmĩrĩra ũrutani ũyũ, atĩĩthagĩrwa akĩrega kwathĩkĩra mũntũ, ĩndĩ ethagĩrwa akĩrega kwathĩkĩra Ngai ũrĩa ũmũbecaga Roo wawe Mũtheru.

9 Gũtĩna gĩtũmi gĩa kũmwandĩkĩra maũntũ makoniĩ wendo gatagatĩ ka mwĩtĩkia na ũrĩa ũngĩ, nĩ ũntũ Ngai we mwene nĩamũthomithĩtie bũrĩa mũbatiĩ kwendana.

10 Nĩ ũũma atĩ nĩmwendanĩte na etĩkia ma gĩcigo kĩonthe kĩa Makendonia. Kũnarĩ ũgu, nĩtũkũmũũria mũthiĩ na mbere kwendana nkũrũki.

11 Ĩrutĩreni gũtũũra mũtũrĩre ũrĩ na ũboreru, na wa mũntũ amenye nteto ciawe atĩkũthũngĩrĩra maũntũ ma marĩa mangĩ, na wa mũntũ nĩarute wĩra na njara ciawe, wa ta bũrĩa twamwĩrire bau kabere.

12 Mwarũtha ũgu, antũ marĩa matĩĩtĩkĩtie makamũtĩĩa na mũtĩromba mũntũ into cia kũbingia mabata menu.

Gũcioka kwa Mwathani Njĩcũ

13 Endwa nĩtũkwenda mũmenye bũrĩa gũgekarĩka kũrĩ etĩkia marĩa ma-kuire, nĩ kenda mũtĩgekare ta antũ matĩna kĩrĩgĩrĩro.

14 Nĩ ũntũ nĩtwĩtĩkĩtie atĩ Njĩcũ nĩ a-kuire na akĩriũka, na tũgetĩkia atĩ rĩrĩa Njĩcũ agacioka, Ngai akamũreta bamwe na etĩkia marĩa ma-kuire.

15 Nĩtũmwĩra maũntũ mama kũringana na ciugo cia Mwathani Njĩcũ. Rĩrĩa Mwathani agacioka, antũ marĩa ma-kuire nĩmo magatũngana nawe mbere yetũ twiũ tũrĩ mwoo.

16 Nĩ ũntũ Mwathani we mwene akegũrũka kuuma ĩgũrũ agĩĩtanaga na mũgambo ũrĩ na watho, nawe mũraika mũnene akaanĩrĩre, nako karumbeta ka Ngai kabuubwe. Bĩndĩ ĩnu nĩrĩo marĩa ma-kuire metĩkĩtie Kiristũ makaamba kũriũkua,

17 naatwi marĩa tũkegua tũrĩ wa mwoo tũgetithua bamwe ĩtuni tũtũngatũnge Mwathani rĩerani. Kwogu tũgatũũra na Mwathani tene na tene.

18 Kwogu ũmanagĩrĩriani na mĩgambo ĩno.

5

1 Rĩu endwa, ũntũ ũkoniĩ mathaa kana mabinda ntĩkwona kũrĩ na bata wa kũmwandĩkĩra,

2 nĩ ũntũ nĩmwicĩ wega atĩ ntukũ ya Mwathani ĩgaaca wa rĩmwe mũtĩkwĩrĩgĩrĩra, ta bũrĩa mwei acaga ũtukũ.

3 Bĩndĩ ĩrĩa antũ makuuga, “Kũrĩ na thayũ na gũtĩna thĩĩna,” rĩu nĩrĩo makaumĩrĩrwa mathirue wa rĩmwe, wa ta bũrĩa mũntũ mũka mũrito agwatagwa nĩ mũrimo wa mwana wa rĩmwe, namo matĩbota kũũra.

4 Ĩndĩ mwiũ endwa ntukũ ĩnu ĩtĩmwĩthĩrĩra ta bũrĩa mwei acaga ũtukũ, nĩ ũntũ mwiũ nĩmwicĩ mũtĩ mbinduni.

5 Mwiũ mwinthe mũrĩ ciana cia werũ na ciana cia mũthenya. Tũtĩ ciana cia ũtukũ kana mbindu.

6 Kwogu tũtĩkamaame ta marĩa mangĩ, ĩndĩ tũbatiĩ gwĩkaraga tũtĩmamiĩ na twĩũgĩte.

7 Nĩ ũntũ marĩa mamaamaga, mamaamaga ũtukũ. Namo areebi marĩcagwa ũtukũ.

8 Ĩndĩ nĩ ũntũ twiũ tũrĩ antũ ma mũthenya, nĩtwĩkarage twĩmenyererete. Nĩtwĩkĩre wĩtĩkio na wendo irĩ ta ĩthaga rĩa kũrigĩrĩria kĩthũri, na kĩrĩgĩrĩro kĩa ũbonokio ta nkobia ya kũrigĩrĩria kĩongo ndũani.

9 Nĩ ũntũ Ngai ata-tũthuurire atũberĩthia arĩ na mũthũũro, ĩndĩ a-tũthuurire nĩ kenda atũbonokia ndaani ya Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

10 Kiristũ a-kuire nĩ ũntũ wetũ, nĩ kenda rĩrĩa agaaca tũtũũre mwoo bamwe nawe, nĩ wĩgue agatwĩthĩrĩra tũrĩ mwoo kana tũrĩ akuũ.

11 Kwogu ũmanagĩrĩriani na mwĩkanagĩre binya mũntũ na ũrĩa ũngĩ, wa ta ũgu mũkũrũtha.

Mataaro ma Baũro ma mũthia

12 Endwa, twamũromba tĩagani marĩa marutaga wĩra na kĩĩo gatagatĩni keenu, marĩa mamũtongoragia makĩmũrutanaga maũntũ ma gũtũũra mũtũrĩre mwega ndaani ya Kiristũ.

13 Mabecageni gĩtĩĩo kĩnene, na mũmeendage nkũrũki nĩ ũntũ wa wĩra ũnu marutaga. Tũũragani na thayũ gatagatĩni keenu.

14 Na rĩngĩ twamũthaitha endwa, kaaniani igũũta itige kũgũũtara, na mwĩkĩre binya marĩa marĩ na ũguoya, na mũtethagie marĩa matĩna binya, na mũũmĩrĩrieni gwĩkarania na antũ monthe.

15 Mũtĩkarĩbie ũthũũku na ũthũũku, ĩndĩ rĩonthe geragiani kũrũthaga maũntũ mega kũrĩ antũ marĩa metĩkĩtie na marĩa matĩĩtĩkĩtie.

16 Kenagani mabinda monthe,

17 na mũboyage mũtĩgũtigithĩria.

18 Ciokagĩriani Ngai nkatho maũntũni monthe, nĩ ũntũ ũũ nĩbu Ngai endaga kuumana namwi mwiũ mũrĩ ndaani ya Kiristũ Njĩcũ.

19 Mũtĩkagirĩrĩrie Roo Mũtheru,

20 mũtĩkamarie ũroria,

21 ĩndĩ tuĩragiani maũntũ monthe, na mũrũmagĩrĩre marĩa meega,

22 na mũtigane na mebia monthe.

23 Rĩu Ngai mwene thayũ aromwĩkaragia mũrĩ atheru na njĩra cionthe. Na arotũma roo cienu, mĩoo yenu na mĩĩrĩ yenu ĩĩkare ĩtĩna ĩgi bĩndĩ ya gũcioka kwa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

24 Ngai ũrĩa ũmwĩtĩte nĩ mwĩbokeku, na akabingia irĩĩko ciawe.

25 Endwa, tũboyagĩreni.

26 Kethagiani endwa monthe na nkeethi ntheru cia wendo.

27 Ndamwatha ndĩ mbere ya Mwathani atĩ mũthomere etĩkia monthe barũa ĩno.

28 Ũtugi wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ ũroĩkaranagia namwi.

Barũa ya kaĩrĩ ya Baũro kũrĩ

ATHECARONIKA

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno nĩ barũa ya kaĩrĩ ĩrĩa Mũtũmwa Baũro a-ndĩkĩre kanitha ya Thecaronika (1:1). A-ndĩkire barũa ĩno kabinda kaniini kuuma arĩkia kwandĩka barũa ya 1 Athecaronika, mwakani wa 51 KGK, arĩ taũnini ya Korintho. Baũro a-mbĩrĩrie kanitha ya Thecaronika rĩrĩa a-rĩ rũgendoni rwawe rwa kaĩrĩ rwa kũbunjia (Wĩra wa atũmwa 17:1-10).

Baũro a-ndĩkire barũa ĩno akĩgeria kũthiria mathĩĩna marĩa kanitha ĩnu yarĩ namo. Ũntũ ũmwe ũrĩa wamatangaga wakoniĩ gũcioka kwa Mwathani Njĩcũ Kiristũ. Nĩgũkwoneka atĩ nĩ kwarĩ na arimo ma ũrongo marĩa ma-cĩte Thecaronika makĩĩra etĩkia atĩ Kiristũ nĩ a-ciokire tene (2:2). Baũro a-ndĩkĩre Akiristũ ma Thecaronika kũmeera matĩkabeenererue nĩ arimo ta mau. Nĩ a-merire atĩ mbere ya Mwathani acioka kũrĩ na maũntũ magekarĩka, na ũntũ ũrĩa mũnene kũrĩ monthe nĩ atĩ mũregani na Kiristũ akeumĩria (2:3).

Ũntũ ũngĩ ũrĩa Baũro arĩrĩrĩtie barũani ĩno, nĩ thĩĩna ya Akiristũ mamwe kũrega kũruta wĩra. Kũrĩ Akiristũ mamwe ma-rĩ magũtiga kũruta wĩra makiugaga atĩ kũruta wĩra gũtĩ bata nĩ ũntũ Njĩcũ Kiristũ arĩ bakubĩ gũcioka gũkũ nthĩ na kũmĩthiria. Baũro nĩauga atĩ meciria marĩa Akiristũ mau ma-rĩ namo mata-rĩ ma ũũma, nĩ ũntũ gũtĩ mũntũ wicĩ rĩrĩa Mwathani Njĩcũ agacioka. Baũro augĩte kũruta wĩra kũrĩ bata na atĩ mũntũ ankĩrega kũruta wĩra atĩbatiĩ kũrĩa (3:10).

Barũani ĩno Baũro nĩathomithia atĩ etĩkia matĩkarũmĩrĩre ithomo cia arimo ma ũrongo, giria matiganĩria mawĩra mao ma wa ntukũ. Bantũ bogu, mabatiĩ kũnyinya wĩtĩkioni wao wana ũkegua kũrĩ na mathĩĩna, metererete gũcioka kwa Mwathani Njĩcũ Kiristũ.

Icunce cia barũa ĩno

Nkeethi na ĩboya (1:1-12)

Gũcioka gwa Kiristũ (2:1-17)

Gwĩkĩra Akiristũ binya ya gwĩkarania wega (3:1-15)

Maũntũ ma mũthia (3:16-18).

Barũa ya kaĩrĩ ya Baũro kũrĩ

ATHECARONIKA

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra mwiũ antũ ma kanitha irĩa irĩ taũni ya Thecaronika, tũrĩ na Cira na Timotheo. Mũrĩ antũ ma Ngai Ĩthe wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ.

2 Ngai Baaba na Mwathani Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thayũ.

Baũro aciokeria Ngai nkatho nĩ ũntũ wa Athecaronika

3 Endwa, tũrĩ na gĩtũmi kĩa gũciokagĩria Ngai nkatho rĩonthe nĩ ũntũ wenu. Nĩ wega tũrũthage ũgu nĩ ũntũ wĩtĩkio wenu ũthiĩte ũkĩongererekaga, na wendo wenu kũrĩ marĩa mangĩ ũthiĩte na mbere ũgĩtambaga.

4 Kĩu nĩkĩo gĩtũmi twĩtĩagĩra kanitha irĩa ciĩngĩ cia Ngai nĩ ũntũ wa mawega menu. Nĩ ũntũ wana wegua nĩmũnyamarĩtue, na mũkoona mathĩĩna mengĩ, nĩmũthiĩte na mbere kũũmĩrĩria na kwĩgua mũrĩ na wĩtĩkio.

5 Maũntũni mau monthe, Ngai nĩonania atucaga ĩgamba na kĩbooto kĩa ma, na kwogu mwiũ mũgatuĩka antũ akinyanĩru kũthũngĩra Ũthamakini wawe, ũrĩa mũkũthĩĩnua nĩ ũntũ bwa u.

6 Na nĩ ũntũ Ngai nĩ wa kĩbooto kĩa ma, akaberithia marĩa mamũnyamaragia.

7 Na mwiũ marĩa mũkũnyamarua rĩu, akamũthirĩria mĩnyamaro. Mwathani Njĩcũ agatũthirĩria mĩnyamaro wanatwi rĩrĩa akaguũranĩrua kuuma ĩgũrũ arĩ na araika mawe marĩa marĩ binya,

8 arĩ na kĩrĩrĩmbĩ kĩa mwanki. Ĩndĩ akaberithia marĩa monthe maticĩ Ngai, marĩa maregete kwathĩkĩra Nteto Mbega cia Mwathani wetũ Njĩcũ.

9 Antũ mau makaberithua na mathirue bururu, na akamabathũra mekare kũraca na Mwathani, na kũraca na ũnene wawe ũrĩa ũrĩ ũkengi.

10 Rĩrĩa agaaca kwamũkĩra ũkumio na gĩtĩĩo kuumana na antũ mawe atheru, wanamwi mũkegua mũrĩ bamwe namo, nĩ ũntũ nĩmwetĩkirie Nteto Mbega irĩa twamũretere.

11 Kĩu nĩkĩo gĩtũmi tũmũboyagĩra mabinda monthe, nĩ kenda Ngai wetũ amũtue etĩkĩrĩku na mũtũũre mũtũrĩre ũrĩa ũkũringana na gwĩtwa kwenu. Na aromũba binya ya kũrũtha maũntũ meega marĩa wĩtĩkio wenu ũmwerekagĩria kũrũtha.

12 Gwekara ũgu, mũgakumia riĩtwa rĩa Mwathani wetũ Njĩcũ nawe akamũba gĩtĩĩo kũringana na ũtugi wa Ngai wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ.

Gũcioka kwa Mwathani Njĩcũ

2

1 Rĩu endwa, maũntũ makoniĩ gũcioka kwa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, na bũrĩa tũgatũnganua bamwe nĩ kenda tũgekare nawe,

2 nĩtũkũmũkaĩra mũtĩkagĩe na nkanja kana mũmakua nĩ marĩa makuuga atĩ Kiristũ nĩmũcioku. Mũtĩgetĩkie antũ ta mau, wana mũkegua makiuga atĩ mo nĩmaguũrĩrĩtue nĩ Roo Mũtheru, kana marĩ na ntũmĩrĩri kuumana natwi, kana nĩmathomete barũa makiugaga yumanĩte natwi.

3 Mũtĩkabeenererue na njĩra nwarĩ ĩrĩkũ, nĩ ũntũ mbere ya ntukũ ya gũcioka kwa Mwathani ĩkinya, antũ engĩ makarega kwathĩkĩra Ngai na mũregani na Kiristũ akaguũranĩrua, ũrĩa Ngai abangĩte kũthiria.

4 Agakararia na eũkĩrĩrie ĩgũrũ rĩa into cionthe irĩa antũ metaga ngai, kana gĩntũ kĩonthe kĩrĩa antũ mathathaagia. Akathũngĩra na ekare nthĩ Ekarũni ya Ngai na eetue nĩwe Ngai.

5 Nĩka mũtĩkũririkana atĩ nĩ na-mwĩraga maũntũ mama rĩrĩa na-rĩ namwi?

6 Mwiũ nĩmũkũmenya kĩrĩa kĩgirĩrĩtie mũregani na Kiristũ aguũranĩrua mbere ya ĩbinda rĩawe rĩongwa rĩkinya.

7 Nĩ ũntũ, binya yawe ya kũregana na watho nwa ĩkũruta wĩra wana rĩu, ĩndĩ ũrĩa ũkũmũgirĩrĩria akathiĩ na mbere kũmũgirĩrĩria nkinya rĩrĩa Ngai akebereria ũnu ũkũgiranĩrĩria.

8 Rĩu nĩrĩo mũregani na Kiristũ akaumbũrwa, na nĩwe Mwathani Njĩcũ akabĩbia na mĩruke ya kanyua kawe na kũmũthiria bururu na ũkengi ũrĩa agaaca nau.

9 Mũregani na Kiristũ agaaca na binya mĩngĩ mũno ya Caitani ya kũringa ciama cia mĩthemba mĩngĩ na kũrũtha maũntũ ma kũrigaria ma ũrongo.

10 Agatũmĩra mĩthemba mĩngĩ ya waara kũthaĩrĩria marĩa maũrĩte, nĩ ũntũ nĩmaregete kwamũkĩra na kwenda ũũma nĩ kenda mabonokua.

11 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, Ngai nĩetĩkĩrĩrĩtie matongorua nĩ binya ya ũrongo, ĩrĩa ĩgatũma metĩkie ũrongo ũnu.

12 Na thuubani marĩa monthe matĩĩtĩkĩtie ũũma na magakenerera ũthũũku, magatuĩrwa.

Mũthurĩtwe nĩ kenda mũbonokua

13 Endwa, Ngai nĩamwendete na nwa nkinya tũciokagĩrie Ngai nkatho mabinda monthe nĩ ũntũ wenu. Nĩ ũntũ Ngai nĩ a-mũthurire mũrĩ ma mbere ma kũbonokua, kũbetũkĩrĩra binya ũrĩa ũtheranagia wa Roo Mũtheru na nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia ũũma.

14 Ngai nĩ a-mwĩtire ũbonokioni kũbetũkĩrĩra Nteto Mbega irĩa twamũbunjĩrie, nĩ kenda mwamũkĩra ũkengi wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

15 Kwogu endwa, rũngamani mũtĩkwenyenya, na mũthiĩ na mbere kũrũmĩrĩra maũntũ marĩa twamũthomithirie bĩndĩ ĩrĩa twamũbunjĩrie na marĩa twamwandĩkĩre barũani.

16 Na rĩu Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ wengwa na Ngai Baaba wetũ, ũrĩa watwendire, na kũbetũkĩrĩra ũtugi wawe agĩtũũmĩrĩria tene na tene, na agĩtũba mwĩrĩgĩrĩro mwega,

17 aromũũmagĩrĩria nkoroni cienu. Na aromwĩkĩra binya maũntũni monthe mega marĩa mũkarũthaga kana marĩa mũkaaragia.

Kũboyanagĩra

3

1 Na nkĩrĩkĩrĩria, endwa, nĩnkũmũũria mũtũboyagĩre, nĩ kenda Nteto Mbega cia Mwathani itambe na karũgĩ, na antũ maciamũkagĩre na gĩtĩĩo ta bũrĩa mwaciamũkĩre.

2 Na tũboyagĩreni Mwathani atũbonokagie kuuma kũrĩ marĩa aaganu na marĩa athũũku, nĩ ũntũ tĩ antũ monthe metĩkĩtie.

3 Ĩndĩ Mwathani nĩ mwĩbokeku, akamũba binya na amũrigĩrĩrie kuumana na ũrĩa mũthũũku.

4 Tũrĩ na mwĩrĩgĩrĩro ndaani ya Mwathani atĩ maũntũ marĩa twamwĩrire mũrũthage mũkathiĩ na mbere kũmarũtha.

5 Mwathani aromũtongoragia nĩ kenda mũgĩe na wendo ta wa Ngai na ũũmĩrĩru ta wa Kiristũ.

Nwa mwanka mũntũ arute wĩra

6 Endwa, rĩu nĩtũmwatha riĩtwani rĩa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, atĩ mwĩbathũranieni na endwa marĩa agũũtaru na marĩa matĩrũmagĩrĩra maũntũ marĩa twamũthomithirie.

7 Nĩ ũntũ mwiũ eene nĩ mwicĩ wega atĩ mũbatiĩ kũrũmĩrĩra kĩonereria gĩetũ. Nĩ ũntũ tũ-tarĩ igũũta rĩrĩa twatũũraga namwi.

8 Na tũtetĩkagĩra kũrĩa irio cia mũntũ burĩ. Twarutaga wĩra ũtukũ na mũthenya nĩ kenda tũtĩgatuĩke mũrigo kũrĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wacienu.

9 Twarũthire ũgu tĩ nĩ ũntũ tũ-tarĩ na kĩbooto gĩa kũmwĩra mũtũnenkagĩre ũtethio, ĩndĩ nĩ ũntũ twe-ndaga tũtuĩka kĩonereria kĩrĩa mũbatiĩ kũthingataga.

10 Bĩndĩ ĩrĩa twekaraga namwi, nĩtwamwĩraga atĩ mũntũ ankĩrega kũruta wĩra, atĩbatiĩ kũrĩa.

11 Nĩtuuga ũgu nĩ ũntũ nĩtwĩgua atĩ antũ mamwe ma cienu nĩ igũũta, na gũtĩ ũntũ ũngĩ marũthaga tiga kũthũngĩrĩra maũntũ meene.

12 Rĩu twamakaania na twamaatha riĩtwani rĩa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ atĩ marutage wĩra maboorerete nĩ kenda meonere gĩa kũrĩa.

13 Ĩndĩ mwiũ endwa, mũtĩkanoge nĩ kũrũthaga maũntũ marĩa meega.

14 Ũgaaca kwĩgua kũrĩ na mũntũ ũkarega kwathĩkĩra bũrĩa tũmwĩrĩte barũani ĩno, mũrutũrũreni na mũtĩkagĩe na ngwatanĩro nawe nĩ kenda aconoka.

15 Mũtĩkamwĩũkie ta mũnthũ, ĩndĩ mũkaanagieni na mũmwonage ta mwĩtĩkia ũmwe wacienu.

Ciugo cia mũthia

16 Na rĩu, Mwathani wa thayũ we mwene aromũba thayũ na njĩra cionthe na mabinda monthe. Mwathani aroĩkaranagia namwi mwinthe.

17 Nĩ niũ Baũro naandĩka bũbũ na njara yakwa yongwa nkĩmũkethia. Ũgu nĩbu mbĩkagĩra caini barũa ciakwa cionthe, na ũgu nĩbu niũ mandĩkaga.

18 Na rĩu ũtugi wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ ũroĩkaranagia namwi mwinthe.

Tito

Maũntũ megiĩ barũa ĩno

Barũa ĩno ya-ndĩkirwe nĩ Baũro na a-ndĩkagĩra mũntũ wetagwa Tito. Tito a-rĩ Mũkiristũ werutĩrĩte gũtethereria Baũro gũtambia Nteto Mbega cia Njĩcũ Kiristũ. Tito a-rĩ Mũngiriki na akĩandĩkĩrwa barũa ĩno a-rĩ gĩcĩgĩrĩrani kĩa ĩria; kĩrĩa gĩetagwa Kirete. A-tigĩtwe gĩcĩgĩrĩrani kĩu arũngamĩrĩrĩte gũkũra gwa kanitha nabo.

Barũa ĩno nĩyarĩrĩria maũntũ mathatũ. Ũntũ wa mbere; nĩka Baũro akũririkania Tito bũrĩa mũtugo wa mũtongoria wa kanitha ũbatiĩ kwĩgua wĩkari. Na mũno, Baũro erĩte Tito amenye antũ ma Kirete bakubĩ monthe ma-rĩ na mĩtugo mĩthũũku.

Ũntũ wa kaĩrĩ nau, nĩ atĩ Baũro nĩathomithia Tito nĩ kenda Tito nawe akathomithia antũ monthe kũringana na ũkũrũ wao.

Ũntũ wa kathatũ ũrĩa Baũro erĩte Tito nĩ atĩ Mũkiristũ abatiĩ kwĩgua arĩ mũntũ wa thayũ na wa wendo, atĩna rũmena, atĩkũnegenania na antũ, kana areta mbathũkano.

Icunce cia Barũa ĩno

Nkeethi (1:1-4)

Bũrĩa atongoria ma kanitha mabatiĩ kwĩgua mekari (1:5-16)

Bũrĩa Mũkiristũ abatiĩ kwĩgua ekari (2:1-15)

Mũtũũrĩre wa gĩkiristũ (3:1-11)

Maũntũ ma mũthia (3:12-15)

Tito

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro, mũruti wĩra wa Ngai na mũtũmwa wa Njĩcũ Kiristũ ngũkwandĩkĩra. Na-twirwe mũtũmwa nĩ kenda ntethia kũnyinyia wĩtĩkio wa marĩa Ngai athuurĩte, na nĩmamenyithia ũũma ungwa wa kĩũngai.

2 Ũũma ũnu ũrĩ mwĩrĩgĩrĩroni wa kũbewa mwoo wa tene na tene. Kuuma wa tene, Ngai ũrĩa ũtĩbenanagia nĩ a-tũnenkere kĩrĩĩko kĩa mwoo ũyũ.

3 Na rĩrĩa bĩndĩ ĩrĩa ya-gĩrĩrĩte ya-kinyire, nĩ a-guũranirie kiugo kĩawe kĩrĩa ne-bokerwe nĩkĩbunjagie kũringana na bũrĩa mbathĩtwe nĩ Ngai Mũbonokia wetũ.

4 Nkwandĩkĩrĩte weũ Tito, mwana wakwa wengwa ndaani ya wĩtĩkio ũrĩa twinthe tũrĩ nau.

Ngai Baaba na Kiristũ Njĩcũ Mũbonokia wetũ maromũba ũtugi na thayũ.

Wĩra wa Tito arĩ Kirete

5 Na-gũtigire Kirete nĩ kenda ũrũngaria maũntũ marĩa mata-rĩ marĩkie, na nĩ kenda ũthuura akũrũ ma kanitha, ma kuuma taũni cionthe wa ta bũrĩa na-kwĩrire.

6 Nwa nkinya mũkũrũ wa kanitha egue atĩna ĩgi, arĩ mũrũme mwĩbokeku kũrĩ mũka wawe, na nwa nkinya ciana ciawe ciĩgue ciĩtĩkĩtie. Tĩ ciana ndemu kana itĩ mbathĩki.

7 Na nĩ ũntũ mũtongoria wa kanitha nĩ mũrũngamĩrĩri wa wĩra wa Ngai, nwa nkinya egue arĩ mũntũ ũtĩna ĩgi. Tĩ mũntũ wa gwĩũkagĩrĩria kana wa kũthũũraga na karũgĩ. Atĩkegue arĩ mũntũ wa ũreebi, kana arĩ mũntũ wa ndũa, kana wa gũkorokera into.

8 Bantũ ba ũgu, mũtongoria wa kanitha nwa nkinya egue arĩ mũntũ mũtugani, na egue endete maũntũ mega. Nwa nkinya egue arĩ mũntũ ũrĩ kĩthimi maũntũni, mũrũngaru na mũtheru nkoro. Na nwa nkinya egue arĩ mũntũ wathaga mwĩrĩ wawe.

9 Nwa nkinya egue anyinyĩtie ntũmwa ĩrĩa ĩrĩ ya gwĩtĩkĩka, wa ta bũrĩa we athomithĩtue yo. Wona arũtha ũgu, akabota gwĩkĩra antũ binya na ũrutani wa ma, na nĩ kenda abota kwonania mabĩtia ma marĩa mareganaga na ũrutani wa ma na amaboote.

10 Nĩ ũntũ kũrĩ na antũ engĩ aremu, marĩa makũregana na ũrutani wetũ. Mecũrĩtwe nĩ rwaria rwa waa na ũrongo, na mũno marĩa marĩ ma gĩkundi kĩrĩa kiugaga atĩ etĩkia mabatiĩ gũtaanwa.

11 Antũ mau nwa nkinya makirue nĩ ũntũ nĩka magũtangatanga antũ monthe mĩciĩni makĩthomithania maũntũ marĩa matĩbatiĩ kwĩgua makĩthomithia. Na nĩmarũtha ũgu nĩ kenda magĩa na into na njĩra ĩrĩa ĩtĩbatiĩ.

12 Mũntũ wa Kirete, ũmwe wa iroria cia ciao nĩ a-ugire bũrĩa mekari. Atĩ, “Antũ ma Kirete nĩ arongo mũno, nĩ bũmwe na nyamũ, na nĩ igũũta nkoroku.”

13 Na wabu nteto inu nĩ cia ma. Kwogu makaanie mũno, nĩ kenda meegua marĩ na wĩtĩkio wa ma,

14 matige gũtindanĩrĩra na ngono cia Kĩyaundi na matigane na maũntũ marĩa makwathwa marũthage nĩ antũ marĩa magarũrĩte ũũma.

15 Marĩa matheretue nkoro monaga cionthe irĩ ntheru.a Ĩndĩ kũrĩ marĩa aganu, marĩa matĩĩtĩkagia, gũtĩ bu bwao bũtheru nĩ ũntũ meciria mao nĩ marigicanu. Maticĩ nĩ bũrĩkũ bwega kana nĩ bũrĩkũ bũthũũku.

16 Maugaga nĩmaicĩ Ngai, ĩndĩ ciĩko ciao cionanagia maticĩ Ngai. Nĩ antũ athũũku mũno, aregi kwathĩkĩra Ngai na gũtĩ ũntũ mwega mankĩbota kũrũtha.

a 

1:15 Wabota kwĩgua Baũro a-ragĩrĩria ĩgũrũ rĩa into irĩa Ayaundi metĩkĩtie kũringana na watho wao nĩ into ntheru na irĩa metĩkĩtie tĩ ntheru.

Ũrutani ũrĩa wagĩrĩrĩte

2

1 Ĩndĩ weũ, thomithagia antũ maũntũ marĩa makũgwatanĩra na ũrutani ũrĩa mwagĩrĩru.

2 Thomithagia antũ arũme marĩa akũrũ marũthage maũntũ na kĩthimi nĩ kenda matĩĩagwa, marĩ na meciria ma ũũgĩ, makĩbotaga kwatha merirĩria ma mwĩrĩ, manyinyie wĩtĩkio, marĩ na wendo na kũũmĩrĩria.

3 Ũgu nwabu ũbatiĩ kũthomithagia aka marĩa akũrũ wanamo, mekarage rĩonthe marĩ aka ma mĩtugo ĩrĩa mĩtheru. Na matĩgekarage makĩguutanaga kana meegua marĩ nkombo cia ndibei. Nwa nkinya wanamo mathomithanagie maũntũ meega,

4 nĩ kenda mabota gũtũma aka marĩa ethĩ mendage arũme mao na ciana ciao.

5 Aka marĩa ethĩ mabatiĩ maathage mĩĩrĩ yao, matuĩke athingu, marutage wĩra wao wa mĩciĩ, megue marĩ antũ ega na makĩĩnyibagĩria arũme mao nĩ kenda kiugo kĩa Ngai gĩtĩkamarue.

6 Wana nkinya nthaka ciĩkanie ũciĩre irũthage maũntũ irĩ na kĩthimi.

7 Tuĩka ngerekano mbega maũntũni monthe. Tuĩka wa ma ũrutanini waku na ũtĩna mathe.

8 Ĩndĩ bamwe na ũgu tũmagĩra mĩgambo ĩrĩa yagĩrĩrĩte nĩ kenda marĩa matũkararagia megua nthoni, matura ũntũ mũthũũku wa gũtũgwetithania nau.

9 Ĩra nkombo nacio ibatiĩ kwĩnyibagia kũrĩ anene macio na imakenagie maũntũni monthe. Nkombo ĩtĩbatiĩ gũciokagĩria mũnene wayo mĩgambo,

10 kana ĩmwia. Ĩndĩ rĩonthe nkombo ĩbatiĩ kwonanagia atĩ nwa ĩtĩkĩke maũntũni monthe, nĩ kenda antũ matĩĩa ũrutani wa Ngai Mũbonokia wetũ kuumana na maũntũ monthe marĩa marũthaga.

11 Tũbatiĩ kũrũthaga maũntũ mama nĩ ũntũ Ngai a-gwuũririe ũtugi wawe nĩ ũntũ wa ũbonokio wa antũ monthe.

12 Kũbetũkĩrĩra kũrĩ ũtugi wawe, Ngai athomithanagia kũrega wĩbia na kwĩrirĩria kunthe kwa nthĩ ĩno. Tũrũthaga maũntũ na njĩra ĩrĩa yagĩrĩrĩte, tũtũũraga tũrĩ athingu, na tũrĩ ma mũtũũrĩre wa kĩĩngai bĩndĩ ĩno tũrĩ nthĩ ĩno,

13 twetererete ntukũ ĩrĩa ntharime twĩrĩgĩrĩrĩte. Ntukũ ĩnu nĩrĩo tũkoona ũkengi wa Ngai wetũ mũnene na Mũbonokia wetũ Njĩcũ Kiristũ.a

14 Kiristũ e-rutire nĩ ũntũ wetũ atũkũũra kuuma mebiani ma mĩthemba yonthe, atũtheria twatuĩka mawe wenka, na atũtua antũ marĩ na wendo wa kwenda maũntũ meega.

15 Kwogu thomithagia antũ maũntũ mama ũgĩtũmagĩra wathani unthe ũrĩa ũrĩ nau rĩrĩa ũkũmekĩra binya kana ũkũmakaania. Ũtĩkareke mũntũ nwarĩ ũrĩkũ akũbũthia.

a 

2:13 Kana ũkeengi wa Ngai wetũ mũnene tawe Mũbonokia wetũ Njĩcũ Kiristũ.

Mũtũũrĩre wa gĩkiristũ

3

1 Ririkania antũ menyibagie kũrĩ anene na kũrĩ athani monthe. Nĩmamaathĩkagĩre na mekarage mabinda monthe meebarĩrĩtie kũrũtha ũntũ unthe mwega.

2 Meere mũntũ atĩkaarie maũntũ mathũũku ĩgũrũ rĩa ũrĩa ũngĩ, matĩkegue marĩ antũ ma manegene na matũũranie na thayũ. Na megucanagĩre kĩao, na moonanagie mĩtugo ya ũbooreri kũrĩ antũ monthe.

3 Wanatwi kũrĩ rĩo twarĩ ariitu. Twaregaga kwathĩka tũbeenereretue nĩ maũntũ ma nthĩ ĩno na merirĩria ma mĩthemba yonthe matũtuĩte nkombo. Twatũũraga tũrĩ antũ ma nguutũ na rũritho. Antũ nĩ ma-tũmenaga, natwi tũkamamena.

4 Ĩndĩ rĩrĩa Ngai Mũbonokia wetũ a-twĩguĩrĩre kĩao na wendo wawe ũgĩtũkinyĩra,

5 nĩ a-tũbonokirie. Na ata-tũbonokirie nĩ ũntũ wa maũntũ ma ũthingu marĩa twarũthĩte, ĩndĩ a-tũbonokirie nĩ ũntũ wa kĩao kĩawe. A-tũbonokirie na njĩra ya gũciarwa rĩa kaĩrĩ, agĩtwerũbia na njĩra ya Roo Mũtheru.

6 Ngai nĩ a-twĩgũrũkĩrie Roo Mũtheru wa kwĩgana kũbetũkĩrĩra Njĩcũ Kiristũ Mũbonokia wetũ,

7 nĩ kenda kuumana na ũtugi wa Ngai, atwona tũrĩ athingu kũrĩ we na atũba ĩgai rĩa mwoo wa tene na tene ũrĩa twĩrĩgĩrĩrĩte.

8 Na wabu kiugo kĩu nĩ gĩa gwĩtĩkĩkua. Nĩmenda ũkinyĩrĩria maũntũ mau kũrĩ antũ, nĩ kenda marĩa metĩkĩtie Ngai meegua marĩ na wendo wa kwĩruta kũrũtha maũntũ meega. Maũntũ mau nĩ meega na nĩ ma baita kũrĩ mũntũ wonthe.

9 Ĩndĩ ĩebererie kuumana na nkarari cia waa, kũthingatanagĩrĩria ndĩco, kana kũnegenania na antũ mũgĩkararanĩria bũrĩa watho ugĩte. Mau nĩ maũntũ ma burĩ mũno na matĩna baita.

10 Ũgaaca kwona mũntũ wa kũbathũrania antũ, mũkaanie rĩa mbere na rĩa kaĩrĩ. Agaaca kũrema mũtĩkeende kũgwatanĩra nawe.

11 Menya mũntũ ta ũnu nĩka arĩ mũũru na nĩka akwĩbia, nĩ ũntũ nĩetuĩrĩte ciira we mwene.

Maũntũ ma mũthia

12 Rĩrĩa ngagũtũmĩra Atemi kana Tikikaci, geria mũno ũũce taũnini ya Nikabori ũmone nĩ ũntũ mbangĩte gwĩkara nabo nkinya bĩndĩ ya mbebo ĩthire.

13 Tũma Cenaci ũrĩa nĩ mũgambi, na Aboro na karũgĩ, na ũtigĩrĩre marĩ na into cionthe irĩa makwenda.

14 Nwa nkinya antũ metũ methomithie kwĩrutĩra kũrũthaga maũntũ meega nĩ kenda mabingia moobatu. Matĩbatiĩ gwĩkaraga wogu burĩ.

15 Amũkĩra nkeethi cia monthe marĩa tũrĩ namo. Na tũketherie arata metũ ndaani ya wĩtĩkio.

Ũtugi wa Ngai wetũ ũroĩkaraga namwi mwinthe.

Biremoni

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno nĩ barũa ĩrĩa ya-ndĩkirwe nĩ mũtũmwa Baũro. A-ndĩkĩre Biremoni barũa ĩno ta mwakani wa 60 KGK bĩndĩ ĩrĩa a-thaĩkĩtwe nceera nthĩ ya Roma. Baũro a-ndĩkire barũa ĩno bĩndĩ ĩmwe na barũa ya Akorocai.

Biremoni e-tĩkirie Kiristũ rĩrĩa Baũro a-mũbunjĩrie Nteto Mbega cia Kiristũ. Biremoni a-rĩ mũtongu mũno na a-rĩ na nkombo yetagwa Onecimaci. Onecimaci nĩ a-ũrĩte kuuma kũrĩ mũnene wawe na akĩthiĩ nthĩ ya Roma nĩ ũntũ nĩ a-bĩtĩrĩtie mũnene ũnu. Rĩrĩa a-rĩ kũu Roma, Onecimaci nĩ a-tũnganire na Baũro, nawe Baũro akĩmũbunjĩria Nteto Mbega cia Kiristũ na agĩtuĩka mwĩtĩkia. Nawe agĩcioka agĩtuĩka mũntũ wa ũtethio kũrĩ Baũro.

Kũringana na watho wa Roma, ma-rĩ mabĩtia manene mũno nkombo yũrĩte kuuma kũrĩ mũnene wayo. Nkombo ta ĩnu yabatiĩ kũũragwa. Wana wegua Baũro nĩ a-caga gũtũmĩra wathani wawe ta mũtũmwa agatindĩkĩrĩria Biremoni kwamũkĩra Onecimaci, ata-rũthire ũgu. Ĩndĩ Baũro a-ndĩkĩre Biremoni barũa ĩno akĩmũromba arekere Onecimaci na amwamũkĩre arĩ ta mwĩtĩkia wa Kiristũ na tĩ ta nkombo.

Mbuku ĩno ĩtũthomithagia atĩ Ngai endaga etĩkia magwatanĩre na antũ ma mĩthemba yonthe nĩwĩgue nĩ nkombo kana tĩ nkombo, Ayaundi kana antũ matĩ Ayaundi.

Icunce cia barũa ĩno

Nkeethi (1-3)

Ĩboya rĩa Baũro (4-7)

Baũro kwarĩrĩria Onecimaci (8-21)

Nkeethi cia mũthia (22-25)

Biremoni

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro, niũ nthaĩkĩtwe nceera nĩ ũntũ wa kũbunjia Nteto Mbega cia Kiristũ Njĩcũ na tũrĩ na Timotheo, ũrĩa nĩ mwĩtĩkia wa Kiristũ. Nĩnkwandĩkĩra weũ Biremoni, mũrata wetũ ũrĩa twendete mũno na tũrutaga wĩra ũmwe negwe.

2 Keethia mwarwamaitũ Abia, na keethia Arikibo wanawe, ũrĩa ũrutaga wĩra wa kũbunjia Nteto Mbega tatwi. Ũcioke ũkeethie etĩkia monthe marĩa matũnganaga mũciĩ gwaku.

3 Ngai Baaba wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thayũ.

Baũro aciokia nkatho na aboera Biremoni

4 Nĩnciokagĩria Ngai nkatho rĩrĩa rĩonthe ngũkũboera weũ Biremoni.

5 Nĩ ũntũ nĩmbĩgucaga maũntũ ma wĩtĩkio waku wĩgiĩ Mwathani Njĩcũ na bũrĩa wendete antũ monthe marĩa metĩtwe matuĩka ma Ngai.

6 Nĩmboya atĩ ngwatanĩro ĩrĩa tũrĩ nayo maũntũni makoniĩ wĩtĩkio ĩgagũtethia nĩ kenda ũgĩe na ũmenyo wa maũntũ monthe mega marĩa tũrĩ namo ndaani ya Kiristũ.

7 Mũrata wakwa, wendo waku kũrĩ etĩkia nĩũtũmĩte nagĩa binya na gĩkeno kĩnene nĩ ũntũ ũtugani waku nĩũcancamũrĩte nkoro cia etĩkia.

Baũro kwarĩrĩria Onecimaci

8 Kwogu, wana wegua nĩna wathani kuuma kũrĩ Kiristũ wa gũkwatha ũrũthe bũrĩa kũbatiĩ,

9 nĩnthuura gũgũkaĩra na wendo. Niũ Baũro, mũntũ mũkũrũ na mũthaĩke nceera nĩ ũntũ wa kũbunjia Nteto Mbega cia Kiristũ Njĩcũ,

10 nagũkaĩra tethia Onecimaci, ũrĩa watuĩkire mwana wakwa wa kĩroo ndĩ nceera.

11 Na mbere ya Onecimaci atuĩka mwĩtĩkia wa Kiristũ ata-rĩ mũntũ wa bata kũrĩ weũ, ĩndĩ rĩu atuĩkĩte mũntũ wa bata kũrĩ weũ na kũrĩ niũ.

12 Nĩntũma Onecimaci ũrĩa mendete mũno kũrĩ weũ, ũrĩa nĩ ta nkoro yakwa yongwa.

13 Na nwa meende mũno twĩkaranie na Onecimaci bĩndĩ ĩno ndĩ nceera, nĩ kenda antethagĩrĩrie kũbunjia Nteto Mbega cia Kiristũ, wĩra ũrĩa ũbatiĩ kwĩgua ũkĩrutaga ũrĩ weũ.

14 Ĩndĩ gũtĩ ũntũ nwarĩ ũrĩkũ nkarũtha ũtĩambĩte gwĩtĩkanĩrĩria nau. Ne-ndire ũntethie nĩ ũntũ weũ warĩ na wendi, na tĩka watindĩkĩrĩrue kũrũtha bu.

15 Nwa wĩgue Onecimaci nĩ a-umĩte gwaku kabinda kaniini nĩ kenda acioke mũtũũranie nawe tene na tene.

16 Na rĩu, atĩciokete arĩ nkombo ĩndĩ we nĩ nkũrũki ya nkombo, nĩ ũntũ we nĩ mwĩtĩkia wa Kiristũ ũrĩa mendete mũno. Ũgaaca kwĩgua we nĩ wa bata kũrĩ niũ, agatuĩka wa bata nkũrũki kũrĩ weũ nĩ ũntũ we nĩ nkombo na nĩ mwĩtĩkia wa Mwathani.

17 Kwogu ũgaaca kwĩgua ũmbũũkagia ta mũntũ ũrĩa tũrutithanagia wĩra bamwe negwe, mwamũkĩre wa ta bũrĩa ũnkĩnyamũkĩra.

18 Ũgaaca kwĩgua kũrĩ na mabĩtia akũrũthĩrĩte, kana arĩ na randũ yaku, cionthe nĩ ĩgũrũ rĩakwa.

19 Nĩ niũ, Baũro ngũkwandĩkĩra na njara yakwa ningwa atĩ ngakũrĩba randũ ĩnu. Ĩndĩ ũtĩkariganĩrwe atĩ wanegwe ũrĩ na randũ yakwa na nĩyo mwoo waku.

20 Kwogu mũruamaitũ ndũthĩra ũntũ ũyũ ndaani ya Mwathani, nĩ kenda ngĩe na gĩkeno nkoroni yakwa ndaani ya Kiristũ.

21 Nĩnkwandĩkĩra barũa ĩno nĩ ũntũ nĩngwĩtĩkia atĩ ũkarũtha bũrĩa ngũkũũria, na nĩnkũmenya ũkarũtha wana nkũrũki ya bũu.

Nkeethi cia Mũthia

22 Na rĩngĩ, mbangabangĩra nyomba ya ageni ĩrĩa ngekara nĩ ũntũ nĩna mwĩrĩgĩrĩro atĩ nkegua ndĩ bamwe namwi rĩngĩ kũringana na maboya menu marĩa mũmboyagĩra.

23 Biremoni, amũkĩra nkeethi kuuma kũrĩ Ebabaraci, ũrĩa wanawe arĩ nceera nĩ ũntũ wa kũbunjia Nteto Mbega cia Kiristũ Njĩcũ.

24 Na rĩngĩ amũkĩra nkeethi kuuma kũrĩ Mariko, Aristakaci, Ndemaci na Ruka marĩa tũrutaga wĩra namo.

25 Na rĩu, ũtugi wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ ũroĩkaranagia namwi mwinthe.

Ciugo Ngeni

Arimo ma Watho wa Muca Ma-rĩ gĩkundi kĩa antũ ma nthĩ ya Iciraeri. Ma-thomithagia mbuku cia mbere itano cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ.

Abaricai Ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga Watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ. Abaricai me-tĩkĩtie antũ nĩ mariũkaga thuuba ya gũkua.

Acamaria Ma-rĩ antũ ma kuuma Camaria, marĩa ma-menetwe mũno nĩ Aiciraeri. Ayaundi mo-naga Acamaria marĩ antũ mata-icĩ kũboya Ngai na njĩra ĩrĩa mbega. Kwogu, Ayaundi na Acamaria ma-tũũraga na ũthũ.

Acandukai Ma-rĩ gĩkundi kĩa antũ ma kuuma Iciraeri, na ma-reganaga na maũntũ makoniĩ ũriũkio wa antũ marĩa akuũ. (Ruka 20:27)

Anaci na Kaiyaba Bĩndĩ ĩmwe, antũ mama maĩrĩ ma-rĩ athĩnjĩri anene ma Ngai ma Kĩyaundi, wana wegua kĩ wĩthĩre kwegucaga kũrĩ na mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũmwe wenka kabindani kamwe. Anaci nĩwe warĩ na ũtongoria bĩndĩ ĩnu. Ĩndĩ, mũthamaki wa Roma nawe akĩthuura Kaiyaba akĩmũnenkera ũtongoria wana we. Kaiyaba a-bikĩtie mwarĩ wa mũthamaki wa Roma. Kĩu nĩkĩo gĩtũmi antũ mau maĩrĩ makũgwetanua marĩ athĩnjĩri anene ma Ngai rita rĩmwe.

Andamu Nĩwe mũntũ wa mbere bururu kũũmbwa nĩ Ngai. Andamu ata-ciarwa ĩndĩ a-ũmbirwe na ntaka na kuuma bau, agĩtuĩka nĩwe ĩthe wa antũ marĩa marĩ nthĩ ĩno yonthe.

Antũ matĩ Ayaundi Nĩ antũ ma mabũrũri mau mangĩ monthe tiga antũ ma mũgongo wa Ayaundi.

Araika Nĩ ntungata cia Ngai. Makumagia na kũthathaia Ngai thaa cionthe. Ngai atũmaga araika gũtũmĩkĩra antũ mawe gũkũ nthĩ. (Ruka 1:8-20)

Arũni Nĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai wa mbere, na nwawe warĩ mũruang'ina wa Muca.

Athĩnjĩri anene ma Ngai Ma-rĩ atongoria ma ndini ya Kĩyaundi, marĩa Ma-thuragwa kuuma gĩkundini kĩa athĩnjĩri Ngai. Ma-thuragwa kuuma rũrĩco rwa Arũni.

Athĩnjĩri Ngai Ma-rĩ antũ marĩa ma-thurĩtwe kũrutagĩra Aiciraeri monthe magongwana kũrĩ Ngai. Ma-rutagĩra magongwana ekarũni ya Njerucaremu na ma-thuragwa kuuma rũrĩco rwa Arũni.

Bacaka Yarĩ thigũnkũ yarũthagwa rita rĩmwe kwa mwaka nĩ Ayaundi, makĩririkana ntukũ ĩrĩa Ngai akũũrire meecũe kuuma ũkoomboni wa nthĩ ya Miciri. Nwayo ĩĩtagwa Thigũnkũ ya Bacaka.

Barandico Na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ gũntũ kũrĩa antũ marĩa mendete Ngai magendaga rĩrĩa maakua. (Ruka 23:43)

Cabatũ Nĩ ntukũ ĩrĩa Ayaundi ma-nogokaga, makathathaia Ngai. Ya-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wetano nkinya kĩbwaĩ kĩa Ncumamoci.

Caitani A-rĩ mũraika wa Ngai. We bamwe na araika marĩa ma-regire kwathĩkĩra Ngai ma-terwe nthĩ nĩ mũraika Mikaeri. Nawe Njĩcũ a-mũbootire kũbetũkĩrĩra gũkua na kũriũka kwawe.

Cinagogu Ĩno yarĩ nyomba ĩrĩa Ayaundi ma-tũnganaga kũboya, kũthoma Mandĩko, na kũthomithia antũ mĩtũũrĩre yao. Nyomba ino nwacio ma-tũmagĩra gũtuĩra magamba. Nyomba ino ciarĩ mĩngĩ bũrũrini wa Iciraeri, na ciatumagwa mũno mũno gũntũ kũraca na Njerucaremu.

Cirote Kĩarĩ gĩkundi gĩa kũrũĩrĩra wĩathi wa nthĩ ya Iciraeri. Gĩkundi gĩkĩ kĩarĩ gĩkundi kĩa Ayaundi kĩrĩa kĩ-endaga nthĩ ya Roma ĩtiga kwatha nthĩ ya Iciraeri.

Etia gooti Ma-rĩ Ayaundi marĩa marutaga wĩra wa gwĩtia antũ mbeca cia gooti. Ma-rutagĩra wĩra thirikari ya Roma nĩ ũntũ thirikari ya Roma nĩyo ya-thaga nthĩ ya Iciraeri bĩndĩ ĩnu.

Ekarũ Yarĩ nyomba ya Ngai ĩrĩa yatumĩtwe taũni ya Njerucaremu. Kũu nĩku Ayaundi ma-gendaga kũrutĩra Ngai magongwana, na kũthathaia bĩndĩ ya thigũnkũ mwanya mwanya. Ekarũ yarĩ na nyomba ciĩrĩ irĩa ciagaũkanĩtue na mbathia. Mbarĩ ĩmwe yetagwa Nyomba ĩrĩa Ntheru, na yathũngagĩrwa nĩ athĩnjĩri Ngai akĩ. Mbarĩ ya kaĩrĩ yetagwa Nyomba ĩrĩa Ntheru Mũno, na yathũngagĩrwa nĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai wenka rita rĩmwe kwa mwaka. Nja ya nyomba ino ciĩrĩ kwarĩ na kĩbaaro kĩa nja, kũrĩa Ayaundi marĩa mata-rĩ athĩnjĩri Ngai me-karaga. Kĩbaaro kĩu kwarĩ na gũntũ kũrĩa antũ mata-rĩ Ayaundi me-karaga. Kĩbaaro kĩu kĩa nja gĩa Ekarũ kĩarĩ kiirige. Icunce inu cionthe nĩcio cietagwa Ekarũ. Cũũtha mbica ĩrĩa ĩrĩ mbukuni ĩno wone bũrĩa Ekarũ yatumĩtwe.

Eronde Nĩ riĩtwa rĩrĩa rĩatũmagĩrwa gwĩta mũnene wa gĩcigo kĩa Gariiri. Eronde nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Eronde Antiba. Mũnene wawe a-rĩ Kaicarĩ, mũthamaki wa nthĩ ya Roma.

Gariiri Kĩarĩ gĩcigo kĩmwe kĩa nthĩ ya Iciraeri, kĩrĩa kĩarĩ mwena wa ĩgũrũ wa nthĩ ĩnu. Ndaani ya Gĩcigo kĩu nĩ kwarĩ na ĩria rĩmwe rĩrĩa rĩetagwa Ĩria rĩa Gariiri. Ĩria rĩu nwarĩo rĩetagwa Ĩria rĩa Ngenecareti.

Gĩcigo Nĩ ta kuuga Kaũntĩ. Nthĩ irĩa ciarĩ ruungu rwa wathani wa nthĩ ya Roma ciagaanagua na icigo. Icigo inu ciarĩ na anene marĩa me-tagwa ngabana. Ngabana monthe ma-thingataga watho wa kuuma kũrĩ mũthamaki wa nthĩ ya Roma, na mũthamaki ũnu e-tagwa Kaicarĩ. Mabindani ma Njĩcũ, nthĩ ya Iciraeri yarĩ na icigo ithatũ, tacio: Gariiri, Njundea na Camaria.

Iburaimu Ngai e-rire Iburaimu atĩ agatuĩka ĩthe wa antũ engĩ mũno. Ũgu nĩbu gwekarire, na nĩkĩo gĩtũmi antũ ma Iciraeri mamwĩtaga ĩthe wa Iciraeri. Kũrĩ wĩtĩkio, Iburaimu atuĩkĩte ĩthe wa antũ monthe marĩa metĩkĩtie Ngai, nĩ ũntũ Iburaimu nĩwe mũntũ wa mbere wa gwĩtĩkia na kũrũmĩrĩra Ngai mũtũrĩreni wawe unthe. Kwogu, antũ monthe marĩa metĩkĩtie Ngai, mataragwa marĩ ciana cia Iburaimu, wana wegua maumĩte nthĩ ĩngĩ tiga Iciraeri.

Ĩbiga rĩa koona Njĩcũ a-ugire ciugo ino irĩ (Ruka 2:17) akĩenda kwĩbuanania na ĩbiga rĩa koona ya nyomba. Ĩbiga rĩa koona nĩrĩo rĩgwataga nyomba ĩtĩgace kwomoka. Njĩcũ nĩ abuanana na ĩbiga rĩrĩ nĩ ũntũ nĩwe Mecia, ũrĩa ũtũmĩtwe nĩ Ngai kũrĩ Ayaundi nĩ kenda amabonokie. Ĩndĩ nĩ ũntũ wa ũriitu wao, Ayaundi makĩrega Njĩcũ.

Ĩrima rĩa gĩkuũ rĩrĩa rĩtĩ mũthia Nĩ ĩrima ĩraaca mũno. Kũu nĩku maroo mathũũku meekaraga, metererete ntukũ ya kũgambithua. (Ruka 8:31)

Kaicarĩ Nĩ riĩtwa rĩa mũthamaki wa nthĩ ya Roma yonthe. Riĩtwa rĩrĩ rĩarĩ riĩtwa rĩa mwĩrĩga ũmwe wa mĩĩrĩga ya antũ ma Roma. Kwambĩrĩria mwakani wa 27 mbere ya gũciarwa kwa Njĩcũ, riĩtwa rĩrĩ nĩ rĩa-mbĩrĩrie kũbewa gĩtĩĩo mũno. Gĩtĩĩo kĩu kĩaumanĩtie na wathani mwega wa Mũthamaki Kaicarĩ Agustũ, ũrĩa warĩ mũnene wa thirikari ya Roma. Kuuma bau, athamaki marĩa ma-rũmĩrĩĩre mũthamaki ũnu, makĩambĩrĩria gwĩtagwa na riĩtwa rĩrĩ, makĩenda kwonania ũnene wao kũrĩ ũthamaki wa Roma.

Kiristũ Riĩtwa rĩrĩ na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ ta kuuga ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta. Kiugo gĩkĩ na rũthiomi rwa Kĩibirania nĩ kuuga Mecia. Kũrĩ Aibirania, warĩ mũtugo mũntũ ũrĩa Ngai athuurĩte gũtuĩka mũthamaki gwĩtĩrĩrua maguta kĩongo nĩ mũthĩnjĩri Ngai. Kũrũtha ũgu, nĩ kwonania mũntũ ta ũnu akũthũngĩrua wĩrani. Ayaundi nĩ me-riragĩria atĩ Ngai akamatũmĩra Mecia. Ũnu nĩwe wabatiĩ kũmabonokia kuuma ũkoomboni, na nwawe akabonokia nthĩ cionthe.

Kĩama gĩa akũrũ Gĩkĩ kĩarĩ gĩkundi kĩa antũ marĩa mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai a-tongoragia. Kĩama gĩkĩ kĩarĩ na arimo ma Watho wa Muca, athĩnjĩri anene ma Ngai, na akũrũ meegana ũna ma Ayaundi. Mau nĩmo marĩ atongoria ma Ayaundi mabinda monthe. Wĩra wa gĩkundi gĩkĩ warĩ gũtua magamba, na mawĩra mangĩ ma ũtongoria wa Ayaundi. (Ruka 22:66)

Kĩoneki Nĩ gĩũntũ kĩa mwanya kĩrĩa kĩĩthagĩrwa gĩkari ta kĩrooto, ĩndĩ mũntũ onaga kĩoneki atĩtoro. Gĩũntũ ta gĩkĩ kĩonekaga rĩrĩa Ngai akwenda kwonia mũntũ maũntũ marĩa magekara mabinda marĩa magaaca. (Ruka 1:22)

Kĩrĩkanĩro Nĩ gwĩtĩkania kwa antũ maĩrĩ, ikundi ciĩrĩ, mbarĩ ciĩrĩ kana gatagatĩ ka Ngai na antũ mawe. Kĩrĩkanĩro kĩa Ngai na antũ mawe gĩtĩbuananaga na kĩrĩkanĩro kĩa mũntũ na ũrĩa ũngĩ. Kũrĩ kĩrĩkanĩro kĩa Ngai na antũ mawe, Ngai nĩwe wigaga kĩrĩĩko atĩ we agatuĩka Ĩthe na Mwathani wa antũ mawe tene na tene. (Ruka 1:59,72)

Kĩroria Nĩ mũntũ ũrĩa ũrathaga maũntũ marĩa magekara bĩndĩ ĩmwe. Ũrathi wa iroria cia Ngai nĩ ũbingaga, wana wegua ũrathi ũnu nwa wĩũkie ntukũ mĩngĩ kana mĩaka mĩngĩ mũno ũgĩkabingua. Kĩroria kĩa Ngai kĩrathaga bũrĩa kĩguũrĩrĩtue maũntũ nĩ Ngai. Nĩ kũrĩ iroria cia ũrongo wanacio, irĩa ibeenagia antũ atĩ makwonua maũntũ marĩa magekarĩka. Ũrathi wa kĩroria kĩa ũrongo ũtĩbingaga nĩ ũntũ ũrathi ũnu wĩthagĩrwa uumanĩtie na mũntũ na tĩ kuuma kũrĩ Ngai.

Kũbatithia Nĩ gũtombeka mũntũ rũncĩni. Kũrũtha ũgu, nĩ kwonania mũntũ akwĩrira mebia na athambua mo athera. Ũgu nĩbu Njũana Mũbatithania a-rũthaga, rĩrĩa a-bunjagia mwena wa Mũburo wa Njorondani. A-bunjagĩria antũ, na marĩĩkia kwĩrira mebia mao, akamatombeka rũncĩni.

Kwĩbinga Nĩ kwĩima irio kenda mũntũ aboye Ngai.

Mathabaũ Nĩ bantũ baũkĩrĩrie na mabiga, barĩa Ayaundi ma-rutagĩra magongwana. (Ruka 1:11)

Mecia Nĩ bũmwe na kiugo Kiristũ. Ciugo ino nĩ kuuga ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta nĩ Ngai. Kũrĩ Aibirania, warĩ mũtugo mũntũ ũrĩa Ngai athuurĩte gũtuĩka mũthamaki gwĩtĩrĩrua maguta kĩongo nĩ mũthĩnjĩri Ngai. Kũrũtha ũgu, nĩ kwonania mũntũ ta ũnu akũthũngĩrua wĩrani. Ayaundi nĩ me-riragĩria Ngai akamatũmĩra Mecia. Ũnu nĩwe wabatiĩ kũmabonokia kuuma ũkoomboni, na nwawe akabonokia nthĩ cionthe.

Muca Ũyũ a-rĩ mũtongoria wa Iciraeri, na nwawe wandĩkĩte mbuku itano cia mbere cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ. Mbuku inu nwacio ciĩtagwa Watho wa Muca. Muca a-kuire mĩaka mĩngĩ mũno mbere ya gũciarwa kwa Njĩcũ. Muca nĩwe watongoreretie ciana cia Iciraeri kuuma ũkoomboni wa Miciri, kũthiĩ Kanani.

Mũbonokia Nĩ Kiristũ ũrĩa wacire kũbonokia antũ ma Iciraeri na kũmakũũra na nthakame yawe we mwene kuuma ũkoomboni wa mebia mao.

Mũraika Nĩ kĩũmbe kĩa Ngai. Mũraika atungataga Ngai na nwa atũmwe nĩ Ngai kũruta mawĩra mwanya mwanya gũkũ nthĩ ĩno.

Mũrawi Nĩ mũntũ ũrĩa warutaga wĩra nyombani ya Ngai, na a-rĩ mũntũ wa kuuma Iciraeri. Arawi ma-rĩ ntungata cia Ngai, na ma-rutaga wĩra wa gũtethia athĩnjĩri Ngai wĩrani wao wa gũtũmĩkĩra Ngai ndaani ya Ekarũ. Ma-rĩ antũ ma kuuma rũrĩco rwa mwana wa Njakubu tawe Rawi. Arawi nĩ ma-tĩĩagwa nĩ Ayaundi mũno, ĩndĩ matatĩĩagwa gũkĩra athĩnjĩri Ngai. (Ruka 10:32)

Mũtamaiũ Nĩ mũtĩ ũrĩmagwa na ũciaraga matunda maumaga maguta manunkaga wega mũno ma kũruga irio. Mĩtamaiũ nĩ yameraga nthĩ ya Iciraeri mũno. Kĩu nĩkĩo gĩtũmi kĩrĩma kĩmwe kĩa irĩa ithiũrũrũkĩrĩtie taũni ya Njerucaremu gĩĩtagwa Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiũ.

Mũtigiri Kũrĩ Ayaundi, mũntũ warwarĩte mũrimo wa mũtigiri o-nagwa ta mũntũ warĩ na mũgiro. A-bathũragwa ageekara kũraca na antũ mau mangĩ mata-rĩ na mũtigiri. Mũntũ ũta-rĩ na mũtigiri ankĩamũbũrũria, wana we a-tuĩkaga mũntũ ũrĩ na mũgiro.

Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria Nĩ mũthenya wa Wetano. Ntukũ ĩnu nĩrĩo Ayaundi me-baaragĩrĩria nĩ ũntũ wa Cabatũ. Mũthenya ũnu wa-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wena nkinya kĩbwaĩ kĩa Wetano.

Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũyũ nĩwe a-tongoragia athĩnjĩri Ngai monthe ma Iciraeri. Nĩwe wenka e-tĩkĩrĩrĩtue kũthũngĩra nyomba ĩrĩa ntheru mũno ya Ekarũ rita rĩmwe kwa mwaka. Na a-rutaga kĩgongwana gĩa kũtheria mebia mawe na ma antũ monthe. Thooma (Arawi 21:10)

Mũthĩnjĩri Ngai Ũyũ a-rĩ mũntũ ũrĩa wathurĩtwe kũrutagĩra Aiciraeri monthe magongwana kũrĩ Ngai. Athĩnjĩri Ngai ma-rutagĩra magongwana Ekarũni ya Njerucaremu na ma-thuragwa kuuma rũrĩco rwa Arũni.

Mũyaundi Mũntũ ũrĩa wĩtagwa Mũyaundi nĩ mũntũ wa kuuma rũrĩco rwa Njunda.

Mwana wa Mũntũ Nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Njĩcũ. Rĩu nĩrĩo riĩtwa rĩrĩa Njĩcũ e-ndete gũtũmĩra rĩrĩa e-ndaga kwaria maũntũ mamũkoniĩ. (Ruka 5:24; 6:5; 6:22-23; 9:58)

Mwana wa Ndaundi Ũyũ nĩwe iroria ciarathĩte atĩ agaciarwa kuuma rũrĩco rwa mũthamaki Ndaundi, na akabonokia Iciraeri kuuma kũrĩ nthũ ciao. (Icaya 7:14; 9:6-7) Antũ me-rĩgĩrĩrĩte atĩ akegua arĩ na binya ya kuuma kwa Ngai, na atĩ agakũũra Iciraeri kuuma kũrĩ nthũ ciao. Gũntũ kũngĩ ndaani ya kĩrĩkanĩro, nwawe ũgwĩtwa Mwana wa Ngai, Mecia na nwawe Njĩcũ Kiristũ. (Ruka 8:28; 18:38; 23:39)

Ncacũ nĩ ndawa ĩrĩa ĩkagĩrwa mũtuni wa ngano nĩ kenda mĩgate iimba.

Ndaimono nĩ roo nthũũku ya Nkoma.

Ndaundi Ũyũ a-rĩ mũthamaki wa nthĩ ya Iciraeri. Ndaundi a-tongoririe Iciraeri mbaarani wega, rĩrĩa ma-rũaga mbaara kenda makũũra nthĩ yao ya Iciraeri kuuma kũrĩ nthũ ciao irĩa ciamathiũrũrũkĩrĩtie. Nthĩ ĩnu ya Iciraeri nĩyo ma-betwe nĩ Ngai. Njĩcũ a-ciarirwe kuuma rũrĩco rwa Ndaundi. Kĩu nĩkĩo gĩtũmi Njĩcũ etagwa Mwana wa Ndaundi.

Ndibei Ĩrũthagwa na matunda ma mĩthabibũ. Aiciraeri ma-mĩtũmagĩra ta ndawa ya kũthambia ironda na mĩrimo ĩngĩ na kũrutĩra Ngai ĩrĩ kĩgongwana. (Ruka 10:34)

Ndinari Nĩ mbeca irĩa antũ ma Iciraeri ma-tũmagĩra. Ndinari ĩmwe yarĩ marĩbi ma mũntũ ma ntukũ ĩmwe.

Njerucaremu Yarĩ taũni nene ya nthĩ ya Iciraeri. Ekarũ ya-kĩtwe Njerucaremu na nĩku Aiciraeri ma-gendaga kũrutĩra magongwana. Njerucaremu yathiũrũrũkĩrĩtue nĩ irĩma.

Rĩnjoni Nĩ mbũtũ ya athigari ta ngiri inya kũthiĩ ngiri ithanthatũ ma Roma.

Roo Mũtheru Nĩ Roo wa Ngai na atongoragia marĩa metĩkĩtie Njĩcũ. Roo Mũtheru nĩ ũmwe wa ũthatũ wa Ngai. Ũthatũ ũnu nĩ Ngai Baaba, Njĩcũ Kiristũ na Roo Mũtheru.

Thigũnkũ ya Bacaka Yarĩ thigũnkũ yarũthagwa rita rĩmwe kwa mwaka nĩ Ayaundi, makĩririkana ntukũ ĩrĩa Ngai akũũrire meecũe kuuma ũkoomboni wa nthĩ ya Miciri. Nwayo thigũnkũ ĩrĩa yetagwa Bacaka.

Ubaani Nĩ ngamu ya mĩtĩ ta mĩtarakwe, ĩrĩa ĩrutaga ntoogo ĩrĩ na mũruke mwega mũno rĩrĩa yekĩrwa mwankini. Athĩnjĩri Ngai ma-togagia ubaani maita maĩrĩ gwa ntukũ, kĩraũko na kĩbwaĩ.

Watho wa Muca Nĩ mbuku cia mbere itano cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ, irĩa ciandĩkirwe nĩ Muca. Mbuku inu nĩ: Kĩambĩrĩria, Thaama, Arawi, Gũtara na Gũciokereria Mathani.