Nteto Mbega cia Njĩcũ Kiristũ irĩa ciandĩkĩtwe nĩ

RUKA

Maũntũ makoniĩ mbuku ĩno

Mbuku ĩno nĩ ĩmwe ya mbuku cia Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Kĩerũ, irĩa ciandĩkĩte ũboro wa Njĩcũ. Mbuku ĩno ya Ruka nĩyarĩrĩria gũciarwa kwa Njĩcũ, mũtũrĩre wawe, ũrutani wawe, gũkua, kũriũka na bũrĩa Njĩcũ e-tiirie ĩgũrũ kwa Ngai.

Athoomi marĩa engĩ ma Kĩrĩkanĩro metĩkĩtie mbuku ĩno ya-ndĩkirwe nĩ Ruka. Ruka a-rĩ ndagĩtarĩ na nĩ ma-rutaga wĩra wa gũtambia Nteto irĩa Mbega cia Njĩcũ marĩ na Mũtũmwa Baũro.

Ruka akĩandĩka mbuku ĩno, a-ndĩkagĩra mũntũ wetagwa Thiobira. Ruka e-ndaga Thiobira ataũkĩrwa wega nĩ maũntũ marĩa Njĩcũ a-thomithagia antũ. Ruka andĩkĩte wĩra ũrĩa Njĩcũ a-rutire gũkũ nthĩ, kuuma kĩambĩrĩria nkinya mũthia, na mũno kũrĩ antũ marĩa athĩĩni, ta bũrĩa kĩroria Icaya a-rathire.

Ruka nwawe mwandĩki wa mbuku ĩrĩa ĩngĩ ya Kĩrĩkanĩro ĩĩtagwa Atũmwa.

Icunce cia mbuku ĩno

Kĩambĩrĩria kĩa mbuku ĩno (1:1-4)

Gũciarwa kwa Njũana Mũbatithania na Njĩcũ (1:5-2:52)

Ũrutani wa Njũana Mũbatithania (3:1-20)

Kũbaatithua na Kũgerua kwa Njĩcũ (3:21-4:13)

Wĩra wa Njĩcũ gĩcigo kĩa Gariiri (4:14-9:50)

Njĩcũ auma Gariiri athiĩ Njerucaremu (9:51-19:27)

Wĩra wa Njĩcũ Njerucaremu (19:28-21:4)

Ũrathi wa Njĩcũ ũkoniĩ Njerucaremu (21:5-24)

Gũcioka rĩngĩ kwa Njĩcũ (21:25-38)

Njĩcũ aarĩa irio cia kĩbwaĩ cia mũthia (22:1-62)

Njĩcũ aambwa mũtharabani (22:63-23:56)

Njĩcũ ariũka na eetia ĩgũrũ kwa Ngai (24:1-53)

Nteto Mbega cia Njĩcũ Kiristũ irĩa ciandĩkĩtwe nĩ

RUKA

Kĩambĩrĩria kĩa mbuku ĩno

1

1 Kũrĩ Mũkaathe Thiobira:

Antũ engĩ nĩ mageretie kwandĩka rũgono rwa maũntũ marĩa mekarĩkĩte naa gwetũ.

2 Andĩki mau mandĩkĩte wa ta bũrĩa twerirwe mo nĩ aira na abunjia ma Nteto Mbega cia Njĩcũ, marĩa ma-rĩ bo kuuma kĩambĩrĩria.

3 Kwogu thuuba wa gũtuĩria maũntũ monthe kuuma kĩambĩrĩria kĩa mo, wana niũ nĩndonire nĩ wega nkwandĩkĩre rũgono rũtarĩrĩrie wega, weũ mũkaathe Thiobira.

4 Nĩ kenda ũbota kũmenya cararũkũ maũntũ marĩa wathomithirue.

Ũrathi wa gũciarwa kwa Njũana Mũbatithania

5 Bĩndĩ ĩmwe, rĩrĩa Eronde a-rĩ mũthamaki wa gĩcigo kĩa Njundea, nĩ kwarĩ mũthĩnjĩri Ngai wetagwa Cakaria. A-rĩ wa kuuma rũrĩco rwa athĩnjĩri Ngai ma gĩkundi kĩa Abinja. Mũka wa Cakaria e-tagwa Ericabethi na a-rĩ wa kuuma rũrĩco rwa Arũni.a

6 Ericabethi na Cakaria ma-rĩ na ũtheru wa nkoro methoni ma Ngai, na nĩ ma-thĩkagĩra maathani na watho unthe wa Mwathani.

7 Ericabethi na Cakaria mata-rĩ na kaana nwarĩ kamwe nĩ ũntũ Ericabethi a-rĩ nthaata, na ma-rĩ antũ akũrũ.

8 Bĩndĩ ĩmwe, gĩkundi kĩa athĩnjĩri Ngai kĩa ma Cakaria nĩkĩo kĩathurĩtwe kũruta magongwana ekarũni.

9 Ta wĩthĩre wao, athĩnjĩri Ngai ma-ringaga kuura kũgaa wĩra ũrĩa wa ũmwe waciao akaruta ekarũni. Cakaria a-thuurirwe na kuura, athiĩ ekarũni ya Mwathani gũtoogia ubaani.b

10 Ĩthaa rĩa gũtoogia ubaani rĩgũkinya, antũ engĩ nĩ ma-boyaga marũngiĩ nau nja ya ekarũ.

11 Mũraika wa Mwathani akiumĩrĩra Cakaria. Mũraika arũngama mbarĩ ya ũrĩo ya mathabaũc ma gũtogeria ubaani.

12 Rĩrĩa Cakaria o-nire mũraika ũnu, nĩ a-babũkanirie na akĩgwatwa nĩ ũguoya.

13 Ĩndĩ mũraika akĩmwĩra, “Cakaria ũtĩgakĩre! Ngai nĩ eguĩte maromba maku. Mũkaagu Ericabethi agagũciarĩra mwana wa kabĩcĩ, na ũkamwĩta Njũana.

14 Mwana ũnu agatũma ũgĩe na gĩkeno, na antũ engĩ mũno magakenerera gũciarwa kwawe.

15 Na nĩ ũntũ Njũana akegua arĩ mũntũ mũnene methoni ma Mwathani, atĩkaronyua ndibei kana gĩntũ kĩrũru. Binya wa Roo Mũtheru ũkaruta wĩra ndaani yawe, kuuma arĩ nda ya ng'ina.

16 “Njũana agatũma antũ engĩ ma Iciraeri maciokerere Mwathani Ngai wao.

17 Njũana agatongoreria Mwathani njĩra, arĩ na roo na binya ta ya kĩroria Erinja. Agatũma aciari meendage ciana ciao. Na agatũma antũ marĩa matĩathĩkagĩra Ngai magarũrũke, maambĩrĩrie kwamũkĩra ũmenyo wa antũ marĩa atheru nkoro. Ũgu nĩbu Njũana akathagathaga antũ gweterera Mwathani.”

18 Cakaria akĩũria mũraika ũnu atĩrĩ, “Nĩ atĩa nkamenya maũntũ mama magekarĩka? Nĩ ũntũ niũ na mũka wakwa, tũrĩ antũ akũrũ mũno.”

19 Mũraika akĩmwĩra atĩrĩ, “Niũ mbĩtagwa Ngaburieri, ũrĩa ũrũngamaga mbere ya Ngai. Ngai antũmire mbũca gũkwarĩria na gũkũretera nteto ino mbega.

20 Na rĩu ga nkwĩre! Ũtĩbota kwaria nkinya rĩrĩa maũntũ mau monthe magekarĩka. Nĩ ũntũ ũkũrega gwĩtĩkia maũntũ mau ndakwĩra, na maũntũ monthe makabingua bĩndĩ yamo yakinya.”

21 Maũntũ mau mathiĩte na mbere, antũ nwa me-karĩte nja metererete Cakaria. Antũ nĩ ma-rigagwa gĩtũmi Cakaria ekarire ekarũni kabinda karaaca ũgu.

22 Rĩrĩa Cakaria a-umire ekarũni, ata-botaga kwaria. Antũ makĩmenya akwona kĩoneki, nĩ ũntũ a-rũthaga ciĩko na njara atĩkũgamba.

23 Rĩrĩa ntukũ cia Cakaria cia kũruta wĩra wa ekarũ ciathirire, Cakaria e-nũkire mũciĩ kwawe.

24 Thuuba wa maũntũ mau, mũka wawe, tawe Ericabethi, akĩgĩa nda. Eekara atĩkuumagara nja ya mũciĩ wawe, ĩbinda rĩa mĩeri ĩtano. Akiuga na nkoro atĩrĩ,

25 “Mwathani akũmbĩguĩra kĩao ntukũni ino, andũthĩra bũbũ. Anthirĩria kĩnyũrũrid kĩrĩa ndarĩ nakĩo antũni!”

Ũrathi wa gũciarwa kwa Njĩcũ

26 Rĩrĩa Ericabethi a-kinyirie mĩeri ĩthanthatũ arĩ na nda, Ngai nĩ a-tũmire mũraika Ngaburieri athiĩ taũni yetagwa Nacarethi, ya gĩcigo kĩa Gariiri.

27 Mũraika akĩthiĩ kũbira ntũmwa kũrĩ mwana mwarĩ kathirange ũrĩa wetagwa Maria. Maria a-rĩ na kĩrĩĩko gĩa kũbikua nĩ Njucubu wa kuuma rũrĩco rwa Ndaundi, ũrĩa warĩ mũthamaki wa Iciraeri.

28 Mũraika agĩkeethia Maria akĩmwĩra atĩrĩ, “Keetheka, weũ mwenderere! Mwathani arĩ bamwe negwe.”

29 Rĩrĩa Maria e-guire ciugo inu agĩkangaa. Akĩrigwa nkeethi inu nĩ cia mũthemba ũrĩkũ.

30 Mũraika akĩĩra Maria atĩrĩ, “Ũtĩgakĩre, Maria! Ngai nĩ akwendererete.

31 Ga nkwĩre! Ũgaciara mwana wa kabĩcĩ, na riĩtwa rĩawe agetagwa Njĩcũ.

32 Agatuĩka mũnene na agetagwa Mwana wa Ngai, Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno. Mwathani Ngai akamũnenkera ũthamaki wa ĩcũũe Ndaundi.

33 Akaatha antũ ma nyomba ya Njakubu tene na tene, na ũthamaki wawe ũtĩkarothira.”

34 Maria akĩũria mũraika atĩrĩ, “Maũntũ mau magekarĩka atĩa na ntaromaama na mũntũ mũrũme?”

35 Mũraika akĩmũciokeria, “Roo Mũtheru agakwĩgũrũkĩra, na binya wa Ngai ũgaaca ĩgũrũ rĩaku. Kwogu, mwana waku ageetwa Mwana Mũtheru wa Ngai.

36 Na ga nkwĩre! Ericabethi wa mũciĩ wenu wana we, arĩ na nda ya mwana wa kabĩcĩ, anarĩ mũkũrũ. Na rĩu mweri ũyũ nĩu wawe wa kathanthatũ, Ericabethi ũrĩa antũ maraugaga nĩ nthaata.

37 Nĩ ũntũ gũtĩ ũntũ nwarĩ ũmwe ũnkĩrema Ngai.”

38 Maria akiuga, “Niũ ndĩ ntungata ya Mwathani. Nĩ gwĩkarĩke kũrĩ niũ, wa ta ũgu wauga.” Mũraika akĩnathiĩ.

Maria aceerera Ericabethi

39 Kabindani kau, Maria akĩthiĩ na karũgĩ nkinya taũni ĩmwe, ĩrĩa yarĩ irĩmani cia gĩcigo kĩa Njundea.

40 Akinya akĩthũngĩra mũciĩ gwa Cakaria, na agĩkeethia Ericabethi.

41 Rĩrĩa Ericabethi e-guire nkeethi cia Maria, mwana ũrĩa warĩ nda yawe agĩtũũbatũũba. Ericabethi akĩgwatwa nĩ Roo Mũtheru.

42 Ericabethi akiugĩrĩria akiuga, “Ũrĩ mũtharime nkũrũki ya aka monthe! Na mwana ũrĩa ũgaciara nĩ mũtharime!

43 Niũ ndĩ ũũ wa kũbewa gĩtĩĩo gĩkĩ kĩonthe, nkinya nkariũngĩrwa nĩ ng'ina wa Mwathani wakwa?

44 Rĩrĩa mbĩguire nkeethi ciaku, kaana gakenire na gatũũbatũũba karĩ nda yakwa.

45 Weũ ũrĩ mũtharime, nĩ ũntũ wa gwĩtĩkia atĩ Mwathani akabingia bũrĩa a-kwĩrire.”

Rwĩmbo rwa Maria rwa gũkumia Ngai

46 Maria akiuga,

“Nĩ ngũkumia Mwathani na mwoo wakwa unthe,

47 Na Ngai Mũbonokia wakwa, nĩ akenetie nkoro yakwa.

48 Akũndirikana, niũ ntungata yawe ĩrĩa ĩnyiibĩtie.

Kuuma rĩu, nciarwa cionthe ikambĩtaga ũrĩa mũtharime!

49 Nĩ ũntũ Mwene Binya Yonthe akũndũthĩra maũntũ manene,

Riĩtwa rĩawe nĩ rĩtheru.

50 Na kĩao kĩawe gĩkinyagĩra antũ marĩa mamũkĩraga,

Kuuma rũciaro rũmwe kũthiĩ rũrĩa rũngĩ.

51 Arũthĩte gĩĩko kĩnene na njara yawe,

nĩ anyagararĩtie marĩa marĩ na mwĩtĩo meciriani mao.

52 Arutĩte atongoria itĩni cia ũnene,

Na aũkĩrĩria marĩa menyiibĩtie.

53 Marĩa marĩ na yũũra, nĩ amabaithagia na into mbega,

Na akeengĩrĩria itonga njara ntheri.

54 Atethetie ntungata yawe Iciraeri,

Na akaririkana kwĩguĩra kĩao,

55 Iburaimu na nciarwa ciawe, tene na tene,

Ta bũrĩa a-rĩkanĩĩre na macũcũ metũ.”

56 Maria e-karire mũciĩ kwa Ericabethi kabinda ka mĩeri ĩthatũ, na thuubani agĩcioka mũciĩ kwao.

Gũciarwa kwa Njũana Mũbatithania

57 Rĩrĩa Ericabethi a-kinyirie kabinda ka gũciara, a-ciarire kaana ga kabĩcĩ.

58 Rĩrĩa atũũri na antũ ma mũciĩ wao me-guire bũrĩa Mwathani eguĩra Ericabethi kĩao, monthe magĩkenanĩra bamwe nawe.

59 Rĩrĩa kabĩcĩ kau ga-kinyirie ntukũ inyaanya kuuma gũciarwa, antũ magĩĩca gũgataana.e Na me-ndaga gwĩta kaana kau riĩtwa Cakaria, ta ĩthe.

60 Ĩndĩ ng'ina wa kaana kau akiuga, “Arĩ! Mwana ũyũ ageetwa Njũana.”

61 Antũ mau makĩmwĩra, “Gũtĩ mũntũ wa mũciĩ wenu wĩtagwa ũgu!”

62 Magĩtũmĩra ciĩko cia njara, makĩũria Cakaria bũrĩa e-ndaga mwana ũnu eetwa.

63 Cakaria agĩĩtia bantũ ba kwandĩka, na akĩandĩka, “Riĩtwa rĩawe nĩ Njũana.” Antũ monthe makĩrigara moona ũgu.

64 Cakaria akĩambĩrĩria kwaria wa rĩmwe, agĩkumia Ngai.

65 Atũũri monthe makĩrigara. Na nteto cia maũntũ mau igĩtambua gũntũ kunthe irĩmani cia Njundea.

66 Mũntũ wonthe ũrĩa weguire nteto inu, e-ciragia na akeeũria kĩũria, “Ka mwana ũyũ agatuĩka ũũ?” Antũ ma-ũragia ũgu nĩ ũntũ nĩ mo-naga binya wa Mwathani warĩ bamwe na Njũana.

Ũrathi wa Cakaria

67 Cakaria, ĩthe wa Njũana, a-gwatirwe nĩ Roo Mũtheru aroria auga,

68 “Tũkumieni Mwathani, Ngai wa Iciraeri,

nĩ ũntũ agũceerera na akũũra antũ mawe.

69 Agũtũretera Mũbonokia ũrĩ na binya nene,

Kuuma rũrĩco rwa Ndaundi, ntungata yawe.

70 Ta bũrĩa a-ugire kũbetũkĩrĩra tũnyua twa iroria ciawe ntheru cia bĩndĩ ya tene,

71 Agatũbonokia kuuma njarani cia nthũ cietũ,

na marĩa matũmenaga.

72 Kwogu, nĩ eguĩrĩte macũcũ metũ kĩao,

na aririkana kĩrĩkanĩro kĩawe kĩtheru.

73 Takĩo mwĩbĩtwa ũrĩa e-bĩtĩĩre ĩthe wetũ Iburaimu,

74 Gũtũcunũkia kuuma njarani cia nthũ cietũ,

na atũbotithie tũmũtũmĩkĩre gũtĩ ũguoya,

75 Tũrĩ antũ marĩa atheru, na twagĩrĩrĩte methoni mawe ntukũ cietũ cionthe.

76 Negwe, mwana wakwa ũgeetagwa kĩroria kĩa Ngai Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno,

nĩ ũntũ ũgatongoreria Mwathani,

nĩ kenda ũbaarĩrĩrie njĩra irĩa akagenderera,

77 Ũmenyithie antũ mawe maũntũ ma ũbonokio,

ũrĩa makoona marekerwa meebia mao.

78 Kũbetũkĩrĩra kĩao kĩnene kĩa Ngai,

Agatũma werũ wa kĩraũko uume ĩgũrũ ũũce gũkũ gwetũ.

79 Ũmũrĩkĩre antũ monthe marĩa mekarĩte mbinduni,

Na marĩa marĩ kĩrunduni kĩa gĩkuũ,

Werũ ũtongorie magũrũ metũ magendere njĩrani cia thaayũ.”

80 Mwana ũnu a-kũrire na akĩgĩa na binya nene ya kĩĩroo. E-karire rwanda nkinya rĩrĩa a-mbĩrĩrie wĩra wawe, wa kũbunjĩria antũ ma Iciraeri.

a 1:5 Arũni nĩ mũthĩnjĩri Ngai wa mbere, na nwawe a-rĩ mũruang'ina wa Muca.

b 1:9 Athĩnjĩri Ngai ma-togagia ubaani maita maĩrĩ gwa ntukũ, kĩraũko na kĩbwaĩ. Ubaani ũgekĩrwa makarani ma mwanki, ũrutaga ntoogo ĩrĩ na mũruke mwega ta wa mũtarakwe.

c 1:11 Mathabaũ nĩ bantũ baũkĩrĩrie na mabiga, barĩa Ayaundi ma-rutagĩra magongwana.

d 1:25 Anthirĩria kĩnyũrũri: Antũ me-ciragia rĩrĩa mũntũ mũka ũrĩa mũbikie aaga mwana, nĩka Ngai a-mũberithagia. Nĩ ũntũ woogu, antũ makamũnyũrũria.

e 1:59 Mwana wa kabĩcĩ wa Mũyaundi a-tanagwa thuuba wa ntukũ inyaanya kuuma ntukũ ya gũciarwa. Ma-rũthaga ũgu bũrĩ ta kũririkana kĩrĩkanĩro kĩrĩa Ngai a-rĩkanĩrĩte na Iburaimu, bamwe na rũciaro rwawe runthe.

Gũciarwa kwa Njĩcũ

2

1 Bĩndĩ ĩnu Njũana Mũbatithania a-ciarirwe, Kaicarĩa Agustũ a-rutire watho akiuga antũ monthe ma nthĩ yawe ya Roma matarwe.

2 Gũtarwa kũu nĩku kwarĩ kwa mbere kwa nthĩ ya Roma, na kwarũthirwe bĩndĩ ĩrĩa Kwirineo a-rĩ Ngabana wa Ciria.

3 Wa mũntũ a-gendaga gũtarwa taũni ĩrĩa maĩcũũe ma-tũũraga tene.

4 Kwogu, Njucubu a-umire taũni yetagwa Nacarethi ya gĩcigo kĩa Gariiri, athiĩ nkinya taũni ĩrĩa Ndaundi a-tũũraga, ĩrĩa yetagwa Bethireemu, ya gĩcigo kĩa Njundea. A-thiĩre nabo nĩ ũntũ a-rĩ wa kuuma rũrĩco rwa Ndaundi.

5 A-thiĩre kwĩandĩkithia bamwe na Maria, ũrĩa ma-rĩkanĩrĩte atĩ makabikania. Maria a-rĩ na nda.

6 Na marĩ kũu Bethireemu, bĩndĩ ya Maria ya gũciara yakinya.

7 Maria agĩciara mwana wawe wa mbere, na a-rĩ wa kabĩcĩ. Akĩoba kagenke kau na ntaame cia nguo, na agĩkamaamia rũkongoroni rwa ng'ombe, nĩ ũntũ gũta-rĩ na kaanya nyombani cia ageni.

Arĩĩthi mamenyithua nteto cia gũciarwa kwa Njĩcũ

8 Nteere inu, kwarĩ na arĩĩthi marĩa me-karaga nau werũni, magĩĩkaragia ng'ondu ciao ũtukũ.

9 Mũraika wa Mwathani akiumĩrĩra arĩĩthi mau, na werũ mũnene wa Mwathani ũkĩmũrĩka, ũkĩmarigicĩria. Namo makĩmaka mũno.

10 Ĩndĩ mũraika akĩmeera atĩrĩ, “Tigani kũmaka! Nĩ ũntũ ndamũretera nteto mbega, irĩa igatũma antũ monthe magĩe na gĩkeno kĩnene.

11 Nĩ ũntũ ũmũnthĩ taũni ya Ndaundib mũgũciarĩrwa Mũbonokia, tawe Kiristũ Mwathani.

12 Kĩonereria kĩenu nĩ gĩkĩ. Mwathiĩ mwethĩra mwana amaamĩtue rũkongoroni rwa ng'ombe, na arĩ mwobe na ntaame cia nguo, mũmenye nĩwe Mũbonokia.”

13 Wa rĩmwe, kĩrĩndĩ kĩnene kĩa araika ma ĩgũrũ, bamwe na mũraika ũyũ makĩambĩrĩria kwina magĩkumagia Ngai makiugaga,

14 “Ngai ũrĩa wĩkaraga ĩgũrũ mũno arokumagua,

na thaayũ ĩĩcũre gũkũ nthĩ, kũrĩ antũ marĩa makenagia Ngai!”

15 Rĩrĩa araika ma-tigire arĩĩthi mau, magĩĩtia ĩgũrũ. Namo arĩĩthi makĩĩrana atĩrĩ, “Tũthiĩni Bethireemu tũkeonere ũntũ ũyũ waumĩrĩra, ũrĩa twamenyithua nĩ Mwathani.”

16 Makĩthiĩ na karũgĩ, makĩĩthĩra Maria na Njucubu, na kagenke kamamĩtue rũkongoroni rwa ng'ombe.

17 Rĩrĩa arĩĩthi mo-nire mwana, magĩtambia nteto irĩa me-rĩtwe ikoniĩ mwana ũyũ.

18 Antũ monthe marĩa me-guire nteto inu cia arĩĩthi mau, makĩrigara mũno.

19 Ĩndĩ Maria akiiga maũntũ mau nkoroni yawe, eekara agĩĩciragia ĩgũrũ rĩa mo.

20 Arĩĩthi magĩcioka nau ma-umĩte magĩkaathaga na magĩkumagia Ngai, nĩ ũntũ wa kwĩgua, na kwona maũntũ mau mekarĩkĩte wa ta bũrĩa mũraika a-ugĩte.

Njĩcũ abirwa ekarũni

21 Ntukũ ya kanaana kuuma mwana agũciarwa, kagenke kau ga-taanirwe geetwa Njĩcũ. A-tuĩrĩtwe riĩtwa rĩu nĩ mũraika, mbere ya athũngĩra nda ya ng'ina.

22 Bĩndĩ nĩ yakinyire ya Njucubu na Maria kũruta ĩgongwana rĩa kwĩtheria,c wa ta bũrĩa watho wa Muca waugĩte. Magĩũkia kaana makĩthiĩ nako Njerucaremu gũkanenkanĩra kũrĩ Mwathani.

23 Wa ta bũrĩa watho wa Mwathani wandĩkĩtwe ũkauga, “Ndũme cionthe irĩa ikarugũra nda ikaamũrwa irĩ ntheru cia Mwathani.”

24 Makĩrutĩra Mwathani kĩgongwana, ta bũrĩa watho wa Muca wa-thĩte marutage: macĩĩa maĩrĩ, kana twana twĩrĩ twa macĩĩa.

25 Bĩndĩ ĩnu, nĩ kwarĩ na mũntũ wetagwa Cimioni, mũtũũri wa Njerucaremu. A-rĩ mũntũ mwĩbokeku na a-rũthaga wendi wa Ngai. E-karaga etererete Mũbonokia wa Iciraeri aaca, na Roo Mũtheru nĩ a-mũtongoragia.

26 Roo Mũtheru nĩ a-mũguũrĩrĩtie amwĩra atĩkua atĩonete Kiristũ wa Mwathani.

27 Roo Mũtheru agĩtongoria Cimioni akĩthiĩ ekarũni. Namo aciari makĩreta mwana wao Njĩcũ ekarũni, ta bũrĩa watho waugĩte kũrũthagwe.

28 Cimioni agĩkumbatĩria mwana ũnu, agĩciokeria Ngai nkaatho akiuga atĩrĩ,

29 “Rĩu Mwathani ũkũbingia kĩrĩĩko gĩaku,

mbĩtĩkĩrĩria niũ nkoombo yaku, nyume nthĩ ĩno na thaayũ.

30 Nĩ ũntũ meetho makwa makwona ũbonokio waku,

31 Ũrĩa ũbaarĩrĩtie wa antũ monthe.

32 Werũ wa kũmũrĩkĩra ndũrĩrĩ itĩ cia Ayaundi,

Na ũkeengi wa antũ maku, ma rũũrĩrĩ rwa Iciraeri.”

33 Njucubu na Maria makĩrigarua mũno nĩ maũntũ mau Cimioni a-ugire makoniĩ Njĩcũ.

34 Cimioni akĩmatharima akĩĩra Maria atĩrĩ, “Mwana ũyũ agatũma Aiciraeri engĩ magwe, na mangĩ maũkĩrĩrue. Atũmĩtwe arĩ kĩonereria, na antũ engĩ makaaria ũthũũku wawe.

35 Akaumbũra meciria ma antũ engĩ. Wanegwe, kĩeba gĩgakũmunta nkoro ta rũbiũ!”

36 Kũu ekarũni, kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe wa ntigwa, na a-rĩ kĩroria. Mũka ũnu e-tagwa Ana, na ĩthe wawe e-tagwa Banueri, wa kuuma rũrĩco rwa Aceri. Ana a-rĩ mũka mũkũrũ mũno. Mũrũme wa Ana a-kuire thuuba wa mĩaka mũgwanja kuuma makũbikania.

37 Ana a-tũũrĩte arĩ mũka wa ntigwa nkinya akinyia mĩaka mĩrongo ĩnaana na ĩna. Ana e-karaga ekarũni gũtũmĩkĩra Ngai ũtukũ na mũthenya; akĩboyaga, na mũno mũno akĩĩbingaga kũrĩa nĩ kenda aboye.

38 Kabindani wa kau Cimioni a-ragia, Ana akĩrũngama bakubĩ na Njucubu, Maria na Njĩcũ. Akĩambĩrĩria gũciokeria Ngai nkaatho. Akĩaria maũntũ makoniĩ mwana ũnu, kũrĩ antũ monthe marĩa me-tererete kũbonokua kwa antũ ma Njerucaremu.

39 Njucubu na Maria marĩĩkia kũbingia maũntũ monthe, ta bũrĩa watho wa Mwathani wa-thanĩte, magĩcioka taũni yao ya Nacarethi, gĩcigoni kĩa Gariiri.

40 Nawe Njĩcũ akĩthiĩ na mbere gũkũra, na agĩĩkagĩrwa binya na ũũgĩ, na ũtugi wa Ngai ũrĩ bamwe nawe.

Njĩcũ athiĩ ekarũni

41 Wa mwaka, Njucubu na Maria ma-gendaga Njerucaremu gũkenerera Thigũnkũ ya Bacaka.d

42 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyirie mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ, nĩ a-thiĩre na aciari mawe nkinya Njerucaremu, gũkenerera Thigũnkũ ya Bacaka wa ta wĩthĩre wa thigũnkũ ĩnu.

43 Rĩrĩa thigũnkũ ĩnu yathirire, aciari ma Njĩcũ magĩcioka mũciĩ, ĩndĩ Njĩcũ agĩtigwa Njerucaremu, na mata-menyire agũtigwa.

44 Me-ciragia Njĩcũ a-rĩ antũni marĩa mangĩ ma-gendanĩtie bamwe namo rũgendoni. Ntukũ yathira marĩ rũgendoni. Makĩambĩrĩria kũmũceria kũrĩ antũ mao ma mũciĩ na kũrĩ arata.

45 Rĩrĩa ma-mũceririe na mata-mwona ntukũ ĩnu, magĩcioka Njerucaremu rũyũni kũmũceria nabo.

46 Aũkeni, nĩrĩo ma-thiĩre makĩmwĩthĩra ekarũni, eekarĩte nthĩ bamwe na aarimo ma watho wa Muca, athikĩrĩrĩtie makĩaria, na akĩmaũragia ciũria.

47 Antũ monthe marĩa ma-mũthikĩrĩrĩtie makĩrigarua nĩ ũũgĩ wawe, na bũrĩa a-ciokagia ciũria ciao.

48 Rĩrĩa aciari ma-mwonire, makĩrigara mũno. Maria akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwana wakwa, nĩkĩ ũgũtũrutithia wĩra ta ũyũ? Niũ na ĩbaagu tũgũceretie tũrĩ na kĩeba mũno!”

49 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩkĩ mũgũnceria? Ka mũtĩkũmenya mbatiĩ kwĩthĩrwa ndĩ nyombani ya Baaba?”

50 Ĩndĩ aciari ma Njĩcũ mata-taũkĩrwa nĩ bũrĩa a-meerire.

51 Njĩcũ akĩthiĩ namo kuuma Njerucaremu, makĩĩgũrũka makĩthiĩ nkinya Nacarethi. Agĩĩkara na aciari mawe akĩmaathĩkagĩra. Nawe ng'ina akiiga maũntũ mau monthe nkoroni yawe.

52 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũũgĩba, akĩnenebaga, na akĩendagwa nĩ Ngai na antũ.

a 2:1 Kaicarĩ nĩ riĩtwa rĩa mũthamaki wa nthĩ ya Roma yonthe.

b 2:11 Taũni ya Ndaundi nĩ Bethireemu.

c 2:22 Kũringana na watho wa Ayaundi, mũntũ mũka aciara kaana ga kabĩcĩ, e-karaga ntukũ mĩrongo ĩna mbere ya gũtuĩka mũntũ mũtheru.

d 2:41 Thigũnkũ ya Bacaka yarĩ thigũnkũ yakenagĩrĩrwa ita rĩmwe kwa mwaka nĩ Ayaundi, makĩririkana ntukũ ĩrĩa Ngai a-kũũrire meecũe kuuma ũkoomboni wa nthĩ ya Miciri.

Wĩra wa Njũana Mũbatithania

(Mathayo 3:1-12; Mariko 1:1-8; Njũana 1:19-28)

3

1 Kwarĩ mwakani wa ĩkũmi na ĩtano wa waathani wa Kaicarĩ Tiberia, mũthamaki wa Roma. Rĩrĩa Bontio Biratũ a-rĩ ngabana wa gĩcigo kĩa Njundea, nawe Erondea Antiba a-rĩ mũnene wa gĩcigo kĩa Gariiri. Nawe Biribũ, mũruang'ina wa Eronde, a-rĩ mũnene wa gĩcigo kĩa Ituria na gĩcigo kĩa Tirakoniti. Nawe Ricania a-rĩ mũnene wa gĩcigo kĩa Abirini.

2 Rĩrĩa Anaci na Kaiyaba ma-rĩ athĩnjĩri anene ma Ngai. Bĩndĩ ĩnu, nĩrĩo Njũana wa Cakaria a-nenkerwe kiugo kĩa Ngai, arĩ rwanda.

3 Njũana a-riũngaga na matũũra monthe marĩa ma-rĩ bakubĩ na mũburo wa Njorondani, akĩĩraga antũ meerire meebia mao, na mabaatithue nĩ kenda Ngai amarekera.

4 Wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe mbukuni ya kĩroria Icaya atĩ,

“Mũgambo wa mũntũ nĩ ũkuugĩrĩria rwanda ũkiugaga,

‘Theriani njĩra ya Mwathani,

Rũngariani gũntũ kũrĩa akagenderera!

5 Iburo cionthe igecũrua,

Na irĩma cionthe ikabaraganua, ituĩke ta mĩgwanthĩ.

Njĩra irĩa nkĩgamu ikarũngwa,

na irĩa nthũũku ikamaaranĩrua.

6 Na antũ monthe makoona ũbonokio wa Ngai.’ ”

7 Antũ engĩ nĩ ma-cire kũbaatithua nĩ Njũana. Akĩmaũria atĩrĩ, “Nkũmũũria rũciaro rũrũ rwa njoka! Nũũ we wamwĩrire mũũre kuumana na kĩberithio kĩa Ngai kĩrĩa gĩĩcĩte?

8 Rũthagani maũntũ meega ma kwonania atĩ mũkwĩrira meebia meenu. Mũtĩkauge na nkoro, ‘Twiũ tũrĩ ma rũciaro rwa Iburaimu,’ nĩ ũntũ ga nkũmwĩra, Ngai nwa abote kũgarũra mabiga mama magatuĩka ciana cia Iburaimu!

9 Na rĩu, ĩthoka rĩrĩ mĩrini ya mĩtĩ. Mũtĩ ũrĩa ũtĩciaraga matunda meega, ũgatemwa na ũgerwe mwankini.”

10 Kĩrĩndĩ gĩkĩmũũria atĩrĩ, “Rĩu nĩ atĩa tũbatiĩ kũrũtha?”

11 Njũana akĩmeera atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũrĩ na caati ciĩrĩ, nĩanenkere ĩmwe mũntũ ũrĩa ũtĩnayo. Na mũntũ ũrĩa ũrĩ na irio, nĩarũmie ũrĩa ũtĩnacio.”

12 Eetia gooti wana mo nĩ ma-cire kũbaatithua. Makĩũria Njũana atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ atĩa tũbatiĩ kũrũtha?”

13 Njũana akĩmeera, “Mũtĩgetagieni gooti nkũrũki ya bũrĩa mũbatiĩ gwĩtia.”

14 Athigari namo makĩũria Njũana, “Nĩ atĩa tũbatiĩ kũrũtha naatwi?” Njũana akĩmeera, “Mũtĩgacuune mũntũ into ciawe kĩa binya, kana mwigĩrĩra mũntũ maũntũ ma ũrongo. Na mwĩganĩrwe nĩ mũcaara wenu.”

15 Antũ ma-rĩ na mwĩrĩgĩrĩro wa kwona maũntũ manene. Makĩambĩrĩria kwĩũria na nkoro wegua Njũana nĩwe Kiristũ.

16 Njũana akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Nĩmũbatithagia na rũncĩ, ĩndĩ kũrĩ na ũrĩa ũcĩĩte thuuba yakwa, ũrĩa ũrĩ na binya nkũrũki. Na ntĩagĩrĩrĩte nwarĩ gũkundũra ndigi cia iratũ ciawe. Akamũbaatithia na Roo Mũtheru na mwanki.

17 Agwete gĩtararũ kĩawe na njara, akĩenda kũthiĩ rwaarani rwa kũbũũrĩra ngano. Na akagũrũkia ngano na aciige makũmbĩni mawe. Ĩndĩ akabĩĩbia mabũngo na mwanki ũrĩa ũtĩkabora.”

18 Njũana nĩ a-ugaga maũntũ mangĩ mengĩ ta mama, ma gwĩkĩra antũ binya, akĩmabunjagĩria Nteto Mbega.

19 Njũana nĩ a-kaanĩtie mũnene Eronde, akĩmwĩra atige gwĩkara na Erondia, mũka wa mũruang'ina, na atige maũntũ mangĩ mathũũku marĩa a-rũthaga.

20 Eronde akĩruta watho akiuga Njũana abingĩrwe nceera, ongerera ũthũũku ũyũ kũrĩ mau mangĩ a-rũthĩte.

Njĩcũ abaatithua

(Mathayo 3:13-17; Mariko 1:9-11)

21 Ntukũ ĩmwe, antũ monthe makĩbaatithua, wana Njĩcũ nĩ a-baatithirue. Njĩcũ athiĩte na mbere kũboya, ĩgũrũ rĩkĩrugũka.

22 Roo Mũtheru akĩĩgũrũka ĩgũrũ rĩawe, arĩ na mwĩrĩ ta wa ĩcĩĩa. Mũgambo ũkiuma ĩgũrũ ũkiuga, “Weũ ũrĩ mwana wakwa ũrĩa mendete. Weũ ũnkenagia mũno.”

Rũrĩco rwa Njĩcũ Kiristũ

(Mathayo 1:1-17)

23 Njĩcũ a-mbĩrĩrie kũthomithania arĩ na ũkũrũ wa mĩaka ta mĩrongo ĩthatũ. Kũringana na bũrĩa antũ me-ciragia,

Njĩcũ a-rĩ mwana wa Njucubu,

Njucubu a-rĩ mwana wa Eeri.

24 Eeri a-rĩ mwana wa Mathati.

Mathati a-rĩ mwana wa Rawi.

Rawi a-rĩ mwana wa Mereki.

Mereki a-rĩ mwana wa Njanai.

Njanai a-rĩ mwana wa Njucubu.

25 Njucubu a-rĩ mwana wa Matathia.

Matathia a-rĩ mwana wa Amoci.

Amoci a-rĩ mwana wa Naumu.

Naumu a-rĩ mwana wa Eciri.

Eciri a-rĩ mwana wa Nagaai.

26 Nagaai a-rĩ mwana wa Maathi.

Maathi a-rĩ mwana wa Matathia.

Matathia a-rĩ mwana wa Cemeini.

Cemeini a-rĩ mwana wa Njoceki.

Njoceki a-rĩ mwana wa Njonda.

27 Njonda a-rĩ mwana wa Njoanani.

Njoanani a-rĩ mwana wa Reca.

Reca a-rĩ mwana wa Cerubaberi.

Cerubaberi a-rĩ mwana wa Caatieri.

Caatieri a-rĩ mwana wa Neri.

28 Neri a-rĩ mwana wa Mereki.

Mereki a-rĩ mwana wa Andi.

Andi a-rĩ mwana wa Kocamu.

Kocamu a-rĩ mwana wa Erimandamu.

Erimandamu a-rĩ mwana wa Eri.

29 Eri a-rĩ mwana wa Njocua.

Njocua a-rĩ mwana wa Eriaca.

Eriaca a-rĩ mwana wa Njorimu.

Njorimu a-rĩ mwana wa Mathati.

Mathati a-rĩ mwana wa Rawi.

30 Rawi a-rĩ mwana wa Cimioni.

Cimioni a-rĩ mwana wa Njunda.

Njunda a-rĩ mwana wa Njucubu.

Njucubu a-rĩ mwana wa Njonamu.

Njonamu a-rĩ mwana wa Eriakimu.

31 Eriakimu a-rĩ mwana wa Merea.

Merea a-rĩ mwana wa Mena.

Mena a-rĩ mwana wa Matatha.

Matatha a-rĩ mwana wa Naathani.

Naathani a-rĩ mwana wa Ndaundi.

32 Ndaundi a-rĩ mwana wa Njecii.

Njecii a-rĩ mwana wa Obendi.

Obendi a-rĩ mwana wa Mboaci.

Mboaci a-rĩ mwana wa Carumoni.b

Carumoni a-rĩ mwana wa Naaconi.

33 Naaconi a-rĩ mwana wa Aminandabu.

Aminandabu a-rĩ mwana wa Andimini.c

Andimini a-rĩ mwana wa Arini.

Arini a-rĩ mwana wa Ecironi.

Ecironi a-rĩ mwana wa Bereci.

Bereci a-rĩ mwana wa Njunda.

34 Njunda a-rĩ mwana wa Njakubu.

Njakubu a-rĩ mwana wa Icaka.

Icaka a-rĩ mwana wa Iburaimu.

Iburaimu a-rĩ mwana wa Tera.

Tera a-rĩ mwana wa Naori.

35 Naori a-rĩ mwana wa Cerugi.

Cerugi a-rĩ mwana wa Reu.

Reu a-rĩ mwana wa Beregi.

Beregi a-rĩ mwana wa Eba.

Eba a-rĩ mwana wa Ceera.

36 Ceera a-rĩ mwana wa Kainani.

Kainani a-rĩ mwana wa Abacandi.

Abacandi a-rĩ mwana wa Cemu.

Cemu a-rĩ mwana wa Nuu.

Nuu a-rĩ mwana wa Rameki.

37 Rameki a-rĩ mwana wa Methucera.

Methucera a-rĩ mwana wa Enoku.

Enoku a-rĩ mwana wa Njarendi.

Njarendi a-rĩ mwana wa Maarareri.

Maarareri a-rĩ mwana wa Kenani.

38 Kenani a-rĩ mwana wa Enoci.

Enoci a-rĩ mwana wa Ceethi.

Ceethi a-rĩ mwana wa Andamu.

Andamu a-rĩ mwana wa Ngai.

a 3:1 Eronde nĩ riĩtwa rĩrĩa mũnene wa gĩcigo kĩa Gariiri e-tagwa.

b 3:32 Mbuku imwe ciugaga Caara.

c 3:33 Mbuku imwe ciugaga Ramu.

Nkoma ageria Njĩcũ

(Mathayo 4:1-11; Mariko 1:12-13)

4

1 Njĩcũ ecũrĩtwe nĩ Roo Mũtheru, agĩtongorua nĩ Roo kuuma mũburoni wa Njorondani, akĩthiĩ bwa rwanda.

2 Njĩcũ a-geragua nĩ nkoma kabinda ga ntukũ mĩrongo ĩna, na atarĩcaga nwarĩ kĩ, ntukũ inu cionthe. Rĩrĩa ntukũ inu ciathirire, akĩbũũta.

3 Nkoma akĩmwĩra, “Ũkethĩrwa weũ nĩ Mwana wa Ngai, ĩra ĩbiga rĩrĩ rĩgarũrũke rĩtuĩke mũgate.”

4 Njĩcũ agĩciokia, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ, ‘Mũntũ atĩbota gũtũũrua mwoo nĩ mũgatea unka.’”

5 Nkoma akĩbira Njĩcũ bantũ kĩrĩmani ĩgũrũ, akĩmwonia mabũrũri monthe ma nthĩ yonthe na karũgĩ mũno.

6 Nkoma akĩmwĩra, “Ngakũnenkera ũnene wa kwathaga mabũrũri mama monthe, na wega wa mo unthe ngakũba. Nĩ ũntũ nenkeretwe ku kunthe, na nwa nenkere mũntũ worĩa nkeenda.

7 Ngakũba ku kunthe, wegua ũganturĩria maru ũnthathayie.”

8 Njĩcũ akĩĩra Nkoma atĩrĩ, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ, ‘Thathayia Mwathani Ngai waku, na ũmũtũmĩkĩre we wenka.’”

9 Nkoma akĩnabira Njĩcũ taũni ya Njerucaremu, akĩmũtwethia gacũmbĩrĩ ga ekarũ. Akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Wegua ũrĩ Mwana wa Ngai, tũũba wĩbarũkie kuuma baba!

10 Nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ, ‘Ngai akaatha araika mawe makũmenyerere.

11 Na araika magakwambĩrĩria na njara ciao, giria kũgũrũ gwaku gũkathuumũrwa nĩ ĩbiga.’”

12 Njĩcũ agĩciokeria Nkoma akĩmwĩra, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ, ‘Ũtĩkagerie Mwathani Ngai waku!’”

13 Rĩrĩa Nkoma arĩĩkirie kũgeria Njĩcũ na njĩra cionthe, akĩmwĩrũkĩra, akĩthiĩ nkinya rĩrĩa akoona kaanya kangĩ.

Njĩcũ athiĩ Gariiri

(Mathayo 4:12-17; Mariko 1:14-15)

14 Njĩcũ agĩcioka Gariiri arĩ na binya wa Roo Mũtheru. Nteto imũkoniĩ igĩtamba nteere inu cionthe.

15 Nĩ a-thomithagia antũ cinagogunib ciao, na a-kumagua nĩ antũ monthe.

Njĩcũ aregwa kwao Nacarethi

(Mathayo 13:53-58; Mariko 6:1-6)

16 Njĩcũ akĩthiĩ Nacarethi, kũrĩa a-kũrĩrĩte. Akĩthiĩ cinagoguni ntukũ ya Cabatũ, wa ta wĩthĩre wawe. Akĩrũngama kũthoma Maandĩko Matheru.

17 Akĩnenkerwa mbuku ya kĩroria Icaya, akĩguũria barĩa kwandĩkĩtwe ũũ,

18 “Roo wa Mwathani arĩ bamwe naani,

nĩ ũntũ nĩ ambĩtĩrĩrĩtie maguta,c

nkinyĩrie athĩĩni Nteto irĩa Mbega.

Antũmĩte kũthaũra mĩgwate ĩrĩa mĩthaĩke,

na gũtumũra meetho ma atumuumu.

Kwobora marĩa makũnyamaarua,

19 kwanĩrĩra ĩbinda nĩ rĩkinyu,

rĩrĩa Mwathani akabonokia antũ mawe.”

20 Njĩcũ abinga mbuku ĩnu na amĩnenkanĩra kũrĩ ntungata ya cinagogu, akĩthiĩ agĩĩkara nthĩ. Antũ monthe marĩa ma-rĩ kũu cinagoguni nĩwe ma-cũũthĩte.

21 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Maandĩko mama makũbingua ũmũnthĩ, mũkĩĩgucaga makĩthomwa.”

22 Antũ monthe mamũkumia na marigarua nĩ ciugo inu mbega a-ugire cia kũmaũmĩrĩria. Makĩambĩrĩria kũũrania atĩrĩ, “Anga ũyũ tĩ mwana wa Njucubu?”

23 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nĩ nkũmenya nĩ mwenda kũmbĩĩra nthumo ĩrĩa yugaga, ‘Ndagĩtarĩ ĩĩborie weũ mwene.’ Mũmbĩĩre ndũthe maũntũ ma magegania ntũũrani yakwa ya mũciĩ, ta marĩa mweguire nĩ nda-rũthire Kaberinaumu.

24 Ĩndĩ ga nkũmwĩra nama, kĩroria gĩtĩamũkagĩrwa mũciĩ kwao.

25 Na ga nkũmwĩra ũũma, bĩndĩ ya Erinja nĩ kwarĩ na aka engĩ mũno ma ntigwa bũrũrini wa Iciraeri. Bĩndĩ ĩrĩa mbura yekarĩte mĩaka ĩthatũ na nuthu ĩtĩkuura, na kwagĩa yũũra nthĩ yonthe.

26 Ĩndĩ Erinja ata-tũmirwe kũrĩ mũka wa ntigwa nwarĩ ũmwe wa kuuma Iciraeri. A-tũmirwe kũrĩ mũka wa ntigwa wa kuuma taũni ya Cerebaathi, gĩcigoni kĩa Cindoni.

27 Na antũ engĩ ma-rĩ na mũtigiri bũrũri wa Iciraeri, bĩndĩ ya kĩroria Erica. Ĩndĩ gũtĩwe waboriirue, tiga Naamani wa kuuma Ciria.”

28 Rĩrĩa antũ marĩa ma-rĩ cinagoguni me-guire ũgu, makĩthũũra mũno.

29 Makĩrũngama na makĩmwĩnga kuuma taũni yao. Makĩmwĩtithia ĩgũrũ rĩa kĩrĩma kĩrĩa taũni ĩnu yatumĩtwe.

30 Ĩndĩ Njĩcũ abuuranĩrĩria gatagatĩ kao athiĩ bwawe.

Njĩcũ aboria mũntũ warĩ na ndaimono

(Mariko 1:21-28)

31 Kuuma bau, Njĩcũ endama athiĩ bwa Kaberinaumu, taũni ya gĩcigo kĩa Gariiri. Atua kũthomithagia antũ ntukũ cia Cabatũ.

32 Antũ marigarua mũno nĩ ũrutani wawe, nĩ ũntũ a-ragia ecũrĩtwe nĩ binya mĩngĩ.

33 Kũu cinagoguni kwarĩ na mũntũ warĩ mũũngũtũre nĩ roo nthũũku ya ndaimono. Mũntũ ũnu akiugĩrĩria na binya akiuga,

34 “Nĩ atĩa ũkwenda naatwi Njĩcũ wa Nacarethi? Nĩka waaca gũtũthiria kana atĩa? Nĩu nĩngũkũmenya. Weũ ũrĩ Mũtheru wa Ngai.”

35 Njĩcũ agondokera roo ĩnu akĩmĩĩra, “Kira kibi! Na uume kũrĩ mũntũ ũyũ!” Ndaimono ĩnu yagwĩthia mũntũ ũnu nthĩ mbere ya antũ, ĩndĩ ata-thumũrwa, nayo yauma na yamwĩrũkĩra.

36 Antũ monthe marĩa ma-rĩ bo marigara mũno. Makĩũrania atĩrĩ, “Ga ciugo ino irĩ cia mũthemba ũrĩkũ? Nĩ ũntũ arĩ na binya na watho wa kwatha maroo mathũũku na makauma!”

37 Nteto cia maũntũ ma Njĩcũ igĩtambua gũntũ kunthe nteere inu.

Njĩcũ aboria mĩrimo

(Mathayo 8:14-17; Mariko 1:29-39)

38 Thuuba ya Njĩcũ kuuma Cinagoguni, a-thiĩre mũciĩ gwa Cimioni. Ng'ina wa mũka wa Cimioni a-rwarĩte mũno, arĩ na mwanki mwĩrĩ. Antũ makĩĩra Njĩcũ maũntũ ma ndwari ĩnu.

39 Njĩcũ akĩthiĩ bau mũrwaru a-rĩ, agĩkuamĩrĩria, akĩgondokera mũrimo, na mũrimo wamwĩrũkĩra. Mũka ũnu aũkĩra warĩo, na ambĩrĩria kũmarũmia irio.

40 Kĩbwaĩ riũa rĩathũa, antũ monthe marĩa ma-rĩ na arwaru ma ndwari cia mĩthemba na mĩthemba, makĩreta arwaru kũrĩ Njĩcũ. Njĩcũ aigĩrĩra njara ciawe ĩgũrũ rĩa wa ũmwe waciao, amaboria.

41 Njĩcũ akĩĩngĩrĩria ndaimonod kuuma antũni engĩ, ikiuma igĩkaaga na binya ikiugaga, “Weũ ũrĩ Mwana wa Ngai!” Njĩcũ a-gondokagĩra ndaimono inu na akagiria ciaria, nĩ ũntũ nĩ ciamenyaga we nĩwe Kiristũ.

Njĩcũ abunjia cinagoguni

42 Rũyũni kĩraũko, Njĩcũ akiuma taũni ĩnu akĩthiĩ agĩĩkara wenka, gũntũ gũta-rĩ na antũ. Antũ engĩ namo nĩ ma-mũceragia. Rĩrĩa ma-mwonire, makĩambĩrĩria kũmũgirĩrĩria atĩkathiĩ amatiga.

43 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Nwa nkinya nthiĩ taũni irĩa ciĩngĩ wana cio, nkamabunjĩrie Nteto irĩa Mbega cia ũthamaki wa Ngai wana mo. Nĩ ũntũ ndatũmirwe kũrũtha ũgu.”

44 Kwogu Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũbunjia cinagoguni nteere cia Njundea.

a 4:4 Kiugo mũgate nĩ ta kuuga gĩntũ gĩa kũrĩa.

b 4:15 Cinagogu ciarĩ nyomba irĩa Ayaundi matũnganaga kũboya, kũthoma Maandĩko, kũgooca, na kũthomithia antũ mĩtũũrĩre yao.

c 4:18 Mũntũ ũrĩa mũthuure kũrũtha ũntũ wa bata nĩwe e-tagĩrĩrua maguta, kĩ wĩthĩre wa Ayaundi.

d 4:41 Ndaimono nĩ roo nthũũku ya Nkoma.

Njĩcũ athuura arutwa ma mbere

(Mathayo 4:18-22; Mariko 1:16-20)

5

1 Ntukũ ĩmwe Njĩcũ nĩ a-rũngiĩ gateere ka ĩria rĩa Ngenecareti.a Antũ engĩ makĩmũthĩgĩrĩra magĩtindĩkanaga, mathikĩrĩrĩtie Kiugo kĩa Ngai.

2 Njĩcũ akĩona matarũ maĩrĩ ma ategi ma camaki marũngiĩ gateere ka ĩria. Eene ma-rĩ makuuma mathiĩ kũthambia neti ciao.

3 Njĩcũ akĩthũngĩra ĩtarũni rĩa Cimioni, akĩmwĩra arĩtindĩke rĩgendagende baniini kũu rũncĩni. Akĩthomithia antũ eekarĩte nthĩ kũu ĩtarũni.

4 Rĩrĩa arĩĩkirie kwaria, akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Rĩu bira ĩtarũ rũncĩni rũrĩa rwĩngaĩngĩ, mũgere neti cienu rũncĩni mũtege camaki.”

5 Cimioni akĩmũciokeria akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, tũgeretie gũtega camaki ũtukũ unthe, na tũtĩgwatĩtie nwarĩ ĩmwe. Ĩndĩ nĩ ũntũ ũkuuga, ka ngere neti rũncĩni.”

6 Rĩrĩa ategi mau ma-rũthire ũgu, ma-gwatirie camaki mĩngĩ mũno nkinya neti ciambĩrĩria gũtuĩkanga.

7 Ma Cimioni makĩbũnya arata mao marĩa ma-rĩ ĩtarũni rĩu rĩngĩ, magĩĩca kũmagwatia. Maaca, magĩĩcũria matarũ mau maĩrĩ nkinya mambĩrĩria kũborokera.

8 Rĩrĩa Cimioni Betũro o-nire ũgu, a-thiĩre agĩturĩria Njĩcũ maru akĩmwĩra atĩrĩ, “Njeberera Mwathani, nĩ ũntũ niũ ndĩ mwĩbia!”

9 Rĩrĩa Cimioni na antũ monthe marĩa a-rĩ namo mo-nire wĩngĩ wa camaki inu, makĩrigara mũno.

10 Wana Njakubu na Njũana, ciana cia Cebendi, marĩa ma-rutaga wĩra bamwe na Cimioni marigara. Njĩcũ akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Ũtĩkamake! Kuuma rĩu, ũgategaga antũ.b”

11 Cimioni na antũ mau mangĩ makiumĩria matarũ mao gateere ka ĩria, magĩtiganĩria into ciao cionthe na makĩthingata Njĩcũ.

Njĩcũ aboria mũntũ warĩ na mũtigiri

(Mathayo 8:1-4; Mariko 1:40-45)

12 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ nĩ a-thiĩre taũni ĩmwe yarĩ na mũntũ ũmwe warwarĩte mũrimo wa mũtigiri.c Mũntũ ũnu akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ, agĩturia maru, akĩĩnĩka kĩongo nthĩ, akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, wegua nwa wende, mboria nthere.”

13 Njĩcũ agĩkũnjũra njara, akĩmũbũrũria na akĩmwĩra, “Nĩ nkwenda, thera!” Mũntũ ũnu akĩbora mũtigiri, wa rĩmwe.

14 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũtĩkeere mũntũ. Ĩndĩ thiĩ wonwe nĩ mũthĩnjĩri Ngai, na ũrute kĩgongwana gĩa kũtheria mũtigiri kĩrĩa Muca a-ugire kĩrutagwe, ũrĩ ũira wao.”

15 Kũnarĩ ũgu, nkuma ya nteto ikoniĩ Njĩcũ ĩgĩtamba nkũrũki. Antũ engĩ magĩtua gũũcaga kũmũthikĩrĩria na kũborua mĩrimo yao.

16 Ĩndĩ Njĩcũ e-bathũraga akathiĩ gũntũ gũta-rĩ na antũ, kũboya.

Njĩcũ aboria kĩonje

(Mathayo 9:1-8; Mariko 2:1-12)

17 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ athiĩte na mbere kũrutana, Abaricaid na aarimo ma watho wa Muca ma-rĩ bo. Ma-umĩte ntũũra nkũrani nkũrani cia Gariiri, Njundea na Njerucaremu. Na binya wa Mwathani wa kũboria mĩrimo warĩ bamwe na Njĩcũ.

18 Antũ magĩĩca makuuĩte kĩonje na gĩtaratĩ. Makĩgeria kũmũthũngĩria, mamũbira kũrĩ Njĩcũ.

19 Ĩndĩ nĩ ũntũ wa antũ gwĩcũra nyombani ĩnu, magĩtura kaanya. Antũ mau magĩtwa ĩgũrũ rĩa nyomba, makĩromora kĩrera kĩa nyomba ĩnu, makĩobania mũntũ ũnu na gĩtaratĩ, makĩnamwĩgũrũkĩrĩria bo, nkinya akinya barĩa Njĩcũ a-rĩ gatagatĩni ga antũ.

20 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire wĩtĩkio wao, akĩĩra kĩonje kĩu atĩrĩ, “Mũntũ mũrũme ũyũ, ũkũrekerwa meebia maku!”

21 Abaricai na aarimo ma watho wa Muca makĩambĩrĩria kwĩũria na nkoro, “Ka mũntũ ũyũ arĩ ũũ, akwaria taka arĩ we Ngai? Nũũ ũnkĩbota kũrekera meebia, tiga Ngai wenka?”

22 Njĩcũ akĩmenya bũrĩa me-ciragia. Akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũgwĩciiria ũgu?

23 Nĩ bũrĩkũ raici? Nĩ kuuga, ‘Ũkũrekerwa meebia maku,’ kana nĩ kuuga, ‘ũkĩra ũthiĩ’?

24 Na kenda mũmenya Mwana wa Mũntũ arĩ na watho wa kũrekera antũ meebia mao gũkũ nthĩ.” Kwogu akĩĩra kĩonje kĩu atĩrĩ, “Nĩ nkwĩra rũngama, wĩũkie gĩtaratĩ gĩaku na wĩnũke gwaku mũciĩ.”

25 Wa rĩmwe, mũntũ ũnu akĩrũngama antũ monthe makĩonaga, agĩũkia gĩtaratĩ kĩrĩa a-mamĩrĩte, na akĩthiĩ mũciĩ kwawe agĩkumagia Ngai.

26 Antũ monthe makĩrigara na makĩmaka mũno, magĩkumia Ngai makiuga atĩrĩ, “Tũkwona maũntũ ma magegania ũmũnthĩ!”

Njĩcũ athuura Rawi

(Mathayo 9:9-13; Mariko 2:13-17)

27 Thuuba wa maũntũ mau, Njĩcũ akiumagara. Athiĩte, akĩona mwĩtia wa gooti ũrĩa wetagwa Rawi eekarĩte nthĩ barĩa e-karaga. Njĩcũ akĩmwĩra, “Ndũmĩrĩra!”

28 Rawi akĩrũngama, agĩtiganĩria into ciawe cionthe akĩmũthingata.

29 Nawe Rawi akĩrũthĩra Njĩcũ nyambura nene mũno mũciĩ kwawe. Eetia gooti engĩ mũno, na antũ mangĩ, magĩĩkara bamwe na Njĩcũ.

30 Namo Abaricai na aarimo ma watho wa Muca makĩnugunĩra arutwa ma Njĩcũ makĩũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũkũrĩcanĩra na mũkanyunyanĩra na eetia gooti na eebia?”

31 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera, “Antũ marĩa arwaru nĩmo marĩ bata wa ndagĩtarĩ, tĩ marĩa agima.

32 Niũ ntacire gwĩta marĩa atheru, ĩndĩ ndacire gwĩta eebia nĩ kenda meerira.”

Njĩcũ athomithia kĩthoomo kĩgeni

(Mathayo 9:14-17; Mariko 2:18-22)

33 Makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Nĩkĩ arutwa ma Njũana na ma Abaricai meimaga kũrĩa irio kengĩ, na makaromba, ĩndĩ maku marĩcaga na makanyua?”

34 Njĩcũ akĩmaũria, “Nwa mũbote kwĩra ageni ma mũbikania marege kũrĩa irio, mũbikania arĩ bamwe namo?

35 Ĩndĩ ntukũ ĩgakinya ya mũbikania kwebererua kũrĩ mo. Bĩndĩ ĩnu nĩrĩo makeima irio.”

36 Njĩcũ akĩmaba ngerekano akiuga, “Gũtĩ mũntũ wĩkagĩra nguo ĩrĩa nkũrũ kĩraka kĩa nguo ĩrĩa njerũ. Nĩ ũntũ kĩraka kĩu kĩerũ gĩkanyiiba gĩtembure nguo ĩnu nkũrũ. Wana itĩgendania na nguo ĩrĩa nkũrũ.

37 Na gũtĩ mũntũ ũrũragĩria ndibei ĩrĩa njerũ mũbukoni ũrĩa mũkũrũ wa rũũo.e Nĩ ũntũ ndibei ĩnu njerũ ĩgatũũmũra mũbuko ũnu, ndibei ĩĩtĩke, na mũbuko ũthũũke.

38 Ĩndĩ ndibei ĩrĩa njerũ ĩbatiĩ gwĩkĩrwa mũbukoni wa rũũo ũrĩa mwerũ.

39 Mũntũ ũrĩa warocama ndibei ĩrĩa nkũrũ, atĩbata ndibei ĩrĩa njerũ. Nĩ ũntũ akauga ĩrĩa nkũrũ nĩyo mbega.”

a 5:1 Ĩria rĩa Ngenecareti nwa rĩo rĩĩtagwa Ĩria rĩa Gariiri.

b 5:10 Gũtega antũ nĩ bũmwe na kuuga ũkabunjagĩria antũ marũmĩrĩre Kiristũ.

c 5:12 Kũrĩ Ayaundi, mũntũ ũrĩa warĩ na mũtigiri o-nagwa ta mũntũ warĩ na mũgiro. Mũntũ ta ũnu a-bathũragwa ageekara kũraaca na antũ mau mangĩ mata-rĩ na mũtigiri. Mũntũ ũta-rĩ na mũtigiri ankĩamũbũrũririe, wana we a-tuĩkaga mũntũ ũrĩ na mũgiro.

d 5:17 Abaricai ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi, gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ.

e 5:37 Ayaundi ma-rũragĩria ndibei mĩbukoni ĩrũthĩtwe na njũo cia ng'ombe.

Njĩcũ nĩ Mwathani wa Cabatũ

(Mathayo 12:1-14; Mariko 2:23-28)

6

1 Ntukũ ĩmwe ya Cabatũ, Njĩcũ na arutwa mawe nĩ ma-betũkĩrĩrĩte mũgũndani wa ngano. Arutwa makĩambĩrĩria gũtua ngano, magiikithaga na njara makarĩa.

2 Abaricai mamwe makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Nĩkĩ arutwa makũrũtha ũntũ ũrĩa mũkaanie nĩ watho ntukũ ya Cabatũ?”

3 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Ka mũtĩthoomete bũrĩa Ndaundi na antũ marĩa a-rĩ namo ma-rũthire meegua yũũra?

4 A-thiĩre nyombani ya Ngai, agĩũkia mĩgate ĩrĩa mĩtheru, akĩrĩa na akĩrũmia antũ mau mangĩ a-rĩ namo. Kũringana na watho wa Muca, mĩgate ĩnu yarĩcagwa nĩ athĩnjĩri Ngai monka.”

5 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwana wa mũntũ nĩwe Mwathani wa Cabatũ.”

Njĩcũ aboria mũntũ ntukũ ya Cabatũ

(Mathayo 12:9-14; Mariko 3:1-6)

6 Ntukũ ĩngĩ ya Cabatũ, Njĩcũ nĩ a-thiĩre Cinagoguni ĩmwe na akĩthomithia. Kũu cinagoguni kwarĩ na mũntũ ũmwe, ũrĩa a-rĩ na woonje njara yawe ya ũrĩo.

7 Abaricai na aarimo ma watho wa Ayaundi nĩ ma-tuĩragia Njĩcũ moona wegua akaborania ntukũ ya Cabatũ, kenda moona ũntũ wa kũmũthitangĩra.

8 Ĩndĩ Njĩcũ nĩ a-menyaga meciria mao. Akĩĩra mũntũ ũnu warĩ na woonje, “Ncũ ũrũngame baba mbere yetũ.” Mũntũ ũnu agĩũkĩrĩra akĩthiĩ akĩrũngama mbere yao.

9 Nawe Njĩcũ akiuga, “Ka mbũũrie kĩũria. Nĩ ũntũ ũrĩkũ watho wĩtĩkĩrĩrĩtie ũrũthagwe ntukũ ya Cabatũ? Nĩ kũrũtha ũntũ mwega kana nĩ kũrũtha ũthũũku? Nĩ kũbonokia mwoo kana nĩ kũũraga?”

10 Njĩcũ akĩthiũrũrũkia meetho akĩmacũũtha monthe. Akĩĩra mũntũ ũnu, “Kũnjũra njara yaku.” Mũntũ ũnu agĩkũnjũra njara na ĩkĩbora.

11 Abaricai na aarimo ma watho makĩthũũra mũno, makĩambĩrĩria kũũrania bũrĩa makarũtha Njĩcũ.

Njĩcũ athuura arutwa ĩkũmi na maĩrĩ

(Mathayo 10:1-4; Mariko 3:13-19)

12 Bĩndĩ ĩnu, Njĩcũ akĩthiĩ kĩrĩmani kũboya. Akĩraara nabo ũtukũ unthe akĩboyaga Ngai.

13 Rũyũni kĩraũko, agĩĩta arutwa mawe, na akĩthuura arutwa ĩkũmi na maĩrĩ kuumana namo, akĩmeeta atũmwa.

14 Atũmwa mau ĩkũmi na maĩrĩ nĩ: Cimioni, (ũrĩa Njĩcũ e-tire Betũro), Enderea, (mũruang'ina na Cimioni Njakubu), Njũana, Biribũ, Bathoromeo,

15 Mathayo, Tooma, Njakubu, Mwana wa Arubayo, Cimioni, ũrĩa wetagwa Cirote,a

16 Njundaci mwana wa Njakubu,b na Njundaci Mũcikariote, ũrĩa wakũnyanĩĩre Njĩcũ.

Binya wa Njĩcũ wa kũborania

17 Njĩcũ na arutwa mawe makĩĩgũrũka kĩrĩma kĩu, makĩrũngama bantũ mũgwanthĩni. Kĩrĩndĩ kĩnene kĩa arutwa gĩkĩmũthĩgĩrĩra. Na nĩ kwarĩ na kĩrĩndĩ kĩnene kĩa antũ mangĩ engĩ, ma kuuma Njundea yonthe, Njerucaremu, ma kuuma nteere cia ĩria rĩa Turo na Cindoni.

18 Antũ mau ma-cĩte kũthikĩrĩria Njĩcũ akĩthomithia na kũborua mĩrimo yao. Wana marĩa ma-thĩĩnagua nĩ maroo mathũũku, nĩ ma-boragua.

19 Antũ monthe ma-geragia kũmũbũrũria, nĩ ũntũ binya ya kũborania yaumaga kũrĩ we ĩkaboria antũ monthe.

Gĩkeno na kĩeba

(Mathayo 5:1-12)

20 Njĩcũ agĩcũũtha arutwa mawe akiuga,

“Kĩtharimo nĩ kũrĩ mwiũ ithĩĩni,

nĩ ũntũ ũthamaki wa Ngai nĩ wenu.

21 Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa marĩ na yũũra rĩu,

nĩ ũntũ mũkarĩa nkinya mũbae.

Kĩtharimo nĩ kũrĩ marĩa marĩ na kĩeba rĩu,

nĩ ũntũ mũkatheka.

22 “Kĩtharimo nĩ kũrĩ mwiũ, rĩrĩa antũ makamũmena, meebathũranie namwi, na mamũcenge mamwĩte antũ eebia, nĩ ũntũ wa Mwana wa Mũntũ.

23 Kenaani mũno mwona ũgu, na mũtũũbatũũbe na gĩkeno, nĩ ũntũ kĩbeo kĩenu ĩgũrũ nĩ kĩnene. Nwa tabu iroria ciarũthirwe nĩ meethe mao.

24 Ĩndĩ mũkoona thĩĩna mũno, mwiũ itonga,

nĩ ũntũ mwĩganĩrĩte mũno rĩu ũgu.

25 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ mũrĩ na mbaa rĩu,

nĩ ũntũ mũkabũũta.

Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ mũkũtheka,

nĩ ũntũ mũkarĩra na mũnyiinyire.

26 Mũkoona thĩĩna mũno mwiũ mũgũkaathua nĩ antũ,

nĩ ũntũ nwabu meethe mao ma-kaathagia iroria cia ũrongo.”

Kĩthoomo gĩa kwenda nthũ

(Mathayo 5:38-48; 7:12)

27 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Ĩndĩ mwiũ mũthikĩrĩrĩtie, ga nkũmwĩra, endagani nthũ cienu, na mũrũthĩre antũ marĩa mamũmenaga mawega.

28 Tharimagani antũ marĩa mamũrumaga, na mũkaboyagĩra marĩa mamũthĩĩnagia.

29 Mũntũ angĩkũringa rũthĩĩa rũmwe rĩ, mũgarũkĩrie wana rũu rũngĩ. Na mũntũ angĩgũcuuna ĩgooti rĩaku, mũrekererie eũkie wana caati.

30 Mũntũ agakũromba gĩntũ mũnenkere, na ũrĩa ũgagũcuuna into ciaku, ũtĩkamũrandũke cio.

31 Rũthagĩrani antũ bũrĩa wana mwiũ mũnkĩenda kũrũthĩrwa.

32 “Mũkeenda marĩa mamwendaga monka rĩ, ĩgweta rĩenu bo nĩ rĩrĩkũ? Wana eebia mongwa nĩ meendaga marĩa mameendete!

33 Na mũkarũthagĩra wega antũ marĩa mamũrũthagĩra wega rĩ, ĩgweta rĩenu bo nĩ rĩrĩkũ? Wana eebia marũthaga wa tabu!

34 Na mũgakoobithia marĩa mankĩbota kũrĩba raandũ monka rĩ, nĩ indũ ĩgatũma mũkaathue? Wana eebia makoobithagia eebia marĩa mangĩ, marĩ na mwĩrĩgĩrĩro wa kũrĩbwa raandũ inu.

35 Endagani nthũ cienu, na mũmarũthagĩre wega. Koobithaniani, mũtĩkwĩrĩgĩrĩra kũrĩbwa, na ĩrĩbi rĩenu rĩkaneneba. Na mũgatuĩka ciana cia Ũrĩa Ũrĩ Ĩgũrũ Mũno, nĩ ũntũ nĩegucagĩra kĩao antũ marĩa matĩ nkaatho, na eebia.

36 Tuĩkani antũ ma kĩao, ta bũrĩa Ĩthe wenu arĩ wa kĩao.

Mũtĩgaciirithie antũ

(Mathayo 7:1-5)

37 “Mũtĩgaciirithie antũ, namwi mũtĩciirithua. Mũtĩgatuĩre antũ ĩgamba, namwi mũtĩtuĩrwa. Rekanĩrani, namwi mũkarekerwa.

38 Beecana, na ũgaciokerua cio, irĩ na kĩthimi kĩega, na ikindĩrĩtwe, ciathukathukwa na ikiunũkaga. Into inu cionthe igeetũrũrwa njarani ciaku. Nĩ ũntũ kĩthimi kĩrĩa ũkathima nakĩo, nwa kĩo ũkathimĩrwa nakĩo.”

39 Njĩcũ akĩmeera ngerekano akiuga, “Ingwa mũtumuumu nwa abote gũtongoreria mũtumuumu ũngĩ? Anga tĩka makagwa ĩrimani monthe?

40 Mwarimo nĩwe wicĩ nkũrũki ya mũrutwa. Ĩndĩ mũrutwa akathoomithua wega, ageekara ta mwarimo.

41 Nĩkĩ ũkwona kathenthũ karĩa karĩ riitho rĩa mũruanyũkwe, ĩndĩ ũtĩkwona ntinkũ ĩrĩa ĩrĩ riitho rĩaku?

42 Nĩ atĩa ũnkĩbota kwĩra mũruanyũkwe, ‘Ga nkũrute kanyamũ kau karĩ riitho rĩaku!’ Na weũ ũtĩkwona ntinkũ ĩnu ĩrĩ riitho rĩaku! Weũ mbiinga ĩno, amba ũrute ntinkũ ĩnu ĩrĩ riitho rĩaku, nĩ kenda woona wega kathenthũ karĩa karĩ riitho rĩa mũruanyũkwe.”

Mũtĩ ũmenyagwa na maciaro

(Mathayo 7:17-20)

43 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mũtĩ ũrĩa mwega, ũtĩciara maciaro mathũũku. Na mũtĩ ũrĩa mũthũũku, ũtĩciara maciaro meega.

44 Mũtĩ ũmenyagwa na maciaro marĩa ũciaraga. Ũtĩbota gũtua nkũũ kuuma mũtĩni wa mĩĩgua, kana ũtua ntare mũgaani.

45 Mũntũ mwega arũthaga maũntũ meega, marĩa maumaga nkoroni yawe. Na mũntũ mũthũũku, arũthaga ũthũũku ũrĩa wĩcũrĩte nkoroni. Nĩ ũntũ kanyua ka mũntũ kaaragia maũntũ marĩa mecũrĩte nkoro.

Atumi ma nyomba marĩa eega na marĩa athũũku

(Mathayo 7:24-27)

46 “Nĩkĩ mũkũmbĩta Mwathani, Mwathani, na mũtĩkũrũtha bũrĩa nkũmwĩra?

47 Mũntũ ũrĩa ũcaga kũrĩ niũ, na akathikĩrĩria ciugo ciakwa, na agaciĩbingia, nkamwĩra bũrĩa eekari.

48 Eekari ta mũntũ ũrĩa wenjire mũcingi mũraaca, na atuma nyomba yawe ĩgũrũ rĩa rwaara rwa ĩbiga. Mbura ĩkiura na mũguũ mũrito ũkiuna. Mũguũ ũkĩringa nyomba ĩnu, ĩndĩ ĩta-geria kwenyeenya nĩ ũntũ yarĩ ntume wega.

49 Ĩndĩ, mũntũ ũrĩa wĩgucaga na akarega kũbingia, nawe eekari ta mũntũ ũrĩa watumire nyomba ĩtĩmũcingi ĩgũrũ rĩa mũthetu. Mbura ĩkiura na mũguũ ũkĩmĩringa. Nayo ĩkĩgwa na ĩkĩomoka wa rĩmwe! Naku kũringa nthĩ kwayo, kwarĩ na mũrurumo mũnene mũno!”

a 6:15 Cirote kĩarĩ gĩkundi kĩa Ayaundi kĩrĩa kĩ-endaga antũ ma Roma matiga kwatha nthĩ ya Iciraeri.

b 6:16 Mbuku imwe ciugaga Njundaci mũruang'ina na Njakubu.

Njĩcũ aboria mũruti wĩra wa mũntũ ũtarĩ Mũyaundi

(Mathayo 8:5-13)

7

1 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kwaria maũntũ monthe marĩa e-ndaga antũ meegua, agĩcioka taũni ya Kaberinaumu.

2 Taũni ĩnu yarĩ na mũtongoria ũmwe, wa mbũtũ ya athigari ĩgana ma Roma. Mũnene ũnu nĩ e-ndete mũruti wawe wa wĩra mũno, ũrĩa warwarĩte na a-rĩ bakubĩ gũkua.

3 Rĩrĩa e-guire nteto cia Njĩcũ, agĩtũma akũrũ ma Kĩyaundi kũrĩ Njĩcũ, mathiĩ mamũkaĩre aace aborie mũruti wawe wa wĩra.

4 Rĩrĩa akũrũ mau ma-kinyire kũrĩ Njĩcũ, makĩmũthaitha, makĩmwĩra, “Nĩ tũkwona mũntũ ũyũ nĩ akũbatara ũtethio waku,

5 nĩ ũntũ nĩ eendete nthĩ yetũ, na atũtumĩra cinagogu.”

6 Njĩcũ akĩrũmĩrĩra akũrũ mau. Rĩrĩa ma-kinyire bakubĩ na nyomba, mũnene ũnu agĩtũma arata mawe mathiĩ meere Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, tiga kwĩthĩĩnia gũũca gwakwa! Niũ ntĩkwona ndĩmwagĩrĩru ũntũ ũbota kũthũngĩra gwakwa.

7 Wana ntĩagĩrĩrĩte gũũca kũrĩ weũ. Ĩndĩ uga kiugo kĩmwe akĩ, na mũruti wakwa wa wĩra akabora.

8 Nĩ ũntũ wana niũ ndĩ ruungu rwa mũnene wakwa, na ndĩ mũnene wa athigari. Mbĩĩraga ũmwe, ‘Thiĩ!’ Na akathiĩ, na nkeera ũngĩ, ‘Ncũ!’ Na agaaca. Na nkeera nkoombo yakwa, ‘Rũtha ũntũ mũna,’ nayo ĩkarũtha wa tabu.”

9 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu, akĩrigara mũno. Njĩcũ akĩgarũkĩra kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩamũthingatĩte akiuga, “Ka nĩmwĩre, ntanoona mũntũ ũrĩ na wĩtĩkio mũnene ta ũyũ! Wana kũrĩ Aiciraeri mo eene, atĩoneka.”

10 Rĩrĩa arata ma mũnene ũnu ma-ciokire nyomba kwawe, me-thĩrĩĩre mũruti wĩra arĩ mũboru.

Njĩcũ ariũkia mwana wa mũka wa ntigwa

11 Rũyũni rwa ntukũ ĩnu, Njĩcũ akĩthiĩ taũni yetagwa Naini. A-gendanirie na arutwa mawe na kĩrĩndĩ kĩa antũ mangĩ engĩ.

12 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire bakubĩ na mwĩrĩga wa taũni ĩnu, akĩona kiimba gĩkamatĩtwe. Ng'ina a-rĩ mũka wa ntigwa, na ata-rĩ na nthaka ĩngĩ. Antũ engĩ ma kuuma taũni ĩnu ma-rĩ bamwe na mũka ũnu.

13 Rĩrĩa Mwathani o-nire mũka ũnu, akĩmwĩguĩra kĩao akĩmwĩra atĩrĩ, “Tiga kũrĩra!”

14 Njĩcũ akĩthiĩ akĩbũrũria gĩtaratĩ kĩrĩa gĩakamatĩte kiimba. Antũ marĩa ma-gĩkamatĩte makĩrũngama tiri! Njĩcũ akiuga, “Nthaka ĩno, ka ngũkwĩra, ũkĩra!”

15 Mũntũ ũnu warĩ mũkuũ akĩrũngama, akĩambĩrĩria kwaria. Njĩcũ akĩmũnenkanĩra kũrĩ ng'ina.

16 Antũ monthe makĩmaka mũno, na magĩkumia Ngai makiuga, “Kĩroria kĩnene nĩ gĩkinyĩte naa gwetũ! Ngai nĩ aceererete antũ mawe!”

17 Nteto ino igĩtamba nthĩ ya Ayaundi yonthe, na gũntũ kunthe kũrĩa kwarigicĩrĩtie.

Njĩcũ aaria na arutwa ma Njũana Mũbatithania

(Mathayo 11:2-19)

18 Arutwa ma Njũana Mũbatithania makĩthiĩ makĩmwĩra maũntũ mama monthe. Njũana agĩĩta arutwa mawe maĩrĩ,

19 akĩmatũma kũrĩ Mwathani makamũũrie atĩrĩ, “Ingwa nĩ weũ ũrĩa ũ-batiĩ gũũca, kana tweterere ũngĩ?”

20 Rĩrĩa arutwa mau ma-kinyire, meera Njĩcũ atĩrĩ, “Tũtũmirwe nĩ Njũana Mũbatithania tũũce tũkũũrie wegua nĩ weũ ũrĩa ũ-batiĩ gũũca, kana tweterere ũngĩ?”

21 Ĩthaa rĩu rĩongwa, Njĩcũ akĩboria antũ engĩ marĩa ma-rĩ na mĩrimo na mĩnyamaaro, na maroo mathũũku, na akĩboria atumuumu engĩ.

22 Njĩcũ agĩciokeria arutwa ma Njũana akĩmeera, “Thiĩni mwĩre Njũana maũntũ marĩa mweonera, na mweĩguĩra. Atumuumu makwona, ithua ikwĩthiĩra, na marĩa marĩ na mũtigiri makũtherua. Itaĩgua ikwĩgua, marĩa akuũ makũriũkua, na Nteto Mbega igũkinyĩra athĩĩni.

23 Kĩtharimo nĩ kũrĩ mũntũ ũrĩa ũtĩkũng'ũũrĩka nĩ ũntũ wakwa.”

24 Rĩrĩa atũmwa ma Njũana ma-thiĩre, Njĩcũ akĩambĩrĩria kwĩra antũ maũntũ makoniĩ Njũana Mũbatithania. Akĩũria antũ atĩrĩ, “Nĩ indũ mwagendaga kwona nau rwanda? Nĩ mũthanje ũkiinainua nĩ rũkũngi?

25 Kana nĩ indũ mwagendaga kwona? Nĩ mũntũ ũrĩa wekĩrĩte nguo irĩa mbega? Antũ marĩa meekagĩra nguo ta inu na magatũũra mũtũrĩre wa goro moonekaga mĩciĩ ya athamaki.

26 Mwagendaga kwona indũ? Nĩ kĩroria? Ka nĩmwĩreni, wana nĩ nkũrũki ya kĩroria.

27 Njũana nĩwe ũrĩa Maandĩko maugaga, ‘Ta cũũtha, nĩngũtũma mũtũmwa wakwa agũtongorerie, ũrĩa ũkabaarĩrĩria njĩra mbere yaku.’”

28 Njĩcũ akiuga, “Ka nĩmwĩreni, kũrĩ mũntũ wonthe arociarwa nĩ mũntũ mũka, gũtĩwe mũnene nkũrũki ya Njũana. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa mũniini mũno ũthamakini wa Ngai, nĩ mũnene nkũrũki ya Njũana.”

29 Antũ monthe marĩa me-guire ũgu, bamwe na eetia ma gooti, makiuga Ngai nĩ wa kĩbooto, nĩ ũntũ ma-baatithĩtue nĩ Njũana.

30 Ĩndĩ Abaricai na aarimo ma watho ma-regire mũbango wa Ngai ĩgũrũ rĩao, nĩ ũntũ nĩ ma-regire kũbaatithua nĩ Njũana.

31 Njĩcũ akĩũria, “Nĩ indũ nkabuanania antũ ma rũciaro rũrũ nakĩo? Na mekari ta indũ?

32 Mekari ta ciana ciĩkarĩte thokoni, igĩciokanagĩria, ikiugaga,

‘Tũmũringĩĩre mũtũũrirũ,

na mũtacũũnga.

Twaina rwĩmbo rwa kĩeba,

na mũtarĩra.’

33 “Nĩ ũntũ Njũana Mũbatithania a-cire atĩkũrĩa kana anyua ndibei, mũkiuga arĩ na ndaimono.

34 Mwana wa Mũntũ nawe aaca akĩrĩcaga na akĩnyuunyaga, namwi mwauga ‘Ene mũntũ mũkoroku na mũreebi, mũrata wa eetia gooti na eebia!’

35 Ĩndĩ ũũgĩ ungwa ũmenyagwa twoona maciaro ma antũ marĩa mathingataga ũũgĩ ũnu.”

Mũka mũmaraya abaka Njĩcũ maguta

36 Mũbaricai ũmwe e-tire Njĩcũ kwawe mũciĩ nĩ kenda marĩcanĩra irio. Njĩcũ akĩthũngĩra nyomba kwa Mũbaricai ũnu na agĩĩkara methani.

37 Nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe ĩraya, ũrĩa wekaraga taũni ĩnu. Rĩrĩa a-menyire Njĩcũ arĩ mũciĩ kwa Mũbaricai ũnu makĩrĩcaga irio, agĩĩca na mũcuubaa wa maguta ma kwĩbaka marĩa ma-nunkaga wega.

38 Mũka ũnu akĩthiĩ akĩrũngama thuuba ya magũrũ ma Njĩcũ, akĩambĩrĩria kũrĩra. Meethori me-tĩkaga magũrũni ma Njĩcũ, na akagiragia meethori mau na njuĩrĩ ciawe, akĩmumunyaga magũrũ ma Njĩcũ, na kũmabaka maguta.

39 Mũbaricai ũrĩa wetĩte Njĩcũ kwawe akwona ũgu, agĩĩciria akĩĩra na nkoro atĩrĩ, “Ũkethĩrwa mũntũ ũyũ nĩ kĩroria, nĩ abatiĩ kũmenya mũka ũyũ ũkũmũbũrũria nĩ mwĩbia.”

40 Njĩcũ akĩĩra Mũbaricai ũnu atĩrĩ, “Cimioni, kũrĩ bu nkwenda gũkwĩra.” Cimioni akĩmũciokeria akiuga, “Mbĩĩra, Mwarimo.”

41 Njĩcũ akĩmwĩra, “Mũntũ ũmwe nĩ a-koobithirie antũ maĩrĩ mbeeca. Mũntũ wa mbere, a-rĩ na raandũ ya ndinarib magana matano, na ũnu ũngĩ agĩkoobithua ndinari mĩrongo ĩtano.

42 Rĩrĩa antũ mau ma-remirwe nĩ kũrĩba, mũntũ ũnu akĩrekera antũ mau maĩrĩ raandũ ciao. Ta boota nĩ mũntũ ũrĩkũ waciao wendire mũkoobithania ũnu nkũrũki?”

43 Cimioni akĩmũciokeria akĩmwĩra, “Nĩmbuga nĩ ũrĩa warekeerwe raandũ ya mbeeca mĩngĩ.” Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũkũboota!”

44 Njĩcũ akĩbũgũkĩra mũka ũnu, akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Nĩ ũkwona mũka ũyũ? Mbũcire mũciĩ gwaku na ũtankundia rũncĩ rwa kũthamba magũrũ.c Ĩndĩ mũka ũyũ anthambia magũrũ na meethori mawe, na amagiria na njuĩrĩ cia kĩongo kĩawe.

45 Weũ ũtĩmumunyire ũkĩngwata ũgeni. Ĩndĩ mũka ũyũ atĩtigĩte kũmumunya magũrũ makwa, kuuma rĩrĩa mbũcire.

46 Ũtĩbakire kĩongo gĩakwa maguta.d Ĩndĩ mũka ũyũ akũbaka magũrũ makwa maguta.

47 Nĩ ũntũ woogu, ka nĩmwĩreni, akũrekerwa meebia mawe, na nĩ mengĩ. Nĩ ũntũ akwonania wendo mwĩngĩ. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũrekagĩrwa meebia maniini, wendo wawe nĩ mũniini.”

48 Njĩcũ akĩĩra mũka ũnu atĩrĩ, “Ũkũrekerwa meebia maku.”

49 Antũ marĩa ma-rĩ methani ĩnu makĩambĩrĩria kũũrania, “Ka mũntũ ũyũ arĩ ũũ, nĩ ũntũ wana nĩakũrekera antũ meebia?”

50 Njĩcũ akĩĩra mũka ũnu atĩrĩ, “Ũkũbonokua nĩ ũntũ wa wĩtĩkio waku. Thiĩ na thaayũ.”

a 7:37 Mũcuuba ũnu warĩ wa goro mũno.

b 7:41 Ndinari nĩ mbeeca irĩa antũ ma Iciraeri ma-tũmagĩra. Ndinari ĩmwe yarĩ marĩbi ma mũntũ ma ntukũ ĩmwe.

c 7:44 Ayaundi ma-rĩ na mũtugo wa kũthambia ageni tĩĩri ya magũrũ mao.

d 7:46 Ayaundi ma-bakaga ageni maguta, ĩrĩ njĩra ya kũmagwata ũgeni na gĩtĩĩo.

Aka marĩa ma-tethagia Njĩcũ

8

1 Thuuba wa maũntũ mau, Njĩcũ a-riũngaga na matũũra na taũni irĩa ciĩngĩ akĩbunjagia Nteto irĩa Mbega cia ũthamaki wa Ngai. A-gendanagia na arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ,

2 na aka mamwe ma marĩa ma-rutĩtwe maroo mathũũku na marĩa ma-boretue mĩrimo. Mũka ũmwe a-rĩ Maria wa kuuma Magindara, ũrĩa warutĩtwe ndaimono mũgwanja.

3 Na Njoani, mũka wa Cuca. Cuca a-rĩ mũrũngamĩrĩri wa into cia mũciĩ wa Eronde. Na kũrĩ mũka ũngĩ wetagwa Cucana, na mangĩ engĩ marĩa ma-rutaga into ciao cia kũrũngamĩrĩra mabata ma Njĩcũ na arutwa.

Ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mathayo 13:1-9; Mariko 4:1-9)

4 Ntukũ ĩmwe, antũ engĩ nĩ ma-cire kũrĩ Njĩcũ ma kuuma taũni mwanya mwanya. Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano akĩmeera atĩrĩ,

5 “Ntukũ ĩmwe, mũrĩmi nĩ a-thiĩre kũminca mbeũ. Wa bũrĩa a-mincaga, mbeũ imwe ciagwa gateere ka njĩra, ciarangwa nĩ antũ, na ciarĩwa nĩ icici.

6 Mbeũ imwe ciagwa mabigani ciamera, ĩndĩ ciaũma warĩo nĩ kwaaga rũncĩ.

7 Mbeũ ciĩngĩ ciagwa mĩĩguani, ciakũra bamwe ĩndĩ ciakebua nĩ mĩĩgua.

8 Na mbeũ imwe ciagwa mũthetuni ũrĩa mũnoru, ciamera na ciaciara. Wa mbĩndĩ yaciara mbĩndĩ ciĩngĩ ĩgana rĩmwe.” Njĩcũ arĩĩkia kũthomithia ũgu, akiuga na binya atĩrĩ, “Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩ eegue.”

Gĩtũmi Njĩcũ a-tũmagĩra ngerekano

9 Arutwa mawe makĩmũũria bũrĩa ngerekano ĩnu yataũkaga.

10 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ nĩ mũkũmenyithua mbitho cia ũthamaki wa Ngai. Ĩndĩ kũrĩ mau mangĩ, ngatũmĩra ngerekano. Nĩ kenda ‘macũũthe matĩkwona, na mathikĩrĩrie matĩgũtaũkĩrwa.’”

Njĩcũ ataũra ngerekano ya mũbandi wa mbeũ

(Mathayo 13:18-23; Mariko 4:13-20)

11 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ngerekano ĩnu nĩ ĩtaũka ũũ. Mbeũ nĩ kiugo kĩa Ngai.

12 Mbeũ irĩa ciagwĩre njĩrani nĩ antũ maria megucaga kiugo, ĩndĩ Nkoma agaaca ageũkia kiugo kuuma nkoroni ciao, matĩgaace gwĩtĩkia mabonokua.

13 Mbeũ irĩa ciagwĩre mabigani nĩ antũ marĩa maamũkagĩra kiugo makenete. Ĩndĩ nĩ ũntũ wĩtĩkio wao ũtĩĩthagĩrwa ũrikĩrĩte, magekara wĩtĩkioni kabinda kaniini. Magerio maaca, magatiganĩria wĩtĩkio.

14 Mbeũ irĩa ciagwĩre mĩĩguani nĩ antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai, ĩndĩ makabĩngwa nĩ ũtonga, mĩago na ikeno cia nthĩ ĩno, makaremwa gũciara maciaro.

15 Na mbeũ irĩa ciagwĩre mũthetuni ũrĩa mũnoru, nĩ ngerekano ya antũ marĩa megucaga na makaamũkĩra kiugo kĩa Ngai nama, na marĩ na nkoro ntheru. Na makaiga kiugo nkoroni ciao, makagĩa na weetereri nkinya magaciara maciaro.”

Maũntũ monthe makamenyekana cararũkũ

(Mariko 4:21-25)

16 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Gũtĩ mũntũ ũmuntagia taa akamĩkunĩkĩra na ndebe, kana amiiga ruungu rwa ũrĩrĩ. Ĩndĩ, iigagwa bantũ baũkĩrĩru nĩ kenda ĩmũrĩkĩra antũ marĩa makũthũngĩra nyombani ĩnu.

17 Ũntũ unthe wa mbithũ ũkaumbũrwa. Na maũntũ monthe ma mbitho makamenyekana cararũkũ.

18 Kwogu, menyererani mũno bũrĩa mũkũthikĩrĩria. Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũrĩ na gĩntũ, akongererwa. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa gũtĩkĩo arĩ nakĩo, wana kĩniini kĩu eekari taka arĩ nakĩo, agacuunwa.”

Mamũruang'ina ma Njĩcũ ma ũũma

(Mathayo 12:46-50; Mariko 3:31-35)

19 Ng'ina na mamũruang'ina ma Njĩcũ magĩĩca makĩendaga kwaria na Njĩcũ, ĩndĩ maremwa nĩ kũmũkinyĩra nĩ ũntũ wa antũ kwĩngĩba.

20 Mũntũ ũmwe akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Nyũkwe na mamũruanyũkwe marũngiĩ nau nja na nĩ makwenda gũkwona.”

21 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Maitũ na mamũruamaitũ nĩ antũ monthe marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai na makabingia bũrĩa gĩkuuga.”

Njĩcũ arũngamia kĩbuubani

(Mathayo 8:23-27; Mariko 4:35-41)

22 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ na arutwa mawe magĩtwa ĩtarũni. Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Tũringeni rũgongo rũũrĩa rũngĩ rwa ĩria.” Makĩambĩrĩria kũthiĩ.

23 Mathiĩte na ĩtarũ, Njĩcũ akĩgwatwa nĩ toro akĩmaama. Gũkĩgĩa kĩbuubani kĩnene mũno ĩriani, nkinya rũncĩ rwagĩa ĩtarũni rĩu. Monthe methĩrwa marĩ ũgwatini.

24 Arutwa makĩthiĩ magĩũkĩria Njĩcũ makiugaga, “Mwathani! Mwathani! Nĩtũkũthira!” Njĩcũ agĩũkĩra, akĩgondokera kĩbuubani kĩu, na makũmbĩ ma rũncĩ makĩrũngama, na kunthe gũkĩboorera.

25 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ kũ wĩtĩkio wenu ũrĩ?” Arutwa makĩgĩa na ũguoya mwĩngĩ na makĩrigara. Makĩũrania atĩrĩ, “Ka mũntũ ũyũ arĩ ũũ, nĩ ũntũ akwatha rũkũngi na rũncĩ, na ikũmwathĩkĩra?”

Njĩcũ aboria mũntũ warĩ na ndaimono

(Mathayo 8:28-34; Mariko 5:1-20)

26 Njĩcũ na arutwa maringa rũgongo rwa ĩria, magĩkinya gĩcigo kĩa Gerecanoni. Gerecanoni yarĩ rũgongo rwa Gariiri.

27 Mauma ĩtarũni, magĩtũngana na mũntũ warĩ na ndaimono. Mũntũ ũnu e-karĩte kabinda karaaca atĩgwĩkĩra nguo, na atatũũraga mũciĩ. A-tũũraga makurunguni, kũrĩa antũ marĩa akuũ ma-thikagwa.

28 Rĩrĩa mũntũ ũnu o-nire Njĩcũ, akĩambĩrĩria gũkaa mũno na akĩĩgwĩthia nthĩ bakubĩ na Njĩcũ. Akiugĩrĩria na binya akiuga atĩrĩ, “Nĩ indũ ũkwenda naani, Njĩcũ, Mwana wa Ngai Ũrĩa Ũtũũraga Ĩgũrũ Mũno? Bai ndagũkaĩra ũtĩkanyamaarie!”

29 A-ugire ũgu nĩ ũntũ Njĩcũ a-rĩ akwĩra roo ĩnu nthũũku yuume ĩmwĩrũkĩre. Mũntũ ũnu e-karaga oobetwe na nyororo, njara na magũrũ. Ĩndĩ bamwe na kwobwa na kũrangĩrwa, a-tucaga nyororo inu na agatongorua nĩ ndaimono ĩnu, akathiĩ bwa rwanda.

30 Njĩcũ akĩũria mũntũ ũnu, “Wĩtagwa atĩa?” Mũntũ ũnu akĩmwĩra, “Mbĩtagwa Rĩnjoni.” a Nĩ ũntũ mũntũ ũnu a-rĩ na mbũtũ ya ndaimono.

31 Ndaimono inu igĩkaĩra Njĩcũ ikiuga, “Bai ũtĩkarute watho wa gũtũgera ĩrimani rĩa gĩkuũ rĩrĩa rĩtĩ mũthia.”

32 Bau bakubĩ, nĩ kwarĩ na ngũrwe mĩngĩ irĩa ciarĩthagua irĩmani. Ndaimono inu igĩkaĩra Njĩcũ ikĩmwĩra atĩrĩ, “Twĩtĩkĩrĩrie tũthiĩ ngũrweni iirĩa.” Njĩcũ agĩĩtĩkĩra.

33 Ndaimono inu ikiuma kũrĩ mũntũ ũnu ikĩthũngĩra ngũrweni. Ngũrwe inu ikĩĩndama kĩrĩma ing'arĩtie, ikĩthũngĩra ĩriani na ciatwarwa.

34 Arĩĩthi mau ma ngũrwe makwona ũgu, makĩng'aria mũno. Makĩthiĩ na magĩtambia nteto inu taũni na ntũũra irĩa ciarĩ bakubĩ.

35 Antũ makiumĩra kwĩonera bũu. Rĩrĩa ma-kinyire kũrĩ Njĩcũ, me-thĩrĩĩre mũntũ ũnu warĩ na ndaimono arĩ mũgima, eekarĩte nthĩ magũrũni ma Njĩcũ, na ekĩrĩte nguo. Monthe makĩmaka.

36 Antũ marĩa mo-nire maũntũ mau magĩĩkarĩka, makĩĩra antũ bũrĩa mũntũ ũnu warĩ na ndaimono a-borirue.

37 Antũ monthe ma gĩcigo kĩu kĩa Gerecanoni makĩĩra Njĩcũ aumagare athiĩ, nĩ ũntũ nĩ ma-gwatirwe nĩ ũguoya mũno. Njĩcũ agĩtwa ĩtarũni agĩcioka.

38 Mũntũ ũnu warutirwe ndaimono agĩkaĩra Njĩcũ amũrũmĩrĩre. Ĩndĩ Njĩcũ akĩrega na akĩmwĩra,

39 “Cioka mũciĩ ũkeere antũ bũrĩa Ngai akũrũthĩra.” Mũntũ ũnu akĩthiĩ akĩĩraga antũ taũni yonthe, maũntũ manene marĩa Njĩcũ amũrũthĩra.

Njĩcũ aborania na ariũkia kairĩtu ka Njairũ

(Mathayo 9:18-25; Mariko 5:21-43)

40 Rĩrĩa Njĩcũ a-ciokire rũgongo rũu rũngĩ rwa ĩria, kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩamwetererete gĩkĩmwamũkĩra.

41 Mũntũ mũrũme ũmwe ũrĩa wetagwa Njairũ, na a-rĩ mũtongoria wa Cinagogu, akĩthiĩ agĩturia maru mbere ya Njĩcũ. Agĩkaĩra Njĩcũ athiĩ mũciĩ kwawe,

42 nĩ ũntũ kairĩtu kawe ga ũkũrũ wa mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ, ka-rĩ bakubĩ gũkua, na ata-rĩ na kangĩ. Njĩcũ athiĩte, kĩrĩndĩ kĩa antũ nĩ kĩabatĩkanaga bakubĩ nawe mũno.

43 Nĩ kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe bo wanyamaarĩte kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩĩrĩ, akiuraga nthakame. A-tũmĩrĩte into ciawe cionthe kũrĩba mandagĩtarĩ, na gũtĩwe wabotire kũmũboria.

44 Mũka ũnu akĩthiĩ thuuba ya Njĩcũ, akĩbũrũria rũcũrĩ rwa nguo yawe, na wa rĩmwe nthakame ĩgĩtiga kuura.

45 Njĩcũ akĩũria atĩrĩ, “Nũũ wambũrũria?” Antũ monthe magĩkaana. Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, antũ nwaka makũrigicĩrĩtie na magagũtindĩka.”

46 Ĩndĩ Njĩcũ akiuga, “Kũrĩ na mũntũ wambũrũria. Nĩ ũntũ nĩ nkũmenya kũrĩ binya yakwa yanyuma.”

47 Rĩrĩa mũka ũnu o-nire atĩbota kwĩbitha, akĩthiĩ akiinainaga nĩ ũguoya, akĩgwa nthĩ mbere ya Njĩcũ. Akĩmwĩra gĩtũmi gĩa kũmũbũrũria, antũ monthe makĩĩgucaga, na bũrĩa aborirue wa rĩmwe.

48 Njĩcũ akĩĩra mũka ũnu atĩrĩ, “Mwarĩ wakwa, wĩtĩkio waku nĩu watũma ũbore. Thiĩ na thaayũ.”

49 Njĩcũ akĩaragia woogu, mũntũ ũmwe agĩĩca kuuma mũciĩ wa Njairũ, mũnene wa cinagogu. Akĩĩra Njairũ atĩrĩ, “Kairĩtu gaku gagũkua. Tiga gũtanga mwarimo rĩngĩ.”

50 Ĩndĩ rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu, akĩĩra Njairũ, “Ũtĩkamake. Bunka ĩtĩkia, na gakabora.”

51 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire mũciĩ kwa Njairũ, ata-reka antũ mathũngĩra nyombani ĩnu, tiga Betũro, Njũana, Njakubu na aciari ma kairĩtu kau.

52 Antũ monthe nĩ ma-rĩraga na gũcakaya nĩ ũntũ wa kairĩtu kau. Ĩndĩ Njĩcũ akĩmeera, “Tigani kũrĩra, nĩ ũntũ mwarĩ tĩka akuĩte, nĩka amaamĩte.”

53 Antũ makĩmũnyũrũria, nĩ ũntũ nĩ ma-menyaga kairĩtu nĩ gakuũ.

54 Njĩcũ akĩgwata njara ya kairĩtu kau, agĩkeera, “Kairĩtu, ũkĩra!”

55 Kairĩtu kau gakĩriũka, gagĩũkĩra wa rĩmwe. Njĩcũ akĩmeera marũmie kairĩtu kau gĩntũ gĩa kũrĩa.

56 Aciari ma kairĩtu kau makĩrigara mũno. Njĩcũ akĩmakaania akĩmeera matĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe maũntũ mau.

a 8:30 Rĩnjoni nĩ mbũtũ ya athigari ta ngiri inya kũthiĩ ngiri ithanthatũ.

Njĩcũ atũma arutwa ĩkũmi na maĩrĩ

(Mathayo 10:5-15; Mariko 6:7-13)

9

1 Bĩndĩ ĩmwe, Njĩcũ e-tire arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ bantũ bamwe. Akĩmanenkera binya na watho wa kwĩngĩrĩria ndaimono, na kũboria mĩrimo.

2 Akĩmatũma mathiĩ kũbunjĩria antũ maũntũ ma ũthamaki wa Ngai, na kũboria arwaru.

3 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mũtĩgakamate nwarĩ kĩ rũgendoni, wana mũraagi, kana mbooro, kana irio, kana mbeeca, kana caati ĩngĩ tiga ĩrĩa mũntũ ekĩrĩte.

4 Na mwĩkare mũciĩ worĩa mũkathũngĩra, nkinya rĩrĩa mũkauma taũni ĩnu.

5 Ĩndĩ mũngĩĩca kũthiĩ taũni ĩrĩa antũ makarega kũmwamũkĩra, mũkiuma ku mũbuurabuure tĩĩri ya magũrũ meenu,a ũrĩ ta ũira wa kwĩthitanga kwao.”

6 Arutwa mau makiumagara makĩthiĩ makĩbunjagia Nteto Mbega, makĩboragia arwaru gũntũ kunthe kũrĩa ma-gendaga.

Eronde arigwa Njĩcũ nĩ ũũ

(Mathayo 14:1-12; Mariko 6:14-29)

7 Rĩrĩa Eronde, mũnene wa Gĩcigo kĩa Gariiri, e-guire ũntũ ũnu, akĩmaka mũno. Nĩ ũntũ antũ mamwe ma-ugaga nĩ Njũana Mũbatithania ũriũkĩte.

8 Na antũ mangĩ makauga nĩ kĩroria Erinja ariũkĩte, na antũ mangĩ makauga nĩ kĩroria kĩmwe kĩa bĩndĩ ya tene kĩriũkĩte.

9 Eronde akiuga atĩrĩ, “Nĩ ndang'erithiirie Njũana Mũbatithania. Rĩu ũyũ ũngĩ nkwĩgua maũntũ mawe rĩ, nawe nĩ ũũ?” Eronde nĩ e-ndaga kũmwona.

Njĩcũ amanthĩra antũ ngiri itano

(Mathayo 14:13-21; Mariko 6:30-44; Njũana 6:1-13)

10 Rĩrĩa atũmwa marĩa Njĩcũ a-tũmĩte ma-ciokire, makĩmwĩra maũntũ monthe marĩa ma-rũthire. Njĩcũ akĩthiĩ na atũmwa mau akĩ, nkinya taũni ya Bethicainda.

11 Ĩndĩ rĩrĩa antũ ma-menyire gũntũ kũrĩa a-rĩ, makĩmũthingata nabo. Njĩcũ akĩamũkĩra antũ mau, na aaria namo maũntũ ma ũthamaki wa Ngai, na aboria marĩa ma-rĩ na mabata ma kũborua.

12 Kĩbwaĩ gĩakinya, arutwa ĩkũmi na maĩrĩ makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ makĩmwĩra atĩrĩ, “Ĩra antũ mathiĩ, kenda macerie gĩntũ gĩa kũrĩa na gũntũ gwa kũmaama ntũũrani irĩa irĩ bakubĩ, nĩ ũntũ gũkũ tũrĩ nĩ rwanda.”

13 Njĩcũ akĩĩra arutwa atĩrĩ, “Marũmieni gĩntũ gĩa kũrĩa mũrĩ mwiũ.” Arutwa makĩmwĩra, “Tũrĩ na mĩgate ĩtano na camaki ciĩrĩ cionka. Nwanga tũkathiĩ kũgũrĩra kĩrĩndĩ gĩkĩ kĩonthe irio.”

14 Nĩ ũntũ kwarĩ na arũme ta ngiri itano bo. Njĩcũ akĩĩra arutwa atĩrĩ, “Ĩrani antũ mekare nthĩ na ikundi, na wa gĩkundi kĩĩgue kĩrĩ na antũ ta mĩrongo ĩtano ũgu.”

15 Arutwa makĩrũtha ũgu, na antũ monthe magĩĩkara nthĩ.

16 Njĩcũ agĩũkia mĩgate ĩrĩa ĩtano na camaki ciĩrĩ, agĩcũũtha ĩgũrũ, agĩciĩtharima, akĩng'enyũranga, na akĩnenkera arutwa mawe magaĩre antũ.

17 Antũ monthe makĩrĩa na makĩbaa. Ing'enyũro cia mĩgate na cia camaki irĩa ciatigarire ikĩĩthĩranua ikabũ ĩkũmi na ciĩrĩ.

Betũro auga Njĩcũ nĩwe Kiristũ

(Mathayo 16:13-19; Mariko 8:27-29)

18 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ nĩ a-boyaga bamwe na arutwa mawe. Njĩcũ akĩmaũria, “Ingwa antũ maugaga niũ ndĩ ũũ?”

19 Makiuga atĩrĩ, “Antũ maugaga weũ nĩ Njũana Mũbatithania, mangĩ makauga ũrĩ Erinja na mangĩ makauga weũ nĩ kĩroria kĩmwe kĩa bĩndĩ ya tene kĩrĩa kĩriũkĩte.”

20 Njĩcũ akĩmaũria, “Ĩ mwiũ namwi muugaga ndĩ ũũ?” Betũro agĩciokia akiuga, “Weũ nĩ Kiristũb ũrĩa ũtũmĩtwe nĩ Ngai.”

21 Njĩcũ agĩkaania arutwa, akĩmeera matĩkeere mũntũ nwarĩ ũmwe atĩ nĩwe Kiristũ.

22 Njĩcũ akiuga, “Nwa nkinya Mwana wa Mũntũ anyamaarue mũno, aregwe nĩ akũrũ na athĩnjĩri anene ma Ngai, bamwe na aarimo ma watho, na aũragwe, ĩndĩ ariũkue ntukũ ya kathatũ.”

Ũrito wa kũthingata Njĩcũ

(Mathayo 16:24-28; Mariko 8:30-31)

23 Njĩcũ akĩĩra antũ atĩrĩ, “Ũkegua kũrĩ mũntũ ũkwenda kũnthingata, nwa nkinya ekaane, akamate mũtharaba wawe ntukũ cionthe, na andũmĩrĩre.

24 Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũkenda kũbonokia ũtũũro wawe, akawĩta. Ĩndĩ ũrĩa ũgaata ũtũũro wawe nĩ ũntũ wakwa, akaubonokia.

25 Ingwa kũrĩ na baita ĩrĩkũ, mũntũ agĩe na ũtonga wa nthĩ yonthe ĩndĩ aage mwoo?

26 Ũkegua mũntũ agaconoka nĩ ũntũ wakwa, kana aconokere ciugo ciakwa, rĩrĩa mũntũ ũnu agaaca ũkeengini wa Baaba na mbere ya araika atheru, wana Mwana wa Mũntũ akamũconokera.

27 Nama nama ga nkũmwĩra, antũ mamwe marĩa marũngiĩ baba matĩgaakua matĩonete ũthamaki wa Ngai.”

Njĩcũ agarũrũka ũthiũ

(Mathayo 17:1-8; Mariko 9:2-8)

28 Thuuba wa ntukũ ta inyaanya kuuma Njĩcũ auga maũntũ mau, agĩũkia Betũro, Njũana na Njakubu, magĩĩtia kĩrĩmani kũboya.

29 Njĩcũ akĩboyaga, ũthiũ wawe ũkĩgarũrũka na nguo ciawe ikĩerũba mũno ta rũbeni.

30 Wa rĩmwe antũ maĩrĩ, tamo Muca na Erinja, makiumĩrĩra Njĩcũ makĩambĩrĩria kwaria nawe.

31 Ma-rĩ na ũkeengi wa kuuma ĩgũrũ, na ma-ragia maũntũ makoniĩ gĩkuũ kĩrĩa Njĩcũ e-tereerie kũbingia nau Njerucaremu.

32 Betũro na arutwa mau mangĩ a-rĩ namo nabo ma-mamĩte toro ndito. Rĩrĩa ma-ũkĩĩre, makĩona Njĩcũ arĩ na ũkeengi ũnu, na moona antũ mau maĩrĩ marũngiĩ na Njĩcũ.

33 Rĩrĩa Muca na Erinja ma-mbĩrĩrie kũthiĩ, Betũro atĩkũmenya bũrĩa akuuga, eera Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, nĩ kaaba ũgu tũrarĩ bo. Ga twambe magema mathatũ ma mwĩgunye. Rĩmwe rĩaku, rĩmwe rĩa Muca, na rĩngĩ rĩa Erinja.”

34 Betũro akĩaragia ũgu, ĩtu rĩgĩĩca na rĩkĩmakunĩka. Arutwa mau makĩgwatwa nĩ ũguoya.

35 Makĩĩgua mũgambo kuuma ĩtuni rĩu wauga atĩrĩ, “Ũyũ nĩ Mwana wakwa ũrĩa Mũthuure. Mũthikagĩrĩrieni!”

36 Mũgambo ũnu wakira, Njĩcũ agĩtigwa wenka. Arutwa mau magĩkira na maũntũ mau bĩndĩ ĩnu, na mateera mũntũ nwarĩ ũmwe bũrĩa mo-nire.

Njĩcũ aboria kaana karĩ na ndaimono

(Mathayo 17:14-18; Mariko 9:14-27)

37 Rũyũni, Njĩcũ na arutwa mawe makwigũrũka kuuma kĩrĩmani, ma-tũngatũngirwe nĩ kĩrĩndĩ kĩnene mũno.

38 Mũntũ ũmwe ũrĩa warĩ kĩrĩndĩni kĩu akiugĩrĩria akiuga atĩrĩ, “Mwarimo, bai nĩngũkũromba, monera mwana. Nĩwe mwana wakwa wenka.

39 Mwana ũyũ agwatagwa nĩ kĩroo kĩthũũku, akauga mbu wa rĩmwe! Kĩroo kĩu gĩkamwinainia, akegua mbũgũgũ na akambĩrĩria kũruta mũbũũyũ na kanyua. Ndaimono ĩnu ĩnyariiraga mwana ũyũ mũno na ĩtĩmũrekagia, tiga maita matare.

40 Na nda-rombire arutwa maku mengĩrĩrie ndaimono ĩnu, ĩndĩ makĩremwa.”

41 Njĩcũ akĩĩra antũ mau atĩrĩ, “Mwiũ mũrĩ rũciaro rũrĩa rũtĩĩtĩkagia! Nkaũmĩrĩria gwĩkarania namwi nkinya rĩ?” Njĩcũ akĩĩra mũntũ ũnu atĩrĩ, “Ndetera mwana ũnu waku baba.”

42 Mwana ũnu aacĩte, ndaimono ĩkĩmũgwĩthia nthĩ akĩgirĩka. Njĩcũ akĩgondokera roo ĩnu nthũũku. Mwana akĩbora, na Njĩcũ akĩmũciokia kũrĩ ĩthe.

43 Antũ monthe makĩgegua nĩ binya mũnene wa Ngai. Antũ mau wa marigarĩtue nĩ maũntũ mau, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ,

44 “Ta thikĩrĩriani nĩmwĩre! Mwana wa Mũntũ arĩ bakubĩ gũkũnyanĩrwa, anenkanĩrwe njarani cia antũ.”

45 Ĩndĩ arutwa mata-taũkĩĩrwe nĩ ciugo inu, nĩ ũntũ yarĩ mbithũ kũrĩ mo, na nĩ ma-kĩrire kũmũũria ũgu nĩ ta kuuga atĩa.

Mũntũ ũrĩa mũnene ũthamakini wa Ngai

(Mathayo 18:1-5; Mariko 9:33-37)

46 Arutwa ma Njĩcũ makĩambĩrĩria nkarari, makĩũranagia nĩ ũũ ũkegua arĩ mũnene nkũrũki ya mau mangĩ.

47 Njĩcũ nĩ a-menyire bũrĩa me-ciragia, na eũkia kaana kaniini akarũngamia bakubĩ nawe.

48 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũkagwata ũgeni kaana ta gaka riĩtwani rĩakwa, akegua angwatĩte ũgeni. Na mũntũ ũrĩa ũkanyamũkĩra, akethĩrwa akĩamũkĩra ũrĩa ũntũmĩte. Mũntũ ũrĩa wĩnyiibĩtie nkũrũki, nĩwe mũnene mũno nkũrũki ya monthe.”

49 Njũana akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, twonire mũntũ ũmwe agĩtũmĩra riĩtwa rĩaku kwĩnga ndaimono. Na nĩtũkũgeragia kũmũkaania nĩ ũntũ tĩ ũmwe wetũ.”

50 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mũtĩgakaanie mũntũ ta ũnu, nĩ ũntũ wegua mũntũ atĩ mũgarũ namwi, mũrĩ kĩmwe nawe.”

Njĩcũ aregwa ntũũrani ĩmwe ya Camaria

51 Rĩrĩa ĩbinda rĩa Njĩcũ rĩa gwĩtithua ĩgũrũ rĩakinyire bakubĩ, Njĩcũ akĩbanga kũthiĩ Njerucaremu.

52 Njĩcũ agĩtũma atũmwa mamũtongorerie, makĩthiĩ ĩtũũra rĩmwe rĩa Camaria kũbaarĩria gwa kũmaama.

53 Namo antũ ma ĩtũũra rĩu makĩrega kũmwamũkĩra, nĩ ũntũ Njĩcũ a-bangĩte kũthiĩ Njerucaremu.

54 Rĩrĩa arutwa mawe, Njakubu na Njũana, mo-nire ũgu, makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, nĩ ũkwenda twĩtie mwanki kuuma ĩgũrũ ũbĩĩbie antũ mama?”

55 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmabũgũkĩra akĩmanegenia.c

56 Namo mathiĩ ntũũrani ĩngĩ.d

Ngarama ya kũrũmĩrĩra Njĩcũ

(Mathayo 8:19-22)

57 Wa mathiĩte na njĩra, mũntũ ũmwe akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Ngakũrũmĩrĩra gũntũ kunthe kũrĩa ũkathiĩ.”

58 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mbũe irĩ marima na icici irĩ ciuru, ĩndĩ Mwana wa Mũntũ atĩ kĩraaro.”

59 Njĩcũ akĩĩra mũntũ ũngĩ atĩrĩ, “Ndũmĩrĩra!” Mũntũ ũnu akĩmwĩra, “Mwathani, nwanga ndaamba kũthika baaba.”

60 Njĩcũ akĩmwĩra, “Tigana na marĩa akuũ mathike ciimba ciao. Ĩndĩ weũ thiĩ ũkabunjie ũthamaki wa Ngai.”

61 Mũntũ ũngĩ nawe akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Ngakũrũmĩrĩra Mwathani, ĩndĩ ka nyambe nthiĩ nkamenyithie antũ ma mũciĩ wakwa atĩ nkũthiĩ.”

62 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũgwataga mũraaũ na njara akarĩma agĩcũũthaga thuuba, atĩbatiĩ kwĩgua arĩ ũthamakini wa Ngai.”

a 9:5 Mũbuurabuure tĩĩri ya magũrũ meenu nĩ kwonania Ngai akũrega antũ ma taũni ĩnu, nĩ ũntũ ĩkũrega kwamũkĩra atũmwa mawe.

b 9:20 Kiugo Kiristũ nĩ bũmwe na kiugo Mecia. Ciugo ino nĩ kuuga ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta nĩ Ngai kenda abonokie antũ mawe.

c 9:55 Mbuku imwe irĩ na mĩario ya Njĩcũ ya bũrĩa a-manegenirie auga atĩrĩ, Mũticĩ kĩroo kĩu mũrĩ nakĩo nĩ kĩa mũthemba ũrĩkũ!

d 9:56 Mbuku imwe irĩ mĩario ya Njĩcũ mũbarini ũyũ, Mwana wa Mũntũ a-cire kũbonokia, ata-cire kũũraga.

Njĩcũ atũma arutwa mathiĩ kũbunjia

10

1 Thuuba ya maũntũ mau, Mwathani akĩthuura arutwa mangĩ mĩrongo mũgwanja na maĩrĩ.a Akĩmatũma maĩrĩ maĩrĩ mathiĩ taũni cionthe na gũntũ kunthe kũrĩa Njĩcũ a-bangĩte kũthiĩ.

2 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Maketha nĩ mengĩ, ĩndĩ akethi nĩmo aniini. Kwogu boyani, kenda Mwathani wa maketha atũme akethi engĩ maace makethani mawe.

3 Thiĩni rĩu! Na mũmenye ndamũtũma ta ng'ondu ĩtũmĩtwe gatagatĩni ka mbũe.

4 Mũtĩgakuue mbeeti kana mũbuko, kana iratũ. Na mũtĩgakeethie mũntũ njĩrani.

5 “Gũntũ kũrĩa kunthe mũkathiĩ, mbere ya mũthũngĩra mũciĩ, mwambe muuge, ‘Thaayũ nĩ ĩgĩe mũciĩ ũyũ.’

6 Ũgaaca kwĩgua kũrĩ mũntũ wendete thaayũ mũciĩ ũnu, thaayũ yenu ĩkamwĩgũrũkĩra. Ĩndĩ wegua matĩendete thaayũ, thaayũ yenu ĩkamũciokerera.

7 Mwĩkareni mũciĩ ũnu mũkĩrĩcaga na mũkanyua into irĩa mũkarũmua, nĩ ũntũ mũruti wĩra nĩ abatiĩ kũrĩbwa marĩbi mawe. Mũtĩkariũnge na mĩciĩ.

8 “Mwathiĩ taũni wa ĩrĩa mũkathiĩ mũgwatwe ũgeni, rĩani irio irĩa mũkarũmua.

9 Na mũborie arwaru ma nabo, na mwĩrage antũ, ‘Ũthamaki wa Ngai ũgũũca bakubĩ namwi.’

10 Ĩndĩ mũnkĩrega kũgwatwa ũgeni taũni ĩrĩa mũkathiĩ, muumagare na njĩra cia taũni ĩnu mũkiugaga,

11 ‘Wana tĩĩri ya taũni yenu ĩrĩa ĩrĩ magũrũni metũ tũkũbuurabuura, tũkĩregana namwi. Ĩndĩ mũmenyeni ũthamaki wa Ngai ũgũũca bakubĩ namwi!’

12 Na ga nkũmwĩra! Mũthenya wa ĩgamba, Ngai akaũmithia ĩgamba rĩa antũ ma taũni ĩnu, nkũrũki ya ĩgamba rĩa antũ ma Condomu.”

Taũni irĩa ciaregire kwĩrira meebia

(Mathayo 11:20-24)

13 Njĩcũ akiuga, “Mũkoona thĩĩna mwiũ antũ ma Koracini na mwiũ antũ ma Bethicainda!b Ũkegua ciama irĩa ciaringirwe taũnini cienu ciaringirwe taũni cia Turo na Cindoni,c antũ ma nabo mengĩrĩ me-kĩĩre nguo cia makunia na methaara mũu na meerira meebia mao tene.

14 Mũthenya wa ĩgamba, Ngai agatua ĩgamba rĩenu na ũrito nkũrũki ya bũrĩa agatuĩra antũ ma taũni cia Turo na Cindoni.

15 Negwe Kaberinaumu, ka ũgaũkĩrĩrua nkinya ĩgũrũ? Nwa wĩgũrũkirue nkinya ĩcamaarĩro!”

16 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Mũntũ ũrĩa ũkamũthikĩrĩria mwiũ, nĩ niũ aathikĩrĩria. Na mũntũ ũrĩa ũkaregana namwi, nĩ niũ aregana naani. Na mũntũ ũrĩa ũkandega, arega ũrĩa wantũmire.”

Arutwa ma Njĩcũ macioka

17 Arutwa mĩrongo mũgwanja na maĩrĩ ma-ciokire makenete makiugaga, “Mwathani, wana ndaimono igũtwathĩkĩra riĩtwani rĩaku.”

18 Njĩcũ akĩmeera, “Monire Caitani aagwa kuuma ĩgũrũ ta rũbeni!

19 Nkũmũnenkera binya ya kũranga njoka na tung'aurũ, na kũboota mabinya monthe ma mũnthũ wetũ, na gũtĩkĩo gĩkamũthũũkia.

20 Mũtĩgakenue nĩ bũrĩa ndaimono ciamwathĩkĩra. Ĩndĩ kenaani nĩ ũntũ mariĩtwa meenu nĩ maandĩke ĩgũrũ.”

Njĩcũ aciokeria Ngai nkaatho

(Mathayo 11:25-27; 13:16-17)

21 Ĩbindani rĩu, Njĩcũ agĩĩcũrwa nĩ gĩkeno kĩa Roo Mũtheru akiuga, “Nĩ ngũgũciokeria nkaatho, weũ Baaba, Mwathani wa ĩgũrũ na nthĩ. Nĩ ũntũ nĩũbithĩte maũntũ mama matĩkamenywe nĩ antũ aũgĩ na marĩa marĩ na ũmenyo, ĩndĩ waguũrĩria tũgeenke. Nĩ ũũma Baaba, ũgu nwabu weũ we-ndete gwĩkarĩka.”

22 Njĩcũ akiuga, “Baaba wakwa anenkerete into cionthe. Gũtĩ mũntũ wicĩ Mwana, tiga Baaba wenka. Na gũtĩ mũntũ wicĩ Baaba tiga Mwana, na mũntũ worĩa Mwana athuuraga kũmũguũrĩria we.”

23 Njĩcũ akĩgarũkĩra arutwa mawe monka akĩmeera atĩrĩ, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ meetho marĩa makwona maũntũ mama mũkwona!

24 Nĩ mbuga ũgu nĩ ũntũ iroria mĩngĩ mũno na athamaki, me-riragĩria kwona maũntũ mama mũkwona ĩndĩ matoona. Na makeerirĩria kwĩgua maũntũ mama mũkwĩgua ĩndĩ mata-meegua.”

Ngerekano ya Mũcamaria mwega

25 Ntukũ ĩmwe, mwarimo ũmwe wa watho wa Muca akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ kũmũgeria. Akĩmũũria atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ atĩa mbatiĩ kũrũtha nĩ kenda ngae mwoo wa tene na tene?”

26 Njĩcũ akĩmũciokeria akĩmũũria, “Maandĩko Matheru maugĩte atĩa? Na ũmataũraga atĩa?”

27 Mwarimo ũnu akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “ ‘Enda Mwathani Ngai waku na nkoro yaku yonthe, na mwoo waku unthe, na binya yaku yonthe na meciria maku monthe.’ Na makauga, ‘Enda mũtũũri waku ta bũrĩa wĩendete.’”

28 Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũgũciokia wega. Rũtha ũgu na ũgatũũra mwoo.”

29 Ĩndĩ mwarimo ũnu akĩenda kwĩbwithia, akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Ingwa mũtũũri wakwa nĩ ũrĩkũ?”

30 Njĩcũ akĩmwĩra, “Kwarĩ na mũntũ ũmwe waumĩte taũni ya Njerucaremu endamĩte bwa taũni ya Njeriko. Mũntũ ũnu agĩtũngana na eei, marĩa ma-mũrutire nguo, makĩmũbũũra mũno, na makĩmũtiga arĩ bakubĩ gũkua.

31 Na kwarĩ na mũthĩnjĩri ũmwe wa Ngai, ũrĩa wendamĩte na njĩra ĩnu. Rĩrĩa o-nire mũntũ ũnu mũbũũre, akĩgenda mũkĩro ũnu ũngĩ wa njĩra.

32 Rĩrĩa Mũrawid ũmwe a-kinyire bo na oona mũntũ ũnu, akĩrũtha wa tabu, akĩgendera mwena ũnu ũngĩ wa njĩra.

33 Ĩndĩ kwarĩ na Mũcamariae ũmwe a-rĩ rũgendoni wana we. Rĩrĩa a-kinyire bo na oona mũntũ ũnu, akĩmwĩguĩra kĩao.

34 Akĩthiĩ bau a-rĩ, akĩthambia ironda ciawe na ndibei, agĩciĩbaka maguta na akĩmwoba ironda inu. Akĩmũtwethia mũgongo wa mbunda ĩrĩa a-rĩ nayo. Akĩmũbira mũkawani ũmwe wa gũkomborwa nĩ ageni, akĩmũmenyerera.

35 Rũyũni, Mũcamaria akĩrĩba mwene mũkawa mbeeca, ndinarif ciĩrĩ. Eera mwene nyomba atĩrĩ, ‘Menyerera mũntũ ũyũ. Na mbeeca cionthe irĩa ũgatũmĩra, nkũrũki ya inu, ngagũciokeria cio ndacioka.’ ”

36 Njĩcũ akĩmũũria atĩrĩ, “Kũrĩ antũ mau mathatũ rĩ, nĩ wona ta ũrĩkũ bo warĩ mũtũũri wa mũntũ ũnu wabũũrĩtwe nĩ eei?”

37 Mwarimo ũnu akĩmwĩra, “Nĩ mũntũ ũnu wamwĩguĩrĩre kĩao.” Njĩcũ akĩmwĩra, “Thiĩ ũrũthage wa tabu!”

Njĩcũ aceerera Maria na Mariitha

38 Rĩrĩa Njĩcũ na arutwa mawe ma-thiĩte Njerucaremu, nĩ ma-thũngĩĩre ntũũrani ĩmwe. Mũntũ mũka ũmwe, wetagwa Mariitha, akĩgwata Njĩcũ ũgeni mũciĩ kwawe.

39 Mariitha a-rĩ na mwarwang'ina wetagwa Maria. Maria agĩĩkara bakubĩ na Mwathani akĩmũthikĩrĩria akĩthomithia.

40 Mariitha agĩtangwa nĩ kwĩngĩbĩrwa nĩ wĩra wa kũruga, akĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ akĩmwĩra, “Mwathani, ingwa ga ũtĩkwona mwarwaia antigire nduta wĩra unthe ninka? Mwĩre aace angwatie!”

41 Mwathani akĩmũciokeria akĩmwĩra, “Mariitha, Mariitha! Ũtangirwe na wathĩĩnua nĩ maũntũ mengĩ!

42 Ũntũ ũmwe unka nĩu ũrĩ na gĩtũmi. Na Maria athuurĩte ũntũ ũnu mwega, na gũtĩ mũntũ ũnkĩbota kũmũcuuna u.”

a 10:1 Mbuku imwe cia Kĩngiriki ciandĩkĩte arutwa mĩrongo mũgwanja.

b 10:13 Taũni ya Koracini na ya Bethicainda ciarĩ taũni cia Ayaundi.

c 10:13 Taũni ya Turo na ya Cindoni ciarĩ taũni cia antũ mata-rĩ Ayaundi. Ayaundi me-ciragia antũ mau ma-rĩ antũ eebia.

d 10:32 Mũrawi a-rutaga wĩra wa gũtethereria athĩnjĩri Ngai magĩtungatĩra Ngai ekarũni, na Mũrawi a-rĩ mũntũ wa kuuma Iciraeri. Thooma mbuku ya Thaama 3:1-13.

e 10:33 Acamaria ma-rĩ antũ ma kuuma Camaria, marĩa ma-menetwe mũno nĩ Aiciraeri. Ayaundi mo-naga Acamaria marĩ antũ mata-icĩ kũboya Ngai na njĩra ĩrĩa mbega. Kwogu, Ayaundi na Acamaria ma-tũũraga na ũthũ.

f 10:35 Ndinari nĩ mbeeca irĩa antũ ma Iciraeri ma-tũmagĩra. Ndinari ĩmwe yarĩ ta ĩrĩbi rĩa ntukũ ĩmwe rĩa mũntũ ũmwe.

Ĩboya rĩa Mwathani

(Mathayo 6:5-15; 7:7-11)

11

1 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ a-rĩ bantũ akĩboyaga. Arĩĩkia kũboya, mũrutwa ũmwe wawe akĩmwĩra, “Mwathani, tũrute kũboya ta bũrĩa Njũana Mũbatithania a-rutire arutwa mawe.”

2 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Rĩrĩa mũkũboya, ugagani atĩrĩ,

‘Baaba,a

Riĩtwa rĩaku rĩkumague,

Ũthamaki waku nĩ ũũce,b

3 Tũbecage irio cia gũtwĩgana ntukũ cionthe.

4 Tũrekere meebia metũ,

Ta bũrĩa tũrekagĩra marĩa matũbĩtagĩria.c

Ũtĩkareke tũthũngĩra magerioni.’d ”

5 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ta ringani mbica, ũmwe wa wacienu athiĩte kũrĩ mũrata wawe thaa thiita cia ũtukũ akamwĩra, ‘Mũrata wakwa, ndũmia mĩgate ĩthatũ.

6 Nĩ ũntũ kũrĩ mũrata waaca gwakwa aumĩte rũgendo, na gũtĩ gĩntũ ndĩnakĩo gĩa kũmũrũmia.’

7 Ĩndĩ mũrata ũnu waku arĩ nyomba ndaani akauga, ‘Tiga gũntanga! Mũrango nĩ mũbinge na ga tũmamiĩ, niũ bamwe na twana twakwa. Ntĩbota gũũkĩra nkũnenkera gĩntũ.’

8 Ka nĩmwĩreni, wana ũnkĩthĩrwa ũrata wao ũtĩtũma mũntũ ũnu aũkĩra amũnenkera mĩgate, agaũkĩra na amũnenkere gĩntũ kĩrĩa kĩonthe akwenda, nĩ ũntũ mũrombi nĩamũtanga atĩkwĩgua nthoni.

9 Kwogu nĩ mbuga atĩrĩ, rombani na mũkanenkerwa, ceriani na mũkoona, ringaringani mũrango na mũkarugũrĩrwa.

10 Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũrombaga nũnenkagĩrwa, ũrĩa ũceragia nĩonaga, na ũrĩa ũringaringaga mũrango nĩarugũragĩrwa.

11 “Mwana agakũromba camaki rĩ, kũrĩ wacienu ũnkĩmũnenkera njoka?

12 Kana mwana agakũromba ĩkome rĩ, ũkamũnenkera kang'aurũ?

13 Ũkegua mwiũ nĩ mwicĩ kũba ciana cienu ibeo irĩa mbega, na mũrĩ antũ eebia rĩ, anga Baaba wa ĩgũrũ atĩbecana nkũrũki Roo Mũtheru, kũrĩ marĩa mamũrombaga?”

Antũ mauga Njĩcũ arĩ na binya ya ndaimono

(Mathayo 12:22-30; Mariko 3:22-27)

14 Ntukũ ĩmwe, Njĩcũ nĩ a-rutaga ndaimono ĩrĩa ĩta-ragia. Rĩrĩa ndaimono ĩnu yaumire, mũntũ ũnu akĩambĩrĩria kwaria, na kĩrĩndĩ gĩkĩrigara.

15 Ĩndĩ antũ mamwe makiuga, “Nĩ aruta ndaimono na binya ya Beericebuuri,e mũnene wa ndaimono.”

16 Antũ mangĩ namo makĩmwĩra aringe kĩama gĩa kuuma ĩgũrũ, makĩmũgeria.

17 Ĩndĩ Njĩcũ nĩ a-menyire meciria mao. Akĩmeera, “Ũthamaki nwarĩ ũmwe ũnkĩgĩa na mbathũkano nĩka ũbaraganaga. Na antũ ma mũciĩ ũmwe makagĩa na mbathũkano mo eene, mũciĩ ũnu nĩka ũbaraganaga.

18 Ũkegua ũthamaki wa Caitani ũrĩ na mbathũkano rĩ, ũthamaki ũnu nwa ũtũũre? Nĩ mbuga ũgu nĩ ũntũ mwiũ nĩ muuga nĩnduta ndaimono na binya ya Beericebuuri.

19 Ũkegua niũ nĩnduta ndaimono na binya ya Beericebuuri rĩ, arutwa meenu namo marutaga ndaimono na binya ĩrĩkũ? Kwogu mau nĩmo makamũtuĩra ĩgamba.

20 Ĩndĩ ũkegua nĩnduta ndaimono na binya wa Ngai, menyani ũthamaki wa Ngai ũkũmũkinyĩra.

21 “Mũntũ ũrĩ na binya akarangĩra nyomba yawe na mathaga ma ndũa, into ciawe irĩ na thaayũ.

22 Ĩndĩ rĩrĩa mũntũ ũngĩ ũrĩ na binya nkũrũki agaaca amũboote ndũani, akamũcuuna into cia ndũa irĩa arebokete, na athiĩ na into cia nyomba ĩnu.

23 Mũntũ ũrĩa ũtĩ bamwe naani, arĩ mũgarũ naani. Na mũntũ ũrĩa ũtĩkwĩthĩrania bamwe naani, nĩka akũnyagararia.”

Gũciokerwa nĩ ndaimono

(Mathayo 12:43-45)

24 Njĩcũ akiuga, “Rĩrĩa ndaimono yauma kũrĩ mũntũ, ĩgendaga kwanga gũntũ kũrĩa kũũmagaru ĩgĩceria gũntũ gwa kũnogoka. Rĩrĩa ĩkaaga, yugaga, ‘Nĩngũcioka nyombani yakwa ĩrĩa nda-umire.’

25 Rĩrĩa ndaimono ĩgacioka, ĩĩthagĩra nyomba ĩnu ĩrĩ mbaate yathera, na ĩbangabangĩtwe wega.

26 Ndaimono ĩnu ĩgendaga ĩgeũkia ndaimono ciĩngĩ mũgwanja irĩa nthũũku nkũrũki, na ikathũngĩra igatũũra ku. Mũntũ ũnu akamaĩtha nkũrũki ya bũrĩa e-kari mbereni.”

Kĩtharimo kĩongwa

27 Njĩcũ akĩaragia maũntũ mau, mũntũ mũka ũmwe akiugĩrĩria na binya, arĩ gatagatĩni ga kĩrĩndĩ, akĩmwĩra, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ nda ĩrĩa yagũciarire, na nonto irĩa wo-nkire!”

28 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmwĩra, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ antũ marĩa megucaga kiugo kĩa Ngai na magakĩathĩkĩra!”

Ngerekano ya Njona

(Mathayo 12:38-42; Mariko 8:11-12)

29 Kĩrĩndĩ wa gĩkĩongererekaga, Njĩcũ nĩ a-mbĩrĩrie kũmathomithia akiuga, “Rũciaro rũrũ nĩ rũrĩa rũthũũku, nĩ ũntũ nĩ rwenda kwona kĩama gĩa kũrigaria. Ĩndĩ gũtĩ kĩama rũciaro rũrũ rũkoona, tiga ngerekano ya kĩroria Njona.

30 Ta bũrĩa Njona a-rĩ kĩonereria kũrĩ antũ ma Ninebe, wana Mwana wa Mũntũ nĩ kĩonereria kũrĩ rũciaro rũrũ.

31 Ntukũ ya kũgambithua, mũthamaki mũntũ mũka, wa ũthamaki wa Ceba akariũkua bamwe na antũ ma rũciaro rũrũ, na akamatuĩra ĩgamba auge nĩ mabĩtĩtie. Nĩ ũntũ we a-umire kũraaca mũno aacĩte kũthikĩrĩria ũũgĩ wa Cureimani. Ĩndĩ rĩu, ũrĩa ũrĩ baba nĩwe mũnene nkũrũki ya Cureimani.

32 Rĩrĩa antũ ma Ninebe makariũka ntukũ ya kũgambithua, magatua ĩgamba mauge antũ ma rũciaro rũrũ nĩ mabĩtĩtie. Nĩ ũntũ rĩrĩa Njona a-mabunjĩrie, mo nĩ me-ririre meebia mao. Ĩndĩ rĩu, ũrĩa ũrĩ baba nĩwe mũnene nkũrũki ya Njona.”

Werũ wa taa

(Mathayo 5:15; 6:22-23)

33 Njĩcũ akiuga, “Gũtĩ mũntũ ũmuntagia taa na akamĩbitha kana amĩkunĩkĩra na ndebe. Ĩndĩ mũntũ amĩtwethagia bantũ ĩgũrũ, nĩ kenda ĩmũrĩkĩra antũ marĩa makũthũngĩra nyomba.

34 Riitho rĩaku, nĩrĩo taa ya mwĩrĩ waku. Rĩrĩa riitho rĩaku rĩrĩ na ũgima, mwĩrĩ waku unthe wĩcũraga werũ. Ĩndĩ riitho rĩaku rĩkagĩa thĩĩna, mwĩrĩ waku unthe wĩcũraga mbindu.

35 Kwogu ĩmenyerere nĩ kenda werũ ũnu ũrĩ ndaani yaku, ũtĩkeegue ũrĩ mbindu.

36 Mwĩrĩ waku unthe ũgecũra werũ, na ũkegua gũtĩ bantũ ũrĩ na mbindu, ũnkĩĩgua ũrĩ na werũ ta bũrĩa ũnkĩmũrĩkĩrwa nĩ taa.”

Njĩcũ akaania aarimo ma watho na Abaricai

(Mathayo 23:1-36; Mariko 12:38-40)

37 Njĩcũ akĩaragia, Mũbaricai ũmwe akĩmwĩta kwawe mũciĩ nĩ kenda marĩcanĩre irio. Njĩcũ akĩthiĩ, akĩthũngĩra nyomba na agĩĩkara nthĩ methani.

38 Mũbaricai ũnu akĩmaka mũno akwona Njĩcũ akĩrĩa atĩthambĩte njara.

39 Mwathani akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwiũ Abaricai mũthambagia thaani na ikombe mwena wa nja unka. Ĩndĩ ndaani yenu mwĩcũrĩte ũkoroku na wĩbia.

40 Mwiũ ciaa ino, ka mũticĩ mũũmbi wa nja nwawe wa ndaani?

41 Tethagiani antũ athĩĩni na into irĩa mũrĩ nacio, na into cienu cionthe igatuĩka irĩa ntheru.

42 “Ĩndĩ mũkoona thĩĩna mwiũ Abaricai. Nĩ ũntũ mũrutaga icunce cia ĩkũmi cia into cienu cionthe, nkinya tũnyamũ tũniini ta ndania na mboga irĩa inunkagia irio wega. Ĩndĩ mũkarega kũrũthaga wendi wa Ngai, na kũrũthagĩra antũ bũrĩa kũbatiĩ. Mũbatiĩ kũrũthaga maũntũ mau monthe.

43 Mũkoona thĩĩna mwiũ Abaricai. Nĩ ũntũ mwendaga gwĩkara nthĩ itĩni cia mbere cia gĩtĩĩo, rĩrĩa mũrĩ cinagoguni. Na mũkeenda gũkethua na gĩtĩĩo nau thokoni.

44 Mũkoona thĩĩna mwiũ! Nĩ ũntũ mwĩkari ta tũburi tũtĩkwoneka! Antũ nwaka matuĩrangaga matĩkũmenya.”

45 Mwarimo ũmwe wa watho wa Muca akĩmwĩra, “Mwarimo, kuuga ũgu, nĩ gũtũcenga wanatwi!”

46 Njĩcũ akĩmwĩra, “Mũkoona thĩĩna mwiũ aarimo ma watho wa Muca nĩ ũntũ mũkamatithagia antũ mĩrigo mĩrito, ĩrĩa mwiũ eene mũtĩbũrũragia nwarĩ na kaara.

47 Mũkoona thĩĩna mwiũ mũtumaga mĩnaara ya iroria, irĩa ciaũragirwe nĩ meecũgu.

48 Kwogu mwiũ mũrĩ aira ma bũrĩa meecũgu ma-rũthire. Ma-ũragire iroria, namwi mwamatumĩra mĩnaara.

49 Ta bũrĩa Ngai a-ugire, nĩ ũntũ wa ũũgĩ wawe, ‘Nkamatũmĩra iroria na atũmwa, namo makaũraga mamwe na manyariire mau mangĩ.’

50 Na antũ ma rũciaro rũrũ makarandũkwa nthakame ya iroria cionthe, ĩrĩa yetũrũrirwe kuuma kĩambĩrĩria kĩa nthĩ.

51 Kwambĩrĩria na nthakame ya Aabiri, nkinya nthakame ya Cakaria, ũrĩa waũragĩĩrwe gatagatĩ ga kĩthĩnjĩro na ekarũ. Ga nkũmwĩra, antũ ma rũrĩco rũrũ nĩmo makarandũkwa maũntũ mau monthe.

52 Mũkoona thĩĩna mwiũ aarimo ma watho wa Muca, nĩ ũntũ wa kũbitha antũ ũũma. Mwiũ mwingwa mũtĩkwenda kũthũngĩra, ĩndĩ nwaka mũkũbingĩrĩra marĩa makwenda kũthũngĩra.”

53 Rĩrĩa Njĩcũ a-umire bo, Abaricai na aarimo ma watho wa Muca, makĩambĩrĩria kũregana nawe. Makĩmũũria ciũria ciĩngĩ mĩngĩ

54 makĩmũtega, nĩ kenda auga ũntũ mankĩmũthitanga nau.

a 11:2 Mbuku imwe cia Kĩrĩkanĩro ciugaga, Ĩthe wetũ wa Ĩgũrũ.

b 11:2 Mbuku imwe ciongagĩrĩra, Wendi waku nĩ ũrũthagwe gũkũ nthĩ, ta bũrĩa ũrũthagwa kũu ĩgũrũ.

c 11:4 Mbuku imwe ciugaga, Ta bũrĩa tũrekagĩra marĩa marĩ na raandũ cietũ.

d 11:4 Mbuku imwe ciongagĩrĩra Ĩndĩ ũtũbonokie kuuma kũrĩ ũrĩa mũthũũku.

e 11:15 Beericebuuri nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Caitani.

Menyererani mũtĩkabeenue

(Mathayo 10:26-27)

12

1 Bĩndĩ ĩnu, kĩrĩndĩ gĩa antũ engĩ mũno ma-ceemanirie bamwe, nkinya mambĩrĩria gũkinyangana. Njĩcũ akĩarĩria arutwa mawe marĩ ma mbere akĩmeera atĩrĩ, “Ĩmenyerereni kuumana na ncacũa ya Abaricai, tayo ũbinga wao.

2 Maũntũ monthe marĩa makunĩke, nwa nkinya magakunũrwa. Na gũtĩ ũntũ wa mbithũ ũtĩkaumbũrwa.

3 Kwogu maũntũ marĩa monthe mwaugire mabinda ma ũtukũ, makeeguĩwa mũthenya. Na maũntũ marĩa monthe mwaroaria na kĩbũe mũrĩ nyombani cienu, makaugĩrĩrua nĩ mũntũ atwete ĩgũrũ rĩa nyomba.”

Mũtĩgakĩre mũntũ

(Mathayo 10:28-33; 10:19-20)

4 Njĩcũ agĩcioka akĩmeera, “Na ga nkũmwĩra atĩrĩ arata makwa. Mũtĩgakĩre marĩa mankĩbota kũũraga mwĩrĩ unka, na thuuba yoogu gũtĩ bũngĩ mankĩbota kũrũtha mũntũ.

5 Ĩndĩ nĩnkũmwĩra ũrĩa mũbatiĩ gũkĩra. Kĩragani Ngai wenka, ũrĩa ũrĩ na binya wa kũũraga mũntũ na kũmũgera mwankini wa tene na tene. Nĩbu ũgu, ndauga! Ũnu nĩwe wa gũkĩra!

6 Anga twiũ twinthe tũtiicĩ icici itano ciendagua mbeeca niini mũno? Ĩndĩ bamwe na ũgu, gũtĩ gĩcici nwarĩ kĩmwe Ngai ankĩriganĩrwa nĩkĩo.

7 Ngai nĩ wicĩ wana njuĩrĩ irĩa irĩ kĩongo gĩaku nĩ ciĩgana. Kwogu mũtĩkamake. Mwiũ mũrĩ ma bata nkũrũki ya mũrumbĩ wa icici.”

Kũruta ũira wa Njĩcũ

(Mathayo 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 Njĩcũ agĩcioka akiuga, “Ka nĩmwĩreni, mũntũ ũrĩa ũkaruta ũira wakwa mbere ya antũ, wana niũ, Mwana wa Mũntũ, nkaruta ũira wawe kũrĩ araika ma Ngai.

9 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũgankaana mbere ya antũ, wana niũ nkamũkaana mbere ya araika ma Ngai.

10 Mũntũ wonthe ũrĩa ũkaaria ciugo cia kũmenereria Mwana wa Mũntũ, akarekerwa. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũkaaria ũthũũku wa Roo Mũtheru, atĩrekerwa.

11 Na rĩrĩa antũ makamũthitanga ciamani cia cinagogu, na kũrĩ atongoria na anene, mũtĩgeetange mũgĩĩciria bũrĩa mũkauga, kana bũrĩa mũgaciokia ciũria.

12 Nĩ ũntũ Roo Mũtheru akamwĩra bũrĩa mũkauga, thaa inu.”

Ngerekano ya gĩtonga kĩrĩa kĩriitu

13 Mũntũ ũmwe gatagatĩni kao akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, ĩra mũruamaitũ angaĩre ĩgai rĩa into cia baaba wetũ.”

14 Njĩcũ akĩmũũria, “Anga kũrĩ we wantuire mũgambithania kana mũgaania wa into cienu?”

15 Njĩcũ akĩmeera, “Ĩmenyerereni mũtĩkeende gũkorokera gĩntũ nwarĩ kĩmwe. Nĩ ũntũ mũntũ atĩtũũragua mwoo nĩ ũtonga wawe.”

16 Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano akĩmeera atĩrĩ, “Bĩndĩ ĩmwe, mũgũnda wa gĩtonga kĩmwe nĩ waciarire irio mĩngĩ mũno.

17 Gĩtonga kĩu gĩkĩĩra na nkoro, ‘Nĩ atĩa nkũrũtha, nĩ ũntũ ntĩna bantũ ba kwiga maketha makwa monthe?’

18 Mũntũ ũnu akiuga, ‘Nkarũtha atĩrĩ, nkoomora makũmbĩ makwa monthe, ntume mangĩ marĩa manene nkũrũki, na kũu nĩku nkaiga maketha makwa monthe, bamwe na into ciakwa.

19 Ndarĩkia kũrũtha ũgu, ncioke mbĩĩre nkoro yakwa atĩrĩ, “Nkoro, ũrĩ na mũthiithũ wa into mĩngĩ mũno irĩa wĩthĩranĩtie kabinda ka mĩaka mĩngĩ mũno. Rĩu nogoka! Rĩa na ũnyue, na ũkene.” ’

20 “Ĩndĩ Ngai akĩĩra gĩtonga kĩu atĩrĩ, ‘Kĩaa gĩkĩ! Nkoro yaku nĩ ĩkwendekana ũmũnthĩ ũtukũ! Rĩu into ino wĩthĩranĩtie ikanenkerwa ũũ?’

21 Ũgu nĩbu mũntũ ũrĩa wigaga ũtonga wawe gũkũ nthĩ ĩno, na atĩkwiga ũtonga kũrĩ Ngai, eekari.”

Ĩbokeni Ngai

(Mathayo 6:25-34)

22 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe, “Rĩu ka nĩmwĩreni. Mũtĩgeetange nĩ ũtũũro wenu, kĩrĩa mũkarĩa, kana nguo cia gwĩkĩra mwĩrĩ.

23 Mwoo ũrĩ na gĩtũmi gũkĩra irio, na mwĩrĩ ũrĩ na gĩtũmi nkũrũki ya nguo.

24 Ta cũũthĩrĩria icici! Itĩbandaga, itĩkethaga, na itĩtumaga makũmbĩ ma kwiga maketha. Ĩndĩ nĩ Ngai ũciĩreraga. Anga tĩ mwiũ mũrĩ na bata nkũrũki ya icici?

25 Nũũ wacienu ũnkĩbota kwĩongerera ntukũ nwarĩ ĩmwe, nĩ ũntũ wa gwĩtanga?

26 Ũkegua mũtĩbota kũrũtha tũmaũntũ tũniini ta tũu rĩ, nĩkĩ mũkwĩmakĩra maũntũni mau mangĩ?

27 “Ta cũũthĩrĩria maũa wone bũrĩa makũrangaga. Maũa matĩrutaga wĩra kana matuma nguo. Na ka mbuge, wana mũthamaki Cureimani wengwa bamwe na mwago wawe unthe, nguo ciawe ita-rĩ ngemu nkũrũki ya yũũa nwarĩ rĩmwe rĩa mau.

28 Ngai nĩwe ũgemagia nyaki ĩrĩa ĩrĩ kĩthakani, wana wegua rũyũni nyaki ĩnu ĩkagerwa mwankini. Rĩu ũkegua nĩbu ũgu rĩ, ĩ mwiũ namwi, Ngai akamũmenyerera bwĩgana atĩa? Mwiũ antũ ma wĩtĩkio mũniini!

29 Kwogu mũtĩkamake mwĩũria, ‘Tũkarĩa kĩ?’ Kana ‘Tũkanyua kĩ?’ Mũtĩkamakue nĩ maũntũ ta mau.

30 Nĩ ũntũ into inu nĩcio antũ ma nthĩ ĩno maceragia. Ĩthe wenu ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ nĩ aicĩ nĩ mũkwenda into ino cionthe.

31 Ĩndĩ ceriani ũthamaki wa Ngai, na akamũnenkera into ino cionthe mũkũbatara.

32 “Mũtĩkamake mwiũ gĩkundi kĩniini, nĩ ũntũ nĩ wendi wa Ĩthe wenu wa ĩgũrũ kũmũnenkera ũthamaki.

33 Endiani into cienu itethie athĩĩni. Mwĩigĩre mbeeti cia ũtonga wenu wa ĩgũrũ, irĩa itĩngĩtũrĩka, na ũtonga ũrĩa ũtĩkathira. Gũntũ kũrĩa gũtĩ mwei ũgakinya bakubĩ, na gũtĩ kĩginyo gĩkathũũkia.

34 Nĩ ũntũ barĩa mũthiithũ waku ũrĩ, nwabo nkoro yaku ĩrĩ wana yo.”

Kwĩbaarĩrĩria

35 Njĩcũ akiuga, “Ĩkaragani mwĩkĩrĩte nguo cia wĩra na mwakanĩtie taa cienu.

36 Ĩkaragani ta aruti wĩra, marĩa metererete mũnene wao acioka mũciĩ aumĩte kĩathoni kĩa ũbiki, kenda rĩrĩa akaringaringa mũrango, makamũrugũrĩra wa rĩmwe.

37 Gũkena rĩ, nĩ aruti ma wĩra marĩa methagĩrĩrwa nĩ mũnene wao matĩmamiĩ! Nama ka nĩmwĩre! Mũnene ũnu ageekĩra nguo cia wĩra, ekarie aruti wĩra mau methani, na amatungate arĩ we.

38 Gũkena rĩ, nĩ aruti wĩra marĩa methagĩrĩrwa nĩ mũnene wao matĩmamiĩ! Wana mũnene agacioka thaa thiita cia ũtukũ, kana kĩraũko kũthiĩte gũkĩa.

39 Na mũmenye atĩrĩ, ũkegua mwene mũciĩ nwa amenye thaa irĩa mwei agaaca kwia, atĩreka mwei abunjia nyomba yawe.

40 Wana mwiũ mũbatiĩ kwĩbaarĩrĩria. Nĩ ũntũ Mwana wa Mũntũ agaaca thaa irĩa mũtĩkwĩrĩgĩrĩra.”

Mũruti wĩra mwĩbokeku na ũrĩa ũtĩmwĩbokeku

(Mathayo 24:45-51)

41 Betũro akĩũria, “Mwathani, nĩ twiũ twinka ũkwĩra ngerekano ĩno kana nĩ antũ monthe?”

42 Mwathani akĩmũũria, “Mũruti wĩra ũrĩa mũũgĩ na ũrĩa ũbota gwĩtĩkua nĩ ũrĩkũ? Nĩ mũruti wĩra ũrĩa mwene mũciĩ agatua mũnene wa mau mangĩ. Na ũrĩa ũkabota kũmanenkagĩra irio thaa cia kũrĩa irio ciakinya.

43 Gũkena nĩ mũruti wĩra ũrĩa ũkethĩrĩrwa nĩ mwene mũciĩ akĩrutaga wĩra ũrĩa abeetwe.

44 Nama ga nkũmwĩra, mwene mũciĩ akaaba mũruti wĩra ũnu ũnene wa kũrũngamagĩrĩra into ciawe cionthe.

45 Ĩndĩ mũruti wĩra agaaca kwĩgua arĩ mũthũũku, angĩtigwa ageciiria mwene mũciĩ agacererwa gũcioka. Akambĩrĩria kũbũũra aruti wĩra mau mangĩ, kũrĩa irio na kũnyua nkinya akarĩwa.

46 Mwene mũciĩ agaaca ntukũ ĩrĩa mũruti wĩra atĩkwĩrĩgĩrĩra, na thaa irĩa atĩkũmenya. Amũtemange tũcunce wa tũcunceb na amũgere nau nja, nau marĩa matĩĩtĩkĩtie meekaraga.

47 “Na mũruti wĩra ũrĩa ũmenyaga wendi wa mũnene wawe, na akarega kũrũthaga bu, ũnu akabũũrũa mũno.

48 Ĩndĩ mũruti wĩra ũrĩa ũrũthaga maũntũ marĩa mabatiĩ kĩberithio atĩkũmenya, akabũũrũa baniini. Mũntũ ũrĩa ũnenkeretwe into mĩngĩ, nwawe ageetua into mĩngĩ. Na mũntũ ũrĩa ũtigĩrĩtwe into mĩngĩ aiga, ageetua into mĩngĩ.”

Mbathũkano ĩrĩa ĩretagwa nĩ wĩtĩkio

(Mathayo 10:34-36; 16:1-4; 5:25-26)

49 Njĩcũ akiuga, “Ndacire kũreta mwanki gũkũ nthĩ. Nĩngĩkena mũno ũkegua mwanki ũnu nwa wĩgue ũrĩ mwakanu rĩu!

50 Ĩndĩ mbere, kũrĩ na ũbaatithio ũrĩa nwa nkinya nkabaatithua nau, na nĩũkũmbĩkĩra kĩeba mũno nkinya rĩrĩa nkarĩĩkia kũbaatithua.

51 Ka mũgwĩciiria nda-cire kũreta thaayũ? Nĩ ndĩmwĩra arĩ, tĩ thaayũ nĩ mbathũkano!

52 Kuuma rĩu, mũciĩ wa antũ matano ũkabathũkana. Antũ mathatũ mbarĩ ĩmwe, na maĩrĩ mbarĩ ĩnu ĩngĩ.

53 Nthaka ĩtĩgwatanĩra na ĩthe, na mwarĩ atĩgwatanĩra na ng'ina. Na mũka wa mwana, atĩgwatanĩra na ng'ina wa nthaka.”

Gũtaũra mabinda

(Mathayo 16:2-3)

54 Njĩcũ agĩcioka akĩĩra kĩrĩndĩ atĩrĩ, “Mũngĩĩca kwona matu ma mbura makĩthiimba mbarĩ ya ĩthũĩro rĩa riũa, muugaga, ‘Ũmũnthĩ gũkaura.’ Na wabu, mbura nĩ yuuraga.

55 Na rĩrĩa mwona rũkũngi rũkĩburutana ruumĩte mbarĩ ya nthemere, muugaga, ‘Gũkaara mũno.’ Na wabu, riũa rĩaraga mũno.

56 Mwiũ mbiinga ino! Nĩ atĩa mũkũmenya gũtaũra bũrĩa ĩgũrũ na nthĩ ikari, ĩndĩ mũtĩkũmenya mabinda mama tũrĩ namo nĩ marĩkũ?”

Kũgwatanĩra na nthũ

(Mathayo 5:25-26)

57 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩkĩ mũtĩgwĩtuĩra magamba meenu bũrĩa kũbatiĩ?

58 Mũgaaca kũthiĩ na mũnthũ waku ĩgambani, geria mũno mwĩgucanĩre njĩrani. Nĩ ũntũ wona agũkinyia kũrĩ mũgambithania, mũgambithania agakũnenkanĩra kũrĩ mũthigari, na mũthigari agwĩkie nceera.

59 Na ga nkũmwĩra, ũtiuma ku ũtĩmũrĩbĩte nkinya ciringi ya mũthia.”

a 12:1 Ncacũ nĩ ndawa ya kwimbia mĩgate, ĩrĩa ĩkagĩrwa mũtuni wa ngano nĩ kenda mĩgate iimbe.

b 12:46 Amũtemange tũcunce wa tũcunce nĩ bũmwe na kuuga Amũberithie.

Mwĩrireni meebia kana mũthire

13

1 Kabindani kau, kũrĩ antũ me-rire Njĩcũ bũrĩa Ngabana Biratũ a-ũragithirie antũ ma kuuma Gariiri, marĩa ma-rutagĩra Ngai kĩgongwana, na nthakame yao ĩkĩbunjana na nthakame ya magongwana.

2 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Ka mũgwĩciiria antũ mau ma-ũragirwe nĩ ũntũ ma-rĩ na meebia mengĩ gũkĩra ma antũ mau mangĩ monthe ma gĩcigo kĩa Gariiri?

3 Arĩ! Kĩu tĩkĩo gĩtũmi. Ga nkũmwĩra, mũkarega kwĩrira meebia meenu, mwiũ mwinthe mũkathira ta antũ mau.

4 Kana ka mũgwĩciiria antũ marĩa ĩkũmi na manaana, marĩa ma-gwĩrĩrwe nĩ nyomba ya ngoroba taũni ya Ciroamu na maakua ma-rĩ na meebia gũkĩra ma antũ monthe ma Njerucaremu?

5 Arĩ! Kĩu tĩkĩo gĩtũmi. Ga nkũmwĩra, mũkarega kwĩrira meebia meenu, mũkathira mwinthe wa tamo.”

Ngerekano ya mũtĩ ũtĩciaraga matunda

6 Njĩcũ akĩaria agĩtũmagĩra ngerekano akĩĩra antũ atĩrĩ, “Mũntũ ũmwe nĩ a-bandĩte mĩthabibũ mũgũndani wawe. Na kwarĩ na mũkũũ mũgũndani ũnu. Akĩthiĩ mũkũũni ũnu gũceria matunda, ĩndĩ ethĩra ũtĩciere.

7 Akĩĩra mũruti wĩra wawe atĩrĩ, ‘Teene mĩaka ĩthatũ ĩkũthira, ngĩĩcaga kwona kana mũkũũ ũyũ nĩ ũciere. Ĩndĩ ntanethĩra ĩtunda nwarĩ rĩmwe. Urenge, ũtige kwondia mũgũnda mana!’

8 Nawe mũruti wĩra akĩĩra mwene mũgũnda atĩrĩ, ‘Tigana nau mwaka ũngĩ ũmwe, nyambe ndĩwĩrĩmĩre na ndĩwĩkĩre thuumu.

9 Ũkegua ũgaciara mwaka ũyũ tũthiĩte, ũtigane nau. Ĩndĩ ũkarega gũciara, ũrengwe.’ ”

Njĩcũ aboria mũntũ ntukũ ya Cabatũ

10 Ntukũ ĩmwe ya Cabatũ, Njĩcũ nĩ a-thomithagia cinagoguni.

11 Kũu ndaani, kwarĩ na mũntũ mũka ũmwe ũrĩa warĩ na ndaimono ĩrĩa yamwĩkĩrĩte woonje mũgongo, agĩĩkara akuamĩrĩrĩtie kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩnaana.

12 Rĩrĩa Njĩcũ a-mwonire, akĩmwĩta akĩmwĩra, “Mũntũ mũka ũyũ, ũkũborua na woonje waku weebererua.”

13 Njĩcũ akĩmwigĩrĩra njara, na mũgongo wakũnjũka wa rĩmwe! Na mũntũ mũka ũnu agĩkumia Ngai.

14 Ĩndĩ mũnene wa cinagogu akĩthũũra, nĩ ũntũ Njĩcũ nĩ a-boririe mũntũ ũnu ntukũ ya Cabatũ. Mũnene ũnu akiuga, “Ntukũ cia kũruta wĩra nĩ ithanthatũ. Ncũũni ntukũ inu mũborue, ĩndĩ tĩ ntukũ ya Cabatũ.”

15 Mwathani akĩmũciokeria akĩmwĩra, “Mwiũ mbiinga ino! Anga mwiũ mwinthe mũtĩthaũraga ng'ombe na mbunda cienu, ikauma rwaagani na mũgaciĩkundia rũncĩ, ntukũ ya Cabatũ?

16 Mũka ũyũ wa rũrĩco rwa Iburaimu, arathaĩkĩtwe nĩ Caitani kabinda ka mĩaka ĩkũmi na ĩnaana. Anga wana we atĩbatiĩ kũthaũrwa aume kĩoboni ntukũ ya Cabatũ?”

17 Nthũ cia Njĩcũ ikĩĩgua nthoni, ĩndĩ antũ mau mangĩ makenua nĩ maũntũ manene marĩa a-rũthire.

Ngerekano ya mbeũ ya mũtĩ

(Mathayo 13:31-33; Mariko 4:30-32)

18 Njĩcũ akĩũria, “Nĩnkĩringithania ũthamaki wa Ngai na kĩ?

19 Nĩ ta mbĩndĩ ya mũtĩ, ĩrĩa mũntũ a-bandire mũgũndani wawe. Nayo yakũra, yatuĩka mũtĩ ũrĩa mũnene, na icici igĩtuma ciuru mbũani cia mũtĩ ũnu.”

20 Njĩcũ akĩũria rĩngĩ, “Nĩnkĩringithania ũthamaki wa Ngai na kĩ?

21 Nĩ ta ncacũa ĩrĩa mũntũ mũka ũmwe a-bunjanirie na mũtu mwĩngĩ wa ngano, aukaanda nkinya mũtu ũnu unthe waimba.”

Njĩra ya kũthiĩ ĩgũrũ

(Mathayo 7:13-14; 21-23)

22 Njĩcũ a-riũngaga na ntũũra na taũni, akĩthomithagia antũ, wa athiĩte bwa Njerucaremu.

23 Mũntũ ũmwe akĩmũũria atĩrĩ, “Mwathani, ingwa nĩ antũ atare monka makabonokua?” Njĩcũ akiuga,

24 “Geriani mũno mũthũngĩre na mũrango ũrĩa mũceke. Nĩ ũntũ antũ engĩ, makageria kũthũngĩra ĩndĩ matĩbota.

25 Bĩndĩ ĩgakinya rĩrĩa mwene nyomba akabinga mũrango. Na mũkarũngama nau nja mũringaringe mũrango mũkĩmũkaagĩra, ‘Mwathani, tũrugũrĩre.’ Ĩndĩ akamwĩra, ‘Ntĩmwicĩ, na nticĩ kũrĩa muumĩte!’

26 Namwi mũkamwĩra, ‘Anga tũta-rĩcaga na tũkanyua negwe? Anga tĩ weũ wathomithagia ntũũrani cietũ?’

27 “Na akamwĩra, ‘Ntĩmwicĩ, na nticĩ kũrĩa muumĩte! Njebererani mwiũ eebia mama!’

28 Bau nĩbo mũkaambĩrĩria kũrĩra na gũkabakaba magego, rĩrĩa mũkoona Iburaimu, Icaka, Njakubu na iroria cionthe irĩ ũthamakini wa Ngai, ĩndĩ mwiũ mũgerwe nau nja.

29 Antũ makauma, mbarĩ ya ũrĩo, ũmũtho, ĩgũrũ na mũburo. Na mekare nthĩ methani, ũthamakini wa Ngai.

30 Ta cũũthĩrĩria wone! Kũrĩ antũ ma mũthia magatuĩka ma mbere, na ma mbere magatuĩka ma mũthia.”

Njĩcũ eguĩra Njerucaremu kĩao

(Mathayo 23:37-39)

31 Kabinda kau, Abaricai mamwe magĩĩca kũrĩ Njĩcũ makĩmwĩra, “Ũra ũthiĩ gũntũ kũngĩ, nĩ ũntũ Eronde abangĩte gũkũũraga.”

32 Njĩcũ akĩmeera, “Thiĩni mwĩre mbũe ĩnu atĩrĩ, ‘Nĩnduta ndaimono na kũboria arwaru ũmũnthĩ na rũũyũ, na ntukũ ya kathatũ ndĩĩkie wĩra wakwa.

33 Kwogu, nwa nkinya nthiĩ na mbere na rũgendo rwakwa ũmũnthĩ, rũũyũ na aũke, nĩ ũntũ kĩroria gĩtĩũragĩrwa gũntũ kũngĩ ta tiga Njerucaremu!

34 “Inaanũ Njerucaremu! Njerucaremu! Mwitaga iroria, na rĩrĩa Ngai amũtũmĩra antũ mũkamabũũra na mabiga! Na nwabu kengĩ meendaga kwĩthĩrania ciana ciaku bamwe; ta bũrĩa ngũkũ ĩĩthĩranagia tũciũ twayo, ĩgatũguĩkĩra na mathagu mayo. Ĩndĩ namwi mũtĩkwenda!

35 Rĩu rĩ, nyomba yaku nĩ ĩtigwa ĩrĩ ĩganjo! Na ka nĩmwĩre! Mũtĩmona rĩngĩ nkinya rĩrĩa mũkauga, ‘Kĩtharimo nĩ kũrĩ ũrĩa ũcĩĩte na riĩtwa rĩa Mwathani.’ ”

a 13:21 Ncacũ nĩ ndawa ya kwimbia mĩgate, ĩrĩa ĩkagĩrwa mũtuni wa ngano nĩ kenda mĩgate iimbe.

Njĩcũ athiĩ kwa Mũbaricai

14

1 Mũthenya ũmwe wa Cabatũ, Njĩcũ nĩ a-thiĩre kũrĩa irio mũciĩ kwa mũtongoria ũmwe Mũbaricai. Antũ nĩ ma-tuĩragia Njĩcũ mũno.

2 Bau mbere ya Njĩcũ, kwarĩ na mũntũ ũmwe warwarĩte mũrimo wa kwimba njara na magũrũ.

3 Njĩcũ akĩũria aarimo ma watho wa Muca na Abaricai atĩrĩ, “Ingwa watho nĩ wĩtĩkĩrĩrĩtie kũborania ntukũ ya Cabatũ, kana ũgu nĩ kuuna watho?”

4 Ĩndĩ monthe magĩkira. Njĩcũ akĩambata njara ya mũntũ mũrũme ũnu, akĩmũboria, akĩmũrekia na mũntũ ũnu akĩthiĩ.

5 Njĩcũ akĩũria antũ mau atĩrĩ, “Ũkegua mwana, kana ng'ombe ya ũmwe wacienu ĩkũgwa ĩrimani ntukũ ya Cabatũ rĩ, anga ũtĩmĩruta ku na karũgĩ?”

6 Ĩndĩ antũ monthe matura ũntũ wa kũmũciokeria.

Njĩcũ athomithia kĩthoomo gĩa kwĩnyiibia

7 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire bũrĩa ageni me-ndaga gwĩkarĩra itĩ cia mbere cia gĩtĩĩo, agĩtũmĩra ngerekano akĩmeera atĩrĩ,

8 “Ũngĩĩtwa nĩ mũntũ kĩathoni kĩa ũbiki rĩ, ũtĩkeende gwĩkara itĩni cia ageni ma gĩtĩĩo. Nwa wĩgue kũrĩ mũgeni ũngĩ mwĩte wa gĩtĩĩo gũgũkĩra.

9 Na rĩrĩa agakinya, mwene kĩatho agaaca akwĩre, ‘Nenkera mũntũ ũyũ gĩtĩ kĩu gĩaku.’ Ũgaconoka mũno, ũkĩthiĩ gwĩkara itĩni cia thuuba.

10 Rĩrĩa ũkathiĩ kĩathoni rĩ, thiĩ wĩkare nau thuuba. Nĩ kenda rĩrĩa ũrĩa ũgwĩtĩte kĩatho agakwona nau thuuba, agaaca akwĩre, ‘Mũrata wakwa, thiĩ wĩkare itĩni cia mbere.’ Ũkabewa gĩtĩĩo ageni mau mangĩ monthe makĩonaga.

11 Mũntũ ũrĩa ũkeenenebia, akanyiibua. Na ũrĩa akeenyiibia, akanenebua.”

12 Njĩcũ akĩĩra mwene kĩatho atĩrĩ, “Wabanga gwĩta antũ kĩrugoni kĩa thaa thiita kana gĩa kĩbwaĩ, ũtĩgeete arata maku, mamũruanyũkwe na antũ meenu ma mũciĩ, kana itonga cia ntũũra yenu. Nĩ ũntũ nwa mo magacioka magwĩte, makĩrĩbia.

13 Ĩndĩ warũtha kĩrugo, ĩta athĩĩni, cionje, ithua na atumuumu,

14 na ũkatharimwa. Wana wegua matĩbota gũkũrĩba, Ngai agakũrĩba kabinda gakinya ga kũriũkua kwa marĩa atheru.”

Ngerekano ya kĩrugo kĩnene

(Mathayo 22:1-10)

15 Mũntũ ũmwe wa ageni mau ma-rĩcaga bamwe na Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Kĩtharimo nĩ kũrĩ mũntũ ũrĩa ũkaarĩa mũgate ũthamakini wa Ngai!”

16 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Mũntũ ũmwe a-rũthire kĩrugo kĩnene mũno na agĩĩta ageni engĩ.

17 Rĩrĩa bĩndĩ ya kĩrugo yakinyire, agĩtũma mũruti wĩra wawe athiĩ kwĩra ageni marĩa e-tĩte, ‘Ncũũni rĩu, maũntũ monthe nĩ mabaarĩrĩrie.’

18 “Ĩndĩ wa mũntũ wetĩtwe akĩambĩrĩria kũbecana itũmi cia kũrega kũthiĩ kĩrugoni. Mũgeni wa mbere akiuga atĩrĩ, ‘Kũrĩ mũgũnda ndagũrire, na mbatiĩ kũthiĩ kwona bũrĩa wĩkari. Bai ndekera ntĩbota gũũca.’

19 Mũntũ ũngĩ akiuga, ‘Kũrĩ ng'ombe ciakwa ĩkũmi cia mũraaũ ndagũrire, na rĩu nĩka nthiĩte gũciĩgeria kenda mona bũrĩa ikũruta wĩra. Bai ndekera ntĩoneka.’

20 Mũntũ ũngĩ akiuga atĩrĩ, ‘Ndagũranire rua, nĩna mũbiki ntĩoneka.’

21 “Mũruti wĩra agĩcioka mũciĩ akĩĩra mũnene wawe maciokio ma antũ mau. Rĩrĩa mũnene e-guire ũgu ma-ugire, akĩthũũra mũno. Akĩĩra mũruti wĩra ũnu wawe, ‘Thiĩ na karũgĩ nau barabarani cia taũni, na ntũũrani wĩte athĩĩni, cionje, atumuumu na ithua.’

22 Rĩrĩa mũruti wĩra ũnu a-ciokire, akĩĩra mũnene wawe atĩrĩ, ‘Mũnene, nkũrũtha bũrĩa ũmbĩrire, ĩndĩ kũrĩ na kaanya ga antũ mangĩ.’

23 “Mũnene akĩĩra mũruti wĩra atĩrĩ, ‘Thiĩ rĩngĩ nau njĩrani na tũcĩrani, na ũkaĩre antũ monthe nĩ kenda nyomba yakwa ĩĩcũre.

24 Ka nĩmwĩre, gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe wa marĩa nde-tĩte rĩa mbere ũkaronca kĩrugo gĩakwa.’ ”

Ngarama ya gũtuĩka mũrutwa wa Njĩcũ

(Mathayo 10:37-38)

25 Ntukũ ĩmwe, antũ engĩ nĩ ma-gendanĩtie na Njĩcũ. Njĩcũ akĩbũgũka akĩmeera atĩrĩ,

26 “Gũtĩ mũntũ ũngĩtuĩka mũrutwa wakwa, tiga akamenda nkũrũki ya bũrĩa eendete ĩthe na ng'ina, mũka na ciana, kana mamũruang'ina na mamwarwang'ina. Wana kana bũrĩa eendete ũtũũro wawe, we mwene.

27 Na mũntũ ũrĩa ũtĩgakamata mũtharaba wawe na andũmĩrĩre, atĩngĩtuĩka mũrutwa wakwa.

28 “Ũkenda gũtuma nyomba ya ngoroba, nwa nkinya mbere buru ũtare mathabu, wone kana ũrĩ na mbeeca cia kwĩgana cia kũmĩĩcũria.

29 Wegua itĩkwĩgana, ũkaamba mũcingi ĩndĩ ĩtĩĩcũra. Na antũ mamĩona, makambĩrĩria gũkũnyũrũria makiugaga,

30 ‘Eneeni mũntũ ũyũ a-mbĩrĩrie gũtuma nyomba ĩndĩ aremwa kũmĩĩcũria!’

31 “Mũthamaki ankĩbanga kũthiĩ kũrũa mbaara na mũthamaki ũngĩ rĩ, anga atĩamba gwĩkara nthĩ eũrie wegua nwa abote gũtũmĩra athigari mawe ngiri ĩkũmi, kũboota mbũtũ ya nthũ, ya athigari ngiri mĩrongo ĩĩrĩ?

32 Akoona atĩbootana ndũa ĩnu, angĩtũma antũ makathiĩ kwaranĩria na nthũ, mbere ya makinya nĩ kenda meegucane kũgĩe thaayũ.

33 Kwogu, gũtĩ nwarĩ ũmwe wacienu ũnkĩbota gũtuĩka mũrutwa wakwa, tiga agatiganĩria into ciawe cionthe.”

Cumbĩ ĩthirĩte mũcamo

(Mathayo 5:13; Mariko 9:50)

34 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Cumbĩ nĩ mbega, ĩndĩ ĩkathira mũcamo rĩ, nĩ atĩa ĩngĩciokerua mũcamo rĩngĩ?

35 Cumbĩ ĩtĩmũcamo ĩtĩbata, nĩ ũntũ ĩtĩtũmĩka mũgũndani kana kĩũmboni kĩa thuumu. Cumbĩ ta ĩnu, nĩka ĩtecagwa. Ũrĩa ũrĩ na matũ nĩ eegue.”

Ngerekano ya ng'ondu ĩrĩa yaũrĩte

(Mathayo 18:12-14)

15

1 Ntukũ ĩmwe, eetia ma gooti na eebia engĩ mũno nĩ ma-thiĩre kũthikĩrĩria bũrĩa Njĩcũ a-thomithagia.

2 Abaricaia na aarimo ma watho wa Muca makĩambĩrĩria kũnuguna makiugaga, “Mũntũ ũyũ nĩagwata ũgeni antũ eebia, na akarĩcanĩra namo.”

3 Njĩcũ akĩmeera ngerekano ĩno akiuga,

4 “Ũkegua, ũmwe wacienu arĩ na ng'ondu ĩgana rĩmwe, na amenye ĩmwe yacio ĩkũũra, ankĩrũtha atĩa? Anga atĩtiga irĩa mĩrongo kenda na kenda kĩbaaroni, athiĩ agacerie ĩnu yũũrĩte nkinya amĩone?

5 Na amĩona, amĩkuue na gĩturo akenete mũno,

6 athiĩ mũciĩ, eete arata mawe na atũũri ameere atĩrĩ, ‘Kenanĩrani bamwe naani, nĩ ũntũ nkwona ng'ondu yakwa ĩrĩa ĩraũrĩte.’

7 Ka nĩmwĩreni, ũgu nwabu gũkethĩrwa gwĩkari kũu ĩgũrũ. Gũkegua kũrĩ na gĩkeno kĩnene, rĩrĩa mwĩbia ũmwe akeerira, nkũrũki ya rĩrĩa kũrĩ na antũ mĩrongo kenda na kenda marĩa atheru nkoro, matĩkũbatara kwĩrira.”

Ngerekano ya ciringi ĩrĩa yaũrĩte

8 Njĩcũ akĩmeera ngerekano ĩngĩ, akĩmaũria, “Mũntũ mũka ankĩĩgua arĩ na bethab ĩkũmi, na ĩmwe yacio ĩkaũra rĩ, ankĩrũtha atĩa? Anga atĩmuntia taa, abaate nyomba na amĩcerie wega nkinya amĩone?

9 Na amĩona, eete arata na atũũri bamwe na ameere, ‘Kenanĩrani bamwe naani, nĩ ũntũ nkwona ciringi yakwa ĩrĩa ĩraũrĩte.’

10 Ga nkũmwĩra, ũgu nwabu araika ma Ngai makenaga rĩrĩa mwĩbia ũmwe eerira.”

Ngerekano ya mwana ũrĩa waũrĩte

11 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũmeera, “Kwarĩ na mũntũ ũmwe warĩ na nthaka ciawe ciĩrĩ.

12 Ũrĩa mũniini akĩĩra ĩthe atĩrĩ, ‘Baaba, nenkera ĩgai rĩakwa.’ Nawe amagaĩra ũtonga wawe.

13 Thuuba wa ntukũ niini, mwana ũnu mũniini akĩĩthĩrania into ciawe cionthe. Akĩthiĩ nthĩ ya kũraaca, akĩĩbangĩria ũtonga wawe nabo na mũtũrĩre wa waaganu.

14 Rĩrĩa a-tũmĩĩre ũtonga unthe, gũkĩgĩa yũũra ĩnene mũno nthĩ ĩnu yonthe, nawe akĩgĩa yũũra.

15 Akĩthiĩ kwandĩkwa kũruta wĩra kwa mũntũ ũmwe wa nthĩ ĩnu, ũrĩa wamũbirire mũgũndani wawe kũrĩthagia Ngũrwe.

16 Nĩ e-rirĩĩrie kũrĩa magoko marĩa ngũrwe ciarĩcaga, na gũtĩ mũntũ wamũrũmagia irio.

17 “Rĩrĩa e-ricũkirwe, eũria atĩrĩ, ‘Nĩ aruti wĩra meegana marĩ kwa baaba, marĩa marĩcaga na makabaa, na irio igatigara, naani nwaka ngũkuĩra naa nĩ yũũra?

18 Nĩngũcioka kũrĩ baaba nĩmwĩre atĩrĩ: Baaba, nĩmbĩtĩrĩtie Ngai na ngakũbĩtĩria.

19 Ntĩbatiĩ gwĩtwa mwana waku rĩngĩ. Ntua ta ũmwe wa aruti maku ma wĩra.’

20 Kwogu, agĩũkĩra akĩambĩrĩria kũthiĩ mũciĩ kwa ĩthe. Ĩndĩ arĩ kũraaca ma, ĩthe akĩmwona aacĩte, akĩmwĩguĩra kĩao mũno. Akĩng'aria kũmũthagaana, akĩmũkumbatĩria na akĩmũmumunya.

21 “Mwana ũnu akĩĩra ĩthe atĩrĩ, ‘Baaba, nĩmbĩtĩrĩtie Ngai na ngakũbĩtĩria, na ntĩbatiĩ gwĩtwa mwana waku rĩngĩ.’

22 Ĩndĩ ĩthe agĩĩta aruti mawe ma wĩra, akĩmeera atĩrĩ, ‘Thiĩni na karũgĩ mũno mũrete nguo irĩa mbega mũno mũmwĩkĩrĩre. Na mũcioke mũmwĩkĩrĩre mbete kĩara na iratũ magũrũ.

23 Mũthiĩ wa rĩu mũrete ndegwa ĩrĩa noru mũno mũthĩnje tũrĩe tũkenerere,

24 mwana ũyũ wakwa ararĩ mũkuũ, na rĩu akũriũka. Ararĩ mũũru na rĩu akwoneka!’ Makĩambĩrĩria gũkenerera.

25 “Rĩu, nthaka yawe ĩrĩa nkũrũ yarĩ mũgũndani ĩkĩrutaga wĩra. Rĩrĩa yakinyire bakubĩ na mũciĩ, ĩkĩĩgua antũ makiina magĩcũũngaga.

26 Ĩgĩĩta mũruti ũmwe wa wĩra ĩkĩmũũria, ‘Nĩ atĩa gũkũ gũgwĩkara?’

27 Mũruti wĩra akĩmũciokeria akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũruanyũkwe agũũca, na ĩbaagu akũmũthĩnjĩra ndegwa ĩrĩa noru, nĩ ũntũ akũmũciokerera arĩ na ũgima wa mwĩrĩ.’

28 “Nthaka ĩrĩa nkũrũ ĩkĩthũũra mũno, ĩkĩrega kũthũngĩra nyomba ĩnu. Ĩndĩ ĩthe akiuma nyomba, agĩĩca akĩmũkaĩra.

29 Nawe agĩciokeria ĩthe akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Ta cũũtha, niũ ngũtũmĩkĩrĩte mĩaka mĩngĩ ta nkoombo, na ntanarega gũkwathĩkĩra ntukũ nwarĩ ĩmwe. Na ũtananenkera nwarĩ koori tũkenanĩra na arata makwa.

30 Ĩndĩ rĩrĩa mwana ũyũ waku ũrĩa ũthũkangĩtie ũtonga waku na maraya acioka mũciĩ, weũ wamũthĩnjĩra ndegwa ĩrĩa noru!’

31 “Ĩthe akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mwana wakwa, weũ ũtũũraga bamwe naani rĩonthe, na into cionthe nĩnacio nĩ ciaku.

32 Ĩndĩ, nĩ tũbatiĩ gũkena na gũkenerera, nĩ ũntũ mũruanyũkwe ararĩ mũkuũ, na rĩu akũriũka, na ararĩ mũũru na rĩu akwoneka.’ ”

a 15:2 Abaricai ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi, gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ.

b 15:8 Betha ĩmwe nĩ ta ĩrĩbi rĩa ntukũ ĩmwe rĩa mũntũ wa wĩra.

Ngerekano ya mũrũngamĩrĩri ũtĩmwĩbokeku

16

1 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Gĩtonga kĩmwe kĩarĩ na mũruti wa wĩra ũrĩa warũngamĩrĩrĩte into ciakĩo. Antũ makĩthiĩ makĩthitanga mũntũ ũnu kũrĩ gĩtonga kĩu, bũrĩa a-thũkangagia into ciakĩo.

2 Gĩtonga gĩkĩmwĩta gĩkĩmũũria atĩrĩ, ‘Nĩ atĩa nkwĩgua antũ makiuga nĩ ũkũrũtha? Nĩ meenda ũndetere mathabu ma bũrĩa ũtũmĩrĩte mbeeca nĩ ũntũ kuuma ũmũnthĩ wĩra waku ũkũthira.’

3 Mũrũngamĩrĩri ũnu akĩĩũria atĩrĩ, ‘Rĩu nĩ atĩa nkũrũtha nĩ ũntũ mũnene wakwa nĩka akũmbuuta wĩra? Ntĩbota kũrĩma, na ngaconokaga mũno nkĩthiĩ nkĩrombaga ta nkĩa.’

4 Agĩĩciria akiuga atĩrĩ, ‘Nĩnkũmenya bũrĩa nkarũtha, nĩ kenda rĩrĩa nkabuutwa wĩra, antũ makangwata ũgeni kwao.’

5 “Kwogu, agĩĩta antũ monthe marĩa ma-rĩ na raandũ ya mũnene wawe. Akĩũria mũntũ wa mbere atĩrĩ, ‘Ũrĩ na raandũ ya mũnene wakwa ĩĩgana atĩa?’

6 Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Nĩna raandũ ya ndebe ĩgana rĩmwe cia maguta.’ Mũrũngamĩrĩri ũnu akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Yũkia karatathi karĩa gakwonania raandũ yaku, wĩkare nthĩ na karũgĩ, wandĩke ndebe mĩrongo ĩtano.’

7 Agĩcioka akĩũria mũntũ wa kaĩrĩ atĩrĩ, ‘Ĩ weũ negwe ũrĩ na raandũ ĩĩgana atĩa?’ Mũntũ ũnu akĩmũciokeria akĩmwĩra, ‘Nĩna raandũ ya nkunia ĩgana cia ngano.’ Mũrũngamĩrĩri ũnu akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Yũkia karatathi karĩa gakwonania raandũ yaku wandĩke mĩrongo ĩnaana.’

8 “Gĩtonga kĩu gĩgĩkumia mũrũngamĩrĩri ũnu ũta-rĩ mwĩbokeku, nĩ ũntũ nĩ a-tũmĩĩre ũũgĩ. Antũ ma nthĩ ĩno nĩ maicĩ gũtũmĩra ũũgĩ wao rĩrĩa makũrũtha maũntũ, nkũrũki ya antũ marĩa marĩ na ũmenyo wa Ngai.

9 Ga nkũmwĩra, tũmagĩrani ũtonga wa marĩa matĩatheru gũtuma ũrata, nĩ kenda rĩrĩa ũtonga ũnu ũkathira, mũkagwatwa ũgeni gĩĩkaroni gĩa tene na tene.

10 Mũntũ ũrĩa ũngĩĩtĩkua na gĩntũ kĩniini, nwa eetĩkue na maũntũ manene. Ĩndĩ ũkegua mũntũ tĩ mwĩbokeku na tũmaũntũ tũniini, atĩtuĩka mwĩbokeku na maũntũ manene.

11 Rĩu rĩ, ũkegua mũtĩebokeku na into cia nthĩ ĩno, nĩ ũũ ũnkĩmwĩtĩkia akamũnenkera ũtonga wa ma wa ĩgũrũ?

12 Na ũkegua mũtĩĩtĩkua kũmenyerera into ciene, nĩ ũũ ũnkĩmũnenkera into cienu?

13 “Gũtĩ mũruti wĩra ũnkĩbota kwathĩkĩra anene maĩrĩ. Nwa kana akamena ũmwe na akeenda ũnu ũngĩ, kana erutĩre gũtũmĩkĩra ũmwe na arege gũtũmĩkĩra ũnu ũngĩ. Mũtĩbota gũtũmĩkĩra Ngai, na gũtũmĩkĩra ũtonga wa nthĩ ĩno.”

14 Rĩrĩa Abaricaia me-guire ũgu, makĩambĩrĩria kũnyũrũria Njĩcũ nĩ ũntũ nĩ me-ndete mbeeca mũno.

15 Njĩcũ akĩĩra Abaricai atĩrĩ, “Mwiũ mwĩtucaga antũ eega nĩ kenda mwonwa nĩ antũ, ĩndĩ Ngai nĩaicĩ nkoro cienu. Maũntũ marĩa antũ monaga marĩ ma bata, Ngai oonaga marĩ mathũũku mũno.

16 “Watho wa Muca na mbuku cia iroria ciathomithanirue nkinya rĩrĩa Njũana Mũbatithania a-cire. Na kuuma bĩndĩ ĩnu, Nteto Mbega cia ũthamaki wa Ngai nwa ikũbunjua. Na wa mũntũ nĩ athũngĩra ũthamakini wa Ngai kĩa binya.

17 Nĩ raici ĩgũrũ na nthĩ kũthira, nkũrũki ya gaturumo nwarĩ kamwe ka Watho kũbuutũka.

18 “Mũntũ wonthe ũrĩa ũtiganaga na mũka wawe, na akabikia mũntũ mũka ũngĩ, nĩka atharagia. Na mũntũ ũrĩa ũbikagia mũntũ mũka ũrĩa ũtiganĩte na mũrũme, nĩka atharagia.”

Gĩtonga na Racaro

19 Njĩcũ akĩbeecana ngerekano ĩngĩ akiuga, “Nĩ kwarĩ na mũntũ ũmwe mũtongu mũno. E-kagĩra nguo cia goro mũno, agatũũra mũtũrĩre wa goro ntukũ cionthe, akĩrĩcaga irio mbega.

20 Na kwarĩ na nkĩa ĩmwe yetagwa Racaro, ĩrĩa yamamĩtue mwĩrĩgani wa gĩtonga kĩu, ĩcũrĩte ironda mwĩrĩ unthe.

21 Racaro nĩ e-ndaga mũno kũrũmua irio irĩa ciagwĩcaga kuuma methani ya gĩtonga kĩu. Ĩndĩ wana kurũ nĩciacaga ĩkamũcũna ironda.

22 “Kabinda nĩ ga-kinyire na Racaro agĩkua. Araika makĩmũkamata makĩmũbira kĩthũrini kĩa Iburaimu. Gĩtonga nakĩo gĩgĩkua na gĩkĩthikwa.

23 Gĩtonga gĩkĩthiĩ ĩcamaarĩro, gĩkĩnyamaarĩra ku mũno. Gĩgĩcũũtha ĩgũrũ gĩkĩona Iburaimu arĩ kũraaca, nawe Racaro arĩ kĩthũrini kĩawe.

24 Gĩtonga gĩgĩĩtana gĩkiuga, ‘Baaba Iburaimu, mbĩguĩra kĩao! Tũma Racaro atombeke mũthia wa kaara kawe rũncĩni, aace ambĩtĩrĩrie rũrĩme rũborabore, nĩ ũntũ nkũbinya nĩ kĩrĩrĩmbĩ gĩkĩ.’

25 Ĩndĩ Iburaimu akĩmũciokeria akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mwana wakwa, ririkana rĩrĩa warĩ mwoo, warĩ na mawega monthe, ĩndĩ Racaro a-rĩ na thĩĩna. Ĩndĩ rĩu, Racaro nĩeganĩrĩte rĩrĩa weũ ũkũnyamaara.

26 Na rĩngĩ, kũrĩ na mũtaro mũnene mũno gatagatĩ getũ namwi. Kwogu, gũtĩ mũntũ ũnkĩbota kuuma naa tũrĩ agaaca nau mũrĩ, kana auma nau mũrĩ aaca naa tũrĩ.’

27 “Gĩtonga kĩu gĩkĩmũciokeria gĩkĩmwĩra atĩrĩ, ‘Baaba Iburaimu, tũma Racaro mũciĩ kwa ĩthe wakwa,

28 nĩ ũntũ nĩna mamũruamaitũ matano, athiĩ amakaanie giria magaaca gũntũ gũkũ gwa kũthĩĩnĩra.’

29 Iburaimu akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mamũruanyũkwe marĩ na maandĩko ma Muca na iroria inu ciĩngĩ. Nĩ mathoome Maandĩko.’

30 Gĩtonga gĩkĩmwĩra atĩrĩ, ‘Arĩ, baaba Iburaimu! Ĩndĩ mũntũ ankĩriũka kuuma kũrĩ akuũ, akathiĩ kũrĩ mo, meerira.’

31 Iburaimu akĩmwĩra, ‘Ũkegua matĩthikĩrĩria maandĩko ma Muca na iroria, matĩĩtĩkia wana mũntũ ankĩriũka.’ ”

a 16:14 Abaricai ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi, gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ.

Kĩberithio gĩa kũreterera mũntũ magerio

(Mathayo 18:6-7; 21-22; Mariko 9:42)

17

1 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Maũntũ marĩa matũmaga antũ meebie nwa nkinya magaaca. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũtũmagĩrwa kũreta maũntũ ta mau, akoona thĩĩna mũno!

2 Mũntũ ũrĩa ũgatũma ũmwe wa mama aniini meebie, kĩberithio kĩawe gĩkeegua kĩrĩ kĩnene nkũrũki ya kwobererwa ĩbiga rĩa kĩthĩi nkingo, akagerwa ĩriani.

3 Kwogu ĩmenyerereni maũntũni marĩa mũrũthaga! Mũruanyũkwe angĩkũbĩtĩria, mũkaanie. Na agaaca kwĩrira, mũrekere.

4 Na angĩkũbĩtĩria maita mũgwanja ntukũ ĩmwe, na wa ĩbinda agaaca maita mũgwanja agakwĩra, ‘Nkwĩrira,’ mũrekere.”

5 Atũmwa makĩĩra Mwathani atĩrĩ, “Twongerere wĩtĩkio wetũ!”

6 Mwathani akĩmaciokeria akĩmeera, “Mũnkĩĩgua mũrĩ na wĩtĩkio wĩgana ta kabĩndĩ kaniini mũno ka mũthanthũkũ, nwa mwĩre mũtare ta ũyũ gũũka kuuma baba wĩbande ĩriani, na ũkamwathĩkĩra.”

7 Njĩcũ akĩmaũria, “Ta ringa mbica mũntũ ũmwe wacienu arĩ na nkoombo ya kũrĩma, kana ya kũrĩĩthia ng'ondu, na yacioka kĩbwaĩ kuuma wĩrani, akamĩĩra, ‘Ncũ rĩu wĩkare nthĩ ũrĩe irio.’

8 Anga mwene atĩmĩĩta amĩĩre, ‘Ĩkĩra nguo cia ũrugi, ũndugĩre irio, ũndetere ndĩe na nyue, thuubani negwe, ũrĩe na ũnyue?’

9 Rĩu rĩ, ka mwene agaciokeria nkoombo yawe nkaatho nĩ ũntũ wa kũrũtha bũrĩa ĩrerĩtwe ĩrũthe?

10 Kwogu wana mwiũ mwarĩĩkia kũruta wĩra ũrĩa mwathĩtwe kũruta, ugagani, ‘Twiũ tũrĩ nkoombo irĩa itĩagĩrĩrĩte. Twarũtha bũrĩa tũrabatiĩ kũrũtha bunka.’ ”

Njĩcũ aboria arwaru ĩkũmi ma mũtigiri

11 Njĩcũ athiĩte bwa Njerucaremu, akĩbetũkĩrĩra mũbakani wa Camaria na Gariiri.

12 Wa athiĩte ntũũrani ĩmwe, agĩtũngana na antũ ĩkũmi marĩa ma-rĩ na mũtigiri.a Makĩrũngama bantũ baraaca ma,

13 makiugĩrĩria na binya, makiuga, “Njĩcũ Mwathani! Twĩguĩre kĩao!”

14 Njĩcũ akĩmoona akĩmeera atĩrĩ, “Thiĩni mwĩonanie kũrĩ athĩnjĩri Ngai.” Wa ma-thiĩte, makĩborua.

15 Na rĩrĩa ũmwe waciao o-nire akũborua, agĩcioka akiugagĩrĩria na binya agĩkumagia Ngai.

16 Akĩĩgwĩthia nthĩ magũrũni ma Njĩcũ, akĩmũciokeria nkaatho. Na a-rĩ Mũcamaria.

17 Njĩcũ akĩũria atĩrĩ, “Anga tĩ antũ ĩkũmi maboriirue? Maakũ mau mangĩ kenda?

18 Anga gũtĩ mũntũ ũngĩ wonekire wa gũcioka gũciokeria Ngai nkaatho, tiga mũgeni ũyũ wenka?”

19 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Rũngama wĩthiĩre. Wĩtĩkio waku ũgũkũboria.”

Gũũca kwa ũthamaki wa Ngai

(Mathayo 24:23-24,37-41)

20 Abaricai mamwe makĩũria Njĩcũ rĩrĩa ũthamaki wa Ngai ũgaaca. Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Ũthamaki wa Ngai ũtĩĩca ũkĩonagwa na meetho.

21 Na ũtĩĩgua antũ makiuga, ‘Ũyũ naa!’ Kana ‘Ũũrĩa nabaarĩa!’ Nĩ ũntũ ũthamaki wa Ngai ũrĩ ndaani yenu.”

22 Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Ĩbinda rĩgakinya rĩrĩa mũkerirĩria kwona ntukũ ĩmwe ya Mwana wa Mũntũ, ĩndĩ mũtĩmĩona.

23 Antũ makamwĩra, ‘Ũũrĩa nabaarĩa!’ Kana, ‘Ũyũ naa!’ Mũtĩkamarũmĩrĩre.

24 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa rũbeni rũbenagia kuuma nau ĩgũrũ mbarĩ ĩmwe, rũkamũrĩka mbarĩ cionthe kũu ĩgũrũ, nwa tabu gũũca kwa Mwana wa Mũntũ gũkegua gũkari.

25 Ĩndĩ mbere, nwa nkinya anyamaare mũno na aregwe nĩ antũ ma rũciaro rũrũ.

26 Na wa ta bũrĩa kwarĩ mabindani ma Nuu, nwabu gũkegua kũrĩ ntukũ ya gũũca kwa Mwana wa Mũntũ.

27 Antũ ma-rĩcaga, makanyua, makabikua na makabikania, nkinya ntukũ ĩrĩa Nuu a-thũngĩĩre thabinani. Nau mũguũ ũgĩĩca ũkĩmathiria monthe.

28 “Nwabu gwekari bĩndĩ ya Roti. Antũ ma-rĩcaga na makanyua, makagũra na makeendia, makabanda na magatuma nyomba.

29 Ĩndĩ ntukũ ĩrĩa Roti a-umire Condomu, mwanki mũnene ũkiuma ĩgũrũ, ũkĩmathiria monthe.

30 Ũgu nwabu gũkethĩrwa gũkari ntukũ ĩrĩa Mwana wa Mũntũ akaguũranĩrua.

31 Ntukũ ĩnu mũntũ ũrĩa ũkethĩrwa atwete ĩgũrũ rĩa nyomba yawe, na arĩ na into ciawe nyombani, atĩkeegũrũke gũciĩthara. Na mũntũ ũrĩa ũkethĩrĩrwa mũgũndani, wana we atĩkagerie gũcioka mũciĩ.

32 Ririkanani mũka wa Roti.

33 Mũntũ ũrĩa ũgeragia kũbonokia mwoo wawe, atĩbona. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũtecaga ũtũũro wawe nĩ ũntũ wakwa, agatũũra mwoo.

34 Ga nkũmwĩra, ũtukũ ũnu, antũ maĩrĩ makegua marĩ ũrĩrĩni ũmwe, ũmwe waciao eeũkue na ũnu ũngĩ atigwe.

35 “Aka maĩrĩ makethĩrwa magĩkiaga bamwe, ũmwe waciao ageũkua na ũnu ũngĩ atigwe.

36 Arũme maĩrĩ makethĩrwa marĩ mũgũndani makĩrĩma, ũmwe waciao ageũkua na ũnu ũngĩ atigwe.” b

37 Arutwa makĩmũũria atĩrĩ, “Mwathani, maũntũ mau magekarĩka kũ?” Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera, “Gũntũ kũrĩa kũrĩ na kiimba, nĩ nabo nderi igaceemania.”

a 17:12 Mũrimo wa mũtigiri watũmaga antũ magatuĩkanga icunce imwe cia mwĩrĩ. Antũ ta mau ma-tetĩkagĩrĩrua gwĩkarania na marĩa mangĩ.

b 17:36 Mũbari ũyũ wa 36 ũtĩ mbukuni ĩmwe cia Kĩngiriki.

Ngerekano ya mũka wa ntigwa na mũgambithania

18

1 Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano akĩĩra arutwa mawe atĩ nĩ mabatiĩ kũboyaga ntukũ cionthe, na matĩgũkua nkoro.

2 Akĩmeera atĩrĩ, “Nĩ kwarĩ na mũgambithania ũmwe wa kuuma taũni ĩmwe ũrĩa ũta-kĩraga Ngai, na ata-beecaga antũ gĩtĩĩo.

3 Na kwarĩ na mũka wa ntigwa taũni ĩnu. Agĩtua gũũcaga kũrĩ we rĩonthe kũmũkaĩra akamwĩra atĩrĩ, ‘Bai tũmĩra kĩbooto ũntuĩre ĩgamba rĩrĩa nĩnarĩo, niũ na nthũ yakwa.’

4 “Mũgambithania agĩĩkara kabinda karaaca akĩregaga. Ĩndĩ thuubani akiuga na nkoro atĩrĩ, ‘Wana wegua ntĩkĩraga Ngai kana ntindanĩrĩra na antũ,

5 ĩndĩ nĩ ũntũ nwabu mũka ũyũ antangire, nkamũtuĩra ĩgamba na kĩbooto, nĩ kenda atige gũũcaga gwakwa rĩonthe, nĩ ũntũ akambinyia!’ ”

6 Mwathani akiuga, “Ta thikĩrĩriani ũgu mũgambithania ũnu ũtarĩ wa kĩbooto a-ugire.

7 Anga Ngai, atĩretera kĩbooto antũ marĩa ethuurĩrĩte, marĩa mamũrĩragĩra ũtukũ na mũthenya? Ngai nwa acererwe kũmatethia?

8 Ga nkũmwĩra, akamanenkera kĩbooto na karũgĩ. Ĩndĩ rĩ, rĩrĩa Mwana wa Mũntũ agaaca gũkũ nthĩ, akethĩra antũ marĩ na wĩtĩkio?”

Ngerekano ya Mũbaricai na mwĩtia gooti

9 Njĩcũ agĩtũmĩra ngerekano ĩno akĩarĩria antũ marĩa ma-bũthagia marĩa mangĩ, na makeona marĩ eega mũno. Njĩcũ akiuga,

10 “Arũme maĩrĩ nĩ ma-thiĩre ekarũni kũboya. Ũmwe a-rĩ Mũbaricai na ũnu ũngĩ a-rĩ mwĩtia gooti.

11 Mũbaricai akĩrũngama kũboya. Akĩboya na mwĩtĩo akiuga, ‘Ngai nĩngũgũciokeria nkaatho nĩ ũntũ niũ ntĩmwĩbia ta antũ marĩa mangĩ, kana ta eei, kana eeki naĩ, itharia, wana kana ta mwĩtia gooti ũyũ.

12 Nĩimaga kũrĩa irio ntukũ ciĩrĩ gwa kiumia, na nkaruta gĩcunce gĩa ĩkũmi gĩa kĩrĩa kĩonthe ngwataga.’

13 “Nawe mwĩtia gooti, akĩrũngama baraaca ma. Wana ata-geria gũcũũtha ĩgũrũ, ĩndĩ a-ringaringire kĩthũri kĩawe akiuga atĩrĩ, ‘Ngai mbĩguĩra kĩao niũ mwĩbia!’

14 Ga nkũmwĩra, mwĩtia gooti ũyũ e-nũkire kwawe arĩ mwĩtĩkĩrĩku mbere ya Ngai nkũrũki ya Mũbaricai ũnu. Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũgeũkĩrĩria akanyiibua. Nawe ũrĩa ũkenyiibia agaũkĩrĩrua.”

Njĩcũ atharima twana

(Mathayo 9:13-15; Mariko 10:13-36)

15 Rĩu, antũ nĩ ma-retaga twana kũrĩ Njĩcũ, nĩ kenda atwigĩrĩra njara atũtharima. Rĩrĩa arutwa mawe mo-nire ũgu, makĩambĩrĩria kũmakaania.

16 Njĩcũ agĩĩta twana tũthiĩ kũrĩ we, na akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Tiganaani na twana tũũce kũrĩ niũ. Mũtĩgatũgirie, nĩ ũntũ ũthamaki wa Ngai nĩ wa marĩa mekari ta twana tũtũ.

17 Nama ga nkũmwĩra, mũntũ ũrĩa ũtĩkaamũkĩra ũthamaki wa Ngai ta kaana, atĩthũngĩra ku.”

Kwiga mũthiithũ ĩgũrũ

(Mathayo 19:16-30; Mariko 10:17-31)

18 Mũtongoria ũmwe Mũyaundi akĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo ũrĩa mwega, nĩ atĩa nkarũtha kenda ngaa mwoo wa tene na tene?”

19 Njĩcũ akĩmũũria, “Nĩkĩ ũkũmbĩta ũrĩa mwega? Gũtĩwe mwega tiga Ngai wenka.

20 Weũ nĩ wicĩ maathani marĩa maugĩte atĩ, ‘Ũtĩkatharie, ũtĩkaũragane, ũtĩkaie, ũtĩkarute ũira wa ũrongo, tĩĩyaga ĩbaagu na nyũkwe.’”

21 Mũtongoria ũnu akĩmwĩra atĩrĩ, “Niũ ntũũraga mbathĩkĩrĩte mawatho mama monthe kuuma ndĩ mũniini.”

22 Rĩrĩa Njĩcũ e-guire ũgu, akĩmwĩra, “Kũrĩ na ũntũ ũmwe ũtigarĩtie. Thiĩ wendie into ciaku cionthe, na ũgaĩre athĩĩni mbeeca inu, na ũkagĩa na mũthiithũ ĩgũrũ, ũkĩnaca ũndũmĩrĩre.”

23 Rĩrĩa mũntũ ũnu e-guire ũgu, akĩĩgua kĩeba mũno, nĩ ũntũ a-rĩ mũtongu mũno.

24 Rĩrĩa Njĩcũ o-nire bũrĩa a-gĩĩre na kĩeba, akiuga atĩrĩ, “Ĩ nĩ atĩa kũrĩ na binya itonga kũthũngĩra ũthamakini wa Ngai!

25 Nĩ ũbũthũ nkamĩĩra ĩkĩthũngĩrĩra karimani ga cindano, nkũrũki ya mũntũ mũtongu kũthũngĩra ũthamakini wa Ngai!”

26 Rĩrĩa antũ me-guire ũgu makĩũria atĩrĩ, “Rĩu nĩ ũũ ũnkĩbota kũbonokua?”

27 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera, “Maũntũ marĩa matĩbotagwa nĩ mũntũ, nĩ mabotagwa nĩ Ngai.”

28 Betũro akiuga atĩrĩ, “Twiũ nĩ tũtigĩte into cietũ cionthe twakũrũmĩrĩra.”

29 Njĩcũ akĩmeera, “Ga nkũmwĩra nama! Gũtĩ mũntũ nwarĩ ũmwe, ũrĩa ũtigĩĩte mũciĩ wawe, mũka, mamũruang'ina, aciari, kana ciana ciawe nĩ ũntũ wa ũthamaki wa Ngai,

30 ũtĩkanenkerwa into mĩngĩ nkũrũki mabindani mama, na mwoo wa tene na tene mabinda marĩa magaaca.”

Njĩcũ aratha kũũragwa kwawe

(Mathayo 20:17-19; Mariko 10:32-34)

31 Njĩcũ agĩũkia arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ, akĩmeera atĩrĩ, “Rĩu tũthiĩte Njerucaremu, na maũntũ monthe marĩa mandĩkĩtwe nĩ iroria makoniĩ Mwana wa Mũntũ nwa nkinya mabingue.

32 Akanenkanĩrwa njarani cia antũ matĩ Ayaundi, mamũnyũrũrie, mamũcenge, na mamũtuĩre mata.

33 Na makamũringa iboko na mamũũrage, ĩndĩ ntukũ ya kathatũ akariũka.”

34 Ĩndĩ arutwa mata-taũkĩrwa nĩ ũgu a-ugire, nĩ ũntũ yarĩ mbitho. Na mata-menyire bũrĩa Njĩcũ a-ugaga.

Njĩcũ aboria mũtumuumu

(Mathayo 20:29-34; Mariko 10:46-52)

35 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire bakubĩ na Njeriko, mũtumuumu ũmwe nĩ e-karĩte rũteere rwa njĩra akĩrombaga ũtethio.

36 Rĩrĩa e-guire kĩrĩndĩ gĩa antũ kĩbetũkĩte, akĩũria, “Nĩ atĩa gũgwĩkarĩka?”

37 Antũ makĩmwĩra, “Nĩ Njĩcũ wa kuuma Nacarethi ũbetũkĩte.”

38 Agĩĩtana na binya akiuga, “Njĩcũ Mwana wa Ndaundi mbĩguĩra kĩao!”

39 Antũ marĩa ma-tongoretie makĩambĩrĩria kũmũkũũba makĩmwĩraga akire. Ĩndĩ akiugĩrĩria na binya nkũrũki, akiuga atĩrĩ, “Njĩcũ, Mwana wa Ndaundi, mbĩguĩra kĩao!”

40 Njĩcũ akĩrũngama, akĩathana akiuga mũntũ ũnu abirwe kũrĩ we. Rĩrĩa a-birirwe bakubĩ, Njĩcũ akĩmũũria atĩrĩ,

41 “Nĩ atĩa ũkwenda nkũrũthĩra?” Akĩmũciokeria akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani, nĩmenda kwona.”

42 Nawe Njĩcũ akĩmwĩra, “Ona! Wĩtĩkio waku ũgũkũboria.”

43 Mũntũ ũnu akĩambĩrĩria kwona wa rĩmwe! Na akĩrũmĩrĩra Njĩcũ agĩkumagia Ngai. Rĩrĩa antũ monthe mo-nire ũgu, magĩkumia Ngai.

Cakayo etĩkia Njĩcũ

19

1 Rĩu Njĩcũ nĩ a-thũngĩĩre Njeriko na nĩka a-betũkĩte.

2 Na kwarĩ na mũntũ ũmwe wetagwa Cakayo. A-rĩ mũnene wa eetia gooti, na a-rĩ mũtongu mũno.

3 Na nĩ e-ndaga kwona Njĩcũ nĩ ũũ, ĩndĩ ata-botaga kũmwona nĩ ũntũ wa wĩngĩ wa antũ, na rĩngĩ, a-rĩ mũkubĩ mũno.

4 Kwogu akĩng'aria mbere ya kĩrĩndĩ, agĩtwa mũtĩ wa mũkũũ kenda oona Njĩcũ, nĩ ũntũ a-betũkĩrĩrĩte njĩrani ĩnu.

5 Rĩrĩa Njĩcũ a-kinyire bau mũtĩni ũnu, agĩcũũtha ĩgũrũ akĩmwona, akĩmwĩra atĩrĩ, “Cakayo, uma mũtĩni na karũgĩ, nĩ ũntũ ũmũnthĩ nwa nkinya ngũceerere mũciĩ gwaku.”

6 Akiuma mũtĩni na karũgĩ, na akĩgwata Njĩcũ ũgeni akenete mũno.

7 Rĩrĩa antũ mo-nire ũgu, makĩambĩrĩria kũnuguna makiugaga, “Akũthiĩ gũceera mũciĩ kwa mwĩbia.”

8 Cakayo akĩrũngama akĩĩra Mwathani atĩrĩ, “Cũũthĩrĩria Mwathani, nkanenkera nkĩa nuthu ya ũtonga wakwa. Na wegua kũrĩ mũntũ ncunĩte gĩntũ kĩawe, nkamũciokeria kĩo maita mana.”

9 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Ũmũnthĩ ũbonokio ũgũkinya nyomba ĩno, nĩ ũntũ wana mũntũ ũyũ nĩ wa rũrĩco rwa Iburaimu.

10 Nĩ ũntũ Mwana wa Mũntũ a-cire gũceria na kũbonokia marĩa maũrĩte.”

Ngerekano ya aruti wĩra ĩkũmi

(Mathayo 25:14-30)

11 Rĩrĩa antũ ma-thikĩrĩrĩtie maũntũ mau, Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kũmaba ngerekano. Nĩ ũntũ a-rĩ bakubĩ gũkinya Njerucaremu, na antũ me-ciragia ũthamaki wa Ngai ũgakinya wa rĩmwe.

12 Akiuga atĩrĩ, “Mũntũ ũmwe warĩ wa kuuma mũciĩ warĩ ĩgweta, nĩ a-thiĩre nthĩ ya kũraaca, nĩ kenda atuĩwa mũthamaki, na thuuba yoogu, acioke mũciĩ.

13 Mbere ya athiĩ, agĩĩta aruti wĩra mawe ĩkũmi. Akĩmanenkera mbeeca ciĩganeene. Akĩmeera, ‘Onjorithiani mbeeca ino nkinya rĩrĩa ngacioka.’

14 Ĩndĩ antũ ma nthĩ yawe nĩ ma-mũmenete. Magĩtũma antũ mamuume thuuba, makĩthiĩ kuuga atĩrĩ, ‘Tũtĩkwenda mũntũ ũyũ atuĩka mũthamaki wetũ.’

15 “Mũntũ ũnu a-thiĩre atuĩwa mũthamaki, na agĩcioka kwao mũciĩ. Agĩtũmana etĩrwe aruti wĩra marĩa a-nenkerete mbeeca, nĩ kenda amenye baita ĩrĩa wa ũmwe waciao o-nete.

16 Mũruti wĩra wa mbere agĩĩca akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, mbeeca irĩa wanenkere iciaranĩte maita ĩkũmi.’

17 Mũnene wawe akĩmwĩra, ‘Nĩ wega mũno, ũrĩ mũruti wĩra mwega. Na nĩ ũntũ ũrĩ mwĩbokeku na tũinto tũniini, ũgatuĩka mũnene wa taũni ĩkũmi.’

18 Mũruti wĩra wa kaĩrĩ agĩĩca. Akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, mbeeca irĩa wanenkere ndutithĩtie wĩra ciaciarana maita matano.’

19 Mũnene akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Ũgatuĩka mũnene wa taũni ĩtano.’

20 “Mũruti wĩra ũngĩ agĩĩca, akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Mũnene, mbeeca ciaku nĩcio ino. Nda-ciobire na gatame wega wa bũrĩa wanenkere ciĩgana.

21 Nĩ nda-gũkĩrire nĩ ũntũ, ũrĩ mũntũ ũtĩ kĩao. Wĩũkagia irĩa itĩ ciaku na ũgaketha kũrĩa ũtĩbandĩte.’

22 Mũnene akĩmwĩra atĩrĩ, ‘Ngagũtuĩra ĩgamba na ciugo ciaku, weũ mũruti wĩra ũrĩa mũthũũku. Ũkegua nĩ waicĩ ntĩ kĩao, na mbĩũkagia irĩa itĩ ciakwa, na ngaketha kũrĩa ntĩbandĩte rĩ,

23 nĩkĩ ũta-mbigĩra cio bengi, kenda ndacioka mbĩthĩre irĩ na maciaro?’

24 Mũnene akĩĩra antũ marĩa ma-rĩ bo atĩrĩ, ‘Mũcuuneni mbeeca inu arĩ nacio na mũnenkere ũrĩa wonete baita maita ĩkũmi.’

25 Ĩndĩ makĩmwĩra, ‘Mũnene, anga atĩna mbeeca ciĩngĩ maita ĩkũmi!’

26 “Mũnene akĩmaciokeria akĩmeera, ‘Ga nkũmwĩra, ũrĩa ũrĩ na gĩntũ akongererwa. Ĩndĩ ũrĩa gũtĩkĩo arĩ nakĩo, wana kĩu kĩniini arĩ nakĩo agacuunwa.

27 Ĩndĩ nthũ inu ciakwa irĩa itendaga ntuĩka mũnene wao ireteni baba na mũciũrage mbere yakwa nkĩonaga!’ ”

Njĩcũ akenererwa akĩthũngĩra Njerucaremu

(Mathayo 21:1-11; Mariko 11:1-11; Njũana 12:12-19)

28 Rĩrĩa Njĩcũ a-rĩkirie kwaria maũntũ mau, akĩthiĩ na mbere gwĩtia bwa Njerucaremu.

29 Arĩ bakubĩ gũkinya ntũũrani yetagwa Bethibage na ĩngĩ yetagwa Bethania, bakubĩ na Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiyũ, agĩtũma arutwa mawe maĩrĩ akĩmeera atĩrĩ,

30 “Thiĩni ntũũrani ĩrĩa ĩrĩ bakubĩ. Mũkĩthũngĩra ku, mũkethĩra njaũ ya mbunda ĩrĩ nthaĩke bo, ĩria ĩtanakamata mũntũ. Mũmĩthaũre mũmĩrete baba.

31 Mũnkĩũrua nĩ mũntũ, ‘Nĩkĩ mũkũmĩthaũra?’ Mũmwĩreni atĩrĩ, ‘Mwathani arĩ na bata nayo.’ ”

32 Rĩrĩa arutwa ma-thiĩre, makĩĩthĩra maũntũ mekari wa ta bũrĩa a-merĩĩte.

33 Na rĩrĩa ma-thaũraga njaũ ĩnu ya mbunda, eene yo makĩmaũria atĩrĩ, “Ka mũkũmĩthaũra nĩkĩ?”

34 Arutwa makĩmaciokeria makiuga atĩrĩ, “Mwathani arĩ na bata nayo.”

35 Makĩreta njaũ ĩnu ya mbunda kũrĩ Njĩcũ, makĩara nguo ciao mũgongo wayo, makĩmũtwethia bo.

36 Wa athiĩte atwete ĩgũrũ rĩa njaũ, antũ ma-mwaragĩra nguo ciao njĩrani.

37 Na rĩrĩa a-kubĩbĩrĩrie mwĩndamo wa Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiyũ, kĩrĩndĩ kĩonthe kĩa arutwa gĩkĩambĩrĩria gũkenerera na gũkumia Ngai na mũgambo mũnene, nĩ ũntũ wa ciama cionthe irĩa mo-nete.

38 Makiuga atĩrĩ,

“Kĩtharimo nĩ kũrĩ Mũthamaki ũrĩa ũũcĩte

na riĩtwa rĩa Mwathani!

Thaayũ ĩrogĩa ĩgũrũ, na ũkumio kũrĩ Ngai!”

39 Abaricai mamwe marĩa ma-rĩ kĩrĩndĩni kĩu makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, ĩra arutwa maku makire.”

40 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra! Magaaca gũkira, mabiga makaminĩra.”

Njĩcũ arĩrĩra Njerucaremu

41 Rĩrĩa a-kinyire bakubĩ na Njerucaremu, agĩcũthĩrĩria taũni ĩnu, na akĩmĩrĩrĩra

42 akiuga atĩrĩ, “Ũkegua ũmũnthĩ nwa ũmenye maũntũ marĩa magakũretera thaayũ! Ĩndĩ rĩu ũtĩmenya nĩ ũntũ ũrĩmũbithe mo.

43 Nĩ ũntũ ntukũ ĩgakinya, ĩrĩa nthũ ciaku igagũcĩgĩrĩria, ikũthiũrũrũke mbarĩ cionthe, waage gwa kuumĩrĩra.

44 Magakwomoranga, weũ bamwe na ciana ciaku irĩa irĩ ndaani yaku. Na gũtĩ ĩbiga rĩgatigwa ĩgũrũ rĩa rĩrĩa rĩngĩ, nĩ ũntũ ũta-menyire ĩbinda rĩaku rĩa gũceererwa nĩ Ngai.”

Njĩcũ arutũrũra antũ ekarũni

(Mathayo 21:12-17; Mariko 11:15-19; Njũana 2:13-22)

45 Njĩcũ akĩthũngĩra ekarũni akĩambĩrĩria kwĩngĩrĩria antũ nja, marĩa me-ndagia ku na marĩa ma-gũraga.

46 Akĩmeera atĩrĩ, “Kwandĩkĩtwe Mandĩkoni atĩrĩ, ‘Nyomba yakwa ĩgetagwa nyomba ya maboya.’ Ĩndĩ mũmĩtuĩte nkurunga ya eei!”

47 Na nĩ a-thomithagia kũu ekarũni wa mũthenya. Ĩndĩ athĩnjĩri anene ma Ngai, Aarimo ma watho wa Muca na atongoria ma antũ nĩ me-ndaga kũmũũraga.

48 Na matoonaga kaanya nĩ ũntũ antũ me-karaga mathikĩrĩrĩtie mũno akĩthomithia.

Ũbinga wa atongoria ma Ayaundi

(Mathayo 21:23-27; Mariko 11:27-33)

20

1 Mũthenya ũmwe, Njĩcũ akĩthomithia antũ ekarũni na akĩbunjagia Nteto Mbega, athĩnjĩri anene ma Ngai, aarimo ma watho wa Muca bamwe na akũrũ nĩ ma-cire kũrĩ Njĩcũ.

2 Makĩmũũria atĩrĩ, “Ta twĩre, nĩ ũrũtha maũntũ mama na watho ũrĩkũ? Kana nũũ we ũkũbeete watho ũnu?”

3 Nawe akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Wana niũ nkamũũria kĩũria, na mũnciokerie.

4 Ũbaatithio wa Njũana rĩ, waumĩte ĩgũrũ kana kũrĩ antũ?”

5 Makĩambĩrĩria kwaranĩria mo eene na makiuga atĩrĩ, “Twamwĩra, ‘Nĩ kuuma kũrĩ Ngai,’ agatũũria, ‘Nĩkĩ ĩndĩ tũte-tĩkirie Njũana?’

6 Na twamwĩra, ‘Nĩ kuuma kũrĩ mũntũ,’ antũ monthe magatũbũũra na mabiga nĩ ũntũ, nĩ me-tĩkĩtie Njũana a-rĩ kĩroria.”

7 Rĩu magĩciokia makiuga, “Tũtiicĩ.”

8 Njĩcũ nawe akĩmeera atĩrĩ, “Wana niũ ntĩmwĩra kũrĩa ndutĩte watho wa kũrũtha maũntũ mama.”

Ngerekano ya akombori mũgũnda athũũku

(Mathayo 21:33-46; Mariko 12:1-12)

9 Njĩcũ akĩambĩrĩria kwĩra antũ ngerekano ĩno, “Mũntũ ũmwe nĩ a-bandire mũgũnda wawe mĩthabibũ, agĩkomborithia arĩmi, na akĩthiĩ gũntũ kũraaca na agĩĩkara nabo ntukũ mĩngĩ.

10 Na bĩndĩ ya maketha, agĩtũma mũruti wawe wa wĩra, kũrĩ arĩmi mau, mamũnenkere nthabibũ imwe kuuma mũgũndani ũnu. Ĩndĩ rĩrĩa mũruti wĩra ũyũ a-kinyire, arĩmi mau makĩmũbũũra na makĩmwĩngĩrĩria njara ntheri.

11 Agĩtũma mũruti wĩra ũngĩ. Ĩndĩ rĩrĩa a-kinyire nabo, wana we makĩmũbũũra, makĩmũconora mũno, na makĩmwĩngĩrĩria njara ntheri.

12 Na rĩngĩ, mwene agĩtũma mũntũ wa kathatũ. Makĩmũguraria na makĩmũgera nja ya mũgũnda.

13 “Mwene mũgũnda akĩũria, ‘Nĩ atĩa nkũrũtha?’ Akiuga, ‘Nĩ ntũma mwana wakwa wengwa, ũrĩa mendete mũno, mabota kũmũtĩĩa mamwona!’

14 Ĩndĩ rĩrĩa arĩmi mau ma-mwonire, makĩaranĩria mo eene makiuga, ‘Ũyũ nĩwe ũkagaĩrwa mũgũnda. Tũmũũrageni kenda ĩgai rĩgatuĩka rĩetũ.’

15 Kwogu, makĩmũgera nja ya mũgũnda na makĩmũũraga. Rĩu rĩ, mwene mũgũnda akarũtha arĩmi mau atĩa?

16 Akathiĩ aũrage antũ mau, na a-komborithĩtie antũ mangĩ mũgũnda ũnu.” Antũ meegua ũgu, makiuga, “Bũu bũroũra!”

17 Njĩcũ akĩmacũũtha tũũ, akiuga, “Rĩu mbĩĩrani atĩrĩ, Maandĩko marĩa maugaga,

‘Ĩbiga rĩrĩa atumi ma-regire,

nĩrĩo rĩtuĩkĩte rĩa koona,’ nĩ kuuga atĩa?

18 “Mũntũ wonthe ũrĩa ũkagwĩra ĩbiga rĩu, akaunĩkanga tũcunce wa tũcunce. Na ũrĩa rĩkagwĩra, rĩkamũtuntumũra.”

19 Aarimo ma watho wa Muca na athĩnjĩri anene ma Ngai makĩmenya nĩmo Njĩcũ a-temaga na ngerekano ĩno. Kwogu nĩ me-ndaga kũmwambata thaa inu, tiga nĩ ma-kĩraga antũ.

Kĩũria gĩkoniĩ kũrĩba gooti

(Mathayo 22:15-22; Mariko 12:13-17)

20 Rĩu, atongoria mau nĩ ma-tuĩragia Njĩcũ. Magĩtũma athigaani kũrĩ we, metuĩte antũ eega. Na nĩ me-riragĩria kwĩgua akiuga ũntũ mankĩmũthitanga nau, kũrĩ ngabana wa Roma.

21 Athigaani mau makĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Mwarimo, nĩ twicĩ waragia na ũkathomithia bũrĩa kũbatiĩ, ũtĩkwenderera mamwe kana marĩa mangĩ, ĩndĩ ũthomithagia maũntũ ma Ngai ma ũũma.

22 Ta twĩre wegua nĩ tũbatiĩ kũrĩbaga gooti kũrĩ Kaicarĩ,a kana tũtĩbatiĩ?”

23 Nawe Njĩcũ akĩmenya nĩka makũmũtega, akĩmeera atĩrĩ,

24 “Ta moniani ciringi. Ũthiũ ũyũ nĩ wa ũũ? Na riĩtwa rĩrĩ nĩ rĩa ũũ?” Makiuga, “Cionthe nĩ cia Kaicarĩ.”

25 Nawe akĩmeera, “Rĩu, cia Kaicarĩ nenkagĩrani Kaicarĩ, na cia Ngai nenkagĩrani Ngai.”

26 Mata-botire kũmũtega na bũrĩa a-ugĩte mbere ya mwĩngĩ, na nĩ ma-rigarirue mũno nĩ bũrĩa a-ciokirie na magĩkira kibi!

Kĩũria gĩkoniĩ kũriũka

(Mathayo 22:23-33; Mariko 12:18-27)

27 Rĩu Acandukaib mamwe, marĩa ma-ugaga atĩ antũ maakua matĩriũkaga, makĩthiĩ kũrĩ Njĩcũ makĩmũũria atĩrĩ,

28 “Mwarimo, Muca a-twandĩkĩĩre Watho akiuga, ‘Mũntũ ankĩbikania acioke akue, mbere ya magĩa na ciana, nwa nkinya mũruang'ina wa mũntũ ũnu abikie mũka ũnu wa ntigwa acererie mũruang'ina mbeũ.’

29 Kwarĩ na mamũruang'ina mũgwanja. Wa mbere akĩbikia mũka ĩndĩ agĩkua matĩgĩĩte na ciana.

30 Wana wa kaĩrĩ,

31 wana wa kathatũ wa tabu, nkinya wa mũgwanja, na monthe ma-bikagia mũka ũnu magĩkuucaga, na matĩkũgĩa na ciana.

32 Thuubani, wana mũka ũnu agĩkua.

33 Rĩu rĩ, ta twĩre, rĩrĩa marĩa akuũ makariũkua, akegua arĩ mũka wa ũrĩkũ bo, nĩ ũntũ a-bikĩtue nĩ monthe mũgwanja?”

34 Njĩcũ akĩmaciokeria akĩmeera atĩrĩ, “Antũ ma nthĩ ĩno nĩmo mabikanagia na makabikua,

35 Ĩndĩ marĩa mataragwa mabatiĩ kwona kaanya mabindani mau ma kũriũka kwa marĩa akuũ, matĩbikanagia kana mabikua.

36 Na matĩkua rĩngĩ, nĩ ũntũ mekari ta araika. Namo nĩ ciana cia Ngai, nĩ ũntũ nĩ ciana cia ũriũkio.

37 Maũntũ ma kũriũka kwa marĩa akuũ, wana Muca nĩ andĩkĩte wega, barĩa agwetete maũntũ ma kĩthaka kĩrĩa kĩabĩcaga. Amwĩtĩte Mwathani, ‘Ngai wa Iburaimu, Icaka na Njakubu.’

38 We tĩ Ngai wa marĩa akuũ, ĩndĩ nĩ Ngai wa marĩa marĩ mwoo. Nĩ ũntũ kũrĩ Ngai, monthe marĩ mwoo.”

39 Aarimo mamwe ma watho makĩmwĩra, “Mwarimo, ũgũtwĩra wega!”

40 Na kuuma mũthenya ũnu, gũtĩ waciao watamba kũmũũria kĩũria kĩngĩ.

Kĩũria gĩkoniĩ Kiristũ

(Mathayo 22:41-46; Mariko 12:35-37)

41 Njĩcũ akĩmaũria, “Nĩkĩ antũ maugaga Kiristũc nĩ mwana wa Ndaundi?

42 Ndaundi we mwene augĩte mbukuni ya Thaburi,

‘Mwathani e-rire Mwathani wakwa,

Ĩkara nthĩ mwena wakwa wa ũrĩo,

43 Nkinya ntue nthũ ciaku

gĩtĩ kĩa gũkinyithia magũrũ maku.’

44 “Ũgaaca kwĩthĩrwa Ndaundi we wengwa nĩ amwĩta ‘Mwathani,’ rĩu nĩ atĩa Kiristũ abota kwĩthĩrwa arĩ mwana wawe?”

Njĩcũ amenereria aarimo ma watho wa Muca

(Mathayo 23:1-36; Mariko 12:38-40)

45 Antũ monthe mathikĩrĩrĩtie, Njĩcũ akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ,

46 “Ĩmenyerereni kũrĩ aarimo ma watho wa Muca! Marĩa mendete kũthiĩ mekĩrĩte nguo irĩa ndaaca. Na meendaga gũkethua na gĩtĩĩo nau thokoni. Meendaga gwĩkarĩra itĩ cia mbere cia gĩtĩĩo rĩrĩa marĩ cinagoguni. Na rĩrĩa mathiĩ ciathoni, meendaga gwĩkarĩra itĩ cia gĩtĩĩo.

47 Mathaagĩrĩria aka ma ntigwa makarĩa into ciao. Na rĩrĩa makũboya, maboyaga maboya maraaca, makĩenda antũ mamoona. Antũ ta mau makaberithua mũno.”

a 20:22 Kaicarĩ nĩ riĩtwa rĩrĩa mũthamaki wa Roma e-tagwa narĩo.

b 20:27 Acandukai marĩ atongoria ma ndini ma Kĩyaundi na ma-rĩ aarimo ma watho wa Muca, na matetĩkĩtie ũriũkio wa marĩa akuũ.

c 20:41 Riĩtwa rĩngĩ rĩa Kiristũ nĩ Mecia na nĩ kuuga Ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta.

Maruta ma mũka wa ntigwa

(Mariko 12:41-44)

21

1 Njĩcũ nĩ a-cũũthire ĩgũrũ, akĩona bũrĩa itonga ciarutaga mbeeca igĩĩkagĩra ĩthanthũkũni rĩa gwĩkĩra maruta.

2 Na akĩona mũka ũmwe waruta ciringi ciĩrĩ. Mũka ũnu a-rĩ wa ntigwa na a-rĩ mũthĩĩni.

3 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ga nkũmwĩra nama! Mũntũ mũka ũyũ wa ntigwa aruta mĩngĩ gũkĩra mau mangĩ monthe.

4 Nĩ ũntũ mama mangĩ monthe marutĩra Ngai kuumana na wĩngĩ wa ũtonga wao. Ĩndĩ mũka ũyũ wa ntigwa, bamwe na ũthĩĩni wawe, aruta cionthe irĩa ararĩ nacio.”

Ũrathi wa kwomorwa gwa ekarũ

(Mathayo 24:3-14; Mariko 13:3-13)

5 Arutwa mamwe ma Njĩcũ nĩ ma-ugaga bũrĩa ekarũ yagemetue na mabiga magemu mũno, na ibeo irĩa antũ ma-rutagĩra Ngai. Ĩndĩ Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ,

6 “Nĩ mũkwona mĩako ĩno yonthe! Ntukũ ĩgakinya rĩrĩa gũtĩ ĩbiga nwarĩ rĩmwe rĩgatigwa ĩgũrũ rĩa rĩrĩa rĩngĩ. Monthe makoomorwa!”

Cionereria cia mũthiro wa nthĩ

(Mathayo 24:3-14; Mariko 13:3-13)

7 Arutwa makĩmũũria atĩrĩ, “Mwarimo, maũntũ mama magekarĩka rĩ? Na nĩ indũ ĩkonania marĩ bakubĩ gwĩkarĩka?”

8 Njĩcũ akĩmaciokeria atĩrĩ, “Ĩmenyerereni mũtĩgace kũbenererua. Nĩ ũntũ engĩ magaaca makĩbunjagia na riĩtwa rĩakwa, makiugaga, ‘Nĩ niũ Kiristũ!’ Na kabinda karĩ bakubĩ gũkinya. Mũtĩkamarũmĩrĩre.

9 Rĩrĩa mũkegua nteto cia mbaara na gacagaca, mũtĩkamake. Nwa nkinya maũntũ mau mekarĩke mbere. Ĩndĩ ũnu tĩu mũthiro.”

10 Akĩthiĩ na mbere kwaria akĩmeera, “Nthĩ ĩkarũa na nthĩ ĩrĩa ĩngĩ, na ũthamaki ũrũe na ũthamaki ũrĩa ũngĩ.

11 Gũkagĩa na ithingithia gũntũ na gũntũ, yũũra, na mĩrimo mĩthũũku. Gũkegua kũrĩ na maũntũ mengĩ makoneka ma kũmakania na kũrigaria, kuuma ĩgũrũ.

12 “Ĩndĩ mbere ya maũntũ mama monthe mekarĩka, makamwambata na mamũthitange. Mamũbire mbere ya anene ma cinagogu, na nceera, na mamũbire kũrĩ athamaki na mangabana, nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa.

13 Kaanya kau gakegua karĩ keega keenu ga kũruta ũira.

14 Ĩndĩ mbere ya ĩgamba rĩenu rĩambĩrĩria, mũtĩgeetange na bũrĩa mũgaciokia ciũria.

15 Nĩ ũntũ nkamũnenkera ciugo na ũũgĩ, irĩa gũtĩ nthũ yenu nwarĩ ĩmwe ĩkabota kũrega kana gũkararia.

16 Mũgakũnyanĩrwa nĩ aciari meenu, mamũruanyũkwe, antũ ma mĩciĩ yenu, na arata meenu. Na makaũragithia mamwe meenu.

17 Antũ monthe makamũmena nĩ ũntũ wa riĩtwa rĩakwa.

18 Ĩndĩ gũtĩ rũcuĩrĩ rwa kĩongo nwarĩ rũmwe rũkaũra.

19 Kũũmĩrĩria kwenu nĩku gũgatũma mũbonokie mĩoo yenu.”

Ũrathi wa kũthũkangua kwa Njerucaremu

(Mathayo 24:15-21; Mariko 13:14-19)

20 Njĩcũ akiuga, “Na rĩrĩa mũkoona Njerucaremu yacĩgĩrĩrua nĩ mbũtũ ya athigari, mũmenye kũthũkangua kwayo kũrĩ bakubĩ.

21 Bĩndĩ ĩnu, marĩa makethĩrwa marĩ Njundea, mang'arie mathiĩ irĩmani. Marĩa makethĩrwa marĩ taũni ya Njerucaremu maumagare. Namo marĩa makegua marĩ nja yayo, matĩkathũngĩre ku.

22 Nĩ ũntũ bĩndĩ ĩnu ĩkegua ĩrĩ ya kĩberithio, nĩ kenda maũntũ marĩa mandĩkĩtwe monthe mabingua.

23 Aka marĩa makegua marĩ na nda, na marĩa makegua magĩonkagia bĩndĩ ĩnu, makoona thĩĩna! Nĩ ũntũ gũkethĩrwa kũrĩ na kĩnyamaara kĩnene mũno gũkũ nthĩ, na mũthũũro mũnene wa Ngai ĩgũrũ rĩa antũ mama.

24 Antũ mamwe makaũragwa na mbiũ, na marĩa mangĩ matabwe mabirwe nceera nthĩ ciĩngĩ. Na Njerucaremu ĩkaathwa nĩ antũ matĩ Ayaundi, nkinya rĩrĩa kabinda kao gakathira.”

Gũũca kwa Mwana wa Mũntũ

(Mathayo 24:29-31; Mariko 13:24-27)

25 Njĩcũ akĩthiĩ na mbere kwaria akiuga, “Gũkethĩrwa kũrĩ na magegania riũani, mwerini, na nthatani. Na mĩgongo ya gũkũ nthĩ ĩkegua ĩrĩ na kĩnyamaara. Na antũ makagĩa ũguoya, nĩ ũntũ wa mũrurumo wa rũncĩ rwa ĩria na makũmbĩ ma rĩo.

26 Antũ makagirĩka nĩ ũntũ wa ũguoya na kwona maũntũ marĩa magaaca gũkũ nthĩ. Nĩ ũntũ mabinya ma ĩgũrũ makainainua.

27 Bĩndĩ ĩnu nĩrĩo antũ makoona Mwana wa Mũntũ aacĩte arĩ ĩtuni, na arĩ na binya, na ũkeengi mwĩngĩ.

28 Rĩrĩa maũntũ mau makambĩrĩria gwĩkarĩka, mũrũngame na mũũkĩrĩrie ciongo cienu, nĩ ũntũ gũkũũrwa kwenu gũgũkubĩbĩrĩria!”

Kĩthoomo kĩa mũkũũ

(Mathayo 24:32-35; Mariko 13:28-31)

29 Njĩcũ akĩmaba ngerekano ĩno akĩmeera atĩrĩ, “Ta cũũthĩrĩriani mũtĩ wa mũkũũ na mĩtĩ ĩrĩa ĩngĩ yonthe.

30 Rĩrĩa yathuntha, mwiũ eene nĩ mwonaga na mũkamenya thaano ĩrĩ bakubĩ.

31 Ũgu nwabu gũkegua kũrĩ. Rĩrĩa mũkoona maũntũ mama magĩĩkarĩka, mũmenye ũthamaki wa Ngai ũgũkubĩbĩrĩria.

32 Ga nkũmwĩra nama! Maũntũ mama magekarĩka mbere ya rũciaro rũrũ rũthira.

33 Ĩgũrũ na nthĩ ikathira, ĩndĩ ciugo ciakwa itĩkathira.”

Ĩkaragani mwĩbaarĩrĩtie

(Mathayo 24:36-44; Mariko 13:32-37)

34 Njĩcũ akĩmeera, “Mwĩmenyagĩrĩreni, giria nkoro cienu itabwa nĩ mĩago na ikeno cia nthĩ ĩno, ũreebi, na mĩang'o ya ũtũũro ũyũ. Wegua tĩ ũgu, ntukũ ĩnu ĩkamwĩthĩrĩra mũtĩĩbaarĩrĩtie.

35 Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa mũtego ũbiũkaga, ũgu nĩbu ntukũ ĩnu ĩkethĩrĩra marĩa matwĩre nthĩ ĩno yonthe.

36 Kwogu ĩkaragani mwĩmenyererete rĩonthe, na mũkĩboyaga mũbote kũbonokua maũntũni mau magaaca monthe, na mũbote gwĩtĩkĩrĩka mbere ya Mwana wa Mũntũ.”

37 Wa mũthenya, Njĩcũ nĩ a-gengendaga ekarũni kũthomithia antũ, ĩndĩ ũtukũ wakinya, a-gendaga kũraara Kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ.

38 Namo antũ monthe ma-raũkaga kĩraũko tene kũthikĩrĩria akĩthomithia ekarũni.

Mũbango wa kũũraga Njĩcũ

(Mathayo 26:1-5; Mariko 14:1-2,10-11)

22

1 Rĩu kabinda ka thigũnkũ ya mĩgate ĩtĩmimbithie, ĩrĩa yetagwa Bacaka, yarĩ bakubĩ gũkinya.

2 Na athĩnjĩri anene ma Ngai na aarimo ma watho wa Muca nĩ ma-geragia bũrĩa mankĩũragithia Njĩcũ. Matendaga antũ mamenya nĩ ũntũ nĩ ma-makĩraga.

3 Caitani akĩthũngĩra Njundaci ũrĩa wetagwa Mũcikariote, ũmwe wa arutwa marĩa ĩkũmi na maĩrĩ ma Njĩcũ.

4 Njundaci akĩthiĩ akĩonana na athĩnjĩri anene ma Ngai, na anene ma athigari, marĩa me-karagia ekarũ. Akĩaranĩria namo bũrĩa agakũnyanĩra Njĩcũ.

5 Magĩkena mũno na makĩĩgucanĩra kũmũrĩba mbeeca.

6 Njundaci agĩĩtĩkĩrĩria, na akĩambĩrĩria gũceria kaanya keega ga kũnenkanĩra Njĩcũ kũrĩ mo, na kĩrĩndĩ gĩtĩ bakubĩ.

Kũbaarĩrĩria irio cia kĩbwaĩ cia mũthia

(Mathayo 26:17-19; Mariko 14:12-16)

7 Rĩu, ntukũ ya thigũnkũ ya mĩgate ĩtĩmimbithie nĩ yakinyire. Nĩrĩo kagondu ka thigũnkũ ya Bacaka ka-thĩnjagwa.

8 Njĩcũ agĩtũma Betũro na Njũana akĩmeera, “Thiĩni mũgatũbaarĩrĩrie irio cia Bacaka tũrĩe.”

9 Makĩmũũria, “Nĩ kũ ũkwenda tũthiĩ gũciĩbaarĩrĩria?”

10 Njĩcũ akĩmeera, “Mwakinya taũni ya Njerucaremu, mũgatũngana na mũntũ mũrũme ũkuuĩte nyũngũ ĩrĩ na rũncĩ. Mũmũrũmĩrĩre, na mũthũngĩre nyomba ĩrĩa akathũngĩra.

11 Na mwĩre mwene nyomba, ‘Mwarimo nĩ aũria atĩrĩ, nĩ kũ nyomba ya ageni ĩrĩ, ĩrĩa nĩnkĩrĩĩra Kĩatho gĩa Bacaka bamwe na arutwa makwa?’

12 Nawe akamwonia nyomba nene ngorobani ĩgũrũ, ĩbangabangĩtwe wega. Kũu nĩku mũkabaarĩrĩria kĩatho.”

13 Makĩthiĩ makĩĩthĩra maũntũ monthe mekari wa ta bũrĩa me-rĩtwe, na makĩbaarĩrĩria thigũnkũ ya Bacaka.

Irio cia kĩbwaĩ cia mũthia

(Mathayo 26:20-30; Mariko 14:17-26; 1 Akorintho 11:23-25)

14 Rĩrĩa kabinda ga-kinyire, Njĩcũ na atũmwa mawe magĩĩkara bamwe methani.

15 Akĩmeera atĩrĩ, “Nĩ nderirĩrĩtie mũno kũrĩcanĩra irio ino cia Bacaka bamwe namwi, mbere ya nthĩĩnua.

16 Na ga nkũmwĩra, ntĩkarĩa Bacaka ĩno rĩngĩ, nkinya rĩrĩa ĩgakinyanĩrua ũthamakini wa Ngai.”

17 Arĩĩkia gwĩũkia gĩkombe, agĩciokeria Ngai nkaatho, akiuga, “Yũkiani gĩkĩ mũnyunyanĩre mwinthe.

18 Na ga nkũmwĩra, kuuma rĩu, ntĩkanyua ndibei rĩngĩ nkinya rĩrĩa ũthamaki wa Ngai ũgaaca.”

19 Agĩcioka agĩũkia mũgate, agĩciokeria Ngai nkaatho, akĩwĩng'enyũranga, akĩmanenkera na akiuga, “Ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa ũrĩa ũnenkanĩrĩtwe nĩ ũntũ wenu. Rũthagani ũgu kenda mũndirikanaga.”

20 Rĩrĩa ma-rĩkiirie kũrĩa, wa ta ũgu, Njĩcũ agĩũkia gĩkombe, akiuga, “Gĩkombe gĩkĩ nĩ kĩrĩkanĩro kĩrĩa kĩerũ, kĩrĩa kĩrĩ nthakameni yakwa, ĩrĩa ĩgetũrũrwa nĩ ũntũ wenu.

21 Ĩndĩ, ũrĩa ũgankũnyanĩra, tũrĩ bamwe nawe baba methani ĩno.

22 Na Mwana wa Mũntũ agakua, wa ta bũrĩa Ngai abangĩte. Ĩndĩ, mũntũ ũrĩa ũkamũkũnyanĩra akoona thĩĩna.”

23 Arutwa makĩambĩrĩria kũũrania, “Nũũ gatagatĩni getũ ũkarũtha ũgu?”

Arutwa Maũrania nĩ ũũ mũnene

24 Arutwa ma Njĩcũ makĩambĩrĩria gũkararania, makĩũranagia nĩ ũũ waciao oonagwa taka a-rĩ mũnene gũkĩra marĩa mangĩ.

25 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Athamaki ma antũ marĩa matĩĩtĩkĩtie nĩ maathaga antũ, na aathani mau meĩtaga ‘arata ma antũ.’

26 Ĩndĩ mwiũ mũtĩbatiĩ kwĩgua mwĩkari ũgu. Ũrĩa mũnene gatagatĩni keenu abatiĩ gwĩkara tawe mũniini kũrĩ mwiũ mwinthe. Na mũtongoria wenu, ekare tawe mũtungati wenu.

27 Rĩu rĩ, nĩ ũũ mũnene? Nĩ ũrĩa wĩkaraga methani areterwa irio, kana nĩ mũtungati? Anga tĩ ũnu wĩkaraga methani? Ĩndĩ niũ ndĩ bamwe namwi ta mũtungati wenu.

28 Mwiũ mwĩthĩrĩtwe mũrĩ bamwe naani rĩrĩa ndarĩ magerioni.

29 Na nkũmũnenkera ũthamaki, wa ta bũrĩa Baaba a-nenkere ũthamaki.

30 Nĩ kenda mũkarĩa na mũnyue methani yakwa, Ũthamakini wakwa, na mũgekarĩra itĩ cia ũthamaki, mwathe mĩĩrĩga ĩkũmi na ĩĩrĩ ya Iciraeri.”

Njĩcũ eera Cimioni Betũro atĩ akamũkaana

(Mathayo 26:31-35; Mariko 14:27-31; Njũana 13:36-38)

31 Njĩcũ akĩĩra Cimioni atĩrĩ, “Cimioni, Cimioni, ta nthikĩrĩria! Caitani arombete rũũtha rwa kũmũcunka mwiũ mwinthe, ta bũrĩa mũntũ acunkaga ngano.

32 Ĩndĩ nĩnkũboerete Cimioni, wĩtĩkio waku ũtĩkathire. Na warĩkia gũnciokerera, ũkaũmĩrĩria mamũruanyũkwe.”

33 Betũro akĩmwĩra atĩrĩ, “Mwathani nĩnĩĩbaarĩrĩtie kũthiĩ nceera, wana kana gũkua bamwe negwe.”

34 Njĩcũ akĩmũciokeria, “Ka ngũkwĩra Betũro, mbere ya ngũkũ ĩkurura ũtukũ wa ũmũnthĩ, ũgankaana maita mathatũ atĩ ũtĩmbicĩ.”

35 Njĩcũ akĩũria arutwa mawe, “Rĩrĩa nda-mũtũmire mũthiĩ mũtĩna mbeeti, kana mbooro, kana iratũ rĩ, kũrĩ kĩo mwa-gire?” Arutwa makĩmwĩra, “Gũtĩkĩo twa-gire.”

36 Njĩcũ akĩmeera, “Ĩndĩ ũrĩa ũrĩ na mbeeti nĩ eũkie, na ũrĩa ũrĩ na mbooro nĩ arũthe wa tabu. Na ũkegua ũtĩna rũbiũ, endia kabuti gaku ũgũre rũbiũ.a

37 Nĩ ũntũ ga nkũmwĩra, Maandĩko marĩa maugaga atĩ, ‘A-taranĩĩrue bamwe na auni watho,’ nwa nkinya mabingue. Ĩĩ, na maũntũ monthe mankoniĩ nĩka makũbingua.”

38 Arutwa makĩmwĩra, “Ene Mwathani! Baba tũrĩ na mbiũ ciĩrĩ!” Njĩcũ akĩmeera, “Maũntũ mau nĩ mathirĩre wa bau!”

Njĩcũ athiĩ kũboya kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ

(Mathayo 26:36-46; Mariko 14:32-42)

39 Njĩcũ akiuma taũni ĩnu akĩthiĩ kĩrĩmani kĩa Mĩtamaiũ wa bũrĩa a-menyeretie. Arutwa mawe makĩmũrũmĩrĩra nabo.

40 Rĩrĩa a-kinyire nabo, akĩĩra arutwa mawe atĩrĩ, “Boyani mũtĩkagwe magerioni.”

41 Agĩcioka akĩmatiga, akĩthiĩ gataaria ma, bantũ mũntũ ankĩgera ĩbiga rĩgakinya, agĩturia maru na akĩboya akiuga atĩrĩ,

42 “Baaba, ũkegua nwa wende, ndutĩra gĩkombe gĩkĩ kĩa thĩĩna mbere yakwa. Ĩndĩ tĩ kwenda gwakwa, tiga wendi waku wĩkarĩke.”

43 Mũraika akiuma ĩgũrũ akĩmũũmĩrĩria.

44 Njĩcũ a-rĩ na kĩeba mũno. Akĩthiĩ na mbere kũboya mũno, na ĩthithina rĩawe rĩetĩkaga nthĩ rĩkari ta matanta ma nthakame.b

45 Arĩĩkia kũboya, akĩrũngama agĩcioka kũrĩ arutwa mawe. Akĩthiĩ akĩĩthĩra mamamĩte, marĩ anogu nĩ ũntũ wa kĩeba kĩrĩa kĩamagwete.

46 Akĩmaũria, “Ka mũmamiĩ nĩkĩ? Ũkĩrani mũboye, giria mũgwa magerioni.”

Njĩcũ ambatwa

(Mathayo 26:47-56; Mariko 14:43-50; Njũana 18:2-11)

47 Njĩcũ wa akĩaragia, gĩkundi gĩa antũ gĩgĩĩca gĩtongoreretue nĩ Njundaci, ũrĩa warĩ ũmwe wa arutwa mawe ĩkũmi na maĩrĩ. Njundaci agĩkubĩbĩrĩria Njĩcũ na akĩmũmumunya.

48 Ĩndĩ Njĩcũ akĩmũũria, “Njundaci! Ka wamumunya Mwana wa Mũntũ ũkĩmũkũnyanĩra?”

49 Rĩrĩa arũmĩrĩri ma Njĩcũ mo-nire bũrĩa kwathiĩte gwĩkara, makĩũria Njĩcũ atĩrĩ, “Mwathani, tũmatemange na mbiũ?”

50 Na ũmwe wao agĩtema mũtungati wa mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai gũtũ kwa ũrĩo.

51 Ĩndĩ Njĩcũ akiuga, “Tigani!” Akĩbũrũria gũtũ kwa mũntũ ũnu akĩmũboria.

52 Njĩcũ akĩũria athĩnjĩri anene ma Ngai, na arangĩri ma ekarũ, bamwe na akũrũ marĩa ma-cĩte kũmwambata atĩrĩ, “Ka mwaca na mbiũ na mĩraagi kũnyambata, taka nĩ mwei?

53 Tũratindaga namwi ekarũni ntukũ cionthe na mũtanyambataga. Rĩrĩ nĩrĩo ĩthaa rĩenu, rĩrĩa mbindu ĩkwathana.”

Betũro akaana Njĩcũ

(Mathayo 26:57-58,69-75; Mariko 14:53-54,66-72; Njũana 18:12-18,25-27)

54 Antũ mau magĩcioka makĩambata Njĩcũ, makĩmũbira nyomba kwa mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai. Betũro akĩmarũmĩrĩra arĩ thuuba yao arĩ baraaca.

55 Rĩrĩa ma-kinyire, makĩbuuba mwanki kĩbaaroni kĩa nyomba ĩnu, na magĩĩkara bamwe monthe. Betũro akĩthiĩ agĩĩkaranĩra namo.

56 Mwarĩ ũmwe wa wĩra akĩona Betũro bau mwankini. Akĩmũcũũtha tũũ, akiuga atĩrĩ, “Wana mũntũ ũyũ, ararĩ na Njĩcũ.”

57 Ĩndĩ Betũro agĩkaana, akiuga, “Mũka ũyũ, niũ wana ntĩmwicĩ!”

58 Thuuba wa kabinda kaniini, mũntũ ũngĩ akĩona Betũro, akiuga, “Wanegwe ũrĩ ũmwe wao!” Ĩndĩ Betũro agĩciokia, “Mũntũ mũrũme ũyũ, niũ ntĩ ũmwe wao!”

59 Thuuba ta wa ĩthaa rĩmwe ũgu, mũntũ ũngĩ gũtiga ũnu agĩkinyĩrĩria, akiuga, “Ndĩ nama mũntũ ũyũ mararĩ na Njĩcũ, nĩ ũntũ wana we nĩ wa kuuma Gariiri!”

60 Betũro akĩmwĩra, “Mũntũ mũrũme ũyũ, Niũ wana ntĩkũmenya bũrĩa ũkuuga!” Betũro akĩaragia woogu, ngũkũ ĩgĩkurura.

61 Mwathani akĩgarũka agĩcũũtha Betũro. Rĩu nĩrĩo Betũro a-ririkanire bũrĩa Mwathani a-mwĩrĩte atĩ, “Ũtukũ wa ũmũnthĩ, mbere ya ngũkũ ĩkurura, ũgankaana maita mathatũ.”

62 Betũro akiuma nja akĩrĩra arĩ na makanya mũno.

Njĩcũ anyũrũrua

(Mathayo 26:67-68; Mariko 14:65)

63 Antũ marĩa ma-rangĩrĩte Njĩcũ makĩambĩrĩria kũmũnyũrũra na kũmũbũũra.

64 Makĩmũkunĩka meetho na gĩtambaa makĩmwĩra atĩrĩ, “Ratha ũtwĩre nĩ ũũ wakũringa!”

65 Na makĩmwĩra maũntũ mangĩ mengĩ ma icengo.

Njĩcũ agambithua nĩ kĩama kĩa Ayaundi

(Mathayo 26:59-66; Mariko 14:55-64; Njũana 18:19-24)

66 Rĩrĩa gwakeere rũyũni, kĩama gĩa akũrũ, athĩnjĩri anene ma Ngai, na aarimo ma watho wa Muca magĩtũngana bamwe, na Njĩcũ akĩretwa.

67 Makĩmwĩra atĩrĩ, “Twĩre kana nĩ weũ Kiristũ.” c Njĩcũ akĩmeera, “Wana ndamwĩra mũtĩmbĩtĩkia.

68 Na ndamũũria kĩũria, mũtĩnciokeria.

69 Ĩndĩ kuuma rĩu, Mwana wa Mũntũ ageekara nthĩ mwena wa ũrĩo wa Ngai Mwene Binya.”

70 Monthe makĩmũũria, “Rĩu rĩ, nĩ weũ Mwana wa Ngai?” Njĩcũ akĩmeera, “Nwa mwiũ mwauga atĩ nĩ niũ we.”

71 Makiuga, “Ga kũrĩ ũira ũngĩ tũkwenda? Twiũ twingwa tũkwĩĩguĩra akiuga na kanyua kawe.”

a 22:36 Ũgũre rũbiũ nĩ ta kwĩra arutwa ma Njĩcũ mebaarĩrĩrie kũthĩĩnua.

b 22:44 Mbuku imwe cia tene itĩ mũbari wa 43-44.

c 22:67 Mecia

Njĩcũ abirwa kũrĩ Biratũ

(Mathayo 27:1-2; 11-14; Mariko 15:1-5; Njũana 18:28-38)

23

1 Kĩrĩndĩ gĩa antũ marĩa monthe ma-gambithagia Njĩcũ, gĩkĩrũngama na gĩkĩmũbira kũrĩ Biratũ.

2 Makĩambĩrĩria kũmũthitanga makiugaga, “Twĩthĩĩre mũntũ ũyũ akĩbĩtithagia antũ ma nthĩ yetũ, akĩmeeraga matĩkarĩbe gooti kũrĩ Kaicarĩ, na akiugaga atĩ nĩwe Kiristũ, na nĩ mũthamaki.”

3 Nawe Biratũ akĩũria Njĩcũ, “Nĩ weũ mũthamaki wa Ayaundi?” Njĩcũ akĩmwĩra, “Ũkuuga.”

4 Biratũ akĩĩra athĩnjĩri anene ma Ngai na kĩrĩndĩ kĩrĩa kĩarĩ bo atĩrĩ, “Niũ ntĩkwona mabĩtia ma mũntũ ũyũ.”

5 Ĩndĩ monthe magĩkinyĩrĩria maũntũ mau makiuga atĩrĩ, “Nĩ aringithania antũ ma bũrũri wa Ayaundi unthe na ithoomo ciawe. A-mbĩrĩrie Gariiri na rĩu aaca nkinya naa!”

Njĩcũ abirwa kũrĩ Eronde

6 Rĩrĩa Biratũ e-guire ũgu, akĩũria, “Ka mũntũ ũyũ arĩ wa kuuma Gariiri?”

7 Rĩrĩa a-menyire Njĩcũ a-umĩte gĩcigo kĩrĩa Eronde a-thaga, akiuga abirwe kũrĩ Eronde, ũrĩa warĩ Njerucaremu wana we, mabinda mau.

8 Rĩrĩa Eronde o-nire Njĩcũ, agĩkena mũno nĩ ũntũ nĩ e-riragĩria kũmwoma gwa kabinda karaaca, kuumana na bũrĩa e-gucaga maũntũ mamũkoniĩ. Nĩ e-ndaga kwona akĩringa kĩama.

9 Eronde akĩmũũria ciũria mĩngĩ mũno. Ĩndĩ Njĩcũ ata-mũciokeria.

10 Athĩnjĩri anene ma Ngai na aarimo ma watho wa Muca ma-rũngamĩte bau, makĩmũthitangaga na binya mũno.

11 Rĩu Eronde na athigari mawe makĩmũnyũrũra, na makĩmũng'ũrũthaga. Makĩmwĩkĩrĩra nguo mbega mũno ta ya mũthamaki, na makĩmũciokia kũrĩ Biratũ.

12 Na kuuma ntukũ ĩnu, Biratũ na Eronde magĩtuĩka arata, nĩ ũntũ mbere ya maũntũ mama ma-rĩ nthũ.

Njĩcũ atuĩrwa kũũragwa

(Mathayo 27:15-26; Mariko 15:6-15; Njũana 19:1-16)

13 Biratũ agĩĩta athĩnjĩri anene ma Ngai, atongoria, na antũ.

14 Akĩmeera atĩrĩ, “Mũndeteere mũntũ ũyũ mwauga nĩka akũbĩtithia antũ. Ĩndĩ ndamũtuĩria mwiũ mũrĩ bo, na gũtĩ mabĩtia monire arũthĩte, kũrĩ mau monthe mũkũmũthitangira.

15 Wana Eronde gũtĩ mabĩtia mawe oona. Nĩ gĩtũmi amũciokia kũrĩ twiũ. Gũtĩ ũntũ mũntũ ũyũ arũthĩte ũrĩa ũngĩtũma aũragwa.

16 Kwogu, ka mbuge aringwe iboko na arekererue athiĩ.”

17 Kwarĩ wĩthĩre mũbungwa ũmwe kũrekererua, bĩndĩ ya Bacaka.a

18 Antũ monthe makiugĩrĩria makiuga, “Nĩ aũragwe! Tũthaũrĩre Baraba!”

19 Baraba a-bingĩrĩtwe nceera nĩ ũntũ wa kũringĩrĩra antũ magoma, na kũũragana.

20 Biratũ akĩarĩria antũ rĩngĩ, akĩendaga kũrekereria Njĩcũ.

21 Ĩndĩ antũ makiugĩrĩria makiuga, “Mwambe! Mwambe!”

22 Biratũ akĩmaũria rĩa kathatũ, “Nĩkĩ? Ka mũntũ ũyũ arũthĩte mabĩtia marĩkũ? Ntĩkwona mabĩtia marĩa arũthĩte marĩa mangĩtũma aũragwa! Kwogu nĩ mbuga aringwe iboko, ncioke nĩmũrekererie.”

23 Ĩndĩ kĩrĩndĩ gĩkĩthiĩ na mbere kuugĩrĩria na binya, gĩkiugaga Njĩcũ aambwe, nkinya kuugĩrĩria kwao kwabootana.

24 Kwogu Biratũ agĩtua ĩgamba kũringana na bũrĩa antũ me-ndaga.

25 Akĩrekereria ũrĩa wathaĩkĩtwe nĩ ũntũ wa gũtũma antũ magoma, na a-rĩ mũũragani, na nĩwe antũ me-ndaga athaũrwa. Biratũ akĩnenkanĩra Njĩcũ kũrĩ mo, marũthe bũrĩa me-ndaga nawe.

Njĩcũ aambwa

(Mathayo 27:32-44; Mariko 15:21-32; Njũana 19:17-27)

26 Wa mathiĩte kwamba Njĩcũ, athigari magĩtũngana na mũntũ wetagwa Cimioni, wa kuuma Cairini, aumĩte mũgũndani. Makĩmwambata, makĩmũkuuithia mũtharaba, na akĩrũmĩrĩra Njĩcũ.

27 Kĩrĩndĩ kĩnene mũno gĩkĩmũrũmĩrĩra. Mamwe bo ma-rĩ aka, marĩa ma-mũrĩragĩra na makaugĩrĩria.

28 Njĩcũ akĩmagarũkĩra akĩmeera atĩrĩ, “Mwiũ ciarĩ cia Njerucaremu mũtĩkandĩrĩre. Ĩrĩrĩreni mwiũ eene na ciana cienu!

29 Nĩ ũntũ mabinda magakinya, rĩrĩa antũ makauga, ‘Kĩtharimo nĩ kũrĩ aka marĩa nthaata, na nda irĩa itanagĩa twana, na nonto irĩa itanonkwa!’

30 Nĩrĩo antũ makambĩrĩria kwĩra irĩma, ‘Tũgwĩreni!’ Na meere itũmbĩ, ‘Tũthikeni!’

31 Nĩ ũntũ ũkegua antũ nĩ marũtha maũntũ ta mama rĩrĩa mũtĩ ũrĩ mwĩthĩ rĩ, ĩ waũma narĩo makarũtha atĩa?”

32 Eei mangĩ maĩrĩ, wana mo nĩ ma-birĩtwe kũũragwa bamwe na Njĩcũ.

33 Rĩrĩa ma-kinyire bantũ betagwa, Ĩbĩndĩ rĩa Kĩongo, makĩamba Njĩcũ bamwe na eei mau. Mwei ũmwe mwena wa ũrĩo na ũnu ũngĩ mwena wa ũmũtho.

34 Njĩcũ akiuga, “Baaba, marekere, nĩ ũntũ matĩkũmenya bũrĩa makũrũtha.” Athigari makĩringa kuura makĩgaana nguo cia Njĩcũ.

35 Kĩrĩndĩ gĩkĩrũngama gĩcũthĩrĩrĩtie. Namo atongoria ma Ayaundi makĩnyũrũra Njĩcũ makiugaga atĩrĩ, “Arabonokagia marĩa mangĩ, nĩebonokie wegua nĩwe Kiristũ wa Ngai ũrĩa Mũthuure nĩ Ngai.”

36 Athigari makĩnyũrũra Njĩcũ wana mo, makĩthiĩ makĩmũkundia ndibei yarĩ na gana.

37 Makĩmwĩra atĩrĩ, “Ũkegua ũrĩ Mũthamaki wa Ayaundi, ĩbonokie weũ mwene!”

38 Bau ĩgũrũ mũtharabani wa Njĩcũ kwarĩ na kabaũ ka-ndĩkĩtwe, “Ũyũ nĩwe Mũthamaki wa Ayaundi.”

39 Nawe ũmwe wa eei mau ma-mbĩtwe nawe akĩng'ũrũtha Njĩcũ akĩmwĩra, “Anga tĩ weũ Mecia?b Ĩbonokie na ũtũbonokie!”

40 Ĩndĩ mwei ũnu ũngĩ akĩmũkũũba akĩmũũria, “Ga ũtĩkĩraga Ngai, nĩ ũntũ wanegwe mũtuĩrĩtwe bũmwe nawe?

41 Twiũ tũtuĩrĩtwe na kĩbooto, nĩ ũntũ nĩtũberithua kũringana na ciĩko cietũ, ĩndĩ mũntũ ũyũ atĩrũthĩte ũthũũku nwarĩ ũrĩkũ.”

42 Mwei wa kaĩrĩ akĩĩra Njĩcũ atĩrĩ, “Njĩcũ, ũndirikane rĩrĩa ũgakinya Ũthamakini waku!”

43 Njĩcũ akĩmwĩra atĩrĩ, “Ka ngũkwĩra nama! Ũmũnthĩ ũkegua ũrĩ bamwe naani barandico.” c

Gũkua kwa Njĩcũ

(Mathayo 27:45-56; Mariko 15:33-41; Njũana 19:28-30)

44 Kwarĩ ta thaa thiita cia mũthenya, gũkĩgĩa mbindu nthĩ yonthe nkinya thaa kenda.

45 Riũa rĩgĩtiga kwara, na gĩtambaa gĩa ekarũ gĩgĩtembũka gĩkiuma inuku ciĩrĩ.d

46 Njĩcũ akiugĩrĩria na binya mũno akiuga, “Baaba, ndaiga mwoo wakwa njarani ciaku.” Arĩĩkia kuuga ũgu, agĩkua.

47 Rĩrĩa mũtongoria wa athigari ĩgana rĩmwe ma Roma o-nire bũrĩa gwekara, agĩkumia Ngai akiuga atĩrĩ, “Nama mũntũ ũyũ ararĩ mũtheru.”

48 Rĩrĩa antũ monthe, marĩa me-thĩranĩte kwĩonera ũntũ ũnu mo-nire bũrĩa gwekara, makĩringaringa ithũri ciao, kwonania ma-rĩ na kĩeba kĩngĩ mũno, na magĩcioka mĩciĩ kwao.

49 Ĩndĩ antũ marĩa ma-menyaga Njĩcũ, bamwe na aka marĩa mamũrũmĩrĩrĩte kuuma Gariiri, nĩ ma-rũngiĩ baraaca makĩĩonagĩra maũntũ mau.

Njĩcũ athikwa

(Mathayo 27:57-61; Mariko 15:42-47; Njũana 19:38-42)

50-51 Kwarĩ na mũntũ ũmwe wetagwa Njucubu wa kuuma Arimathea, taũni ya Njundea. A-rĩ mũntũ mwega na mũtheru, na a-rĩ ũmwe wa atongoria ma kĩama kĩa Ayaundi. Njucubu a-tetĩkanĩrĩrĩtie na ĩtua na ciĩko cia atongoria mau mangĩ ma Ayaundi. Na nĩ e-tererete gũũca kwa Ũthamaki wa Ngai.

52 Njucubu akĩthiĩ kũrĩ Biratũ, akĩmwĩra amwĩtĩkĩrĩrie eũkie mwĩrĩ wa Njĩcũ.

53 Akĩruta mwĩrĩ kuuma mũtharabani, na akĩwoba wega na cuka. Akĩbira mwĩrĩ ũnu kaburini karĩa ke-njĩtwe ĩbigani, na gũtĩ mwĩrĩ ũngĩ waroigwa ku.

54 Kwarĩ Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria,e na Cabatũf yarĩ bakubĩ kwambĩrĩria.

55 Antũ marĩa ma-rũmĩrĩrĩte Njĩcũ kuuma Gariiri makĩrũmĩrĩra Njucubu, makĩona kaburi, na bũrĩa mwĩrĩ wa Njĩcũ waigĩtwe ku.

56 Magĩcioka mĩciĩ, makĩrũtha tũnyamũ twanunkaga wega, na maguta ma kũbaka mwĩrĩ wa Njĩcũ mbere ya athikwa. Ĩndĩ ntukũ ya Cabatũ makĩnogoka, kũringana na watho.

a 23:17 Mbuku ĩmwe cia Kĩngiriki itĩ mũbari wa 17.

b 23:39 Mecia nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Kiristũ na nĩ ta kuuga Ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta nĩ Ngai.

c 23:43 Barandico na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ gũntũ kũrĩa antũ marĩa mendete Ngai magendaga rĩrĩa maakua.

d 23:45 Ndaani ya ekarũ nĩ kwarĩ na gĩtambaa kĩrĩa kĩagaũkanĩtie nyomba ĩrĩa ntheru, na nyomba ĩrĩa ntheru mũno. Nyomba ĩrĩa ntheru mũno yathũngagĩrwa nĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai wenka.

e 23:54 Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria nĩ mũthenya wa Wetano. Ntukũ ĩnu nĩrĩo Ayaundi me-baaragĩrĩria nĩ ũntũ wa Cabatũ. Cabatũ ya-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wena nkinya kĩbwaĩ kĩa Wetano.

f 23:54 Cabatũ nĩ ntukũ ĩrĩa Ayaundi ma-nogokaga, makagooca Ngai. Ya-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wetano nkinya kĩbwaĩ kĩa Ncumamoci.

Njĩcũ ariũka

(Mathayo 28:1-10; Mariko 16:1-8; Njũana 20:1-10)

24

1 Kĩraũko tene mũno, ntukũ ya mbere ya kiumia,a aka mau makĩthiĩ kaburini, marĩ na maguta marĩa ma-rũthĩte.

2 Makĩĩthĩra ĩbiga rĩebereretue kaburini.

3 Ĩndĩ rĩrĩa ma-thũngĩĩre ku, ma-tonire mwĩrĩ wa Mwathani Njĩcũ.

4 Na marigarĩtue nĩ ũntũ ũnu, wa rĩmwe, arũme maĩrĩ magĩĩca mekĩrĩte nguo ikũbenia mũno, makĩrũngama bakubĩ namo.

5 Aka mau makĩmaka mũno, na makĩĩnĩka maũthiũ mao nthĩ. Arũme mau makĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũgũceria ũrĩa ũrĩ mwoo kũrĩ marĩa akuũ?

6 Atĩ baba, nĩ mũriũku! Ririkanani bũrĩa a-mwĩrire rĩrĩa a-rĩ namwi nau Gariiri.

7 A-mwĩrire atĩrĩ, ‘Mwana wa Mũntũ nwa nkinya anenkanĩrwe kũrĩ antũ eebia, aambwe mũtharabani, na ntukũ ya kathatũ ariũkue.’ ”

8 Rĩu nĩrĩo ma-ririkanire ciugo cia Njĩcũ.

9 Rĩrĩa ma-ciokire kuuma kaburini, makĩthiĩ makĩĩra arutwa ĩkũmi na ũmwe ma Njĩcũ maũntũ mau, bamwe na antũ marĩa mangĩ monthe.

10 Aka mau ma-rĩ, Maria wa kuuma Magindara, Njoani, Maria ng'ina wa Njakubu, na aka marĩa mangĩ ma-rĩ bamwe namo. Mau nĩmo me-rire atũmwa maũntũ mau.

11 Atũmwa magĩũkia maũntũ mau ta mathe, kwogu mate-tĩkia aka mau.

12 Betũro agĩũkĩra, akĩng'aria nkinya kaburini. Agĩkuamĩrĩria, agĩcũthĩrĩria akĩona ntaame cia nguo irĩa Njĩcũ o-betwe nacio cionka. Akĩthiĩ arigarĩtue nĩ bũrĩa gwekarĩte.

Njĩcũ eonania kũrĩ arutwa mawe maĩrĩ mathiĩte Emaũ

(Mariko 16:1-2)

13 Ntukũ ĩnu yongwa, arutwa maĩrĩ ma Njĩcũ nĩ ma-thiĩte ntũũrani yetagwa Emaũ, ĩrĩa yarĩ ta mairũ mũgwanja kuuma Njerucaremu.

14 Ma-thiĩte makĩaragia maũntũ mama monthe marĩa me-karĩkĩte.

15 Na rĩu makĩaranagĩria na gwĩciranĩria maũntũ mau, Njĩcũ agĩĩca bakubĩ namo makĩgendania bamwe.

16 Nĩ mamwonire ĩndĩ mata-mũmenyire.

17 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩ maũntũ marĩkũ mama mũthiĩte mũkĩaragia?” Makĩrũngama, maũthiũ mao makĩonanagia kĩeba.

18 Ũmwe wao wetagwa Kireobaci, akĩmũũria, “Ka weũ ũrĩ mũgeni wenka Njerucaremu, nĩ ũntũ ũtĩkũmenya maũntũ marĩa mekarĩkĩte nabo ntukũ ino?”

19 Njĩcũ akĩmaũria, “Maũntũ marĩkũ?” Makĩmwĩra, “Maũntũ makoniĩ Njĩcũ wa Nacarethi. Njĩcũ ũrarĩ kĩroria, na ararĩ na ũboti mũnene wa kũrũtha na kũthomithia, methoni ma Ngai na antũ monthe.

20 Athĩnjĩri anene ma Ngai na atongoria metũ makĩmũnenkanĩra, agĩtuĩrwa kũũragwa na makĩmwambithia.

21 Ĩndĩ tũrerĩgĩrĩrĩte atĩ nĩwe ũgakũũra Iciraeri. Ĩgũrũ rĩa maũntũ mau monthe, ũmũnthĩ nĩyo ntukũ ya kathatũ kuuma maũntũ mau mekarĩka.

22 Na rĩngĩ, aka mamwe ma gĩkundi gĩetũ nĩ matũmakĩtie mũno. Maraũkire kaburini ũmũnthĩ,

23 ĩndĩ matethĩra mwĩrĩ wawe. Magĩĩca magĩtwĩra atĩ makuumĩrĩrwa nĩ araika, marĩa mameerire atĩ Njĩcũ arĩ mwoo!

24 Na mamwe ma marĩa mararĩ bamwe naatwi, mathiĩre kaburini, moona wa ta bũrĩa aka mau maraugĩte, ĩndĩ matĩonire Njĩcũ.”

25 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Ka mũriitĩte atĩa antũ mama! Ga nkoro cienu ciũmĩte atĩa, mũkũrega gwĩtĩkia na karũgĩ maũntũ monthe iroria ciaroretie!

26 Anga Kiristũ ata-batiĩ kũthĩĩnua ta ũgu akĩnacioka ũkeengini wawe?”

27 Njĩcũ akĩmataũrĩra bũrĩa maandĩko maugĩte maũntũ mamũkoniĩ, kwambĩrĩria na Muca kũthiĩ iroria cionthe.

28 Rĩrĩa ma-kinyire bakubĩ na ĩtũũra rĩrĩa ma-thiĩte, Njĩcũ agĩĩkara taka athiĩte mbere na rũgendo.

29 Arutwa mau makĩmũkaĩra makĩmwĩra, “Ĩkara naatwi! Nĩ ũntũ rĩu nĩ kĩbwaĩ na kũrĩ bakubĩ gũtuka.” Kwogu Njĩcũ akĩthiĩ gwĩkara namo.

30 Rĩrĩa Njĩcũ e-karire nthĩ methani bamwe namo, agĩũkia mũgate, agĩciokeria Ngai nkaatho, akĩwĩng'enyũranga akĩmanenkera.

31 Rĩu nĩrĩo meetho mao ma-kunũkire makĩmũmenya, nawe akĩũrĩra, na mata-mwona bau rĩngĩ.

32 Makĩũrania atĩrĩ, “Anga nĩkĩo gĩtũmi nkoro cietũ igũtuumatuumaga ũgu rĩrĩa akwaragia naatwi njĩrani, agĩtũtaũragĩra Maandĩko?”

33 Makiuma bau wa rĩmwe magĩcioka Njerucaremu. Makĩĩthĩra arutwa marĩa ĩkũmi na ũmwe, matũnganĩte bamwe, bamwe na antũ mangĩ marĩa ma-rĩ namo,

34 makiugaga atĩrĩ, “Nĩ ũũma Mwathani nĩ mũriũku, na nĩ aumĩrĩrĩte Cimioni!”

35 Namo arutwa mau maĩrĩ makiuga bũrĩa gwekarĩkĩte marĩ njĩrani, na bũrĩa ma-menyire nĩ Njĩcũ rĩrĩa a-mang'enyũrĩre mũgate.

Njĩcũ eonania kũrĩ arutwa mawe

(Mathayo 28:16-20; Mariko 16:14-18; Njũana 20:19-23; Atũmwa 1:6-8)

36 Na makĩaragia maũntũ mau, Njĩcũ we mwene akĩrũngama gatagatĩ kao, akĩmeera, “Thaayũ ĩrogĩa namwi!”

37 Makĩbabũkania na makĩgĩa na ũguoya nĩ ũntũ me-ciragia makwona kĩrundu.

38 Njĩcũ akĩmaũria atĩrĩ, “Nĩkĩ mũkũmaka? Na nĩkĩ mũrĩ na nkanja nkoroni cienu?

39 Cũũthani njara ciakwa na magũrũ makwa mwone nĩ niũ ningwa. Mbũrũriani mwone, nĩ ũntũ kĩrundu gĩtĩ nyama na mabĩndĩ ta bũrĩa mũkwona ndĩnamo.”

40 Rĩrĩa a-ugire ũgu, akĩmoonia njara ciawe na magũrũ.

41 Ĩndĩ wana rĩo mate-tĩkia nĩ ũntũ wa bũrĩa ma-kenete na makagega. Nawe akĩmaũria atĩrĩ, “Mũrĩ na gĩntũ gĩa kũrĩa gũkũ?”

42 Makĩmũnenkera kĩnuku gĩa ĩkũũ rĩrĩa ĩtherũkie.

43 Agĩũkia na akĩrĩa makĩonaga.

44 Njĩcũ akĩmeera atĩrĩ, “Mama nĩmo maũntũ marĩa nda-mwĩraga rĩrĩa nda-rĩ bamwe namwi. Atĩ nwa nkinya maũntũ monthe marĩa mandĩkĩtwe Waathoni wa Muca, mbukuni cia iroria, na Thaburi, marĩa mankoniĩ mabingue.”

45 Rĩu nĩrĩo a-makunũrire meciria mao nĩ kenda mataũkĩrwa nĩ Maandĩko.

46 Akĩmeera atĩrĩ, “Kwandĩkĩtwe, Kiristũ akanyamaarua, ĩndĩ akariũka kuuma kũrĩ akuũ ntukũ ya kathatũ.

47 Na atĩ nthĩ cionthe ikabunjĩrua kwĩrira na kũrekerwa meebia, ndaani ya riĩtwa rĩawe, kwambĩrĩria Njerucaremu.

48 Mwiũ mũrĩ aira ma maũntũ mama.

49 Na nkamũtũmĩra kĩrĩa Baaba a-rĩkanĩrĩte. Ĩndĩ ĩkarani Njerucaremu nkinya rĩrĩa mũgecũrwa nĩ binya wa kuuma ĩgũrũ.”

Njĩcũ eetia ĩgũrũ

(Mariko 16:19-20; Atũmwa 1:9-11)

50 Njĩcũ agĩtongoria arutwa mawe kuuma Njerucaremu nkinya Bethania. Agĩũkĩrĩria njara ciawe na akĩmatharima.

51 Na wa akĩmatharimaga, akĩmatiga, agĩĩtithua ĩgũrũ.

52 Arutwa mawe makĩmũkumia, na magĩcioka Njerucaremu makenete mũno.

53 Magĩĩkara ekarũni mabinda monthe makĩgoocaga Ngai.

a 24:1 Kũringana na karenda ya Ayaundi, ntukũ ya mbere ya kiumia nĩ Mũthenya wa Kiumia.

1 AKORINTHO

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mbuku ĩno nĩ barũa ĩrĩa ya-ndĩkirwe nĩ mũtũmwa Baũro. Baũro a-ndĩkagĩra Akiristũ ma taũni ya Korintho ĩrĩa ĩrĩ nthĩ ya Ngiriki. Athomi engĩ meciragia Baũro akĩandĩka barũa ĩno a-rĩ taũni ya Ebeco (1 Akorintho 16:5-9). Baũro a-ndĩkire barũa ĩno ta mĩaka 55 kuuma gũciarwa gwa Kiristũ.

Akorintho metĩkirie Nteto Mbega cia Kiristũ rĩrĩa ma-bunjĩrue rita rĩa mbere nĩ Baũro, wana wegua Ayaundi nĩmamũkararirie mũno (Atũmwa 18). Baũro a-ndĩkire barũa ĩno marĩ maciokio ma bũrĩa e-guĩte atĩ Akiristũ ma Korintho marĩ na mawaganu.

Maũntũ marĩa magwetetwe barũani ĩno nĩ ngwatanĩro kũrĩ etĩkia, ũtharia, na kũboya ngai cia mũbuanano. Akĩrĩkĩrĩria, Baũro nĩarĩtie ĩgũrũ rĩa ibeo cia Roo Mũtheru, na mũno kĩbeo kĩa wendo. Baũro nĩagũtaarĩrĩria atĩ kĩbeo kĩa wendo nĩkĩo kĩrĩ bata nkũrũki ngwatanĩroni ya etĩkia. Na rĩrĩa kwagĩa mbathũkano kanithani, wendo ũkaaga gũnkĩgua kũrĩ na binya mũno gũciokanĩrĩria etĩkia.

Icunce cia barũa ĩno

Gũtura ngwatanĩro kanithani (1:10-4:21)

Itharia kanithani (5:1-13)

Magamba gatagatĩ ga Akiristũ (6:1-11)

Mwĩrĩ wa mũntũ nĩ ekarũ ya Ngai (6:12-20)

Mataaro kũrĩ aka na arũme (7:1-40)

Kũboya ngai cia mũbuanano nĩkũrege (10:1-33)

Gũkunĩka kĩongo bĩndĩ ya maboya (11:2-16)

Irio cia Mwathani (11:17-34)

Ibeo cia Roo Mũtheru (12:1-14:40)

Kũriũka kwa marĩa akuũ (15:1-58)

Ciugo cia mũthia (16:1-24)

1 AKORINTHO

Nkeethi

1

1 Nĩ niũ Baũro, ũrĩa wetirwe atuĩka mũtũmwa wa Kiristũ Njĩcũ nĩ wendi wa Ngai, nĩmwandĩkĩra barũa ĩno tũrĩ na mũruaia wetũ Cocithini.

2 Nĩmwandĩkĩra mwiũ kanitha wa Ngai ũrĩa ũrĩ taũni ya Korintho, na kũrĩ antũ marĩa monthe metĩtwe matuĩke antũ ma Ngai, marĩa magĩte ngwatanĩro na Kiristũ Njĩcũ, na nkinya antũ monthe ma gũntũ kunthe marĩa mathathaagia Mwathani Njĩcũ, na nĩ Mwathani wao na nwawe wetũ.

3 Mũrogĩa ũtugi na thaayũ kuuma kũrĩ Ngai Baaba wetũ na Mwathani Njĩcũ Kiristũ.

Baũro aciokeria Ngai nkaatho

4 Nĩnciokagĩria Ngai nkaatho rĩonthe nĩ ũntũ wenu, nĩ ũntũ wa ũtugi ũrĩa amũtugĩte nau nĩ ũntũ mũrĩ na ngwatanĩro na Mũbonokia Njĩcũ.

5 Nĩ ũntũ wa ũgu, nĩmũtharimĩtwe na njĩra cionthe, kũrĩ rwaria rwenu na ũmenyo.

6 Nĩ ũntũ nteto ikoniĩ Kiristũ irĩa tũmũbunjĩrĩtie nĩikinyĩrĩrĩtue atĩ nĩ cia ũũma.

7 Kwogu gũtĩ kĩbeo gĩa kĩroo mũgũtura wa mwetererete Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ acioke.

8 Akamwiga mũrĩ na binya nkinya mũthia, nĩ kenda mũkegua mũtĩna ĩgi ntukũ ya Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

9 Ngai ũrĩa ũmwĩtĩte mũgĩa ngwatanĩro na Mwana wawe Njĩcũ Kiristũ, Mwathani wetũ, nĩ mwĩbokeku.

Gũtura ngwatanĩro kanithani

10 Nĩnkũmũkaĩra endwa makwa atĩ mwiũ mwinthe mwĩgucane na gũtĩkagĩe na ngaũkano gatagatĩni keenu, nĩ ũntũ mũrĩ na ngwatanĩro na Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ. Ĩgucagani mũrĩ na meciria mamwe na nkoro ĩmwe.

11 Nĩ ũntũ mbĩrĩtwe nĩ antũ ma mũciĩ wa Kĩroe atĩ kũrĩ na manegene gatagatĩni keenu.

12 Mamwe menu nĩmauga atĩ, “Niũ ndũmagĩrĩra Baũro,” mangĩ makauga, “Niũ ndũmagĩrĩra Aboro,” mangĩ makauga, “Niũ ndũmagĩrĩra Keeba,” na mangĩ makauga, “Niũ ndũmagĩrĩra Kiristũ.”

13 Anga Kiristũ nĩ agaũkanĩtue? Anga Baũro nĩwe wambirwe mũtharabani nĩ ũntũ wenu? Anga mwabatithirue na riĩtwa rĩa Baũro?

14 Nĩnciokagĩria Ngai nkaatho nĩ ũntũ gũtĩwe wa cienu nabatithirie, gũtiga Kiricibaci na Gaiyaci.

15 Kwogu gũtĩ mũntũ ũnkiuga atĩ nĩ na-mũbatithirie ndaani ya riĩtwa rĩakwa.

16 Ĩndĩ nĩ na-batithirie Stebana na antũ ma mũciĩ wawe wana mo. Gũtiga mau, ntĩkũririkana wegua kũrĩ mũntũ ũngĩ na-batithirie.

17 Kiristũ ata-ntũmire nkabatithanie, a-ntũmire nkabunjie Nteto Mbega, ntĩgũtũmĩra ciugo ciumanĩte na ũũgĩ wa mũntũ, nĩ ũntũ ũgu bũgatũma gĩkuũ gĩa Kiristũ mũtharabani gĩtura binya.

Kiristũ nĩwe binya na ũũgĩ wa Ngai

18 Nĩ ũntũ Nteto Mbega cia mũtharaba wa Kiristũ nĩ ũriitu kũrĩ marĩa makũũra, ĩndĩ kũrĩ twiũ tũkũbonokua, Nteto Mbega nĩ binya ya Ngai.

19 Ta bũrĩa kwandĩkĩtwe mandĩkoni, “Nkathũũkangia ũmenyo wa marĩa meonaga marĩ aũgĩ na ntegatekie ũmenyo wa marĩa monaga taka maicĩ.”

20 Nĩkũ mũntũ ũrĩa mũũgĩ arĩ? Na nĩkũ ũrĩa mũthomu arĩ? Ũrĩa wicĩ ũgambi wa mabinda mama nawe nĩkũ arĩ? Anga Ngai atĩtuĩte ũmenyo wa nthĩ ĩno ũriitu?

21 Nĩ ũntũ wa ũũgĩ wa Ngai, a-tetĩkĩrĩrie antũ mamũmenya magĩtũmagĩra ũũgĩ wao mo eene. Bantũ ba ũgu, o-nire kũbatiĩ atũmĩre ũriitu wa bũrĩa tũbunjagia nĩ kenda abonokie marĩa metĩkĩtie.

22 Ayaundi mendaga ciama nĩ kenda metĩkia, namo Angiriki maceragia ũũgĩ.

23 Ĩndĩ twiũ tũbunjagia nteto cia Kiristũ ũrĩa wambirwe mũthabani. Ntũmĩrĩri ĩrĩa Ayaundi matĩendaga kwĩgua, na ĩrĩa Angiriki maugaga nĩ ũriitu.

24 Ĩndĩ kũrĩ antũ marĩa Ngai etĩte, megue nĩ Ayaundi kana Angiriki, Kiristũ nĩwe binya na ũũgĩ wa Ngai.

25 Nĩ ũntũ, ũriitu wa Ngai, ũrĩ na ũũgĩ makĩria ma ũũgĩ wa antũ, na ũtuĩku wa Ngai, ũrĩ na binya makĩria ma binya ya antũ.

26 Endwa makwa ririkanani bũrĩa mwekari rĩrĩa mwetirwe nĩ Ngai. Antũ atare ma cienu nĩmo ma-rĩ aũgĩ, makĩonwa na meetho, na atare nĩmo ma-rĩ na ĩgweta, na atare nĩmo ma-ciarĩrĩtwe mĩciĩ ya ũnene.

27 Ĩndĩ Ngai a-thurire maũntũ ma gũkũ nthĩ marĩa moonagwa marĩ ma ũriitu, nĩ kenda aconora marĩa aũgĩ. Na Ngai akĩthuura maũntũ marĩa moonagwa matĩna binya ma gũkũ nthĩ, nĩ kenda aconore marĩa marĩ na binya.

28 Na akĩthuura into irĩa imaragua nĩ antũ, makĩonaga taka itĩ bata, nawe agĩciĩtũmĩra kũthiria into irĩa antũ moonaga irĩ na bata,

29 nĩ kenda gũtĩkooneke mũntũ nwarĩ ũmwe wa gwĩtĩĩa mbere ya Ngai.

30 Ngai a-mũgwatithanirie na Kiristũ Njĩcũ, ũrĩa nĩwe ũũgĩ wetũ kuuma kũrĩ Ngai. Kũbetũkĩrĩra Kiristũ, nĩtwagwatithanirue na Ngai. Na Kiristũ agĩtũtua atheru na athingu, na agĩtũkũũra kuuma mebiani.

31 Kwogu, ta bũrĩa kwandĩkĩtwe,“Ũrĩa ũkwenda gwĩĩtĩa nĩetĩĩe nĩ ũntũ wa maũntũ marĩa Ngai Mwathani arũthĩte.”

Ntũmĩrĩri ĩkoniĩ Kiristũ ũrĩa mwambe mũtharabani

2

1 Rĩrĩa na-cire kwenu endwa makwa, nta-tũmĩĩre ciugo cia kũmũthaĩrĩria kana waara mwĩngĩ nkĩmũbunjĩria mbitho ya Ngai.

2 No-nire rĩrĩa na-rĩ bamwe namwi, nĩmwĩrage maũntũ ma Njĩcũ Kiristũ ũrĩa wambirwe mũtharabani monka, na gũtĩ bũngĩ.

3 Rĩrĩa na-rĩ namwi nta-rĩ na binya, na nĩ na-inainaga mũno nĩ ũntũ wa ũguoya.

4 Na rwaria rwakwa na kũbunjia gwakwa ita-rĩ na ciugo cia kũmũthaĩrĩria kana waara, ĩndĩ nĩka cionanagia Roo na binya ya Ngai.

5 Nĩ kenda wĩtĩkio wenu ũtĩkegue umanĩtie na ũũgĩ wa antũ, ĩndĩ wĩgue umanĩtie na binya ya Ngai.

Ũũgĩ wa Ngai

6 Ĩndĩ tũkĩarĩria antũ marĩa agima kĩroo, tũtũmagĩra ũũgĩ na tĩ ũũgĩ wa nthĩ ino, kana wa atongoria ma ntukũ ino marĩa mathiĩte kũthira.

7 Tũbunjagia mbitho ya ũũgĩ wa Ngai ũrĩa mũbithe kũrĩ antũ na ũrĩa Ngai a-thurire mbere ya kũmbwa kwa nthĩ nĩ ũntũ wa ũkeengi wetũ.

8 Gũtĩ mũtongoria nwarĩ ũmwe wa nthĩ ĩno wamenyire ũũgĩ ũnu nĩ ũntũ ũkegua nĩ-maumenyire matacaga kwamba Mwathani mwene ũkeengi mũtharabani.

9 Nĩ ũntũ ta bũrĩa kwandĩkĩtwe atĩrĩ,

“Maũntũ marĩa gũtĩ mũntũ wanoona,

kana eegua,

marĩa matanecirĩrua nĩ mũntũ nwarĩ ũmwe kana nwa mekarĩke,

nĩmo maũntũ marĩa Ngai abaarĩrĩtie marĩa mamwendete.”

10 Ĩndĩ Ngai nĩa-tũguũrĩrie maũntũ mau na Roo wawe. Roo atuĩragia maũntũ monthe, nkinya maũntũ ma Ngai ma mbithũ.

11 Nũũ gatagatĩni ga antũ ũnkĩmenya kĩrĩa kĩrĩ nkoroni ya mũntũ, tiga roo wa mũntũ ũnu? Woogu nwabu gwĩkari, gũtĩ mũntũ ũnkĩmenya meciria ma Ngai gũtiga Roo wa Ngai.

12 Tũtanenkerwe roo wa nthĩ ĩno, ĩndĩ twanenkerwe Roo ũrĩa umĩte kũrĩ Ngai, nĩ kenda tũmenyaga ibeo irĩa Ngai atũbete burĩ.

13 Maũntũ mama tũtĩaragia na ciugo irĩa tũthomithĩtue nĩ ũũgĩ wa antũ, ĩndĩ twaragia na ciugo irĩa tũthomithĩtue nĩ Roo wa Ngai. Nĩ ũntũ Roo atũtethagia gũtaũra ũũma wa kĩroo kũrĩ antũ marĩa marĩ na Roo.

14 Mũntũ ũrĩa ũtĩna Roo Mũtheru atĩbota kwamũkĩra ibeo irĩa inenkanagĩrwa nĩ Roo wa Ngai. Kũrĩ we, into inu nĩ ũriitu, na atĩbota kũmenya maũntũ mau, nĩ ũntũ bata wacio ũmenyekaga na njĩra ya kĩroo yonka.

15 Mũntũ ũrĩa ũrĩ na Roo Mũtheru nĩabotaga kũmenya bata wa maũntũ monthe. Ĩndĩ we, gũtĩ mũntũ ũnkĩmũtuĩra.

16 Ta bũrĩa maandĩko maugaga atĩrĩ,“Nũũ ũnkĩmenya meciria ma Mwathani? Kana nũũ ũnkĩbota kũmũtaara?” Ĩndĩ twiũ tũrĩ na meciria ma Kiristũ.

Ntungata cia Ngai

3

1 Endwa makwa, ntĩnkĩ-abotire kũmwarĩria ta bũrĩa nĩnkĩarĩrie antũ ma kĩroo. Na-mwarĩrie ta antũ ma nthĩ, kana ta antũ matĩakũrũ wĩtĩkioni wa Kiristũ.

2 Ũrutani ũrĩa na-mũrutanire warĩ ta ĩria, tĩ ta irio irĩa nyũmo, nĩ ũntũ mũtĩ-nkĩabotire gũciĩrĩa. Wana nkinya rĩu ũgu, mũtĩbotana nacio.

3 Mwiũ mũrĩ na mĩtugo ya antũ ma nthĩ, nĩ ũntũ wana rĩu mũrĩ na rũritho na nkarari gatagatĩni keenu. Anga ũgu tĩ kwonania mĩthiĩre yenu ĩkari ta ya antũ ma nthĩ ĩno?

4 Nĩ ũntũ rĩrĩa ũmwe akuuga,“Nĩũ nĩ wa Baũro,” na ũngĩ akauga, “Nĩũ nĩ wa Aboro,” anga kũu tĩ kũrũtha ta antũ ma nthĩ?

5 Ingwa Aboro nũũ? Ĩ Baũro nawe rĩ, nũũ? Twiũ tũrĩ ntungata cia Ngai akĩ, irĩa kũbetũkĩrĩra cio mwetĩkirie. Na wa mũntũ arutaga wĩra ũrĩa abeetwe nĩ Mwathani.

6 Nĩ niũ na-bandire mbeũ, nawe Aboro agĩciĩtĩrĩria rũncĩ. Na Ngai nĩwe watũmire mbeũ inu ikũre.

7 Kwogu ũrĩa ũbandaga na ũrĩa wĩtagĩrĩria rũncĩ matĩ bata. Ũrĩa ũrĩ bata nĩ Ngai ũrĩa ũtũmaga ikũra.

8 Mũntũ ũrĩa ũbandaga na ũrĩa wĩtagĩrĩria rũncĩ marĩ na mworoto ũmwe. Na Ngai akarĩba wa mũntũ kũringana na wĩra ũrĩa mũntũ arutĩte.

9 Nĩ ũntũ twiũ tũrutaga wĩra bamwe na Ngai, namwi nĩ mwĩũ mũgũnda wa Ngai, na mwako wa Ngai.

10 Kũbetũkĩrĩra ũtugi wa Ngai ũrĩa mbetwe, na-mbire mũcingi ta mũtumi ũrĩa mũũgĩ, namo antũ mangĩ nĩka magũtuma ĩgũrũ rĩa u. Ĩndĩ wa mũntũ nĩamenyagĩrĩre bũrĩa agũtuma ĩgũrũ rĩa mũcingi ũnu.

11 Nĩ ũntũ, gũtĩ mũcingi ũngĩ mũntũ angĩtuma tiga ũrĩa ũtumĩtwe nĩ Ngai, na mũcingi ũnu nĩ Njĩcũ Kiristũ.

12 Rĩu, ũgaaca kwĩgua mũntũ agatuma ĩgũrũ rĩa mũcingi ũyu na thaabu, betha, mabiga ma goro, mbaũ, nyaki kana ndagara,

13 wĩra wao ũkamenyeka bũrĩa wĩkari rĩrĩa Mũthenya wa Kiristũ ũgakinya. Nĩ ũntũ wĩra wa mũntũ wonthe ũkagerua na mwanki.

14 Ũkegua kĩrĩa mũntũ atumĩte gĩkaũmĩrĩria mwanki, akagwata marĩbi.

15 Ĩndĩ ũkegua kĩrĩa gĩtumĩtwe gĩkabĩbua nĩ mwanki, ũrĩa wagĩtumire akagĩa athara. Tiga we mwene akabonokua ta bũrĩa mũntũ amonyokaga ciarera kuuma mwankini.

16 Ingwa ka mũtĩkũmenya mwiũ mũrĩ ekarũ ya Ngai, na Roo wa Ngai ekaraga ndaani yenu?

17 Mũntũ ankĩthũũkangia ekarũ ya Ngai, nawe Ngai akamũthũũkangia, nĩ ũntũ ekarũ ya Ngai nĩ ntheru, na mwiũ nĩ mwiũ ekarũ ĩnu.

18 Tigani kwĩbeenia! Ũkegua ũmwe wacienu agĩĩciragia we nĩ mũũgĩ kũringana na ũũgĩ wa nthĩ ĩno, abatiĩ gwĩtua mũriitu, nĩ kenda atuĩka mũũgĩ.

19 Nĩ ũntũ ũũgĩ wa nthĩ ĩno nĩ ũriitu mbere ya Ngai. Ta bũrĩa kwandĩkĩtwe, “Ngai agwatagĩria marĩa aũgĩ waarani wao.”

20 Na rĩngĩ kwandĩkĩtwe, “Mwathani nĩ aicĩ meciria ma antũ aũgĩ, na nĩ ma burĩ.”

21 Kwogu gũtĩkethĩrwe kũrĩ na mũntũ ũgetĩĩa nĩ ũntũ wa bũrĩa atongoria ma nthĩ ĩno mankĩrũtha. Nĩ ũntũ into cionthe nĩ cienu,

22 ethĩrwe arĩ Baũro, kana Aboro kana Keeba, kana nthĩ, kana mwoo, kana gĩkuũ, kana into cia ntukũ ino na cia ntukũ irĩa igaaca, into inu cionthe nĩ cienu.

23 Namwi mũrĩ ma Kiristũ, nawe Kiristũ nĩ wa Ngai.

Atũmwa ma Kiristũ

4

1 Kwogu antũ mabatiĩ gũtwonaga ta ntungata cia Kiristũ, na ta antũ marĩa metĩkĩtue na kĩriga gĩa ntũmwa cĩa Ngai.

2 Na rĩngĩ, atungati mabatiĩ gũtuĩka antũ ebokeku.

3 Niũ ntĩmakagua nĩ bũrĩa mũngĩntuĩra ciira kana bũrĩa antũ mangĩntuĩra. Wana niũ mwene, ntĩĩtucagĩra ciira.

4 Ntĩkwĩgua nkoro yakwa ĩgĩnciirithia, ĩndĩ ũgu tĩ kuuga nĩmwagĩrĩru. Mwathani nĩwe ũntucagĩra ciira.

5 Kwogu mũtĩbatiĩ gũtua ũntũ mbere ya bĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩrĩte ĩkinya, ĩndĩ etererani nkinya Mwathani acioke. Akaumbũra maũntũ monthe marĩa mabithĩtwe mbinduni, na akaumbũra bũrĩa antũ meciiragia na nkoro. Na bĩndĩ ĩnu, wa mũntũ agakumua nĩ Ngai.

6 Rĩu endwa, nĩnenkanĩra ngerekano yakwa na Aboro nĩ kenda mũtetheka na mwĩrutane naatwi ũtaũku wa bũrĩa kwandĩkĩtwe atĩrĩ, “Mũtĩkarũthe mũgarũ na bũrĩa kwandĩkĩtwe.” Kwogu mũtĩĩtĩĩa nĩ ũntũ wa mũntũ ũmwe, na mũmaria mũntũ ũnu ũngĩ.

7 Ga nkũrani yaku na mau mangĩ ĩrĩ ĩrĩkũ? Na ga kũrĩ kĩo ũrĩ nakĩo ũta-berwe? Na wegua nĩ kũbewa waberwe rĩ, nĩ atĩa ũgwĩtĩĩa taka gĩtĩ kĩbeo?

8 Rĩu mwiũ mũrĩ na kĩrĩa kĩonthe mũkũbatara. Rĩu mũrĩ atongu! Nĩmũtuĩkĩte athamaki, wana wegua twiũ tũtĩ athamaki. Gũnkĩbua mũno ũkegua nwa mũtuĩke athamaki mongwa, kenda tũtuĩka athamaki bamwe namwi!

9 Nĩ ũntũ nĩmona taka Ngai atũtuĩte twiũ atũmwa, twonekage taka tũrĩ ma mũthia gũkĩra antũ monthe, twĩkari ta antũ matuĩrĩtwe kũũragwa, na ta mbica ya kũmarua nĩ nthĩ, araika na antũ.

10 Twiũ twonagwa taka tũrĩ ciaa nĩ ũntũ wa kũbunjia Kiristũ, ĩndĩ mwiũ mwĩonaga mũrĩ aũgĩ nĩ ũntũ mũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ! Twiũ twonagwa taka tũtĩna binya, ĩndĩ mwiũ mũrĩ na binya. Mwiũ nĩmũgũtĩĩwa, ĩndĩ twiũ tũkabũthua!

11 Nkinya thaa ino ũgu, nĩtũbũũtiĩ na tũkanonta, tũrĩ ũtheri, tũkĩbũũragwa, na tũtĩna gĩĩkaro.

12 Tũrutaga wĩra na njara cietũ ciongwa. Na rĩrĩa twacengwa, nĩka tũtharimanaga. Rĩrĩa twanyariirwa, tũkaũmĩrĩria.

13 Rĩrĩa twacengwa, tũmaciokagĩria na ũbooreri. Nkinya rĩu ũgu, tũtuĩkĩte ta rũko rwa nthĩ, na gĩntũ kĩrĩ na kĩriankoro.

14 Ntĩkwandĩka ntũmĩrĩri ino nĩ kenda nĩmũconora, ĩndĩ nĩ kenda nĩmũtaare ta ciana ciakwa irĩa mendete.

15 Wana mũnkĩgua mũrĩ na aarimo ngiri ĩkũmi marĩa marĩ na ngwatanĩro na Kiristũ, meebagu tĩ engĩ. Nĩ ũntũ nĩ niũ na-tuĩkire ĩthe wenu ndaani ya Kiristũ Njĩcũ, rĩrĩa na-mũbunjĩrie Nteto Mbega.

16 Kwogu bonaanima, ntuyiani!

17 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, namũtũmĩra Timotheo mwana wakwa ũrĩa mendete, na nĩ mũntũ mwĩtĩkua ndaani ya Mwathani. Akamũririkania maũntũ marĩa nthingataga mũtũrĩreni wakwa ndaani ya Kiristũ Njĩcũ, marĩa nthomithagia kanithani cionthe cia gũntũ kunthe.

18 Ĩndĩ mamwe ma cienu marĩ na mwĩtĩo nĩ ũntũ nĩmeciiria ntĩca kũmũriũngĩra.

19 Ĩndĩ wegua nĩ wendi wa Mwathani, ngaaca kwenu ruua. Rĩrĩa ngaaca, nkenda kũmenya bũrĩa antũ mau etĩĩi makuuga na marĩ na ũnene ũrĩkũ.

20 Nĩ ũntũ ũthamaki wa Ngai tĩ wa kwaria kũtheri, ĩndĩ nĩ wa binya.

21 Rĩu nĩ atĩa mũkwenda? Mbũceni kwenu na rũthanju, kana mbũce na wendo na ũbooreri?

Ĩngĩrĩriani itharia

5

1 Nĩgũkwĩrĩkana atĩ kũrĩ na ũtharia gatagatĩni keenu, wa mũthemba ũtanoneka, wana nkinya kũrĩ marĩa matĩĩtĩkĩtie. Nkinya mũntũ nĩagwĩkara na mũka wa ĩthe!

2 Namwi nwaka mũgwĩtĩĩa! Anga tĩka mũbatiĩ kwĩgua mũrĩ na kĩeba, na mũkengĩrĩria mũntũ ta ũnu kuuma ngwatanĩroni yenu.

3 Wana wegua ntĩbamwe namwi kĩmwĩrĩ, nĩbamwe namwi kĩroo. Nĩndĩkĩtie gũtuĩra mũntũ ũnu ciira, ũnu ũrũthĩte ũthũũku ũnu, taka ndĩbamwe namwi.

4 Rĩrĩa mũgatũngana bamwe riĩtwani rĩa Mwathani wetũ Njĩcũ, naani mbĩgue ndĩbamwe namwi kĩroo, na binya ya Mwathani wetũ Njĩcũ Kristũ ĩrĩ bo,

5 mũntũ ũnu anenkanĩrweni gwa Caitani, nĩ kenda mwĩrĩ wawe ũthũũkangue, na kenda mwoo wawe ũkabonokua Mũthenya wa Mwathani.

6 Mwĩtĩĩo wenu tĩ mwega. Kamũtiicĩ gacacũ kanini nĩko kaimbithagia mũtu wa ngano wa gũkanda unthe?

7 Kwogu, ebereriani ncacũ ĩrĩa nkũrũ nĩ kenda mũtuĩka mũtu ũngĩ ũrĩa mũkaande ũtĩna ncacũ. Nĩ ũntũ Kiristũ, kagondu getũ ka Bacaka, nĩarutĩtwe arĩ kĩgongwana nĩ ũntũ wetũ.

8 Kwogu tũkenerereni Bacaka, tĩ na mũgate ũrĩa mwĩkĩre ncacũ ĩrĩa nkũrũ, tau wa ũthũũku na wĩbia. Ĩndĩ tũkenerereni na mũgate ũtĩna ncacũ, tau wa ũtheru na ũũma.

9 Barũani ĩrĩa ĩngĩ na-mwandĩkĩĩre, nĩ na-mwĩrire atĩ mũtĩkagĩe ndũgũ na etĩkia marĩa matharagia.

10 Ĩndĩ tĩ kuuga mũtĩkagwatanĩre na itharia irĩa itĩĩtĩkĩtie, akoroku, acuunani, kana aboi ngai cia mũbuanano. Nĩ ũntũ ũkethĩrwa mũtĩna ndũgũ namo, nwanga mũkauma nthĩ ĩno.

11 Ĩndĩ rĩu nĩmwandĩkĩra atĩ mũtĩkegue mũrĩ na ndũgũ na mũntũ wonthe wĩĩtaga mwĩtĩkia na arĩ kĩtharia, mũkoroku, mũbooi ngai cia mũbuanano, mũcengani, mũrĩĩu kana mũcuunani. Mũtĩbatiĩ kũrĩcanĩra na mũntũ ta ũnu.

12 Nĩnkĩbota gũtuĩra antũ marĩa matĩ ma ngwatanĩro yetũ ciira atĩa? Anga tũtĩbatiĩ gũtuĩra ciira marĩa marĩ ma kanitha monka?

13 Ĩndĩ marĩa marĩ nja, Ngai nĩwe ũkamatuĩra. Na ta bũrĩa Maandĩko maugĩte, “Ĩngĩrĩriani mũntũ ũrĩa mwaganu kuuma ngwatanĩroni yenu.”

Magamba gatagatĩ ga etĩkia

6

1 Ũkegua ũmwe wacienu mwiũ etĩkia arĩ na ĩgamba na ũrĩa ũngĩ rĩ, nĩ indũ ĩgũtũma athitanga mũntũ ũnu kũrĩ antũ matĩ etĩkia, bantũ ba abira ĩgamba rĩu kũrĩ antũ ma Ngai?

2 Ka mũticĩ atĩ antũ ma Ngai nĩmo magatuĩra antũ ma nthĩ? Na ũkegua nĩ mwiũ mũgatuĩra antũ ma nthĩ rĩ, nĩkĩ mũtĩkũbota gũtua tũmagamba ta tũtũ tũniini?

3 Nĩka mũticĩ nĩ twiũ tũgacirithia araika? Na ũkegua nĩbu ũgu, mũbatiĩ kwĩgua mũkĩbotaga gũtua magamba ma ũtũũro ũyũ nkũrũki.

4 Kwogu, ũkegua magamba ta mau makaumĩrĩra, mũtĩbatiĩ kũmabira kũrĩ antũ marĩa matĩna mĩthiĩre mĩega kanithani kenda mamũtuĩra.

5 Nĩmbuga ũgu nĩ kenda mũconoka. Rĩu rĩ, ga gũtĩwe ũnkĩoneka mũũgĩ gatagatĩni keenu ũrĩa ũnkĩbota gũtuĩra etĩkia magamba?

6 Bantũ ba ũgu mwĩtĩkia nĩka akũthitanga mwĩtĩkia ũngĩ kotini ya antũ matĩ etĩkia!

7 Kwĩthĩrwa mũrĩ na magamba gatagatĩni keenu, nĩ kwonania atĩ mũrĩ aremerere bururu. Wana kaaba mwĩtĩkĩrĩrie kũbĩtĩrua, kana kũbeenua.

8 Bantũ ba ũgu, mwiũ nĩka mũkũbĩtĩria na mũkabenia etĩkia marĩa mangĩ.

9 Ingwa nĩka mũtĩkũmenya atĩ antũ eebia matĩkagaa ũthamaki wa Ngai? Mũtĩkebeenie! Antũ aaganu marĩa matĩbikanĩtie, aboi ngai cia mũbuanano, itharia, maraya ma arũme, na arũme marĩa mamaamaga na arũme marĩa mangĩ,

10 eei, antũ marĩa akoroku, arĩĩu, acengani, na acuunani ma into ciene, gũtĩ waciao ũkagaa ũthamaki wa Ngai.

11 Na nwabu mamwe ma cienu mwekari. Ĩndĩ mũkĩthambua, mũkĩtherua, mũkĩĩguithanua na Ngai nĩ Mwathani Njĩcũ Kiristũ na Roo wa Ngai wetũ.

Mĩĩrĩ yenu nĩ ekarũ ya Ngai

12 Nwa uuge, “Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe,” ĩndĩ tĩ maũntũ monthe marĩ gĩtũmi. Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe, ĩndĩ niũ ntĩgetĩkĩra ũntũ nwarĩ ũmwe ũntua nkombo.

13 Rĩngĩ nwa uuge,“Irio nĩ cia nda, na nda nĩ ya irio,” ĩndĩ Ngai agaciĩthiria cioĩrĩ. Mwĩrĩ tĩ wa gũtũmĩrwa na ũtharia, ĩndĩ nĩ wa gũtũmĩkĩra Mwathani, na nĩwe ũmenyagĩrĩra mwĩrĩ ũnu.

14 Kwa binya yawe, Ngai nĩ a-riũkirie Mwathani kuuma kũrĩ akuũ, na agatũriũkia wanatwi.

15 Ka mũticĩ mĩĩrĩ yenu nĩ icunce cia Kiristũ we mwene? Rĩu rĩ, nwa mbĩũkie gĩcunce gĩa Kiristũ na ngwatithanie na gĩcunce kĩa mwĩrĩ wa mũmaraya? Arĩ, ũgu tĩ wega.

16 Kana mũticĩ mũntũ ũrĩa wĩgwatithanagia na mũmaraya, atuĩkaga mwĩrĩ ũmwe nawe? Nĩ ũntũ wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe, “Maĩrĩ magatuĩka mwĩrĩ ũmwe.”

17 Ĩndĩ ũrĩa wĩgwatithanĩtie na Mwathani, atuĩkaga ũmwe na Mwathani kĩroo.

18 Ũragani kuuma kũrĩ ũtharia. Wĩbia ũngĩ unthe ũrĩa mũntũ ankĩrũtha ũrũthagĩrwa nja ya mwĩrĩ wawe. Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũtharagia, ebagĩria mwĩrĩ wawe mwene.

19 Ka mũticĩ mĩĩrĩ yenu nĩ Ekarũ ya Roo Mũtheru ũrĩa wĩkaraga ndaani yenu, ũrĩa mwaberwe nĩ Ngai? Mwĩũ mũtĩ menu, mũrĩ ma Ngai.

20 Mwagũrirwe goro mũno, kwogu tĩĩagani Ngai na mĩĩrĩ yenu.

Mataaro kũrĩ aka na arũme

7

1 Rĩu, kũrĩ maũntũ marĩa mwamandĩkĩre, nĩ wega mũntũ mũrũme atĩkabikanie.

2 Ĩndĩ nĩ ũntũ nwabu maũntũ ma ũtharia mengĩbĩte rĩ, wa mũntũ mũrũme nĩagĩe na mũka wawe mwene, nawe mũntũ mũka agĩe na mũrũme wawe mwene.

3 Mũntũ mũrũme nĩ abatiĩ kũbingĩria mũka mabata mawe ma mwĩrĩ, nawe mũntũ mũka nĩ abatiĩ kũbingĩria mũrũme mabata mawe ma mwĩrĩ.

4 Mũntũ mũka atĩna watho wa kũrũtha wa bũrĩa akwenda na mwĩrĩ wawe, nĩ mũrũme ũrĩ na watho ũnu. Na mũntũ mũrũme atĩna watho wa kũrũtha bũrĩa ankĩenda na mwĩrĩ wawe, nĩ mũka ũrĩ na watho ũnu.

5 Mũtĩkaimanage tiga rĩrĩa mwetĩkania mũrũthe bu kabinda kanini, nĩ kenda mũboye. Na thuubani mũciokanĩre rĩngĩ nĩ kenda Caitani atĩgaace kũmũgeria, nĩ ũntũ wa kwaga binya ya kũboota merirĩria ma mwĩrĩ.

6 Tĩka nkuuga ũgu ũrĩ watho, nĩka nkwona ũrĩ ũntũ mwega.

7 Nwa meende antũ monthe mekare taani. Ĩndĩ wa mũntũ arĩ na kĩbeo kĩawe kuuma kũrĩ Ngai, ũmwe arĩ na kĩbeo kĩa mũthemba ũyũ, na ũngĩ arĩ na kĩa mũthemba ũnu ũngĩ.

8 Kũrĩ marĩa matĩbikanĩtie, bamwe na aka ma ntigwa, nĩ mbuga nĩ wega mekare matĩbikanĩtie ta bũrĩa niũ mbĩkari.

9 Ĩndĩ ũkegua matĩũmba kũboota merirĩria ma mwĩrĩ, mabatiĩ kũbikania, nĩ ũntũ nĩ wega kũbikania, gũkĩra gwĩkara na gĩonkero.

10 Kũrĩ marĩa mabikanĩtie, nĩna yathani rĩrĩ kuuma kũrĩ Mwathani (na tĩ niũ nkuuga, nĩ Mwathani): Mũntũ mũka atĩgatigane na mũrũme wawe.

11 Ĩndĩ mũka ũnu agaaca kũmũtiga, nĩekare wenka na atĩkagũrwe rĩngĩ. Wegua atĩbota, acioke kũrĩ mũrũme wawe. Nawe mũntũ mũrũme matĩgatigane na mũka.

12 Kũrĩ antũ mau mangĩ, nĩ mbuga ũũ, (na nĩ niũ nkuuga, tĩ Mwathani): Ũkegua mwĩtĩkia wonthe arĩ na mũka ũtĩtĩkĩtie Mwathani, na mũka ũnu eegue nĩ akwenda gũtũũra nawe, mũrũme ũnu atĩkamũtige.

13 Na ũkegua mũka arĩ na mũrũme ũtĩtĩkĩtie Mwathani, na mũrũme ũnu eegue nĩ akwenda gũtũũra nawe, mũka ũnu atĩkamũtige.

14 Nĩ ũntũ mũntũ mũrũme ũnu ũtĩtĩkĩtie Mwathani atheragua nĩ mũka ũnu mwĩtĩkia, na mũka ũnu ũtĩtĩkĩtie atheragua nĩ mũrũme ũnu mwĩtĩkia. Ũkegua gũtĩkari ũgu, ciana cienu ĩnkĩgua itĩ ntheru, ĩndĩ rĩu ciana inu nĩ ntheru.

15 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũtĩtĩkĩtie Mwathani ankĩbanga gũtiga ũrĩa wĩtĩkĩtie, nwa matigane. Gũgekara ũgu, ũrĩa wĩtĩkĩtie, nĩ wĩgue nĩ mũntũ mũrũme kana mũntũ mũka, atĩobanĩtue na ũnu ũngĩ. Nĩ ũntũ Ngai atwĩtĩte tũtũũranie na thaayũ.

16 Ka weũ mũka ũyũ mwĩtĩkia ũtĩkũmenya nwa wĩgue mũrũmegu ũtĩmwĩtĩkia nwa abonokue nĩ ũntũ waku? Kana weũ mũrũme ũyũ mwĩtĩkia, ga ũtĩkũmenya nwa wĩgue mũkagu ũtĩmwĩtĩkia nwa abonokue nĩ ũntũ waku?

Ĩkarani kũringana na mwĩto wa Ngai

17 Ĩndĩ wa mũntũ nĩ arekwe ekare kũringana na bũrĩa a-bangĩrĩtwe nĩ Mwathani, na ekare wa ta bũrĩa e-kari agĩĩtwa nĩ Ngai. Rĩrĩ nĩrĩo yathani rĩrĩa nkũnenkanĩra kũrĩ kanitha cionthe.

18 Ũkegua mũntũ e-tirwe nĩ Ngai arĩ mũtaane, nĩ ekare arĩ mũtaane woogu. Ũkegua mũntũ e-tirwe atĩmũtaane, atĩgataanwe.

19 Nĩ ũntũ gũtaanwa kana kũrega gũtaanwa gũtĩ bata, bata nĩ kwathĩkĩra maathani ma Ngai.

20 Kwogu, mũntũ nĩekare bũrĩa e-kari agĩĩtwa nĩ Ngai.

21 Ũgĩĩtwa warĩ nkombo? Ũntũ ũnu ũtĩgakũthĩnie. Ĩndĩ ũkoona kaanya ga kuuma ũkomboni, gatũmĩre.

22 Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa wetirwe nĩ Mwathani arĩ nkombo, nĩ mũntũ ũrĩa mũthaũre ndaani ya Mwathani. Wa ta ũgu, ũrĩa wetirwe atĩ nkombo nĩ a-tuĩkire nkombo ya Kiristũ.

23 Mwagũrirwe goro mũno, kwogu mũtĩgatuĩke nkombo cia antũ.

24 Endwa makwa, tigani wa mũntũ ekare bũrĩa e-kari agĩĩtwa nĩ Ngai.

Ciũria ikoniĩ kũbikania

25 Rĩu, kũrĩ marĩa matĩbikanĩtie rĩ, ntĩna yathani kuuma kũrĩ Mwathani. Ĩndĩ nĩka nkũmũtaara ta mũntũ mwĩbokeku nĩ ũntũ wa kĩao kĩa Mwathani Njĩcũ.

26 Nĩngwĩciria nĩ wega mũntũ gwĩkara wa bũrĩa eekari, nĩ ũntũ wa mathĩĩna ma ntukũ ino.

27 Ũkegua ũrĩ na mũka, mũtĩgatigane. Ũkegua ũtĩbikanĩtie ũtĩkabikanie.

28 Ĩndĩ ũkabikania tĩ meebia, na mwana mwarĩ kathirange akabika, tĩ meebia. Marĩa mabikaga, nĩmagĩĩcaga na thĩĩna mĩngĩ mũno cia kĩbikanio, na nĩcio ntĩkwenda imũgwata.

29 Nĩ mbuga atĩrĩ endwa makwa, mabinda marĩa matigarĩte nĩ manini, na kwogu marĩa mabikanĩtie nĩ mekare taka matĩbikanĩtie.

30 Marĩa makũrĩra mekare taka matĩkũrĩra, marĩa marĩ na gĩkeno mekare taka matĩkenete, marĩa makũgũra gĩntũ mekare taka gĩtĩ kĩao.

31 Marĩa matũmagĩra into cia nthĩ mekare taka ũtũũro wao ũtĩgũciĩbatara mũno, nĩ ũntũ nthĩ ĩno ũgu ĩkari ĩthiĩte kũthira.

32 Ĩndĩ nwa meende mwĩkare mũtĩgwĩtanga. Mũntũ ũrĩa ũtĩgũranĩte, arĩ na kaanya keega gũtungata Mwathani na aceragia bũrĩa angĩkenia Mwathani.

33 Ĩndĩ ũrĩa ũgũranĩte etangaga na mabata ma mũntũ, na bũrĩa angĩkenia mũka.

34 Kwogu, wendo wawe nĩ mũgaũkanie. Mũntũ mũka kana mwana mwarĩ ũtĩmũgũre, nĩerutagĩra wĩrani wa gũkenia Mwathani, nĩ kenda eegue arĩ mũtheru mwĩrĩ na roo. Ĩndĩ ũrĩa mũgũre, aceragia maũntũ ma gũkũ nthĩ, na bũrĩa angĩkenia mũrũme.

35 Nĩmbuga maũntũ mama nĩ ũntũ nĩka nkwenda kũmũtethia, tĩka nkwenda kũmũgiria. Ĩndĩ rũthagani bũrĩa kwagĩrĩrĩte na mwĩnenkanagĩre wĩrani wa Mwathani mũtĩna kĩgirĩrĩria.

36 Ĩndĩ mũntũ ankĩona taka akũbĩtĩria mwana mwarĩ ũrĩa marĩkanĩrĩte kũgũrana nawe, na ũkegua mwana mwarĩ nwaka agũkũra, na mũntũ mũrũme nwa akwĩgua kũmũgũra, nĩarũthe bũrĩa akeenda. Atĩkũbĩtia. Mabatiĩ kũgũrana.

37 Ĩndĩ ũnkĩgua mũntũ nĩatuĩte ĩtua na nkoro yawe atĩgũkaĩrĩrua nĩ mũntũ, na ũkegua nwa abote gwĩkara atĩkwĩrirĩria mũntũ mũka, akarega kũgũra mwarĩ ũnu marĩ na ũrata nawe, wana ũgu gũtĩna mabĩtia.

38 Kwogu ũrĩa ũgũraga mwana mwarĩ kathirange nĩarũthaga wega, ĩndĩ ũrĩa ũtĩgũranaga nĩarũthaga wega nkũrũki.

39 Mũntũ mũka ũrĩa mũgũre, obanĩtue na mũrũme wawe bĩndĩ ĩrĩa mũrũme arĩ mwoo. Ĩndĩ mũrũme angĩkua, mũntũ mũka ũnu nĩ mwobore, na ankĩenda kũbikua nwa abikue nĩ mũntũ worĩa ankĩenda, ĩndĩ mũntũ ũnu eegue etĩkĩtie Mwathani.

40 Ĩndĩ nĩnĩciria ũkegua nwa ekare ũgu ekari, nwa egucage akenete mũno. Nĩnĩciiria namũtaara nĩna Roo wa Ngai.

Irio irĩa irutĩrĩtwe ngai cia mũbuanano irĩ kĩgongwana

8

1 Rĩu rĩ, ũntũ ũkoniĩ irio irĩa ĩrutagĩrwa ngai cia mũbuanano irĩ kĩgongwana, nĩtwicĩ atĩ, tĩ twiũ twinthe tũrĩ na ũmenyo. Ũmenyo ũtũmaga tũkagĩa mwĩtĩo, ĩndĩ wendo nĩu wĩkagĩra mũntũ binya ya kĩroo.

2 Mũntũ ũrĩa wonaga taka aicĩ mũno ũntũ mũna, mũntũ ũnu gũtĩkĩo aicĩ.

3 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa wendete Ngai, Ngai nĩamwicĩ.

4 Ka mbuge ũntũ ũkoniĩ irio irĩa irutĩrĩtwe ngai cia mũbuanano irĩ kĩgongwana: Nĩtwicĩ atĩ, “ngai cia mũbuanano itĩ mwoo na itĩ bata nthĩ ĩno, na gũtĩ Ngai ũngĩ tiga ũrĩa ũmwe.”

5 Kũrĩ into mĩngĩ mũno irĩa antũ meetaga ngai. Ĩndĩ bamwe na kwĩgua kũrĩ na ‘tũgai’ twĩngi na ‘athaani’ engĩ, gũkũ nthĩ na ĩgũrũ,

6 kũrĩ twiũ, Ngai nĩ ũmwe, Ĩthe wa monthe. Nĩwe mũmbi wa into cionthe, na ũrĩa tũtũũragĩra. Na kũrĩ na Mwathani ũmwe wenka, tawe Njĩcũ Kiristũ ũrĩa waũmbire into cionthe, na kũbetũkĩrĩra we tũkĩgĩa ũtũũro.

7 Ĩndĩ, tĩ antũ monthe marĩ na ũmenyo ũyũ. Antũ mamwe moonaga ngai cia mũbuanano taka irĩ mwoo. Kwogu rĩrĩa makũrĩa irio irĩa irutĩrĩtwe ngai inu magongwana, itũmaga makegua taka magĩa na mũgiro, nĩ ũntũ thamiri ciao nĩka ikũmaciirithia.

8 Ĩndĩ, irio tĩcio itũretaga bakubĩ na Ngai. Gũtĩkĩo twonaga rĩrĩa twarĩa irio, na gũtĩkĩo twagaga tũtĩrĩte.

9 Ĩndĩ, ĩmenyerereni mũtĩgatũme marĩa marĩ na wĩtĩkio mũniini marũtha mebia, nĩ ũntũ mwiũ mũrĩ na wĩathi wa kũrũtha wa bũrĩa mũnkĩenda.

10 Na nĩ ũntũ mwiũ mũrĩ na ũmenyo wa maũntũ mau monthe, nwa mũrĩe irio ekarũni ya ngai cia mũbuanano. Ĩndĩ mwĩtĩkia ũrĩa ũrĩ na wĩtĩkio mũniini akoona mũkĩrĩa, nawe akeerirĩria kũrĩa, nkoroni yawe akegucaga ũntũ ũnu akũrũtha tĩ mwega.

11 Rĩu, mwendwa ũyũ ũrĩ na thamiri mbũthũ, ũrĩa Kiristũ a-kuĩrĩre wana we, akaũra nĩ ũntũ wa gwĩtua atĩ mũrĩ na ũmenyo.

12 Rĩrĩa mũgũtũma endwa marũtha ũntũ makwĩgua nkoroni tĩ mwega, kũu nĩ kũmabĩtĩria na nĩ kũbĩtĩria Kiristũ.

13 Kwogu, ũkegua kĩrĩa ndĩcaga gĩgatũma mwendwa abĩngĩke, ntĩkarĩa nyama inu rĩngĩ, ntaca kũmũbĩnga.

Wĩra wa mũtũmwa na ibooto ciawe

9

1 Anga ntĩna rũũtha rwa kũrũtha bũrĩa nkwenda? Anga ntĩ mũtũmwa? Anga nto-nire Njĩcũ Mwathani wetũ? Anga mwiũ mũtĩ maciaro ma wĩra wakwa ũrĩa ndutagĩra Mwathani?

2 Wana ũkegua mangĩ nwa mauge niũ ntĩmũtũmwa, mwiũ nĩmũkũmenya niũ ndĩ mũtũmwa. Nĩ ũntũ mwiũ mwingwa mũrĩ rũũri rwa kwonania atĩ niũ nĩ mũtũmwa wa Mwathani.

3 Rĩrĩa antũ mantuĩra, ũũ nĩbu nĩmeraga.

4 Ga twiũ tũtĩna kĩbooto gĩa kũnenkagĩrwa gĩa kũrĩa na gĩa kũnyua tũrĩ atũmwa?

5 Anga tũtĩna rũũtha rwa kũgendanagia na mũntũ mũka mwĩtĩkia rũgendoni rwetũ kenda atũtethagie, ta bũrĩa atũmwa marĩa mangĩ, Betũro na mamũruang'ina ma Mwathani marũthaga?

6 Kana nwa niũ tũrĩ na Baranaba twinka tũbatiĩ kũruta wĩra nĩ kenda tũbota kũbingia mabata metũ?

7 Nĩ mũthigari ũrĩkũ ũgendaga ndũani na akeerĩba mũcaara wawe we mwene? Nĩ mũrĩmi ũrĩkũ ũbandaga mĩthabibũ na atĩrĩe matunda mayo? Na rĩngĩ rĩ, nĩ mũrĩthi ũrĩkũ ũrĩthagia na atĩnyue ĩria rĩa ũrĩthi ũnu?

8 Nĩ mwĩciria ga nkuuga maũntũ mama ta mũntũ? Anga wana watho ũtiugĩte maũntũ wa mama?

9 Kwandĩkĩtwe Waathoni wa Muca atĩrĩ, “Ũtĩkoobe ndegwa mũromo rĩrĩa ũkũmĩtũmĩra kũbũũra ngano.” Ngai akiuga ũgu rĩ, nĩ mwona taka a-ragia maũntũ ma ndegwa?

10 Anga tĩ twiũ a-ragĩrĩria? Maũntũ mau mandĩkĩtwe maandĩkoni nĩ ũntũ wetũ, nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũrĩmaga, na ũrĩa ũkethaga, megucaga marĩ na mwĩrĩgĩrĩro atĩ makagaa maketha.

11 Ũkegua nĩtũbandĩte mbeũ cia kĩroo gatagatĩni keenu rĩ, nĩka ũrĩ ũntũ mũnene tũgaaca gũketha into cienu cia gũkũ nthĩ?

12 Ũgaaca kwĩgua marĩa mangĩ marĩ na kĩbooto gĩa kũnenkerwa ũtethio nĩ mwiũ rĩ, anga twiũ tũtĩna kĩbooto nkũrũki? Ĩndĩ twiũ tũtĩtũmagĩra kĩbooto kĩu, bantũ ba kũrũtha ũgu, tũũmagĩrĩria maũntũni monthe nĩ kenda tũtĩgatuĩke kĩbĩnga maũntũni ma gũtambia nteto mbega cia Kiristũ.

13 Kana mũticĩ marĩa marutaga wĩra Ekarũni marĩcaga kĩrĩa kiumanĩte na Ekarũ? Wana marĩa marutaga wĩra mathabaũni marĩcaga kĩrĩa kiumanĩte na mathabaũ.

14 Ũgu nĩbu Mwathani a-thanire. Marĩa mabunjagia nteto mbega mabingagĩrue mabata mao na kĩrĩa kiumanĩte na nteto mbega.

15 Ĩndĩ niũ ntanatũmĩra kĩbooto wana kĩmwe kĩa inu, na ntĩkũmwandĩkĩra nĩ kenda mũmbingĩria mabata. Wana kaaba gũkua bantũ ba mũntũ angiria gwĩtĩĩra kũbunjia gwakwa gũtĩna marĩbi.

16 Kũnarĩ ũgu, ntĩna gĩtũmi gĩa gwĩtĩĩa rĩrĩa nkũbunjia Nteto Mbega, nĩ ũntũ ũgu nĩbu ne-tirwe kũrũtha. Nkarega kũbunjia, nĩnkĩgua mbĩtĩtie mũno!

17 Ũgaaca kwĩgua nĩrutĩrĩte kũbunjia, nwa mbewe kĩbeo. Wana ũkegua ntĩbunjagia nĩ kwenda, mbunjagia nĩ ũntũ nĩu wĩra ũrĩa nebokerwe nĩ Ngai.

18 Rĩu rĩ, kĩbeo gĩakwa nĩ kĩrĩkũ? Kĩbeo gĩakwa nĩ kaanya ga kũbunjia Nteto Mbega ntĩkũrĩbwa. Ntĩgũtũmĩra ibooto irĩa irĩ ciakwa nĩ ũntũ niũ ndĩ mũbunjia.

19 Wana wegua ntĩ nkombo ya mũntũ nwarĩ ũmwe, nĩtuĩte nkombo kũrĩ antũ monthe nĩ kenda mbote kũgucĩrĩria antũ engĩ.

20 Kũrĩ Ayaundi, mbĩkaraga ta Mũyaundi nĩ kenda nĩmagucĩrĩrie. Rĩrĩa nkũbunjĩria marĩa marĩ rungu rwa Watho, mbĩkaraga taka nĩ rungu rwa Watho ũnu (wana wegua ntĩ ruungu rwa Watho) nĩ kenda wana mo nĩmagucĩrĩrie.

21 Kũrĩ marĩa matĩ ma Watho, mbĩkaraga taka ntĩna Watho, (ũgu tĩ kuuga atĩ ntĩna Watho wa Ngai, mbathĩkagĩra Watho wa Kiristũ) nĩ kenda wana mo nĩmagucĩrĩrie.

22 Kũrĩ marĩa matĩ na binya wĩtĩkioni mbĩkaraga ta mo, nĩ kenda nĩmagucĩrĩrie. Ntuĩkaga maũntũ monthe kũrĩ antũ monthe, nĩ kenda ngerie na njĩra cionthe kũbonokia mamwe mao.

23 Ndũthaga maũntũ mama monthe nĩ ũntũ wa Nteto Mbega, nĩ kenda nkagaa kĩtharimo gĩa cio.

24 Kana mũticĩ bĩndĩ ĩrĩa antũ marĩ macindanoni ma kũng'aria, nĩ engĩ mang'aragia, ĩndĩ nĩ ũmwe wenka ũbecagwa kĩbeo? Wanamwi ng'ariani wega nĩ kenda mũkagwata kĩbeo kĩu.

25 Mũntũ wonthe ũgendaga gũcindana, nĩambaga kwĩmenyeria. Emenyagĩria nĩ kenda abewe kĩbeo kĩrĩa gĩkathira, ĩndĩ twiũ tũkabewa nthũmbĩ ĩrĩa ĩtĩkathira.

26 Kwogu ntĩng'aragia woogu ta mũntũ ũticĩ kũrĩa athiĩte. Na rĩrĩa nkũrũa, ntĩgeraga nkundi wa ũgu ta mũntũ ũkũringa rũkũngi.

27 Ĩndĩ, nthĩnagia mwĩrĩ wakwa na nkaurutithia wĩra ta nkombo, nĩ kenda thuuba wa kũbunjĩria antũ marĩa mangĩ, ntĩkaage kĩbeo.

Kũboya ngai cia mũbuanano nĩkũrege

10

1 Endwa makwa, nĩnkwenda kũmũririkania bũrĩa meethe metũ ma-tongoragua nĩ ĩtu na rĩmakunĩkĩrĩte, na makĩgendera nthĩ nyũmo gatagatĩ ka ĩria.

2 Na monthe makĩbatithua magĩtuĩka arũmĩrĩri ma Muca, marĩ ruungu rwa ĩtu rĩu ndaani Ĩria Ĩtune.

3 Na monthe ma-rĩcaga irio imwe cia kĩroo.

4 Na nĩ ma-nyuire gĩa kũnyua kĩmwe gĩa kĩroo, nĩ ũntũ ma-nyunyaga kuuma ĩbigani rĩa kĩroo rĩrĩa rĩagendanagia namo. Narĩo ĩbiga rĩu nĩrĩo Kiristũ.

5 Kũnarĩ ũgu, Ngai ata-kenirue nĩ engĩ ma ciao, na nĩbu bwatũmire makua, na ciimba ciao ikĩnyagarara nau rwanda.

6 Maũntũ mau me-karĩkire nĩ kenda matuĩke kĩonereria gĩetũ, giria twĩrirĩria maũntũ mathũũku ta bũrĩa Aiciraeri ma-rũthire.

7 Mũtĩgatuĩke aboi ngai cia mũbuanano ta bũrĩa mamwe mao me-kari, wa ta bũrĩa kwandĩkĩtwe atĩrĩ,“Antũ nĩ me-karire nthĩ kũrĩa na kũnyua, magĩcioka makĩrũngama gũcũnga makĩgooca ngai cia mũbuanano.”

8 Na mũtĩkatharie ta bũrĩa mamwe ma Aiciraeri ma-rũthire, na nĩ gĩtũmi ma-kuire antũ ngiri mĩrongo ĩĩrĩ na ithatũ mũthenya ũmwe.

9 Tũtĩkagerie Kiristũ, ta bũrĩa mamwe mao ma-mũgeririe na makĩũragwa nĩ njoka.

10 Na mũtĩkanugune ta bũrĩa mamwe mao ma-nugunire, na makĩũragwa nĩ mũraika ũrĩa ũthiranagia.

11 Maũntũ mau me-karĩkire kũrĩ mo nĩ kenda matuĩke kĩonereria kũrĩ twiũ. Maũntũ mau ma-ndĩkirwe nĩ kenda matũkaanie twiũ tũrĩ mwoo mabinda mama ma mũthiro wa nthĩ.

12 Kwogu, mũntũ ũrĩa ũgwĩciria nũrũngamĩte wega, nĩemenyerere atĩgace kũgwa.

13 Magerio marĩa mũgeretue namo nĩ ma wĩthĩre kũrĩ antũ monthe. Ĩndĩ Ngai nĩ mwĩbokeku, na atĩĩtĩkĩra mũgerua gũkĩra bũrĩa mũnkĩũmĩrĩria. Rĩrĩa mwagerua, akamwonia njĩra ya kũũrĩrĩra kenda mũbootana.

14 Kwogu arata makwa endwa, tigani kũboyaga ngai cia mũbuanano.

15 Nĩmbaria namwi ta antũ aũgĩ, kwogu ĩtuĩreni ũgu nauga.

16 Rĩrĩa twatharima gĩkombe tũrĩ methani ya Mwathani, anga tũtĩthagĩrwa tũkĩgwatanĩra twinthe kũrĩ nthakame ya Kiristũ? Na rĩrĩa twang'enyũra mũgate, anga tũtĩthagĩrwa tũkĩgwatanĩra na mwĩrĩ wa Kiristũ?

17 Wana wegua tũrĩ engĩ, tũrĩ mwĩrĩ ũmwe, nĩ ũntũ twiũ twinthe tũrĩcaga gacunce ka mũgate ũrĩa ũmwe.

18 Tacũthĩrĩriani antũ ma Iciraeri: Anga marĩa marĩcaga magongwana tĩ marĩa matungataga mathabaũni?

19 Rĩu nĩ atĩa nkwenda kuuga? Tĩka nkuuga ngai ya mũbuanano nĩ gĩntũ, kana irio irĩa ĩrutagĩrwa nĩ gĩntũ.

20 Bũrĩa nkuuga nĩ atĩrĩ, irio ino irutagĩrwa ndaimono, ĩndĩ tĩ Ngai. Na ntĩkwenda mũgwatanĩra na ndaimono.

21 Mũtĩnyuĩra gĩkombe kĩa ndaimono na mũcioke mũnyuĩre kĩa Mwathani. Na mũtĩrĩĩra methani ya ndaimono mũcioke mũrĩĩre methani ya Mwathani.

22 Ga tũkwenda kwĩguithia Mwathani rũritho? Na tũtĩna binya gũkĩra Mwathani.

23 Nwa mbuge, “Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe,” ĩndĩ tĩ maũntũ monthe marĩ bata. Rĩngĩ nwa uuge, “Nĩmbĩtĩkĩrĩrĩtue kũrũtha maũntũ monthe,” ĩndĩ tĩ maũntũ monthe mabota gũtethia antũ.

24 Mũntũ atĩgacerie maũntũ ma kwĩguna we mwene, ĩndĩ nĩacerie maũntũ ma kũguna marĩa mangĩ.

25 Rĩani nyama cionthe irĩa ciendagua thokoni mũtĩkũũria ciũria kuumana na thamiri cienu.

26 Nĩ ũntũ kwandĩkĩtwe,“Nthĩ nĩ ya Mwathani, na into cionthe irĩa irĩ ku.”

27 Ũgaaca gwĩtwa kũrĩcanĩra irio na mũntũ ũtĩĩtĩkĩtie Mwathani, na wĩgue nĩũkwenda kũthiĩ kũrĩcanĩra nawe, thiĩ na ũrĩe gĩntũ wa kĩonthe kĩrĩa ũkarũmua. Na ũrĩe ũtĩkwĩũria wegua kĩrĩa ũkũrĩa nĩ mabĩtia.

28 Ĩndĩ mũntũ ankĩmwĩra atĩrĩ,“Nyama inu mũkũrĩa nĩ irĩa irutĩrĩtwe ngai cia mũbuanano irĩ kĩgongwana,” mũtĩgaciĩrĩe nĩ kenda mũmenyerere thamiri ya mũntũ ũnu.

29 Na nĩmbarĩrĩria thamiri ya mũntũ ũnu ũngĩ, ĩndĩ tĩ yaku. Ĩndĩ nĩkĩ nkwathĩkĩra wendi wa thamiri ya mũntũ ũngĩ?

30 Ũkegua nĩnciokagĩria Ngai nkaatho rĩrĩa nkũrĩa rĩ, nĩ indũ ĩgũtũma mũntũ mũna auga atĩ nĩnkũbĩtia rĩrĩa nkũrĩa irio inu, na nĩnciokeretie Ngai nkaatho?

31 Kwogu, wa ũntũ unthe mũkarũtha, nĩ wĩgue nĩ kũrĩa kana kũnyua, kana kũrũtha ũntũ ũngĩ, rũthani bu kenda mũkumithia Ngai.

32 Mũtĩgatuĩke kĩbĩnga kũrĩ antũ nwarĩ marĩkũ, nĩ wĩgue nĩ Ayaundi kana Angiriki, kana antũ ma kanitha ya Ngai.

33 Wa ta bũrĩa ngeragia gũkenia antũ monthe na njĩra cionthe, ntĩendaga gũtetheka ninka, ĩndĩ nĩmendaga gũtethia antũ monthe, nĩ kenda mabonokua.

11

1 Rũmagĩrĩrani kĩonereria gĩakwa, wa ta bũrĩa ndũmagĩrĩra Kiristũ.

Gũkunĩka kĩongo bĩndĩ ya maboya

2 Nĩmũnkenetie mũno nĩ ũntũ nĩmũndirikanaga maũntũni monthe, na mũkarũmĩrĩra ũrutani ũrĩa na-mũrutanire.

3 Rĩu nĩnkwenda mũmenye kĩongo kĩa mũntũ wonthe nĩ Kiristũ, na kĩongo kĩa mũntũ mũka nĩ mũrũme. Na kĩongo gĩa Kiristũ nĩ Ngai.

4 Mũntũ mũrũme ũrĩa ũboyaga kana ũrathaga akunĩkĩte kĩongo kĩawe, nĩka aconorithagia mũnene wawe.

5 Nawe mũntũ mũka ũrĩa ũboyaga kana ũrathaga atĩkunĩkĩte kĩongo kĩawe, nĩka aconorithagia mũrũme. Mũka ta ũyũ nĩ bũmwe na ũrĩa wenjaga njuĩrĩ ciawe.

6 Ũkegua mũntũ mũka atĩkunĩkĩra kĩongo kĩawe, nĩabatiĩ kwenja njuĩrĩ ciawe. Ĩndĩ ũgaaca kwĩgua akeegua nthoni cia kwenja njuĩrĩ, nĩakunĩkĩre kĩongo kĩawe.

7 Mũntũ mũrũme atĩbatiĩ gũkunĩkĩra kĩongo nĩ ũntũ we nĩ mũbuanano na riiri wa Ngai. Ĩndĩ mũntũ mũka nĩ riiri wa mũntũ mũrũme.

8 Nĩ ũntũ mũntũ mũrũme ata-ũmbirwe kuuma kũrĩ mũntũ mũka, ĩndĩ mũntũ mũka aũmbirwe kuuma kũrĩ mũntũ mũrũme.

9 Mũntũ mũrũme ata-ũmbirwe nĩ ũntũ wa mũntũ mũka. Ĩndĩ mũntũ mũka nĩwe waũmbirwe nĩ ũntũ wa mũntũ mũrũme.

10 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ na gĩtũmi kĩa araika, mũntũ mũka abatiĩ kwĩgua arĩ na nthũmbĩ kĩongo kĩawe ya kwonania ũnene ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ rĩawe.

11 Ĩndĩ bamwe na ũgu, mũntũ mũka nĩabataraga mũrũme. Na wa tabu, mũntũ mũrũme nĩabataraga mũka, kũringana na mũbango wa Mwathani.

12 Nĩ ũntũ ta bũrĩa mũntũ mũka a-umire kũrĩ mũntũ mũrũme, ũgu nwabu mũntũ mũrũme aciaragwa nĩ mũntũ mũka, ĩndĩ into cionthe ciumanaga na Ngai.

13 Ĩtuĩreni mwiũ eene, wegua nĩ wega mũntũ mũka aboyagage Ngai atĩkunĩkĩte kĩongo kĩawe.

14 Tĩ wĩthĩre na nĩ gĩconoko mũntũ mũrũme kwĩthĩrwa arĩ na njuĩrĩ ndaaca,

15 ĩndĩ ũkegua mũntũ mũka arĩ na njuĩrĩ ndaaca, nĩ ũkeengi wawe. Nĩ ũntũ, mũntũ mũka anenkeretwe njuĩrĩ irĩa ndaaca irĩ cia kũmũkunĩkĩra.

16 Ũkegua kũrĩ na mũntũ ũngĩkararia ũntũ ũyũ, twiũ tũtĩna mũtugo ũngĩ, wana kana kanitha cia Ngai.

Irio cia Mwathani

(Mathayo 26:26-29; Mariko 14:22-25; Ruka 22:14-20)

17 Ũntũ ũrĩa nthiĩte kwaria rĩu ũtĩgũnkenia, nĩ ũntũ rĩrĩa mwatũngana bamwe, mũrũthaga maũntũ mathũũku mengĩ nkũrũki ya marĩa meega.

18 Bwa mbere, mbĩgucaga rĩrĩa mwatũngana kanithani, mũtĩkũgwatanĩra. Na nĩngwĩtĩkia maũntũ mamwe ma marĩa nkwĩgua.

19 Gũtĩna nkanja atĩ gũkararania kũmwe gũtĩnkĩaga gatagatĩni kenu, nĩ kenda kwonania ũrĩa wĩtĩkĩrĩkĩtwe nĩ Ngai.

20 Rĩrĩa mwatũngana bamwe, mũrĩcaga irio cia Mwathani na njĩra ĩrĩa ĩbatiĩ.

21 Nĩ ũntũ rĩrĩa mũkũrĩa, wa mũntũ arĩcaga irio ciawe atĩgweterera mau mangĩ. Kwogu, mamwe matigagwa matĩrũmĩte gĩntũ, rĩrĩa mangĩ manyuĩte na marĩwa.

22 Anga mũtĩrĩa na mũkanyua mĩciĩ kwenu? Kana nĩka mwendaga kũbũthia kanitha ya Ngai, na mũkenda gũconora marĩa matĩna gĩntũ? Rĩu nĩ atĩa mũkwenda nĩmwĩra? Ka mũkwenda nĩmũkumie nĩ ũntũ wa ũgu? Arĩ!

23 Nĩ ũntũ ũrutani ũrĩa na-mũrutanire nĩu na-berwe nĩ Mwathani. Atĩ ũtukũ ũrĩa Mwathani Njĩcũ a-kũnyanĩrwe, nĩ e-ũkirie mũgate,

24 na arĩkia gũciokeria Ngai nkaatho, akĩwenyũra na akiuga atĩrĩ,“Ũyũ nĩ mwĩrĩ wakwa ũrĩa ũnenkanĩrĩtwe nĩ ũntũ wenu. Rũthagani ũũ mũkĩndirikana.”

25 Mathiria kũrĩa, akĩrũtha wa tabu. Agĩũkia gĩkombe akiuga atĩrĩ,“Gĩkombe gĩkĩ kĩa ndibei nĩ Kĩrĩkanĩro kĩrĩa Kĩerũ kĩrĩa kĩrũthĩtwe na nthakame yakwa. Rũthagani ũũ rĩonthe mũkĩndirikana.”

26 Nĩ ũntũ rĩrĩa rĩonthe mũkarĩcaga mũgate ũyũ na mũkanyua ndibei ĩno, mũkethagĩrwa mũkiumbũra gĩkuũ kĩa Mwathani nkinya bĩndĩ ĩrĩa agacioka.

27 Kwogu, wa mũntũ ũkarĩa mũgate na anyue ndibei ya gĩkombe kĩa Mwathani na njĩra ĩrĩa ĩtĩbatiĩ, akethĩrwa akĩbĩtĩria mwĩrĩ na nthakame ya Mwathani.

28 Wa mũntũ abatiĩ gwĩtuĩria wega mbere ya kũrĩa mũgate na kũnyua ndibei ya gĩkombe kĩa Mwathani.

29 Nĩ ũntũ mũntũ ũrĩa ũrĩcaga mũgate, na akanyua ndibei ya gĩkombe kĩa Mwathani na njĩra ĩtĩbatiĩ, egucaga akĩĩreterera ciira we mwene.

30 Kĩu nĩkĩo gĩtũmi mamwe ma cienu mathirĩrĩtwe nĩ binya na makarwara, na mamwe magakua.

31 Ĩndĩ tũgetuĩria wega, Ngai atĩtũberithia.

32 Rĩrĩa Mwathani oona tũrĩ na mabĩtia, atũrũngaga nĩ kenda tũtĩgace gũtuĩrwa ĩgamba ũthũku, bũmwe na antũ ma nthĩ ĩno.

33 Kwogu endwa makwa, bĩndĩ ĩrĩa mwatũngana kũrĩa irio cia Mwathani, etanagĩrĩrani.

34 Mũntũ ũrĩa ũbũtiĩ nĩambe arĩe mũciĩ kwawe nĩ kenda mwatũngana mũtĩgace gũtuĩrwa.

Nkamwĩra bũrĩa mũkarũtha maũntũ mau mangĩ rĩrĩa ngaaca.

Ibeo cia Roo Mũtheru

12

1 Rĩu, maũntũ megiĩ ibeo cia Roo Mũtheru, endwa makwa, ntĩkwenda mwĩkara mũtĩkũmenya.

2 Nĩmwicĩ atĩ rĩrĩa mwarĩ antũ matetĩkĩtie, nĩ mwabĩtithagua na njĩra mĩngĩ, mũkiringagĩrĩrua kũboya ngai cia mũbuanano irĩa itĩaragia.

3 Kwogu nĩnkwenda mũmenye atĩ gũtĩ mũntũ ũtongoragua nĩ Roo wa Ngai ũnkiuga, “Njĩcũ arogwatwa nĩ kĩrumi!” Na gũtĩ mũntũ ũnkiuga, “Njĩcũ nĩ Mwathani,” tiga atongoretue nĩ Roo Mũtheru.

4 Ibeo nĩ cia mĩthemba mĩngĩ, ĩndĩ Roo ũrĩa ũciĩbecanaga nĩ ũmwe.

5 Kũrĩ na njĩra mĩngĩ cia kũrutĩra Mwathani wĩra, ĩndĩ cionthe irutagĩra Mwathani ũmwe.

6 Kũrĩ na njĩra mĩngĩ cia kũrutĩra Ngai wĩra, na nĩ Ngai ũmwe ũtũtethagia kũruta mawĩra mama monthe.

7 Wa mũntũ anenkagĩrwa ũguũrio nĩ Roo Mũtheru, nĩ kenda antũ monthe magunĩka.

8 Mũntũ ũmwe nwa abewe kĩbeo kĩa ũũgĩ, na ũngĩ akabewa gĩa kwaria na ũmenyo, na ino cionthe inenkanagĩrwa nĩ Roo wa ũnu.

9 Kũrĩ ũngĩ, kĩbeo kĩa wĩtĩkio, na kũrĩ ũngĩ kĩbeo gĩa kũborania. Cionthe ibecanĩtwe nĩ Roo wa ũnu ũmwe.

10 Kũrĩ ũngĩ kĩbeo gĩa kũringa ciama, na ũngĩ gĩa kũratha, na kũrĩ ũngĩ gĩa gũkũũrana maroo, na ũngĩ gĩa kwaria na nthiomi ngeni, na ũngĩ kĩbeo gĩa gũtaũra nthiomi.

11 Wĩra ũyũ unthe ũrutagwa nĩ Roo wa ũnu ũmwe, anenkagĩra wa mũntũ kĩbeo mwanya mwanya, kũringana na wendi wawe.

Icunce mĩngĩ cia mwĩrĩ ũmwe

12 Mwĩrĩ nĩ gĩntũ kĩmwe ĩndĩ ũrĩ icunce mĩngĩ. Wana wegua mwĩrĩ ũrĩ na icunce mĩngĩ, icunce inu cionthe irũthĩte mwĩrĩ ũmwe. Ũgu nwabu twĩkari tũrĩ icunce cia Kiristũ.

13 Mamwe metũ nĩ Ayaundi na mangĩ tĩ Ayaundi, mamwe nĩ nkoombo na mangĩ tĩ nkoombo. Ĩndĩ bamwe na ũgu, twinthe tũbatithĩtue nĩ Roo ũmwe, tũtuĩke gĩcunce kĩa mwĩrĩ ũmwe, na twabewa Roo ũyũ ũmwe tũnyunyaga.

14 Kwaria ma, mwĩrĩ tĩ gĩcunce kĩmwe gĩonka, ĩndĩ nĩ wa icunce mĩngĩ.

15 Kũgũrũ gũnkiuga, “Niũ ntĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ nĩ ũntũ tĩ niũ njara,” ũgu bũtĩtũma kũgũrũ gũtuĩka tĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ.

16 Naku gũtũ gũnkiuga,“Ntĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ ũyũ, nĩ ũntũ tĩ niũ riitho,” ũgu bũtĩtũma gũtũ gũtuĩka tĩ gĩcunce kĩa mwĩrĩ.

17 Ũkegua mwĩrĩ unthe nĩ ritho rĩonka rĩ, mũntũ ankĩthikagĩrĩria na kĩ? Na ũkegua mwĩrĩ unthe nĩ gũtũ gunka rĩ, mũntũ ankĩnunkagĩra na kĩ?

18 Ĩndĩ, Ngai ekĩĩre icunce cionthe cia mwĩrĩ wa barĩa o-nire ĩbatiĩ kwĩgua irĩ.

19 Wa gĩcunce gĩkenda gũtuĩka gĩcunce kĩna kĩa mwĩrĩ, gũtĩgua kũrĩ na mwĩrĩ.

20 Bũrĩa kũrĩ nĩ atĩrĩ, icunce nĩ mĩngĩ ĩndĩ mwĩrĩ nĩ ũmwe.

21 Ritho rĩtĩbota kwĩra njara, “Niũ ntĩna bata negwe.” Kana kĩongo kĩĩra magũrũ,“Niũ ntĩna bata namwi.”

22 Arĩ! Icunce cia mwĩrĩ irĩa cionekaga taka itĩ bata, nĩcio irĩ bata mũno.

23 Icunce cia mwĩrĩ irĩa ciĩkari taka itĩ gĩtĩĩo, nĩcio tũbecaga gĩtĩĩo mũno. Na irĩa irĩ nthoni nĩcio tũkunĩkagĩra wega mũno.

24 Icunce irĩa irĩ mwago itĩbataraga kũmenyererwa mũno. Ĩndĩ Ngai a-gwatithanirie icunce cia mwĩrĩ bamwe wega, na akĩba icunce irĩa ciĩkari taka itĩ bata gĩtĩĩo kĩnene.

25 Nĩ kenda mwĩrĩ ũtĩkagĩe na macindano, ĩndĩ wa gĩcunce kĩmenyerere kĩrĩa kĩngĩ.

26 Gĩcunce kĩmwe gĩkagĩa thĩĩna, wana inu ciĩngĩ cionthe ikagĩa thĩĩna bamwe nakĩo. Na gĩcunce kĩmwe gĩgakathua, inu ciĩngĩ cionthe igakenerera bamwe nakĩo.

27 Rĩu, mwiũ mũrĩ mwĩrĩ wa Kiristũ, na wa mũntũ nĩ gĩcunce kĩa u.

28 Kanithani, Ngai abecanĩte icunce ino mbere: atũmwa, iroria, aarimo, aringi ma ciama, marĩa marĩ na ibeo cia kũborania, marĩa matethanagia, atongoria, na marĩa maaragia na nthiomi ngeni.

29 Ga antũ mau monthe marĩ atũmwa? Kana ka monthe marĩ iroria? Ka monthe marĩ aarimo? Kana monthe ka marĩ aringi ma ciama?

30 Ka monthe marĩ na ibeo cia kũborania? Kana ka monthe maaragia na nthiomi ngeni? Kana ka monthe mangĩtaũra nthiomi ngeni?

31 Ĩndĩ ĩrirĩrieni ibeo irĩa irĩ bata mũno.

Rĩu nkamwonia njĩra ĩrĩa yagĩrĩrĩte nkũrũki.

Wendo

13

1 Wana nkaaria na nthiomi cia antũ na cia araika, ĩndĩ mbĩgue ntĩna wendo, nĩ ĩnegene nkũringa mana ta nkengere kana karĩng'arĩng'a.

2 Ũkegua nĩna kĩbeo gĩa kũroria na kũmenya maũntũ monthe ma kĩriga, kana ũũgĩ unthe, kana mbĩgue nĩna wĩtĩkio ũnkĩthamithia irĩma, ĩndĩ ntĩna wendo, ndĩ bũrĩ.

3 Na rĩngĩ, wana nkanenkanĩra into ciakwa cionthe kũrĩ nkĩa na ncioke ndute mwĩrĩ wakwa ũbĩbue, ĩndĩ mbĩgue ntĩna wendo, ũgu bũtĩnguna.

4 Wendo nĩ ũmagĩrĩria, na ũrĩ kĩao. Ũtĩ rũritho, mwĩkatho kana mwĩtĩĩo.

5 Ũtĩ ũtũrĩki, ũtĩ kwĩenda, ũtĩthũũraga na karũgĩ, ũtĩtaraga maũthũũku.

6 Wendo ũtĩkenagĩrĩra ũthũũku, ĩndĩ ũkenagĩrĩra ũũma.

7 Wendo ũkunĩkagĩra maũthũũku monthe, ũgetĩkia maũntũ monthe, ũkerĩgĩrĩra maũntũ monthe, na ũkaũmĩrĩria maũntũ monthe.

8 Wendo ũtĩthiraga. Ĩndĩ ũroria ũkathira, kwaria na nthiomi ngeni gũkathira, na ũũgĩ ũkathira.

9 Nĩ ũntũ maũntũ marĩa twicĩ nĩ tũcigo, na ũroria wetũ nĩ tũcigo akĩ.

10 Ĩndĩ rĩrĩa ũntũ mwĩcũru ũgakinyanĩrua, tũcigo nĩka tũkebererua.

11 Rĩrĩa na-rĩ mwana, na-ragia ta mwana, ngeciiragia ta mwana, na ngataũkĩrwa nĩ maũntũ ta mwana. Ĩndĩ rĩrĩa na-tuĩkire mũntũ mũgima, ngĩtiga kũrũtha maũntũ ta mwana.

12 Rĩu, nĩtwona maũntũ ma kĩroo mekari ta marũĩrũĩ taka tũkwona gĩcicioni. Ĩndĩ mabinda magakinya na tũkoona maũntũ cararũkũ. Rĩu ũgu, maũntũ marĩa mbicĩ nĩ tũcigo, ĩndĩ bĩndĩ ĩnu yakinya nkamenya monthe bururu, ta bũrĩa Ngai ambicĩ bururu.

13 Kwogu, maũntũ mama mathatũ makathiĩ na mbere kwĩgua marĩ bo. Namo nĩ wĩtĩkio, kĩĩrĩgĩrĩro, na wendo. Ĩndĩ wendo nĩu ũkerũkĩte monthe.

Ibeo ciĩngĩ cia Roo Mũtheru

14

1 Geragiani gũtũũrania na wendo, na mwĩrirĩrieni ibeo cia kĩroo, na mũno kĩbeo gĩa kũroria.

2 Mũntũ ũrĩa waragia na nthiomi ngeni, atĩgucaga akĩarĩria antũ, ĩndĩ egucaga akĩarĩria Ngai, nĩ ũntũ antũ matĩtaũkagĩrwa nĩ bũrĩa akuuga. Egucaga akĩaria iriga abotithĩtue nĩ binya wa Roo Mũtheru.

3 Ĩndĩ mũntũ ũrĩa ũroragia egucaga akĩarĩria antũ, akamekĩra binya, akamaũmĩrĩria, na akamabooreria.

4 Mũntũ ũrĩa waragia na nthiomi ngeni agunĩkaga we wenka, ĩndĩ ũrĩa ũroragia atethagia kanitha yonthe gũkũra.

5 Nwa mende mwiũ mwinthe mwarie na nthiomi ngeni, ĩndĩ nkũrũki nĩnkĩenda mũno mwinthe mũrorie. Nĩ ũntũ ũrĩa ũroragia nĩagunaga kanitha nkũrũki, gũkĩra ũrĩa waragia na nthiomi ngeni, tiga gũkegua kũrĩ na mũntũ ũnkĩbota gũtaũra nthiomi inu nĩ kenda kanitha yonthe ĩtetheka.

6 Rĩu endwa makwa, nĩngĩĩca kwenu nkĩaragia na nthiomi ngeni, nĩnkĩmũguna na kĩ? Ĩndĩ nĩnkĩmũretera ũguũrio, kana ũũgĩ, kana ũroria, kana ũrutani, nĩrĩo nĩnkĩmũtethia.

7 Nwa ngerekanie bũrĩa nkuuga na into itĩ mwoo ta mũtũũrirũ kana wandĩndĩ. Ũkegua mũgambo wacio ũtĩkwĩguĩka ũrĩ na nkũrani rĩrĩa ciaringwa, nũũ ũnkĩmenya rwĩmbo rũrĩa ikwina?

8 Rĩngĩ, ũkegua coro ĩtĩkũruta mũgambo ũrĩa ubatiĩ, nũũ ũnkĩĩbarĩria kũthiĩ ndũani?

9 Wana mwiũ nwa tabu. Rĩrĩa mũkwaria na nthiomi irĩa itĩkũmenyeka rĩ, nũũ ũnkĩmenya bũrĩa mũkuuga? Mũgekara taka mũkwarĩria rũkũngi.

10 Gũtĩ nkanja atĩ nthĩ ĩno ĩrĩ nthiomi mĩngĩ mũno, na gũtĩ rũthiomi rũtiugaga ũntũ wa bata.

11 Ũkegua ntĩkũmenya rũthiomi rũrĩa mũntũ mũna akwaria, niũ nĩ mũgeni kũrĩ mwaria ũnu, nawe nĩ mũgeni kũrĩ niũ.

12 Kwogu, nĩ ũntũ mwiũ nĩmwĩriragĩria ibeo cia kĩroo mũno, endagani ibeo irĩa igatũma kanitha ĩkũre.

13 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, ũrĩa waragia na nthiomi ngeni abatiĩ kũboya abote gũciĩtaũra.

14 Nĩ ũntũ nkaboya na nthiomi ngeni, roo wakwa nĩyo ĩkũboya, ĩndĩ meciria makwa matĩkũmenya bũrĩa nkuuga.

15 Rĩu nkarũtha atĩa? Nkaboya na roo, na ncioke mboye na meciria makwa. Nkaina na roo na ncioke mine na meciria makwa.

16 Ũgaaca gũkumia Ngai ũrĩ ndaani ya roo, nĩ atĩa mũntũ ũrĩa ũtĩkũmenya bũrĩa ũkuuga ankiuga, “Ameni” a kũrĩ nkaatho inu ũgũciokia, na atĩkũmenya bũrĩa ũkuuga?

17 Nĩ ũntũ nwa ũciokie nkaatho wega mũno, ĩndĩ mũntũ ũngĩ ũrĩa ũtĩkũmenya arege kũgunĩka nwarĩ banini.

18 Nĩngũciokeria Ngai nkaatho nĩ ũntũ nĩmbaragia na nthiomi mĩngĩ ngeni nkũrũki yenu mwinthe.

19 Ĩndĩ kanithani, nĩ kaaba nkaaria ciugo itano irĩa ikũmenyeka, nĩ kenda mbota kũrutana, bantũ ba kwaria ciugo ngiri ĩkũmi na nthiomi ngeni.

20 Endwa makwa, tigani gwĩciragia ta ciana. Maũntũni marĩa mathũũku, tuĩkani tũgenke ĩndĩ maũntũni marĩa meega mũtuĩke antũ agima.

21 Mandĩkoni matheru kwandĩkĩtwe atĩrĩ, “Mwathani nĩauga ũũ, ‘Nkarĩria antũ mama na nthiomi ngeni, nkamarĩria na tũnyua twa ageni, ĩndĩ bamwe na ũgu, matĩkambĩgua.’ ”

22 Kwogu, kĩbeo gĩa kwaria na nthiomi ngeni tĩ rũũri kũrĩ etĩkia, ĩndĩ nĩ kũrĩ marĩa matĩtĩkĩtie. Ĩndĩ kĩbeo kĩa ũroria nĩ gĩa etĩkia, tĩ kĩa marĩa matĩtĩkĩtie.

23 Ũnkĩgua kanitha yonthe ĩtũnganĩte, na antũ monthe makĩaragia na nthiomi ngeni, anga mũntũ mũgeni kana ũrĩa ũtĩ mwĩtĩkia angĩca ku atiuga mũrĩ na nthũũ?

24 Ĩndĩ mũntũ ũtĩ mwĩtĩkia kana mũntũ ũtĩna ũmenyo angĩca ku rĩrĩa mwinthe mũkũroria, ũroria wenu mwinthe ũgatũma eciirithie na amenye we nĩ mwĩbia.

25 Maũntũ marĩa abithĩte nkoroni yawe makeumbũra na acioke aturie maru abooye Ngai akiugaga atĩrĩ, “Nĩ ũũma Ngai arĩ bamwe namwi!”

Mũbango mwega kanithani

26 Rĩu tuuge atĩa endwa makwa? Rĩrĩa mwatũngana bamwe, mũntũ ũmwe nwa egue arĩ na rwĩmbo, ũngĩ kiugo gĩa kũthomithania, ũngĩ ũntũ aguũrĩrĩtue nĩ Ngai, ũngĩ arĩ na ntũmwa akwenda kuuga na nthiomi ngeni, na ũngĩ arĩ na ũtaũri wa nthiomi inu. Bata wa maũntũ mau monthe nĩ gũkũria kanitha.

27 Ũkegua kũrĩ na mũntũ ũkaaria na nthiomi ngeni, nĩmeegue marĩ antũ maĩrĩ na tĩ nkũrũki ya mathatũ. Na mũreke maarie ũmwe kwa ũmwe, na nwa nkinya kwĩgue kũrĩ na mũntũ wa gũtaũra bũrĩa makuuga.

28 Ĩndĩ ũkegua gũtĩna mũtaũri, mũntũ ũnu akire kanithani. Nĩarie na nkoro yawe, akĩarĩria Ngai.

29 Tigani marĩa makũroria meegue marĩ ta antũ maĩrĩ ũgu, kana mathatũ, namo mau mangĩ mathikĩrĩrie magĩtuĩragia ũũma wa bũrĩa makuuga.

30 Na mũntũ ũrĩa wĩkari nthĩ agaaca kũguũrĩrua ũntũ nĩ Ngai, ũnu ũkwaragia mbere nĩakire.

31 Nĩ ũntũ mwinthe nwa mũrorie wa mũntũ na ĩbinda rĩawe, nĩ kenda mwinthe mũthoma ũntũ na mwĩkĩrwa binya.

32 Mũntũ ũrĩ na kĩbeo gĩa kũroria nwa abote gweterera akaaria rĩrĩa kaanya gakoneka.

33 Nĩ ũntũ Ngai tĩ Ngai wa kĩrigicano, ĩndĩ nĩ Ngai wa thaayũ. Ta bũrĩa gwĩkari kanithani cionthe cia antũ ma Ngai.

34 Rĩrĩa mũgatũnganaga kanithani, antũ aka nĩmekarage makirĩte kibi! Matĩbatiĩ kwaria, ĩndĩ mabatiĩ kwathikaga, ta bũrĩa watho ugĩte.

35 Na wegua marĩ na kĩũria, nĩ maũrie arũme mao macioka mĩciĩ. Nĩ ũntũ kũrĩ nthoni mũno mũntũ mũka kwaria kanithani.

36 Anga ũboro wa Ngai wambĩrĩrie kwenu? Kana nĩ mwiũ mwinka mũkinyĩrĩtwe nĩ ũboro ũnu?

37 Mũntũ angĩciria we nĩ kĩroria kana arĩ na kĩbeo gĩa kĩroo, nĩabatiĩ kũmenya atĩ ũboro ũyũ nkũmwandĩkĩra nĩ watho kuuma kũrĩ Mwathani.

38 Mũntũ ũnu ũtĩgeũkia maũntũ mama marĩ ma gĩtũmi, wana we atĩũkua arĩ wa gĩtũmi.

39 Kwogu endwa makwa, ĩrirĩrieni kũroria, na mũtĩkagirie antũ kwaria na nthiomi ngeni.

40 Ĩndĩ maũntũ monthe nĩmarũthagwe na njĩra ĩrĩa yagĩrĩrĩte na mũbango mwega.

a 14:16 Ameni nĩ kuuga nĩ gũtuĩke bu.

Kũriũka gwa Kiristũ

15

1 Rĩu endwa makwa, nĩnkwenda kũmũririkania nteto mbega irĩa na-mũbunjĩrie, irĩa mwetĩkirie na irĩa mũkũrũmĩrĩra nkinya rĩu.

2 Nteto ino Mbega igatũma mũbonokue, wegua mũkathiĩ na mbere kũrũmĩrĩra ũrutani ũrĩa na-mũrutanire. Ĩndĩ ũkegua mũtĩrũmĩrĩra, wĩtĩkio wenu nĩ wa mana.

3 Nĩ ũntũ na-mũrutanire maũntũ ma gĩtũmi, marĩa na-rutanĩtwe wanaani. Namo nĩ atĩ:

Kiristũ a-kuire nĩ ũntũ wa mebia metũ, ta bũrĩa kwandĩkĩtwe mandĩkoni,

4 a-thikirwe na ntukũ ya kathatũ akĩriũka, wa ta bũrĩa maandĩko maugĩte.

5 Na rĩrĩa a-riũkire, akĩonwa nĩ Betũro arĩ wa mbere, agĩcioka akĩonwa nĩ mau mangĩ ĩkũmi na maĩrĩ.

6 Thuuba ya ũgu, akĩonwa nĩ etĩkia nkũrũki ya magana matano. Na marĩa engĩ marĩ mwoo nkinya rĩu, ĩndĩ mamwe nĩ akuũ.

7 Akiumĩrĩra Njakubu, agĩcioka akiumĩrĩra atũmwa monthe.

8 Na mũthia bururu, ngĩcioka nkĩmwona wanaani, ta mũntũ ũciarĩtwe mabinda marĩa matĩbatiĩ.

9 Nĩ ũntũ nĩ niũ mũnini bururu kũrĩ atũmwa monthe, wana ntĩbatiĩ gwĩtwa mũtũmwa, nĩ ũntũ nĩ na-nyariraga kanitha ya Ngai.

10 Ĩndĩ ũtugi wa Ngai nĩu ũtũmĩte mbĩkare ũũ mbĩkari, na ũtugi wawe ũta-rĩ wa mana kũrĩ niũ. Na-rutire wĩra nkũrũki ya atũmwa mau mangĩ monthe, ĩndĩ tĩ niũ na-rutaga wĩra, nĩ ũtugi wa Ngai ũrĩa warĩ bamwe naani.

11 Kwogu, gũtĩ nkũũrani rĩrĩa nkũbunjia, kana rĩrĩa mau mangĩ makũbunjia, nĩ ũntũ twiũ twinthe tũbunjagia kiugo kĩmwe, na nwakĩo mwetĩkirie.

Kũriũka kwa marĩa akuũ

12 Ũkegua tũbunjagia atĩ Kiristũ nĩ a-riũkirue kuuma kũrĩ akuũ, nĩkĩ mamwe ma cienu makuuga gũtĩ gĩntũ ta kũriũka kwa marĩa akuũ?

13 Ũgaaca kwĩgua gũtĩ gĩntũ ta kũriũka kwa marĩa akuũ, ũgu nĩ kuuga wana Kiristũ ata-riũkire.

14 Na ũkegua Kiristũ ata-riũkua, kũbunjia gwetũ nĩ kwa burĩ, na wĩtĩkio wenu nĩ wa burĩ.

15 Na rĩngĩ, tũngĩtuĩka aira ma ũrongo ma Ngai, nĩ ũntũ tuumbũraga atĩ Ngai nĩwe wariũkirie Kiristũ kuuma kũrĩ akuũ. Ĩndĩ ũgu bũtĩnkĩabotekire, ũkegua marĩa akuũ matĩriũkagua.

16 Na ũkegua marĩa akuũ matĩriũkagua, wana Kiristũ tĩ mũriũku.

17 Na ũgaaca kwĩgua Kiristũ ata-riũkua, wĩtĩkio wenu nĩ wa mana, na mũta-rekerwe mebia menu.

18 Na rĩngĩ, ũgu nĩ kwonania antũ marĩa ma-kuire metĩkĩtie Kiristũ, ma-ũrire berere.

19 Ũkethĩrwa mwĩrĩgĩrĩro ũrĩa tũrĩ nau ndaani ya Kiristũ nĩ wa ũtũũro ũyũ unka, tũbatiĩ kwĩguĩrwa kĩao gũkĩra antũ monthe.

20 Ĩndĩ ũũma nĩ atĩ Kiristũ nĩ a-riũkirue kuuma kũrĩ akuũ, na nĩwe wa mbere wa kũriũka kuuma kũrĩ akuũ.

21 Nĩ ũntũ ta bũrĩa gĩkuũ gĩacire nthĩ nĩ ũntũ wa mũntũ ũmwe, nwabu kũriũka kwa marĩa akuũ gwacire na mũntũ ũmwe.

22 Na ta bũrĩa antũ monthe ma Andamu makucaga, nwabu monthe ma Kiristũ makariũkua.

23 Ĩndĩ kũrĩ na mũbango wa kũriũka: Kiristũ arĩ wa mbere, na rĩrĩa agacioka, marĩa marĩ mawe namo mariũkue.

24 Bĩndĩ ĩnu nĩrĩo mũthiro ũgakinya, rĩrĩa Kiristũ akathiria waathani unthe, ũboti na mabinya ma mĩthemba yonthe, akĩnanenkera Ngai Ĩthe ũthamaki.

25 Nĩ ũntũ Kiristũ nwa nkinya athamake nkinya Ngai aboote nthũ ciawe cionthe, na aciige ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ.

26 Na nthũ ya mũthia ya kũthirua nĩ gĩkuũ.

27 Nĩ ũntũ maandĩko maugaga,“Ngai aigĩte into cionthe ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ.” Ĩndĩ kuuga,“Into cionthe,” tĩ kuuga Ngai we mwene arĩ ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ. Nĩ ũntũ Ngai nĩwe waigire into cionthe ruungu rwa magũrũ ma Kiristũ.

28 Rĩrĩa akarĩkia kũrũtha ũgu, nĩrĩo Mwana akeegua arĩ ruungu rwa waathani wa Ngai. Na nĩrĩo Ngai akeegua arĩ na ũnene wa kũthamaka ĩgũrũ rĩa into cionthe.

29 Rĩu ũgaaca kwĩgua marĩa akuũ matĩriũkua rĩ, nĩkĩ antũ mabatithagua nĩ ũntũ wa marĩa akuũ? Ũgaaca kwĩgua nama marĩa akuũ matĩkariũkua, nĩkĩ antũ mabatithagua nĩ ũntũ wa mau akuũ?

30 Nĩkĩ ĩndĩ tũgwĩĩkĩra ũgwatini mabinda monthe?

31 Endwa makwa, mbĩgucaga nĩ ũgwatini wa gũkua ntukũ cionthe. Na gwĩtĩĩa kũrĩa nĩna ku ĩgũrũ rĩenu nĩ ũntũ wa bũrĩa Kiristũ Mwathani wetũ amũrũthĩrĩte, nĩkĩo gĩtũmi mbĩtĩkĩrĩte gũkua.

32 Rĩrĩa na-rũaga na nyamũ cia kĩthaka cia Ebeco rĩ, ũkegua nwa ũtũũro wa nthĩ ĩno ne-bokete, nĩ baita ĩrĩkũ no-naga wegua marĩa akuũ matĩriũkua? Ĩndĩ ũkegua marĩa akuũ matĩkariũkua, “Tigani tũrĩe na tũnyue, nĩ ũntũ rũyũ tũgakua.”

33 Mũtĩkabenererue.“Mũceera na mũkũndũ akũndũkaga tau.”

34 Ĩricũkweni na mũũgĩbe, na mũtigane na meebia. Nĩ ũntũ mamwe ma cienu matĩkũmenya Ngai, na nĩmbuga ũgu nkĩmũconora.

Bũrĩa mwĩrĩ wa kũriũkua ũkegua wĩkari

35 Wabota kwĩgua mũntũ akĩũria atĩrĩ,“Antũ marĩa akuũ mariũkagua atĩa? Na makegua marĩ na mwĩrĩ wĩkari atĩa?”

36 Kĩaa gĩkĩ! Ũkabanda mbeũ ĩtĩnkĩmera ĩtĩambĩte gũkua.

37 Rĩrĩa ũkũbanda, ũtĩbandaga mũmera ũrĩa ũgakũra, ĩndĩ ũbandaga mbĩndĩ ta ya ngano, kana mbĩndĩ ya kĩmera kĩngĩ.

38 Ĩndĩ Ngai nĩwe ũnenkagĩra mbĩndĩ ĩnu kĩmera, kũringana na wendi wawe. Wa kĩmera kiumaga mbĩndĩni ya mũthemba wakĩo.

39 Kũrĩ nyama mĩthemba mwanya mwanya. Antũ marĩ nyama mũthemba ũmwe, kũrĩ mũthemba ũngĩ wa nyamũ cia kĩthaka, wa icici, na wa makũũ.

40 Na rĩngĩ, kũrĩ mĩĩrĩ ya ciũmbe cia ĩgũrũ, na ya ciũmbe cia nthĩ. Ĩndĩ ũkeengi wa mĩĩrĩ ya ciũmbe cia ĩgũrũ ũrĩ mũkũũrani na wa ciũmbe cia gũkũ nthĩ.

41 Riũa rĩrĩ mũthemba ũmwe wa ũkeengi, na mweri ũrĩ ũkeengi ũngĩ, na ndata irĩ ũkeengi wa mũthemba ũngĩ. Na ndata ĩmwe ĩrĩ ũkeengi mwanya mwanya na ĩrĩa ĩngĩ.

42 Ũgu nĩbu gũgekara bĩndĩ ĩrĩa marĩa akuũ makariũkua. Mwĩrĩ ũrĩa ũthikagwa nĩ woraga. Ĩndĩ mwĩrĩ ũrĩa ũkariũkua ũgatũũra tene na tene.

43 Mwĩrĩ ũthikagwa ũtĩna mwago na ũtĩna binya. Ĩndĩ rĩrĩa ũkariũkua ũkegua ũrĩ na mwago na binya.

44 Mwĩrĩ ũrĩa ũthikagwa nĩ mwĩrĩ wa kũũmbwa na mũthetu. Ĩndĩ mwĩrĩ ũrĩa ũnkĩriũkua nĩ mwĩrĩ wa kĩroo. Ũkegua kũrĩ mwĩrĩ wa kũũmbwa na mũthetu, nĩ kuuga kũrĩ mwĩrĩ wa kĩroo.

45 Mandĩkoni matheru kwandĩkĩtwe, “Mũntũ wa mbere, tawe Andamu, arĩ kĩũmbe kĩrĩ mwoo.” Ĩndĩ Andamu wa mũthia, tawe Kiristũ, nĩ Roo ũrĩa ũbecanaga mwoo.

46 Mwĩrĩ ũrĩa wacire mbere tĩ wa kĩroo, ĩndĩ nĩ mwĩrĩ wa mũthetu, na thuubani mwĩrĩ wa kĩroo ũgĩĩca.

47 Andamu wa mbere aũmire mũthetuni, ĩndĩ Andamu wa kaĩrĩ, tawe Kiristũ, a-umire ĩgũrũ.

48 Antũ ma nthĩ meekari ta mũntũ ũrĩa a-umire nthĩ, na antũ ma ĩgũrũ meekari ta mũntũ ũrĩa a-umire ĩgũrũ.

49 Na ta bũrĩa twĩkari ta mũntũ wa kuuma nthĩ, bĩndĩ ĩmwe tũkethĩrwa twĩkari ta mũntũ wa kuuma ĩgũrũ.

50 Rĩu nĩmbuga atĩrĩ endwa makwa, mwĩrĩ na nthakame itĩbota kũgaa ũthamaki wa Ngai. Na mwĩrĩ ũnkĩthira ũtĩbota kũgaa ũthamaki ũtĩkarothira.

51 Ta thikĩrĩriani nĩmuumbũrĩre mbitho! Twinthe tũtĩkua, ĩndĩ twinthe tũkagarũrwa

52 wa rĩmwe kũmincia na kũmincũkia, rĩrĩa karumbeta ka mũthia gakabuubwa. Namo marĩa akuũ makariũkua marĩ na mĩĩrĩ ĩtĩgakua rĩngĩ, naatwi twinthe tũgarũrwe.

53 Nĩ ũntũ mwĩrĩ ũyũ ũthiraga nwa nkinya ũgarũrũke ũtuĩke ũrĩa ũtĩnkĩthira, nau ũyũ ũkucaga ũtuĩke ũrĩa ũtĩngĩkua.

54 Kwogu, rĩrĩa mwĩrĩ ũyũ ũthiraga ũkagarũrũka ũtuĩke ũrĩa ũtĩnkĩthira, nau ũyũ ũkucaga ũtuĩke ũrĩa ũtĩngĩkua, rĩu nĩrĩo maandĩko mama magakinyanĩra,

“Gĩkuũ gĩkũmerua

nĩ ũbootani.”

55 “Gĩkuũ ĩ, nĩkũ rũboora rwaku rũrĩ?

Ĩ weũ kaburi, nĩkũ ũbootani waku ũrĩ?”

56 Rũboora rwa gĩkuũ rumanĩtie na mebia, na binya ya mebia yumanĩtie na watho.

57 Ĩndĩ nkaatho nĩ kũrĩ Ngai ũrĩa ũtũnenkagĩra ũbootani kũbetũkĩrĩra Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

58 Kwogu endwa makwa, rũngamani wega na mũtĩkwenyenya. Na mũrutageni wĩra wa Mwathani mũrĩ na kĩĩo rĩonthe, mũkĩmenyaga wĩra unthe ũrĩa mũrutagĩra Mwathani tĩ wa burĩ.

Mũbothi wa kũbirĩra etĩkia ma Njerucaremu

16

1 Rĩu, kangwete maũntũ megiĩ kũrutĩra antũ marĩa mangĩ ma Ngai mũbothi. Rũthagani wa ta bũrĩa nerire kanitha cia Garatia irũthage.

2 Mũthenya wa mbere wa kiumia, wa mũntũ abatiĩ kũbathũra mbeca ciĩgana ũna, kũringana na bũrĩa athũkũmĩte. Nĩ kenda rĩrĩa ngaaca, antũ matĩkarute rĩngĩ.

3 Nĩ kenda nakinya, nkanenkanĩra barũa cia kwĩmenyithania, kũrĩ marĩa mũkathuura mabire mũbothi wenu Njerucaremu.

4 Na tũnkĩona kũrĩ na bata wakwa wa kũthiĩ, nwa tũgendanie namo.

Mĩbango ya Baũro

5 Ngaaca kwenu namba kũbetũkĩrĩra Makendonia, nĩ ũntũ nĩnkũbanga kũbetũkĩrĩra nabo.

6 Nwa mbĩkarange namwi ĩbinda rĩgana ũna, na kwaboteka, ĩbinda rĩa mbebo rĩonthe, nĩ kenda mũkanyumagaria na into irĩa igantethia kũthiĩ kũrĩa kunthe nkathiĩ rũgendoni rwakwa.

7 Nĩ ũntũ ntĩkwenda gũũca kwenu ta mũgeni ũbetũkĩte. Ĩndĩ nwa meende gwĩkarania namwi kabinda ga kwĩgana, wegua nĩ wendi wa Mwathani.

8 Ĩndĩ ngekaranga Ebeco, nkinya thigũnkũ ya Bentekosti ĩkinye.

9 Nĩ ũntũ nĩna kaanya ga kũruta wĩra ũrĩ na maciaro mengĩ naa, wana wegua kũrĩ na engĩ makũregana naani.

10 Ũkegua Timotheo agaaca kwenu, mũgwateni ũgeni wega, kenda atĩkeegue arĩ na ũguoya rĩrĩa arĩ bamwe namwi, nĩ ũntũ arutaga wĩra wa Mwathani, wa ta bũrĩa ndutaga.

11 Kwogu, gũtĩkagĩe mũntũ wa kũmũnyarara. Na rĩrĩa agacioka, mũmuumagarie na thaayũ, nĩ kenda anciokerere. Nĩnkwĩrĩgĩrĩra atĩ agaacania na endwa mau marĩ nau.

12 Maũntũni makoniĩ mũruaia Aboro, nĩmũkaĩrĩte mũno aacania na endwa marĩa macĩte, ĩndĩ atĩkwenda gũũca rĩu. Agaaca rĩrĩa akoona kaanya.

13 Ĩkaragani mwĩbangĩte, na mũrũngamĩte wĩtĩkioni mũtĩkwenyenya, mũrĩ na ũcamba, na mũrĩ na binya.

14 Rũthagani maũntũ monthe mũrĩ na wendo.

15 Nĩmwicĩ Stebana na mũciĩ wawe nĩmo ma-rĩ ma mbere gwĩtĩkia Nteto Mbega gĩcigoni gĩa Akaia.a Na matũmĩkagĩra antũ ma Ngai merutĩrĩte mũno. Rĩu nĩnkũmũkaĩra endwa makwa,

16 tungatagani antũ ta mau marĩ atongoria meenu, bamwe na marĩa mangĩ merutagĩra wĩrani tamo.

17 Nĩnakenire mũno rĩrĩa Stebana, Botunato na Akaikaci marakinyire. Nĩ ũntũ nĩmararetire ũtethio ũrĩa nabataraga kuumana namwi.

18 Nĩmacancamũrĩte roo yakwa, na cienu tabu. Antũ ta mau nĩmabatiĩ gũciokagĩrua nkaatho.

Nkeethi cia mũthia

19 Amũkĩrani nkeethi kuuma kũrĩ kanitha cionthe cia Ĩcia. Akuira na Biricira, bamwe na kanitha yonthe ĩrĩa ĩtũnganaga mũciĩ kwao, makũmũkethia mũno riĩtwani rĩa Mwathani.

20 Etĩkia monthe ma naa makũmũkethia. Kethaniani na nkeethi ntheru cia wendo.

21 Nĩ niũ, Baũro nkũmwandĩkĩra nkeethi ino na njara yakwa yongwa.

22 Ũkegua kũrĩ mũntũ ũtĩendete Mwathani arogwatwa nĩ kĩrumi! Ũka Mwathani wetũ, rũi rũtaana!

23 Ũtugi wa Mwathani Njĩcũ ũroekarania namwi!

24 Nĩmwendete mũno mwiũ mwinthe mũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ Njĩcũ.

a 16:15 Gĩcigo gĩa Akaia kĩarĩ nthĩ ya Ngiriki.

Barũa ya Baũro kũrĩ

Aebeco

Maũntũ makoniĩ barũa ĩno

Mwandĩki wa barũa ĩno augĩte wengwa nĩ Baũro (thooma 1:1; 3:1). Baũro a-ndĩkagĩra Akiristũ ma taũni ya Ebeco, ĩndĩ athoomi engĩ metĩkĩtie Baũro e-ndete ĩtambua kanithani mĩngĩ, na tĩ ya Ebeco yonka.

Ebeco yarĩ taũni nene mũno ya nthĩ ĩrĩa yetagwa Ĩcia Niini. Taũni ĩno yarĩ na ĩgweta mũno bĩndĩ ĩnu, nĩ ũntũ yarĩ na kĩrombero kĩa ngai ĩmwe ya antũ ma nabo, ĩrĩa yetagwa Atemi (Atũmwa 19:23-31).

Baũro a-ndĩkire barũa ĩno arĩ nceera. A-bingĩrĩtwe nceera nĩ ũntũ wa kũbunjia Kiristũ (thooma 4:1; 6:20). Na tũgĩĩciria, a-thaĩkĩtwe Roma. Barũa ĩno yakinyirue Ebeco nĩ mũntũ wetagwa Tikiko, athiĩte rũgendoni rwawe rwa gũceerera kanitha ya Ebeco. Nwa wĩgue Baũro a-ndĩkire barũa ĩno bĩndĩ ĩrĩa a-ndĩkagĩra Akorocai, nĩ ũntũ nĩ ibuaneene mũno na ya Akorocai.

Baũro e-ndaga Aebeco mamenya wega mũbango wa Ngai wa tene na tene, na ũtugi ũrĩa Ngai abecaga antũ. Barũani ĩno, mwandĩki nĩabuanania kanitha na mwĩrĩ wa Kiristũ. Agacioka akabuanania kanitha na nyomba, ĩrĩa Kiristũ arĩ we ĩbiga rĩa koona. Nĩatarĩrĩria bũrĩa kanitha ĩkari, bũrĩa ĩrĩ gĩntũ kĩmwe, na ibeo irĩa Ngai abecaga etĩkia kenda itethie kanitha.

Baũro nĩabecanĩte mataaro ma bũrĩa Akiristũ mabatiĩ gwĩkarania na antũ mwanya mwanya: arũme na aka mao, ciana na aciari macio, na nkombo na anene mao. Akĩthiria, mwandĩki athomithĩtie maũntũ makoniĩ ndũa ĩrĩa Akiristũ marũaga na mabinya ma Caitani.

Barũa ya Baũro kũrĩ

Aebeco

Nkeethi cia Baũro

1

1 Nĩ niũ Baũro nkũmwandĩkĩra, niũ mũtũmwa wa Mũbonokia Njĩcũ, kũringana na kwenda kwa Ngai. Kũrĩ mwiũ antũ ma Ngai marĩa marĩ Ebeco, marĩa ebokeku kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ.

2 Ngai Baaba wetũ na wa Mwathani Njĩcũ Kiristũ maromũba ũtugi na thaayũ.

Mũbango wa Ngai wa gũkũũra antũ

3 Ngai arokumagua, Ĩthe wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ. Ngai atũtharimĩte na itharimo cionthe cia kĩroo irĩa irĩ kũu ĩgũrũ, nĩ ũntũ tũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ.

4 Nĩ ũntũ Ngai a-tũthuurire kuuma wa tene tũtuĩke antũ mawe, wana mbere ya kũũmbwa kwa nthĩ, kenda tũtũũra tũrĩ antũ atheru na tũtĩna ĩgi methoni mawe, tũrĩ na wendo.

5 Ngai nĩ a-bangĩte kuuma wa tene, gũtũtua ciana ciawe kũbetũkĩrĩra Njĩcũ Kiristũ, kũringana na mũbango wawe, na nwakĩo gĩkeno kĩawe.

6 A-rũthire ũgu kenda tũkumagie ũtugi wawe ũrĩa ũkeengakengaga, ũrĩa atũnenkerete mana, kũbetũkĩrĩra Mwana wawe ũrĩa endete.

7 Nĩtwakũũrirwe kũbetũkĩrĩra nthakame ya Mũbonokia. Ũgu nĩ ta kuuga tũrĩ arekere meebia metũ nĩ ũntũ wa ũtugi ũyũ mũnene ũũ wa Ngai,

8 ũrĩa a-tũnenkeere na wĩngĩ, agĩtũba ũũgĩ unthe, na ũmenyo.

9 Ngai nĩatũmenyithĩtie mbitho ya wendi wawe, kũringana na mũbango wawe ũrĩa a-bangĩte kũbetũkĩrĩra Kiristũ.

10 Na mũbango ũyũ ũkabingua bĩndĩ ĩrĩa yagĩrĩrĩte yakinya. Rĩu nĩrĩo akethĩrania into cionthe bamwe irĩa ciaũmbirwe, irĩa irĩ kũu ĩgũrũ na irĩa irĩ gũkũ nthĩ, nawe Kiristũ atuĩke nĩwe mũtongoria wa cio cionthe.

11 Na rĩngĩ, nĩ ũntũ tũrĩ na ngwatanĩro na Kiristũ, tũrĩ na ĩgai kuuma kũrĩ Ngai. Nĩ ũntũ a-tũthuurire kuuma wa tene kũringana na mũbango na wendi wawe, na rĩonthe Ngai arũthaga maũntũ monthe kũringana na wendi wawe.

12 Ngai atũthuurĩte kenda tũmũkumagie we, ũrĩa ũrĩ ũkeengi, twiũ antũ ma mbere ma kũgĩa na mwĩrĩgĩrĩro kũbetũkĩrĩra Kiristũ.

13 Wana mwiũ nĩ mwagwatire nteto cia ma, nteto mbega cia ũbonokio wenu. Na rĩrĩa mwetĩkirie Kiristũ, Ngai a-mwĩkĩĩre mũũri wawe, na mũũri ũnu nĩ Roo Mũtheru, kũringana na kĩrĩĩko kĩawe.

14 Roo ũrĩa ũrĩ ndaani yetũ nĩwe ũtwonagia wabu tũkaamũkĩra ĩgai rĩetũ, nkinya rĩrĩa Ngai agakũũra antũ mawe. Ngai a-rũthire ũgu nĩ kenda tũkumagie ũkeengi wawe.

Ĩboya rĩa Baũro kũrĩ Aebeco

15 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ, kuuma rĩrĩa ndeguire bũrĩa mwĩtĩkĩtie Mwathani Njĩcũ, na bũrĩa mwendete antũ ma Ngai monthe,

16 ntĩtigaga gũciokeria Ngai nkaatho nĩ ũntũ wenu. Na ntĩtigĩte kũmũririkanaga maboyani makwa.

17 Nĩmũboyagĩra Ngai wa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, Baaba ũrĩa ũrĩ ũkeengi, amũnenkere roo wa ũũgĩ na amũguũrĩrie nkũrũki bũrĩa eekari kenda mũmũmenya wega.

18 Mboyaga Ngai amũkunũre meciria meenu, kenda mũmenye mwĩrĩgĩrĩro ũrĩa Ngai a-mwĩtĩĩre nĩ ũrĩkũ, kenda mũmenye bũrĩa ũtonga wa ĩgai rĩawe wĩgana, ĩgai rĩrĩa rĩkengakengaga rĩa antũ mawe.

19 Na rĩngĩ mboyaga amũmenyithie bũrĩa binya yawe ĩrĩ na ũnene wĩgana, binya ĩrĩa ĩrĩ ndaani yetũ, twiũ etĩkia.

20 Binya ĩnu nwayo ĩrĩa Ngai a-riũkirie Kiristũ nayo, na agĩtũma eekara nthĩ mwena wa njara yawe ya ũrĩo kũu ĩgũrũ.

21 Kũu nĩku Kiristũ athanaga arĩ mũnene gũkĩra athamaki monthe na anene, aathani, na mabinya monthe, na arĩ mũnene gũkĩra antũ monthe marĩ ĩgweta gũkũ nthĩ, na tĩ mabindani mama monka, ĩndĩ nĩ nkinya mabinda marĩa magaaca.

22 Ngai anenkerete Kiristũ binya ya kwatha into cionthe, na amũtua mũnene wa cio cionthe kenda itethie kanitha.

23 Kanitha nĩ mwĩrĩ wa Kiristũ, na ĩcũragua na ĩgakinyanĩrua nĩ Kiristũ ũrĩa wĩcũragia into cionthe.

Ũtugi wa Ngai nĩu ũtũbonokagia

2

1 Mbereni mwiũ mwarĩ marĩa akuũ nĩ ũntũ wa mabĩtia na meebia meenu.

2 Bĩndĩ ĩnu, mwatũũraga ta antũ ma nthĩ ĩno, mũkĩathĩkagĩra mũnene wa maroo marĩa maathanaga rũkũngini. Mũnene ũyũ nĩ roo ĩrĩa ĩrutaga wĩra antũni marĩa maregete kwathĩkĩra Ngai.

3 Ũgu nwabu wanatwi twinthe twatũũranagia namo tene, tũkĩathĩkagĩra merirĩria ma mĩĩrĩ yetũ, wendi wa mĩĩrĩ yetũ na wa meciria metũ. Na kũringana na bũrĩa twekari, twabatiĩ kũberithua wanatwi ta antũ marĩa mangĩ.

4 Ĩndĩ nĩ ũntũ wa bũrĩa kĩao kĩa Ngai kĩrĩ kĩngĩ na wendo wawe ũrĩ mũnene kũrĩ twiũ,

5 wana wegua twarĩ akuũ tũrĩ meebiani, Ngai nĩ a-tũriũkirie bamwe na Kiristũ. Mũbonoketue nĩ ũntũ wa ũtugi wa Ngai.

6 Ngai a-tũriũkirie bamwe na Kiristũ, agĩtwĩkaria nthĩ bamwe nawe, kũu ĩgũrũ kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ.

7 Ngai a-rũthire ũgu kwonia nciarwa cionthe irĩa ikaaroca bũrĩa ũtugi wawe wĩngĩbĩte bwĩgana. Ũtugi ũnu wonekaga na maũntũ meega marĩa atũrũthĩrĩte kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ.

8 Nĩ ũntũ mwabonokirue nĩ ũtugi wa Ngai rĩrĩa mwetĩkirie. Mũtabonokua nĩ ũntũ wa maũntũ meega marĩa mwarũthire. Ũbonokio wenu nĩ kĩbeo kuuma kũrĩ Ngai.

9 Mũta-bonokirue nĩ ciĩko cienu mbega, giria mũntũ nwarĩ ũmwe etĩĩa.

10 Nĩ ũntũ twiũ tũrĩ ciũmbe irĩa nyũmbe wega nĩ Ngai, na a-tũmbire tũrĩ na ngwatanĩro na Mũbonokia Njĩcũ, kenda tũrũthaga maũntũ meega ta bũrĩa mũbango wawe wekari kuuma tene.

Mũrĩ kĩmwe na Kiristũ

11 Kwogu ririkanagani atĩ mwiũ mũtaciarwa mũrĩ Ayaundi. Mwiũ mwĩragwa nĩ Ayaundi atĩ mũtĩataane, ĩndĩ gũtaanwa kwao nĩ kwa mwĩrĩ, tĩka kũrĩ gwa nkoro. Mũtĩkariganĩrweni nĩ bũrĩa mwekari bĩndĩ ya tene.

12 Bĩndĩ ĩnu mwatũũraga mũtĩgwatanĩte na Kiristũ. Mũtataragwa mũrĩ Aiciraeri, ĩndĩ mwarĩ ma rũũrĩrĩ, na mũtataragĩrwa irĩkanĩroni na irĩkoni irĩa Ngai a-rĩkanĩrĩte namo. Mwatwĩre nthĩ ĩno mũtĩna mwĩrĩgĩrĩro na mũtĩna Ngai.

13 Ĩndĩ rĩu, nĩ ũntũ wa Mũbonokia Njĩcũ, mwiũ marĩa mwarĩ kũraaca, nĩ mwaretirwe bakubĩ na Ngai kũbetũkĩrĩra nthakame ya Kiristũ.

14 Kiristũ nĩ a-retire thaayũ kũrĩ Ayaundi na marĩa matĩ Ayaundi, na tũgĩtuĩka gĩntũ kĩmwe. Nĩ o-morire rũthingo rũrĩa rwatũbathũranagia, akĩthiria ũthũ ũrĩa twarĩ nau.

15 Kiristũ nĩ a-thiririe watho wa Ayaundi na maathani, kenda aũmba mũntũ ũmwe, kuumana na Ayaundi na marĩa matĩ Ayaundi. Ũgu nĩbu a-retire thaayũ.

16 Nĩ ũntũ wa gũkua kwawe mũtharabani, Kiristũ nĩ a-tũmire Ayaundi na marĩa matĩ Ayaundi, tũrĩ ta gĩntũ kĩmwe, twegucana na Ngai. Kwogu akĩthiria ũthũ ũrĩa warĩ bo.

17 Kiristũ a-cire akĩreta nteto mbega ya thaayũ kũrĩ mwiũ marĩa mũtĩ Ayaundi, mwiũ mwarĩ kũraaca na Ngai. Na kũrĩ Ayaundi, marĩa ma-rĩ bakubĩ nawe.

18 Kwogu kũbetũkĩrĩra Kiristũ, twinthe nwa tũthiĩ kũrĩ Baaba kũbetũkĩrĩra Roo wa ũrĩa ũmwe.

19 Kwogu rĩu, mwiũ marĩa matĩ Ayaundi, mũtĩ ma rũũrĩrĩ rĩngĩ na mũtĩ ageni, ĩndĩ mũrĩ atũũri bamwe na antũ monthe ma Ngai, na mũrĩ antũ ma nyomba ya Ngai.

20 Mũrĩ ta nyomba ĩrĩa ĩtumĩtwe ĩgũrũ rĩa mũcingi wa atũmwa na iroria, nawe Mũbonokia Njĩcũ wengwa, nĩwe ĩbiga rĩa koona.a

21 Kiristũ nĩwe ũgwatithanagia nyomba ĩnu yonthe, kenda ĩkũra ĩtuĩka ekarũ ĩrĩa ntheru ya Mwathani.

22 Kũbetũkĩrĩra Kiristũ, mwiũ nĩ mũgũtumwa mũtuĩke nyomba ĩrĩa Ngai atũũraga na Roo wawe.

a 2:20 Kũringana na Ayaundi, ĩbiga rĩa koona nĩrĩo rĩarĩ rĩa bata mũno nyombani ciao.

Mũbango wa Ngai kũrĩ antũ matĩ Ayaundi

3

1 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ, niũ Baũro ntuĩkĩte mũbungwa nĩ ũntũ wa gũtungata Njĩcũ Kiristũ, nĩmũboyagĩra Ngai mwiũ mũtĩ Ayaundi.

2 Nama nĩmwĩguĩte bũrĩa Ngai anenkerete wĩra wa mwanya wa kũmũbunjĩria mwiũ.

3 Ngai nĩ wanguũrĩrie mbitho ya mũbango wawe, ta bũrĩa mandĩkĩte baniini barũani ĩno.

4 Mwamĩthooma, mũkamenya bũrĩa ntaũkĩrĩtwe nĩ kĩriga kĩu gĩkoniĩ Kiristũ.

5 Ngai ata-guũrĩria antũ ma bĩndĩ ya tene, ĩndĩ rĩu kũbetũkĩrĩra Roo wawe, aguũrĩrĩtie atũmwa na iroria ciawe nyamũre.

6 Na kĩriga nĩ atĩ kũbetũkĩrĩra nteto mbega, antũ matĩ Ayaundi bamwe na Ayaundi makagaa ĩgai bamwe na ciana cia Ngai. Twiũ tũrĩ ciĩga cia mwĩrĩ ũmwe na kĩrĩĩko kĩa Ngai nĩ gĩetũ twinthe nĩ ũntũ tũrĩ ma Mũbonokia Njĩcũ.

7 Niũ ntuĩkĩte ntungata ya Ngai, kũbetũkĩrĩra ũtugi na binya wawe, mbunjagie nteto ĩno mbega.

8 Wana wegua nĩ niũ mũniini gũkĩra antũ monthe ma Ngai, nda-nenkerwe ũtugi ũyũ wa mwanya wa kũbunjĩria antũ matĩ Ayaundi ũtonga wa Kiristũ ũrĩa ũtĩna kĩthimi.

9 Ngai a-nthuurire menyithanie mbitho ĩrĩa we Mũũmbi wa into cionthe e-karĩte abithĩte kuuma wa tene.

10 Warĩ mũbango wa Ngai gũtũmĩra kanitha kũmenyithania ũũgĩ wawe wa mĩthemba mĩngĩ, kũrĩ aathani na mabinya marĩa maathanaga rũkũngini.

11 Na ũyũ nĩu warĩ mũbango wawe wa tene na tene, ũrĩa a-bingirie kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ, Mwathani wetũ.

12 Na nĩ ũntũ tũrĩ bamwe na Kiristũ na tũrĩ na wĩtĩkio, rĩu nwa tũthiĩ kũrĩ Ngai tũrĩ na ũcamba na tũtĩna nkanja.

13 Kwogu bai mũtĩgakue nkoro nĩ ũntũ wa kũthĩĩnua gwakwa. Nĩnthĩĩnua kenda mũbewa gĩtĩĩo.

Baũro aboera etĩkia ma Ebeco

14 Nĩ ũntũ wa gĩtũmi gĩkĩ, nturagĩria Baaba maru,

15 ũrĩa waũmbire into cionthe, irĩa irĩ ĩgũrũ na nthĩ.a

16 Nĩnkũmũboera Ngai ũrĩa ũrĩ ũtonga wa kũrigaria, amwĩkĩre binya nkoroni cienu kũbetũkĩrĩra Roo wawe Mũtheru,

17 kenda Kiristũ atũũre nkoroni cienu nĩ ũntũ wa wĩtĩkio wenu. Nĩnkũmũboera mĩri yenu ya wendo ĩrikĩre na mũnyiinye mũcingini wa wendo,

18 kenda mwiũ bamwe na etĩkia monthe mũbote kũmenya bũrĩa wendo wa Kiristũ waramĩte, ũracĩbĩte, wĩtĩtie ĩgũrũ na bũrĩa ũborokerete,

19 na mũmenye wendo ũyũ wa Kiristũ ũrĩa ũkerũkĩte ũmenyo unthe, kenda mwĩcũrwa nĩ ũngai bururu mũkinyie kĩthimi kĩa ũkinyanĩru unthe wa Ngai.

20 Rĩu arokumagua, Ngai ũrĩa ũbotaga kũrũtha maũntũ manene na binya yawe ĩrĩa ĩrutaga wĩra ndaani yetũ, na akarũtha nkũrũki ya bũrĩa tũmũboyaga, na nkũrũki ya bũrĩa twĩciragia.

21 Arokumagua ndaani ya kanitha kũbetũkĩrĩra Mũbonokia Njĩcũ mabinda monthe tene na tene! Ameni.

a 3:15 Kana: Ũrĩa ũbeete mariĩtwa mũciĩ wa ĩgũrũ na wa nthĩ.

Ngwatanĩro ya endwa

4

1 Kwogu, niũ mũbungwa nĩ ũntũ wa gũtũmĩkĩra Mwathani, nĩnkwenda kũmũkaĩra mũtũũrage mũtũũrĩre ũkwonania atĩ nĩmwĩtĩtwe nĩ Ngai.

2 Rĩonthe ĩthagĩrwani mwĩnyiibĩtie na mũrĩ abooreru. Mũgĩe na kũũmĩrĩria, na kũrekera antũ mũrĩ na wendo.

3 Geriani mũno kwiga ngwatanĩro ĩrĩa Roo Mũtheru aretaga, mũgwatithanĩtue nĩ thaayũ.

4 Kũrĩ mwĩrĩ ũmwe, na Roo Mũtheru ũmwe, ta bũrĩa mwetirwe nĩ Ngai kenda mwĩgua mũrĩ na mwĩrĩgĩrĩro ũmwe.

5 Kũrĩ Mwathani ũmwe, wĩtĩkio ũmwe na ũbaatithio ũmwe.

6 Kũrĩ Ngai ũmwe, Baaba wa antũ monthe. Nĩwe wathaga antũ monthe na nĩwe ũrutaga wĩra na monthe, na arĩ ndaani yetũ twinthe.

7 Ĩndĩ wa ũmwe wacietũ nĩmũnenkere kĩbeo kĩa mwanya nĩ Ngai, kũringana na bũrĩa Kiristũ atũgaĩrĩte.

8 Ta bũrĩa kwandĩkĩtwe Mandĩkoni Matheru atĩrĩ,

“Rĩrĩa e-tirie ĩgũrũ, nĩ a-tongorerie mĩgwate ya ndũa,

na aaba antũ mawe ibeo.”

9 Kuuga Kiristũ “e-tirie” nĩ kwonania a-mbire kwĩgũrũka nkinya gĩturi kĩa nthĩ.

10 Na Kiristũ wa ũyũ e-gũrũkire, nwawe wetirie ĩgũrũ kenda eegua arĩ gũntũ kunthe.

11 Kiristũ nĩwe wengwa wabecanire ibeo ino kũrĩ kanitha, agĩtua mamwe atũmwa, mangĩ akĩmatua iroria, mangĩ abunjia, mangĩ arĩĩthi na mangĩ aarimo.

12 A-becanire ibeo inu kenda abarĩrĩria antũ ma Ngai kũruta wĩra wawe, na kenda mwĩrĩ wa Kiristũ, tau kanitha, ũgĩa binya.

13 Kwogu, twinthe tũgakũra tũgĩe wĩtĩkio ũmwe, na tũmenye Mwana wa Ngai ũntũ ũmwe, nkinya tũtuĩke etĩkia agimaru, twĩkare ta bũrĩa Kiristũ eekari.

14 Rĩu, tũtĩbatiĩ gwĩkara ta twana tũnyi wĩtĩkioni wetũ, tũtaca kwagagua meciria nĩ ĩthoomo cia mĩthemba na mĩthemba, na waara wa antũ makĩenda gũtũbĩtithia na ũrongo wao.

15 Ĩndĩ ga twĩrage antũ ũũma tũrĩ na wendo, kenda tũkũra nkũrũki na njĩra cionthe, twĩkare ta Kiristũ ũrĩa nĩwe kĩongo gĩa kanitha.

16 Kiristũ nĩwe ũgwatithanĩtie mwĩrĩ wawe bamwe. Kwogu, rĩrĩa wa gĩcunce gĩkũruta wĩra wakĩo, gĩtethagia icunce inu ciĩngĩ gũkũra, na mwĩrĩ unthe ũkagĩa binya, nĩ ũntũ wa wendo.

Gũtũũra ta antũ ma Ngai

17 Kwogu riĩtwani rĩa Mwathani nĩmbuga atĩrĩ, mũtĩgatũũre ta antũ marĩa maticĩ Ngai, marĩa atukanĩre meciriani mao, na meciragia maũntũ ma burĩ.

18 Meciria mao marĩ mbinduni, na nĩmabathũrĩtwe kuuma mwooni wa Ngai, na gũtĩkĩo maicĩ, nĩ ũntũ wa kũũma gwa nkoro ciao.

19 Matĩĩgucaga nwarĩ nthoni cia maũntũ mathũũku marĩa marũthaga. Mabingagia merirĩria mao marĩa mathũũku, na magakorokera maũntũ ma rũko ma mĩthemba yonthe.

20 Ĩndĩ mwiũ, ũgu tĩbu mwathomithirue maũntũ megiĩ Kiristũ.

21 Nama nĩmwicĩ maũntũ ma Njĩcũ monthe, na nĩmwathomithirue ũũma ũrĩa uumaga kũrĩ we.

22 Kwogu tiganani na mĩĩkarĩre mĩthũũku ĩrĩa mwatũũraga nayo tene, ĩrĩa yatũmaga mũkarũmĩrĩra meerirĩria mathũũku ma kũmũthaĩrĩria.

23 Ĩtĩkĩrĩriani Roo Mũtheru erũbie meciria meenu,

24 na mwĩkĩre mĩtugo mĩerũ, mũũmbĩtwe na mũbuanano wa Ngai kũbetũkĩrĩra ũthingu wa ma na ũtheru wa ma.

25 Kwogu, mwiũ mwinthe mũtĩkaragie ũrongo. Wa mũntũ nĩaragie maũntũ ma ũũma na mũtũũri wawe, nĩ ũntũ twiũ twinthe tũrĩ icunce cia mwĩrĩ ũmwe.

26 Wana mwathũũra, mũtĩkareke mũthũũro ũtũma mwĩbia. Mũtĩkareke riũa rĩthũa mũrĩ athũũru.

27 Mũtĩkanenkere nkoma kaanya.

28 Ũrĩa ũraiaga nĩatige kwia, ĩndĩ nĩarute wĩra mwega na njara ciawe kenda agĩa na into cia gũtethia marĩa makũbatara ũtethio.

29 Mũtĩkareke rwaria rũtĩagĩrĩrĩte ruuma tũnyuani twenu. Ĩndĩ aragiani maũntũ meega ma kũguna antũ, nĩ kenda mũntũ ũrĩa ũkamũthikĩrĩria agatetheka.

30 Mũtĩkathũũrie Roo Mũtheru wa Ngai, nĩ ũntũ we nĩwe mũũri wa kwonania mũkabonokua ntukũ ya gũkũũrwa.

31 Ebereriani makanya, marũrũ, mũthũũro, manegene, icengo na nguutũ, bamwe na maũthũũku ma mĩthemba yonthe.

32 Tuĩkani antũ ma kwĩgucanĩra kĩao na gũtethanagia. Rekanagĩrani meebia ta bũrĩa Ngai a-mũrekere kũbetũkĩrĩra Kiristũ.

Tũũragani werũni

5

1 Kwogu tuyiani Ngai nĩ ũntũ mũrĩ ciana ciawe irĩa endete.

2 Ĩkaragani mwendanĩte ta bũrĩa Kiristũ a-twendire, akĩĩrutĩra gũkua nĩ ũntũ wetũ arĩ kĩgongwana kĩrĩ na mũcinko mwega wa gwĩtĩkĩrĩka kũrĩ Ngai.

3 Ĩndĩ gatagatĩ keenu gũtĩkegue kũrĩ na waaganu kana ũntũ wa rũko nwarĩ ũmwe, kana ũkoroku, nĩ ũntũ maũntũ ta mau matĩbatiĩ kwĩgua marĩ gatagatĩni ka antũ ma Ngai.

4 Na gũtĩkegue kũrĩ na maũntũ ma kwaga nthoni, kana rwaria rwa waa, kana mathe matĩ meega. Ĩndĩ bantũ ba ũgu, mũbatiĩ gũciokagĩria Ngai nkaatho.

5 Menyani nama atĩrĩ, gũtĩwe ũkathũngĩra ũthamakini wa Kiristũ na Ngai arĩ mwaganu, akĩrũthaga maũntũ ma rũko, kana arĩ mũkoroku, nĩ ũntũ gũkoroka nĩ kũboya ngai cia mũbuanano. Mũntũ ta ũyũ atĩthũngĩra ũthamakini wa Kiristũ na wa Ngai.

6 Mũtĩkareke mũntũ amũbeenia na rwaria rũtĩ magũrũ, nĩ ũntũ maũntũ ta mau matũmaga mũthũũro wa Ngai ũgakinyĩra marĩa matĩmwathĩkagĩra.

7 Kwogu mũtĩkagwatanĩre namo kũrũtha maũntũ marĩa marũthaga.

8 Nĩ ũntũ tene mwiũ mwarĩ mbindu, ĩndĩ rĩu mũrĩ werũ ndaani ya Mwathani. Kwogu ĩkarani ta ciana cia werũ, nĩ ũntũ

9 werũ ũyũ ũrĩ ndaani yenu ũciaraga mĩthemba yonthe ya mawega, ũthingu na ũũma.

10 Tuĩriani mũmenye maũntũ marĩa makenagia Mwathani.

11 Mũtĩkagwatanĩre na maũntũ ma mbindu marĩa matĩ maciaro, ĩndĩ marutũrũreni.

12 Nĩ ũntũ bũrĩ na nthoni kũgweta maũntũ marĩa marũthagĩrwa mbithũni nĩ antũ marĩa matĩathĩkagĩra Ngai.

13 Ĩndĩ into cionthe ikamũrĩkwa nĩ werũ nĩka cionekaga wega,

14 nĩ ũntũ werũ nĩu ũtũmaga into cionthe cionekana. Na nĩ gĩtũmi Maandĩko maugaga,

“Ũkĩra, weũ ũmamiĩ,

riũka uume kũrĩ marĩa akuũ,

na Kiristũ agakũmũrĩkĩra.”

15 Kwogu ĩmenyerereni mũno mũtũũrĩreni wenu. Mũtĩgatũũrage ta ciaa, ĩndĩ mũtũũrageni ta antũ aũgĩ.

16 Tũmagĩrani mabinda meenu wega, nĩ ũntũ nthĩ ĩcũrĩte maũthũũku.

17 Kwogu mũtĩgeekare ta ciaa, ĩndĩ mũmenye bũrĩa Mwathani endaga mũrũthage.

18 Mũtĩkarĩĩwe nĩ ncobi, nĩ ũntũ ũreebi nĩu ũretaga waaganu, bantũ ba ũgu ĩcũrwani nĩ Roo Mũtheru.

19 Aranagĩriani na thaburi, nyĩmbo cia kũthathayia, na nyĩmbo cia kĩroo. Inagani mũgĩkumagia Mwathani nkoroni cienu.

20 Ciokagĩriani Ngai Baaba nkaatho mabinda monthe, nĩ ũntũ wa maũntũ monthe, riĩtwani rĩa Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ.

Mataaro kũrĩ mũka na mũrũme

21 Wa mũntũ nĩenyiibagie kũrĩ ũrĩa ũngĩ nĩ ũntũ wa gũtĩĩa Kiristũ.

22 Mwiũ aka, ĩnyiibagieni kũrĩ arũme menu ta bũrĩa mwĩnyiibagia kũrĩ Mwathani.

23 Nĩ ũntũ mũrũme nĩwe kĩongo kĩa mũka wawe, ta bũrĩa Kiristũ arĩ kĩongo gĩa kanitha. Kanitha nĩ mwĩrĩ wa Kiristũ, nawe Kiristũ nĩwe Mũbonokia wa mwĩrĩ ũnu.

24 Ta bũrĩa kanitha ĩnyiibagia kũrĩ Kiristũ, nwa tabu aka mabatiĩ kwĩnyiibia kũrĩ arũme mao maũntũni monthe.

25 Namwi arũme, endagani aka menu ta bũrĩa Kiristũ e-ndire kanitha akĩĩruta, agĩkua nĩ ũntũ wa yo.

26 Kiristũ a-theririe kanitha ĩtuĩke ntheru, akĩmĩthambia na rũncĩ agĩtũmagĩra kiugo kĩa Ngai.

27 Kiristũ a-rũthire ũgu, kenda eretera kanitha ĩrĩ na mwago, na ĩtĩna matinobo, mĩkũnjo kana marooro nwarĩ marĩkũ, tiga ĩĩgue ĩrĩ ntheru na ĩtĩna ĩbĩtia.

28 Ũgu nwa tabu arũme mabatiĩ kwendaga aka mao, ta bũrĩa mendete mĩĩrĩ yao yongwa. Mũrũme ũrĩa wendaga mũka wawe, nĩwe mwene wĩendaga.

29 Nĩ ũntũ gũtĩ mũntũ ũmenete mwĩrĩ wawe, ĩndĩ wa mũntũ areraga na akamenyerera mwĩrĩ wawe. Ũgu nwabu Kiristũ amenyagĩrĩra kanitha,

30 nĩ ũntũ twiũ tũrĩ icunce cia mwĩrĩ wawe.

31 Ta bũrĩa Maandĩko maugaga, “Nĩ ũntũ wa gĩtũmi kĩu, mũntũ mũrũme agatiga ĩthe na ng'ina, agwatithanue na mũka wawe, na mo maĩrĩ matuĩke mwĩrĩ ũmwe.”

32 Maũntũ mau nĩ mbitho nene, ĩrĩa niũ monaga ĩkari ta Kiristũ na kanitha.

33 Kwogu wa ũmwe wacienu abatiĩ kwendaga mũka wawe ta bũrĩa eendeete we mwene, nawe mũka nawe nwa nkinya atĩĩage mũrũme wawe.

Mataaro kũrĩ ciana na aciari

6

1 Ciana, athĩkagĩrani aciari menu mũrĩ ndaani ya Mwathani, nĩ ũntũ ũgu nĩbu kũbatiĩ.

2 “Tĩĩyaga ĩbaagu na nyũkwe.” Rĩu nĩrĩo yaathani rĩa mbere rĩrĩa rĩrĩ na kĩrĩĩko kĩa Ngai

3 atĩ, “kenda ũtũũra wega na ũtũũra matukũ mengĩ gũkũ nthĩ.”

4 Namwi meethe, mũtĩgatengũrie ciana cienu na gũciĩthũũria. Bantũ ba ũgu, reragani ciana cienu mũgĩciĩrutanaga mĩtugo mĩega ya ũrutani wa Mwathani.

Mataaro kũrĩ nkombo na anene

5 Namwi nkombo, athĩkagĩrani anene meenu ma nthĩ ĩno, na mũmatĩĩageni mũno. Marutagĩreni wĩra na nkoro ntheru, taka mũkũrutĩra Kiristũ wĩra.

6 Na tĩ kuuga mũmarutagĩre wĩra na nkoro ntheru bĩndĩ ĩrĩa mamũrũngamĩrĩrĩte rĩonka, kenda mũmakenia. Ĩndĩ rũthagani wendi wa Ngai na nkoro ntheru, ta nkombo cia Kiristũ.

7 Rutani wĩra na kĩĩo taka mũkũrutĩra Mwathani, na tĩ antũ.

8 Ririkanani atĩ Mwathani akaaba wa mũntũ kĩbeo kũringana na maũntũ meega marĩa arũthaga, wana akegua arĩ nkombo kana atĩ nkombo.

9 Namwi anene ma nkombo, rũthagĩrani nkombo cienu bũrĩa kũbatiĩ. Mũtĩkamamakagie, nĩ ũntũ nĩmũkũmenya atĩ mũnene wenu nwawe wao, Ngai ũrĩa ũrĩ ĩgũrũ, na atĩbathũraga antũ.

Mathaga ma ndũa

10 Nkĩthiria, ka nĩmwĩreni, ĩkaragani mũrĩ na ũcamba ndaani ya Mwathani, na mũrĩ na binya yawe nene.

11 Yũkiani mathaga monthe ma ndũa ma Ngai, kenda mũbota kũregana na mĩbango ya waara wa nkoma.

12 Nĩ ũntũ ndũa yetũ tĩ ya nyama na nthakame, ĩndĩ tũrũaga na anene, waathani, mabinya ma mbindu ma nthĩ ĩno, na mabinya mathũũku ma kĩroo ma rũkũngini.

13 Kwogu, yũkiani mathaga ma ndũa monthe ma Ngai, kenda mũkabota kũrũa wega rĩrĩa nkoma akamũbithũkĩra. Mwarũtha ũgu bunthe, rĩu mũrũngame mũtĩkwenyenya.

14 Kwogu rũngamani mũtĩkwenyenya, mwĩobete ũũma ta mũcibi kĩũno, na mwĩkĩrĩte ũthingu ta ĩthaga rĩa kũrigĩrĩria kĩthũri.

15 Nacio iratũ cia magũrũ menu, nĩ ciĩgue irĩ kwĩbaarĩrĩria kũthiĩ kũbunjia nteto mbega ya thaayũ.

16 Ĩgũrũ rĩa maũntũ mau, tũmagĩrani wĩtĩkio ũrĩ ngo yenu, nĩ kenda mũbote kũrigĩrĩria mĩguĩ ĩrĩa ĩrĩ mwanki, ya ũrĩa mũthũũku.

17 Ĩkĩrani ũbonokio ũrĩ nkobia, na mwĩũkie rũbiũ rwa Roo na nĩru kiugo kĩa Ngai.

18 Na mũboyageni mũrĩ ndaani ya Roo mabinda monthe. Na mũboyage maboya ma mĩthemba yonthe, na mwĩkarage mwĩũgĩte, mũkĩboyagĩra antũ ma Ngai monthe.

Kũboyagĩra antũ ma Ngai

19 Mboyagĩrani Ngai wanani, kenda rĩonthe rĩrĩa ngatumũra kanyua gakwa, nkabewa ciugo cia kwaria, mbote gũtaarĩrĩria mbitho ya nteto mbega nĩna ũcamba.

20 Nĩ ũntũ kũbunjia ntũmĩrĩri ĩno ndĩ mũtũmwa wa kũrũngamĩrĩra Kiristũ, nĩbu bũtũmĩte nthaĩkwa na nyororo rĩu. Kwogu mboyagĩrani mbĩgue nĩna ũcamba wa kũbunjia nteto mbega bũrĩa mbatiĩ.

Nkeethi cia mũthia

21 Mũruaia Tikiko, ũrĩa twendete na mwĩtĩkua wĩrani wa Mwathani, akamwĩra maũntũ makwa monthe mũmenye bũrĩa nkũrũtha.

22 Nĩnkũmũtũma kũrĩ mwiũ kenda amwĩre bũrĩa twĩkari na amũũmĩrĩrie.

23 Endwa makwa, mũrokinyĩrwa nĩ thaayũ, wendo na wĩtĩkio kuuma kũrĩ Ngai Baaba na Mwathani Njĩcũ Kiristũ.

24 Ũtugi wa Ngai ũroĩkaraga na antũ monthe marĩa mendete Mwathani wetũ Njĩcũ Kiristũ, na wendo ũtĩnkĩthira.

Ciugo Ngeni

Aarimo ma watho wa Muca Ma-rĩ gĩkundi kĩa antũ ma nthĩ ya Iciraeri. Ma-thomithagia mbuku cia mbere itano cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ.

Abaricai Ma-rĩ gĩkundi kĩa Ayaundi marĩa ma-thingataga watho wa Muca na mĩtugo ya Ayaundi gũtĩ mathe. Ma-rĩ atongoria ma kĩndini atĩĩe mũno nĩ antũ. Abaricai me-tĩkĩtie antũ nĩ mariũkaga thuuba ya gũkua.

Acamaria Ma-rĩ antũ ma kuuma Camaria, marĩa ma-menetwe mũno nĩ Aiciraeri. Ayaundi mo-naga Acamaria marĩ antũ mata-icĩ kũboya Ngai na njĩra ĩrĩa mbega. Kwogu, Ayaundi na Acamaria ma-tũũraga na ũthũ.

Acandukai Ma-rĩ gĩkundi kĩa antũ ma kuuma Iciraeri, na ma-reganaga na maũntũ makoniĩ ũriũkio wa antũ marĩa akuũ. (Ruka 20:27)

Anaci na Kaiyaba Bĩndĩ ĩmwe, antũ mama maĩrĩ ma-rĩ athĩnjĩri anene ma Ngai ma Kĩyaundi, wana wegua kĩ wĩthĩre kwegucaga kũrĩ na mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũmwe wenka kabindani kamwe. Anaci nĩwe warĩ na ũtongoria bĩndĩ ĩnu. Ĩndĩ, mũthamaki wa Roma nawe akĩthuura Kaiyaba akĩmũnenkera ũtongoria wana we. Kaiyaba a-bikĩtie mwarĩ wa mũthamaki wa Roma. Kĩu nĩkĩo gĩtũmi antũ mau maĩrĩ makũgwetanua marĩ athĩnjĩri anene ma Ngai ita rĩmwe.

Andamu Nĩwe mũntũ wa mbere bururu kũũmbwa nĩ Ngai. Andamu ata-ciarwa ĩndĩ a-ũmbirwe na ntaka na kuuma bau, agĩtuĩka nĩwe ĩthe wa antũ marĩa marĩ nthĩ ĩno yonthe.

Antũ matĩ Ayaundi Nĩ antũ ma mabũrũri mau mangĩ monthe tiga antũ ma mũgongo wa Ayaundi.

Araika Nĩ ntungata cia Ngai. Makumagia na kũgooca Ngai thaa cionthe. Ngai atũmaga araika gũtũmĩkĩra antũ mawe gũkũ nthĩ. (Ruka 1:8-20)

Arũni Nĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai wa mbere, na nwawe warĩ mũruang'ina na Muca.

Athĩnjĩri anene ma Ngai Ma-rĩ atongoria ma ndini ya Kĩyaundi, marĩa Ma-thuragwa kuuma gĩkundini kĩa athĩnjĩri Ngai. Ma-thuragwa kuuma rũrĩco rwa Arũni.

Athĩnjĩri Ngai Ma-rĩ antũ marĩa ma-thurĩtwe kũrutagĩra Aiciraeri monthe magongwana kũrĩ Ngai. Ma-rutagĩra magongwana ekarũni ya Njerucaremu na ma-thuragwa kuuma rũrĩco rwa Arũni.

Bacaka Yarĩ thigũnkũ yarũthagwa ita rĩmwe kwa mwaka nĩ Ayaundi, makĩririkana ntukũ ĩrĩa Ngai akũũrire meecũe kuuma ũkoomboni wa nthĩ ya Miciri. Nwayo ĩĩtagwa Thigũnkũ ya Bacaka.

Barandico Na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ gũntũ kũrĩa antũ marĩa mendete Ngai magendaga rĩrĩa maakua. (Ruka 23:43)

Cabatũ Nĩ ntukũ ĩrĩa Ayaundi ma-nogokaga, makagooca Ngai. Ya-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wetano nkinya kĩbwaĩ kĩa Ncumamoci.

Caitani A-rĩ mũraika wa Ngai. We bamwe na araika marĩa ma-regire kwathĩkĩra Ngai ma-terwe nthĩ nĩ mũraika Mikaeri. Nawe Njĩcũ a-mũbootire kũbetũkĩrĩra gũkua na kũriũka kwawe.

Cinagogu Ĩno yarĩ nyomba ĩrĩa Ayaundi ma-tũnganaga kũboya, kũthoma maandĩko, na kũthomithia antũ mĩtũũrĩre yao. Nyomba ino nwacio ma-tũmagĩra gũtuĩra magamba. Nyomba ino ciarĩ mĩngĩ bũrũrini wa Iciraeri, na ciatumagwa mũno mũno gũntũ kũraaca na Njerucaremu.

Cirote Kĩarĩ gĩkundi gĩa kũrũĩrĩra wĩathi wa nthĩ ya Iciraeri. Gĩkundi gĩkĩ kĩarĩ gĩkundi kĩa Ayaundi kĩrĩa kĩ-endaga nthĩ ya Roma ĩtiga kwatha nthĩ ya Iciraeri.

Eetia ma gooti Ma-rĩ Ayaundi marĩa marutaga wĩra wa gwĩtia antũ mbeeca cia gooti. Ma-rutagĩra wĩra thirikari ya Roma nĩ ũntũ thirikari ya Roma nĩyo ya-thaga nthĩ ya Iciraeri bĩndĩ ĩnu.

Ekarũ Yarĩ nyomba ya Ngai ĩrĩa yatumĩtwe taũni ya Njerucaremu. Kũu nĩku Ayaundi ma-gendaga kũrutĩra Ngai magongwana, na kũgooca bĩndĩ ya thigũnkũ mwanya mwanya. Ekarũ yarĩ na nyomba ciĩrĩ irĩa ciagaũkanĩtue na mbathia. Mbarĩ ĩmwe yetagwa Nyomba ĩrĩa Ntheru, na yathũngagĩrwa nĩ athĩnjĩri Ngai akĩ. Mbarĩ ya kaĩrĩ yetagwa Nyomba ĩrĩa Ntheru Mũno, na yathũngagĩrwa nĩ mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai wenka ita rĩmwe kwa mwaka. Nja ya nyomba ino ciĩrĩ kwarĩ na kĩbaaro kĩa nja, kũrĩa Ayaundi marĩa mata-rĩ athĩnjĩri Ngai me-karaga. Kĩbaaro kĩu kwarĩ na gũntũ kũrĩa antũ mata-rĩ Ayaundi me-karaga. Kĩbaaro kĩu kĩa nja gĩa Ekarũ kĩarĩ kiirige. Icunce inu cionthe nĩcio cietagwa Ekarũ. Cũũtha mbica ĩrĩa ĩrĩ mbukuni ĩno wone bũrĩa ekarũ yatumĩtwe.

Eronde Nĩ riĩtwa rĩrĩa rĩatũmagĩrwa gwĩta mũnene wa gĩcigo kĩa Gariiri. Eronde nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Eronde Antiba. Mũnene wawe a-rĩ Kaicarĩ, mũthamaki wa nthĩ ya Roma.

Gariiri Kĩarĩ gĩcigo kĩmwe kĩa nthĩ ya Iciraeri, kĩrĩa kĩarĩ mwena wa ĩgũrũ wa nthĩ ĩnu. Ndaani ya Gĩcigo kĩu nĩ kwarĩ na ĩria rĩmwe rĩrĩa rĩetagwa Ĩria rĩa Gariiri. Ĩria rĩu nwarĩo rĩetagwa Ĩria rĩa Ngenecareti.

Gĩcigo Nĩ ta kuuga Kaũntĩ. Nthĩ irĩa ciarĩ ruungu rwa waathani wa nthĩ ya Roma ciagaanagua na icigo. Icigo inu ciarĩ na anene marĩa me-tagwa ngabana. Ngabana monthe ma-thingataga watho wa kuuma kũrĩ mũthamaki wa nthĩ ya Roma, na mũthamaki ũnu e-tagwa Kaicarĩ. Mabindani ma Njĩcũ, nthĩ ya Iciraeri yarĩ na icigo ithatũ, tacio: Gariiri, Njundea na Camaria.

Iburaimu Ngai e-rire Iburaimu atĩ agatuĩka ĩthe wa antũ engĩ mũno. Ũgu nĩbu gwekarire, na nĩkĩo gĩtũmi antũ ma Iciraeri mamwĩtaga ĩthe wa Iciraeri. Kũrĩ wĩtĩkio, Iburaimu atuĩkĩte ĩthe wa antũ monthe marĩa metĩkĩtie Ngai, nĩ ũntũ Iburaimu nĩwe mũntũ wa mbere wa gwĩtĩkia na kũrũmĩrĩra Ngai mũtũrĩreni wawe unthe. Kwogu, antũ monthe marĩa metĩkĩtie Ngai, mataragwa marĩ ciana cia Iburaimu, wana wegua maumĩte nthĩ ĩngĩ tiga Iciraeri.

Ĩbiga rĩa koona Njĩcũ a-ugire ciugo ino irĩ (Ruka 2:17) akĩenda kwĩbuanania na ĩbiga rĩa koona ya nyomba. Ĩbiga rĩa koona nĩrĩo rĩgwataga nyomba ĩtĩgace kwomoka. Njĩcũ nĩ abuanana na ĩbiga rĩrĩ nĩ ũntũ nĩwe Mecia, ũrĩa ũtũmĩtwe nĩ Ngai kũrĩ Ayaundi nĩ kenda amabonokie. Ĩndĩ nĩ ũntũ wa ũriitu wao, Ayaundi makĩrega Njĩcũ.

Ĩrima rĩa gĩkuũ rĩrĩa rĩtĩ mũthia Nĩ ĩrima ĩraaca mũno. Kũu nĩku maroo mathũũku meekaraga, metererete ntukũ ya kũgambithua. (Ruka 8:31)

Kaicarĩ Nĩ riĩtwa rĩa mũthamaki wa nthĩ ya Roma yonthe. Riĩtwa rĩrĩ rĩarĩ riĩtwa rĩa mwĩrĩga ũmwe wa mĩĩrĩga ya antũ ma Roma. Kwambĩrĩria mwakani wa 27 mbere ya gũciarwa kwa Njĩcũ, riĩtwa rĩrĩ nĩ rĩa-mbĩrĩrie kũbewa gĩtĩĩo mũno. Gĩtĩĩo kĩu kĩaumanĩtie na waathani mwega wa Mũthamaki Kaicarĩ Agustũ, ũrĩa warĩ mũnene wa thirikari ya Roma. Kuuma bau, athamaki marĩa ma-rũmĩrĩĩre mũthamaki ũnu, makĩambĩrĩria gwĩtagwa na riĩtwa rĩrĩ, makĩenda kwonania ũnene wao kũrĩ ũthamaki wa Roma.

Kiristũ Riĩtwa rĩrĩ na rũthiomi rwa Kĩngiriki nĩ ta kuuga ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta. Kiugo gĩkĩ na rũthiomi rwa Kĩibirania nĩ kuuga Mecia. Kũrĩ Aibirania, warĩ mũtugo mũntũ ũrĩa Ngai athuurĩte gũtuĩka mũthamaki gwĩtĩrĩrua maguta kĩongo nĩ mũthĩnjĩri Ngai. Kũrũtha ũgu, nĩ kwonania mũntũ ta ũnu akũthũngĩrua wĩrani. Ayaundi nĩ me-riragĩria atĩ Ngai akamatũmĩra Mecia. Ũnu nĩwe wabatiĩ kũmabonokia kuuma ũkoomboni, na nwawe akabonokia nthĩ cionthe.

Kĩama gĩa akũrũ Gĩkĩ kĩarĩ gĩkundi kĩa antũ marĩa mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai a-tongoragia. Kĩama gĩkĩ kĩarĩ na aarimo ma watho wa Muca, athĩnjĩri anene ma Ngai, na akũrũ meegana ũna ma Ayaundi. Mau nĩmo marĩ atongoria ma Ayaundi mabinda monthe. Wĩra wa gĩkundi gĩkĩ warĩ gũtua magamba, na mawĩra mangĩ ma ũtongoria wa Ayaundi. (Ruka 22:66)

Kĩoneki Nĩ gĩũntũ kĩa mwanya kĩrĩa kĩĩthagĩrwa gĩkari ta kĩrooto, ĩndĩ mũntũ oonaga kĩoneki atĩtoro. Gĩũntũ ta gĩkĩ kĩonekaga rĩrĩa Ngai akwenda kwonia mũntũ maũntũ marĩa magekara mabinda marĩa magaaca. (Ruka 1:22)

Kĩrĩkanĩro Nĩ gwĩtĩkania kwa antũ maĩrĩ, ikundi ciĩrĩ, mbarĩ ciĩrĩ kana gatagatĩ ka Ngai na antũ mawe. Kĩrĩkanĩro kĩa Ngai na antũ mawe gĩtĩbuananaga na kĩrĩkanĩro kĩa mũntũ na ũrĩa ũngĩ. Kũrĩ kĩrĩkanĩro kĩa Ngai na antũ mawe, Ngai nĩwe wigaga kĩrĩĩko atĩ we agatuĩka Ĩthe na Mwathani wa antũ mawe tene na tene. (Ruka 1:59,72)

Kĩroria Nĩ mũntũ ũrĩa ũrathaga maũntũ marĩa magekara bĩndĩ ĩmwe. Ũrathi wa iroria cia Ngai nĩ ũbingaga, wana wegua ũrathi ũnu nwa wĩũkie ntukũ mĩngĩ kana mĩaka mĩngĩ mũno ũgĩkabingua. Kĩroria kĩa Ngai kĩrathaga bũrĩa kĩguũrĩrĩtue maũntũ nĩ Ngai. Nĩ kũrĩ iroria cia ũrongo wanacio, irĩa ibeenagia antũ atĩ makwonua maũntũ marĩa magekarĩka. Ũrathi wa kĩroria kĩa ũrongo ũtĩbingaga nĩ ũntũ ũrathi ũnu wĩthagĩrwa uumanĩtie na mũntũ na tĩ kuuma kũrĩ Ngai.

Kũbaatithia Nĩ gũtombeka mũntũ rũncĩni. Kũrũtha ũgu, nĩ kwonania mũntũ akwĩrira meebia na athambua mo athera. Ũgu nĩbu Njũana Mũbatithania a-rũthaga, rĩrĩa a-bunjagia mwena wa Mũburo wa Njorondani. A-bunjagĩria antũ, na marĩĩkia kwĩrira meebia mao, akamatombeka rũncĩni.

Kwĩbinga Nĩ kwĩima irio kenda mũntũ aboye Ngai.

Mathabaũ Nĩ bantũ baũkĩrĩrie na mabiga, barĩa Ayaundi ma-rutagĩra magongwana. (Ruka 1:11)

Mecia Nĩ bũmwe na kiugo Kiristũ. Ciugo ino nĩ kuuga ũrĩa mwĩtĩrĩrie maguta nĩ Ngai. Kũrĩ Aibirania, warĩ mũtugo mũntũ ũrĩa Ngai athuurĩte gũtuĩka mũthamaki gwĩtĩrĩrua maguta kĩongo nĩ mũthĩnjĩri Ngai. Kũrũtha ũgu, nĩ kwonania mũntũ ta ũnu akũthũngĩrua wĩrani. Ayaundi nĩ me-riragĩria Ngai akamatũmĩra Mecia. Ũnu nĩwe wabatiĩ kũmabonokia kuuma ũkoomboni, na nwawe akabonokia nthĩ cionthe.

Muca Ũyũ a-rĩ mũtongoria wa Iciraeri, na nwawe wandĩkĩte mbuku itano cia mbere cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ. Mbuku inu nwacio ciĩtagwa watho wa Muca. Muca a-kuire mĩaka mĩngĩ mũno mbere ya gũciarwa kwa Njĩcũ. Muca nĩwe watongoreretie ciana cia Iciraeri kuuma ũkoomboni wa Miciri, kũthiĩ Kaanani.

Mũbonokia Nĩ Kiristũ ũrĩa wacire kũbonokia antũ ma Iciraeri na kũmakũũra na nthakame yawe we mwene kuuma ũkoomboni wa meebia mao.

Mũraika Nĩ kĩũmbe kĩa Ngai. Mũraika atungataga Ngai na nwa atũmwe nĩ Ngai kũruta mawĩra mwanya mwanya gũkũ nthĩ ĩno.

Mũrawi Nĩ mũntũ ũrĩa warutaga wĩra nyombani ya Ngai, na a-rĩ mũntũ wa kuuma Iciraeri. Arawi ma-rĩ ntungata cia Ngai, na ma-rutaga wĩra wa gũtethia athĩnjĩri Ngai wĩrani wao wa gũtũmĩkĩra Ngai ndaani ya ekarũ. Ma-rĩ antũ ma kuuma rũrĩco rwa mwana wa Njakubu tawe Rawi. Arawi nĩ ma-tĩĩagwa nĩ Ayaundi mũno, ĩndĩ matatĩĩagwa gũkĩra athĩnjĩri Ngai. (Ruka 10:32)

Mũtamaiũ Nĩ mũtĩ ũrĩmagwa na ũciaraga matunda maumaga maguta manunkaga wega mũno ma kũruga irio. Mĩtamaiũ nĩ yameraga nthĩ ya Iciraeri mũno. Kĩu nĩkĩo gĩtũmi kĩrĩma kĩmwe kĩa irĩa ithiũrũrũkĩrĩtie taũni ya Njerucaremu gĩĩtagwa Kĩrĩma kĩa Mĩtamaiũ.

Mũtigiri Kũrĩ Ayaundi, mũntũ warwarĩte mũrimo wa mũtigiri o-nagwa ta mũntũ warĩ na mũgiro. A-bathũragwa ageekara kũraaca na antũ mau mangĩ mata-rĩ na mũtigiri. Mũntũ ũta-rĩ na mũtigiri ankĩamũbũrũria, wana we a-tuĩkaga mũntũ ũrĩ na mũgiro.

Mũthenya wa Kwĩbaarĩrĩria Nĩ mũthenya wa Wetano. Ntukũ ĩnu nĩrĩo Ayaundi me-baaragĩrĩria nĩ ũntũ wa Cabatũ. Mũthenya ũnu wa-mbagĩrĩria kĩbwaĩ gĩa ntukũ ya Wena nkinya kĩbwaĩ kĩa Wetano.

Mũthĩnjĩri mũnene wa Ngai ũyũ nĩwe a-tongoragia athĩnjĩri Ngai monthe ma Iciraeri. Nĩwe wenka e-tĩkĩrĩrĩtue kũthũngĩra nyomba ĩrĩa ntheru mũno ya ekarũ ita rĩmwe kwa mwaka. Na a-rutaga kĩgongwana gĩa kũtheria meebia mawe na ma antũ monthe. Thooma (Arawi 21:10)

Mũthĩnjĩri Ngai Ũyũ a-rĩ mũntũ ũrĩa wathurĩtwe kũrutagĩra Aiciraeri monthe magongwana kũrĩ Ngai. Athĩnjĩri Ngai ma-rutagĩra magongwana ekarũni ya Njerucaremu na ma-thuragwa kuuma rũrĩco rwa Arũni.

Mũyaundi Mũntũ ũrĩa wĩtagwa Mũyaundi nĩ mũntũ wa kuuma rũrĩco rwa Njunda.

Mwana wa Mũntũ Nĩ riĩtwa rĩngĩ rĩa Njĩcũ. Rĩu nĩrĩo riĩtwa rĩrĩa Njĩcũ e-ndete gũtũmĩra rĩrĩa e-ndaga kwaria maũntũ mamũkoniĩ. (Ruka 5:24; 6:5; 6:22-23; 9:58)

Mwana wa Ndaundi Ũyũ nĩwe iroria ciarathĩte atĩ agaciarwa kuuma rũrĩco rwa mũthamaki Ndaundi, na akabonokia Iciraeri kuuma kũrĩ nthũ ciao. (Icaya 7:14; 9:6-7) Antũ me-rĩgĩrĩrĩte atĩ akegua arĩ na binya wa kuuma kwa Ngai, na atĩ agakũũra Iciraeri kuuma kũrĩ nthũ ciao. Gũntũ kũngĩ ndaani ya kĩrĩkanĩro, nwawe ũgwĩtwa Mwana wa Ngai, Mecia na nwawe Njĩcũ Kiristũ. (Ruka 8:28; 18:38; 23:39)

Ncacũ nĩ ndawa ĩrĩa ĩkagĩrwa mũtuni wa ngano nĩ kenda mĩgate iimba.

Ndaimono nĩ roo nthũũku ya Nkoma.

Ndaundi Ũyũ a-rĩ mũthamaki wa nthĩ ya Iciraeri. Ndaundi a-tongoririe Iciraeri mbaarani wega, rĩrĩa ma-rũaga mbaara kenda makũũra nthĩ yao ya Iciraeri kuuma kũrĩ nthũ ciao irĩa ciamathiũrũrũkĩrĩtie. Nthĩ ĩnu ya Iciraeri nĩyo ma-betwe nĩ Ngai. Njĩcũ a-ciarirwe kuuma rũrĩco rwa Ndaundi. Kĩu nĩkĩo gĩtũmi Njĩcũ etagwa Mwana wa Ndaundi.

Ndibei Ĩrũthagwa na matunda ma mĩthabibũ. Aiciraeri ma-mĩtũmagĩra ta ndawa ya kũthambia ironda na mĩrimo ĩngĩ na kũrutĩra Ngai ĩrĩ kĩgongwana. (Ruka 10:34)

Ndinari Nĩ mbeeca irĩa antũ ma Iciraeri ma-tũmagĩra. Ndinari ĩmwe yarĩ marĩbi ma mũntũ ma ntukũ ĩmwe.

Njerucaremu Yarĩ taũni nene ya nthĩ ya Iciraeri. Ekarũ ya-kĩtwe Njerucaremu na nĩku Aiciraeri ma-gendaga kũrutĩra magongwana. Njerucaremu yathiũrũrũkĩrĩtue nĩ irĩma.

Rĩnjoni Nĩ mbũtũ ya athigari ta ngiri inya kũthiĩ ngiri ithanthatũ ma Roma.

Roo Mũtheru Nĩ Roo wa Ngai na atongoragia marĩa metĩkĩtie Njĩcũ. Roo Mũtheru nĩ ũmwe wa ũthatũ wa Ngai. Ũthatũ ũnu nĩ Ngai Baaba, Njĩcũ Kiristũ na Roo Mũtheru.

Thigũnkũ ya Bacaka Yarĩ thigũnkũ yarũthagwa ita rĩmwe kwa mwaka nĩ Ayaundi, makĩririkana ntukũ ĩrĩa Ngai akũũrire meecũe kuuma ũkoomboni wa nthĩ ya Miciri. Nwayo thigũnkũ ĩrĩa yetagwa Bacaka.

Ubaani Nĩ ngamu ya mĩtĩ ta mĩtarakwe, ĩrĩa ĩrutaga ntoogo ĩrĩ na mũruke mwega mũno rĩrĩa yekĩrwa mwankini. Athĩnjĩri Ngai ma-togagia ubaani maita maĩrĩ gwa ntukũ, kĩraũko na kĩbwaĩ.

Watho wa Muca Nĩ mbuku cia mbere itano cia kĩrĩkanĩro kĩrĩa gĩkũrũ, irĩa ciandĩkirwe nĩ Muca. Mbuku inu nĩ: Kĩambĩrĩria, Thaama, Arawi, Gũtara na Gũciokereria Maathani.